Kautilya: Arthasastra 1.14

कृत्यअकृत्यपक्षौपग्रहः स्वविषये व्याख्यातः, परविषये वाच्यः ॥

kṛtya.akṛtya.pakṣa.upagrahaḥ sva.viṣaye vyākhyātaḥ, para.viṣaye vācyaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संश्रुत्य^अर्थान् विप्रलब्धः, तुल्यकारिणोः शिल्पे वा^उपकारे वा विमानितः, वल्लभअवरुद्धः, समाहूय पराजितः, प्रवासौपतप्तः, कृत्वा व्ययम् अलब्धकार्यः, स्वधर्माद् दायाद्याद् वा^उपरुद्धः, मानअधिकाराभ्यां भ्रष्टः, कुल्यैर् अन्तर्हितः, प्रसभअभिमृष्टस्त्रीकः, कारअभिन्यस्तः, परौक्तदण्डितः, मिथ्याआचारवारितः, सर्वस्वम्

saṃśrutya^arthān vipralabdhaḥ, tulya.kāriṇoḥ śilpe vā^upakāre vā vimānitaḥ, vallabha.avaruddhaḥ, samāhūya parājitaḥ, pravāsa.upataptaḥ, kṛtvā vyayam alabdha.kāryaḥ, svadharmād dāyādyād vā^uparuddhaḥ, māna.adhikārābhyāṃ bhraṣṭaḥ, kulyair antarhitaḥ, prasabha.abhimṛṣṭa.strīkaḥ, kāra.abhinyastaḥ, para.ukta.daṇḍitaḥ, mithyā.ācāra.vāritaḥ, sarva.svam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वयम् उपहतः, विप्रकृतः, पापकर्मअभिख्यातः, तुल्यदोषदण्डेन^उद्विग्नः, पर्यात्तभूमिः, दण्डेन^उपनतः, सर्वअधिकरणस्थः, सहसाउपचितअर्थः, तत्कुलीनौपाशंसुः, प्रद्विष्टो राज्ञा, राजद्वेषी च - इति भीतवर्गः ॥

svayam upahataḥ, viprakṛtaḥ, pāpa.karma.abhikhyātaḥ, tulya.doṣa.daṇḍena^udvignaḥ, paryātta.bhūmiḥ, daṇḍena^upanataḥ, sarva.adhikaraṇasthaḥ, sahasā.upacita.arthaḥ, tat.kulīna.upāśaṃsuḥ, pradviṣṭo rājñā, rāja.dveṣī ca - iti bhīta.vargaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिक्षीणः, अन्यआत्तस्वः, कदर्यः, व्यसनी, अत्याहितव्यवहारश् च - इति लुब्धवर्गः ॥

parikṣīṇaḥ, anya.ātta.svaḥ, kadaryaḥ, vyasanī, atyāhita.vyavahāraś ca - iti lubdha.vargaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्मसम्भावितः, मानकामः, शत्रुपूजाअमर्षितः, नीचैर् उपहितः, तीक्ष्णः, साहसिकः, भोगेन^असंतुष्टः - इति मानिवर्गः ॥

ātma.sambhāvitaḥ, māna.kāmaḥ, śatru.pūjā.amarṣitaḥ, nīcair upahitaḥ, tīkṣṇaḥ, sāhasikaḥ, bhogena^asaṃtuṣṭaḥ - iti māni.vargaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषां मुण्डजटिलव्यञ्जनैर् यो यद्भक्तिः कृत्यपक्षीयस् तं तेन^उपजापयेत् ॥

teṣāṃ muṇḍa.jaṭila.vyañjanair yo yad.bhaktiḥ kṛtya.pakṣīyas taṃ tena^upajāpayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

"यथा मदअन्धो हस्ती मत्तेन^अधिष्ठितो यद् यद् आसादयति तत् सर्वं प्रमृद्नाति, एवम् अयम् अशास्त्रचक्षुर् अन्धो राजा पौरजानपदवधाय^अभ्युत्थितः, शक्यम् अस्य प्रतिहस्तिप्रोत्साहनेन^अपकर्तुम्, अमर्षः क्रियताम्" इति क्रुद्धवर्गम् उपजापयेत् ॥

"yathā mada.andho hastī mattena^adhiṣṭhito yad yad āsādayati tat sarvaṃ pramṛdnāti, evam ayam aśāstra.cakṣur andho rājā paura.jānapada.vadhāya^abhyutthitaḥ, śakyam asya pratihasti.protsāhanena^apakartum, amarṣaḥ kriyatām" iti kruddha.vargam upajāpayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

"यथा लीनः सर्पो यस्माद् भयं पश्यति तत्र विषम् उत्सृजति, एवम् अयं राजा जातदोषआशङ्कस् त्वयि पुरा क्रोधविषम् उत्सृजति, अन्यत्र गम्यताम्" इति भीतवर्गंउपजापयेत् ॥

"yathā līnaḥ sarpo yasmād bhayaṃ paśyati tatra viṣam utsṛjati, evam ayaṃ rājā jāta.doṣa.āśaṅkas tvayi purā krodha.viṣam utsṛjati, anyatra gamyatām" iti bhīta.vargaṃ.upajāpayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

"यथा श्वगणिनां धेनुः श्वभ्यो दुह्यते न ब्राह्मणेभ्यः, एवम् अयं राजा सत्त्वप्रज्ञावाक्यशक्तिहीनेभ्यो दुह्यते न^आत्मगुणसम्पन्नेभ्यः, असौ राजा पुरुषविशेषज्ञः, तत्र गम्यताम्" इति लुब्धवर्गंउपजापयेत् ॥

"yathā śva.gaṇināṃ dhenuḥ śvabhyo duhyate na brāhmaṇebhyaḥ, evam ayaṃ rājā sattva.prajñā.vākya.śakti.hīnebhyo duhyate na^ātma.guṇa.sampannebhyaḥ, asau rājā puruṣa.viśeṣajñaḥ, tatra gamyatām" iti lubdha.vargaṃ.upajāpayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

"यथा चण्डालौदपानश् चण्डालानाम् एव^उपभोग्यो न^अन्येषाम्, एवम् अयं राजा नीचो नीचानाम् एव^उपभोग्यो न त्वद्विधानाम् आर्याणाम्, असौ राजा पुरुषविशेषज्ञः, तत्र गम्यताम्" इति मानिवर्गम् उपजापयेत् ॥

"yathā caṇḍāla.uda.pānaś caṇḍālānām eva^upabhogyo na^anyeṣām, evam ayaṃ rājā nīco nīcānām eva^upabhogyo na tvadvidhānām āryāṇām, asau rājā puruṣa.viśeṣajñaḥ, tatra gamyatām" iti māni.vargam upajāpayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा^इति प्रतिपन्नांस् तान् संहितान् पणकर्मणा । योजयेत यथाशक्ति स-अपसर्पान् स्वकर्मसु ॥

tathā^iti pratipannāṃs tān saṃhitān paṇa.karmaṇā / yojayeta yathā.śakti sa-apasarpān sva.karmasu //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लभेत सामदानाभ्यां कृत्यांश् च परभूमिषु । अकृत्यान् भेददण्डाभ्यां परदोषांश् च दर्शयन् ॥ए

labheta sāma.dānābhyāṃ kṛtyāṃś ca para.bhūmiṣu / akṛtyān bheda.daṇḍābhyāṃ para.doṣāṃś ca darśayan //E

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.