Rupa Gosvami: Laghubhagavatamrta 1.5

अध्यर्हणीय-शब्देन महा-योगाख्य-पीठकम् । श्री-पाद्मोत्तर-खण्डोक्तम् अत्रैवाग्रे प्रवक्ष्यते

adhyarhaṇīya-śabdena mahā-yogākhya-pīṭhakam | śrī-pādmottara-khaṇḍoktam atraivāgre pravakṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतस्रो ह्लादिनी-कीर्ति-करुणा-तुष्टयः स्मृताः । शक्तयः षोडशात्रैव पूर्यम् एव प्रदर्शिताः

catasro hlādinī-kīrti-karuṇā-tuṣṭayaḥ smṛtāḥ | śaktayaḥ ṣoḍaśātraiva pūryam eva pradarśitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विद्यायाः पञ्च-पर्वाणि साङ्ख्यादीन्य् अत्र पञ्च च

vidyāyāḥ pañca-parvāṇi sāṅkhyādīny atra pañca ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तानि पञ्चरात्रे -- साङ्ख्य-योगौ तु वैराग्यं तपो भक्तिश् च केशवे । पञ्च-पर्वेति विद्येयं यया विद्वान् हरिं विशेत्

tāni pañcarātre -- sāṅkhya-yogau tu vairāgyaṃ tapo bhaktiś ca keśave | pañca-parveti vidyeyaṃ yayā vidvān hariṃ viśet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति । इत्य् एताभिर् वृतं पञ्च-विंशत्या शक्तिभिः सदा । भगैर् ऐश्वर्य-धर्माद्यैः स्वैर-साधारणोदयैः ॥ इतरत्र विरिञ्च्य्-आदाव् अध्रुवैर् अस्स्थिरैः कृशैः । स्व एव धाम्नि वैकुण्ठे रतिं विदधतं सदा । किं वा स्वरूप-भूतत्वात् श्रियस् तस्याः स्वधामता

iti | ity etābhir vṛtaṃ pañca-viṃśatyā śaktibhiḥ sadā | bhagair aiśvarya-dharmādyaiḥ svaira-sādhāraṇodayaiḥ || itaratra viriñcy-ādāv adhruvair assthiraiḥ kṛśaiḥ | sva eva dhāmni vaikuṇṭhe ratiṃ vidadhataṃ sadā | kiṃ vā svarūpa-bhūtatvāt śriyas tasyāḥ svadhāmatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा च भार्गव-तन्त्रे - शक्ति-शक्तिमतोश् चापि न विभेदः कथञ्चन । अविभिन्नापि स्वेच्छादि-शब्दैर् अपि विभाष्यते ॥ इति

tathā ca bhārgava-tantre - śakti-śaktimatoś cāpi na vibhedaḥ kathañcana | avibhinnāpi svecchādi-śabdair api vibhāṣyate || iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं च पाद्मोत्तर-खण्डे (६।२५५।५७-६४) प्रधान-परम-व्योम्नोर् अन्तरे विरजा नदी । वेदाङ्गस्वेदजनित-तोयैः प्रस्राविता शुभा

kiṃ ca pādmottara-khaṇḍe (6.255.57-64) pradhāna-parama-vyomnor antare virajā nadī | vedāṅgasvedajanita-toyaiḥ prasrāvitā śubhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्याः पारे पर-व्योम्नि त्रिपाद्-भूतं सनातनम् । अमृतं शाश्वतं नित्यम् अनन्तं परं पदम् ॥ शुद्ध-सत्त्व-मयं दिव्यम् अक्षरं ब्रह्मणः पदम् ॥ अनेक-कोटि-सूर्याग्नि-तुल्य-वर्चसम् अव्ययम् ॥ सर्व-वेदमयं शुभ्रं सर्व-प्रलय-वर्जितम् । हिरण्मयं मोक्षपदं ब्रह्मानन्द-सुखाह्वयम् ॥ समानाधिक्य-रहितम् आद्य्-अन्त-रहितं शुभम् ॥ तेजसात्य्-अद्भुतं रम्यं नित्यम् आनन्द-सागरम् । एवम् आदि-गुणोपेतं तद् विष्णोः परमं पदम् ॥ न तद् भासयते सूर्यो न शशाङ्को न पावकः । यद् गत्वा न निवर्तन्ते तद् धाम परमं हरेः

tasyāḥ pāre para-vyomni tripād-bhūtaṃ sanātanam | amṛtaṃ śāśvataṃ nityam anantaṃ paraṃ padam || śuddha-sattva-mayaṃ divyam akṣaraṃ brahmaṇaḥ padam || aneka-koṭi-sūryāgni-tulya-varcasam avyayam || sarva-vedamayaṃ śubhraṃ sarva-pralaya-varjitam | hiraṇmayaṃ mokṣapadaṃ brahmānanda-sukhāhvayam || samānādhikya-rahitam ādy-anta-rahitaṃ śubham || tejasāty-adbhutaṃ ramyaṃ nityam ānanda-sāgaram | evam ādi-guṇopetaṃ tad viṣṇoḥ paramaṃ padam || na tad bhāsayate sūryo na śaśāṅko na pāvakaḥ | yad gatvā na nivartante tad dhāma paramaṃ hareḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् विष्णोः परमं धाम शाश्वतं नित्यम् अच्युतम् । न हि वर्णयितुं शक्यं कल्प-कोटि-शतैर् अपि

tad viṣṇoḥ paramaṃ dhāma śāśvataṃ nityam acyutam | na hi varṇayituṃ śakyaṃ kalpa-koṭi-śatair api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रैवाग्रे (६।२५६।९-२१) - श्री-शार्ङ्गि-भक्ति-सेवैक-रसभोग-विवर्धिताः । महात्मनो महाभागा भगवत्-पाद-सेवकाः

tatraivāgre (6.256.9-21) - śrī-śārṅgi-bhakti-sevaika-rasabhoga-vivardhitāḥ | mahātmano mahābhāgā bhagavat-pāda-sevakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् विष्णोः परमं धाम यान्ति प्रेम-सुख-प्रदम् । नाना-जनपदाकीर्णं वैकुण्ठं तद् धरेः पदम् । प्रकारैश् च विमानैश् च सौधै रत्नमयैर् वृतम्

tad viṣṇoḥ paramaṃ dhāma yānti prema-sukha-pradam | nānā-janapadākīrṇaṃ vaikuṇṭhaṃ tad dhareḥ padam | prakāraiś ca vimānaiś ca saudhai ratnamayair vṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तन् मध्ये नगरी दिव्या सायोन्ध्येति प्रकीर्तिता । मणि-काञ्चन-चित्राढ्य-प्राकारैस् तोरणैर् वृता । चतुर्द्वार-समायुक्ता रत्न-गोपुर-संवृता

tan madhye nagarī divyā sāyondhyeti prakīrtitā | maṇi-kāñcana-citrāḍhya-prākārais toraṇair vṛtā | caturdvāra-samāyuktā ratna-gopura-saṃvṛtā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चण्डादि-द्वार-पालैश् च कुमुदाद्यैः सुरक्षिता । चण्ड-प्रचण्डौ प्राग्-द्वारे याम्ये भद्र-सुभद्रकौ । वारुण्यां जय-विजयौ सौम्ये धातृ-विधातरौ

caṇḍādi-dvāra-pālaiś ca kumudādyaiḥ surakṣitā | caṇḍa-pracaṇḍau prāg-dvāre yāmye bhadra-subhadrakau | vāruṇyāṃ jaya-vijayau saumye dhātṛ-vidhātarau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुमुदः कुमुदाक्षश् च पुण्डरीकोऽथ वामनः । शङ्कु-कर्णः सर्व-नेत्रः सुमुखः सुप्रतिष्ठितः । एते दिक्-पतयः प्रोक्ताः पूर्याम् अत्र शुभानने

kumudaḥ kumudākṣaś ca puṇḍarīko'tha vāmanaḥ | śaṅku-karṇaḥ sarva-netraḥ sumukhaḥ supratiṣṭhitaḥ | ete dik-patayaḥ proktāḥ pūryām atra śubhānane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कोटि-वैश्वानर-प्रख्य-गृह-पङ्क्तिर्भिर् आवृता । आरूढ-यौवनैर् नित्यैर् दिव्य-नारी-नरैर् युता

koṭi-vaiśvānara-prakhya-gṛha-paṅktirbhir āvṛtā | ārūḍha-yauvanair nityair divya-nārī-narair yutā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्तःपुरस् तु देवस्य मध्ये पूर्या मनोहरम् । मणि-प्राकार-संयुक्तं वर-तोरण-शोभितम् । विमानैर् गृहमुख्यैश् च प्रासादैर् बहुभिर् वृतम् । दिव्यापसरोगणैः स्त्रीभिः सर्वतः समलङ्कृतम्

antaḥpuras tu devasya madhye pūryā manoharam | maṇi-prākāra-saṃyuktaṃ vara-toraṇa-śobhitam | vimānair gṛhamukhyaiś ca prāsādair bahubhir vṛtam | divyāpasarogaṇaiḥ strībhiḥ sarvataḥ samalaṅkṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मध्ये तु मण्डपं दिव्यं राजस्थानं महोत्सवम् । माणिक्य-स्तम्भ-सहस्र-जुष्टं रत्न-मयं शुभम् । नित्य-मुक्तैः समाकीर्णं साम-गानोपशोभितम्

madhye tu maṇḍapaṃ divyaṃ rājasthānaṃ mahotsavam | māṇikya-stambha-sahasra-juṣṭaṃ ratna-mayaṃ śubham | nitya-muktaiḥ samākīrṇaṃ sāma-gānopaśobhitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मध्ये सिंहासनं रम्यं सर्व-वेद-मयं शुभम् । धर्मादिदैवतैर् नित्यैर् वृतं वेदमयात्मकैः । धर्म-ज्ञान-महैश्वर्य-वैराग्यैः पाद-विग्रहैः

madhye siṃhāsanaṃ ramyaṃ sarva-veda-mayaṃ śubham | dharmādidaivatair nityair vṛtaṃ vedamayātmakaiḥ | dharma-jñāna-mahaiśvarya-vairāgyaiḥ pāda-vigrahaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रैव (६।२५६।२३-५४) - वसन्ति मध्यमे तत्र वह्नि-सूर्य-सुधांशवः । कूर्मश् च नागराजश् च वैनतेयस् त्रयीश्वरः ॥ छन्दांसि सर्व-मन्त्राश् च पीठ-रूपत्वम् आस्थिताः । सर्वाक्षरमयं दिव्यं योग-पीठम् इति स्मृतम्

tatraiva (6.256.23-54) - vasanti madhyame tatra vahni-sūrya-sudhāṃśavaḥ | kūrmaś ca nāgarājaś ca vainateyas trayīśvaraḥ || chandāṃsi sarva-mantrāś ca pīṭha-rūpatvam āsthitāḥ | sarvākṣaramayaṃ divyaṃ yoga-pīṭham iti smṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तन्-मध्येऽष्ट-दलं पद्मम् उदयार्क-सम-प्रभम् । तन्-मध्ये कर्णिकायां तु सावित्र्यां शुभ-दर्शने । ईश्वर्या सह देवेशस् तत्रासीनः परः पुमान्

tan-madhye'ṣṭa-dalaṃ padmam udayārka-sama-prabham | tan-madhye karṇikāyāṃ tu sāvitryāṃ śubha-darśane | īśvaryā saha deveśas tatrāsīnaḥ paraḥ pumān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इन्दीवर-दल-श्यामं सूर्य-कोटि-सम-प्रभः । युवा कुमारः स्निग्धाङ्गः कोमलावयवैर् युतः

indīvara-dala-śyāmaṃ sūrya-koṭi-sama-prabhaḥ | yuvā kumāraḥ snigdhāṅgaḥ komalāvayavair yutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

फुल्ल-रक्ताम्बुज-निभ-कोमलाङ्घ्रि-कराब्जवान् । प्रबुद्ध-पुण्डरीकाक्षः सुभ्रू-लतायुगाङ्कितः

phulla-raktāmbuja-nibha-komalāṅghri-karābjavān | prabuddha-puṇḍarīkākṣaḥ subhrū-latāyugāṅkitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुनासः सुकपोलाढ्यः सुशोभ-मुख-पङ्कजः । मुक्ताफलाभदस्ताढ्यः सुस्मिताधर-विद्रुमः

sunāsaḥ sukapolāḍhyaḥ suśobha-mukha-paṅkajaḥ | muktāphalābhadastāḍhyaḥ susmitādhara-vidrumaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिपूर्णेन्दु-सङ्काश-सुस्मितानन-पङ्कजः । तरुणादित्य-वर्णाभ्यां कुण्डलाभ्यां विराजितः

paripūrṇendu-saṅkāśa-susmitānana-paṅkajaḥ | taruṇāditya-varṇābhyāṃ kuṇḍalābhyāṃ virājitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुस्निग्ध-नील-कुटिल-कुन्तलैर् उपशोभितः । मन्दार-पारिजाताढ्यः -कवरी-कृत-केशवान्

susnigdha-nīla-kuṭila-kuntalair upaśobhitaḥ | mandāra-pārijātāḍhyaḥ -kavarī-kṛta-keśavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रातर् उद्यत्-सहस्रांशु-निभ-कौस्तुभ-शोभितः । हार-स्वर्ण-स्रगासक्त-कम्बु-ग्रीव-विराजितः

prātar udyat-sahasrāṃśu-nibha-kaustubha-śobhitaḥ | hāra-svarṇa-sragāsakta-kambu-grīva-virājitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सिंह-स्कन्ध-निभैः प्रोच्चैः पीनैर् अंसैर् विराजितः । पीन-वृत्तायत-भुजैश् चतुर्भिर् उपशोभितः

siṃha-skandha-nibhaiḥ proccaiḥ pīnair aṃsair virājitaḥ | pīna-vṛttāyata-bhujaiś caturbhir upaśobhitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अङ्गुलीयैश् च कटकैः केयूरैर् उपशोभितः । बालार्क-कोटि-सङ्काशैः कौस्तुभाद्यैः सुभूषणैः । विराजित-महा-वक्षा वन-माला-विभूषितः

aṅgulīyaiś ca kaṭakaiḥ keyūrair upaśobhitaḥ | bālārka-koṭi-saṅkāśaiḥ kaustubhādyaiḥ subhūṣaṇaiḥ | virājita-mahā-vakṣā vana-mālā-vibhūṣitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विधातुर् जनन-स्थान-नाभि-पङ्कज-शोभितः । बालातप-निभ-श्लक्ष्ण-पीत-वस्त्र-समन्वितः

vidhātur janana-sthāna-nābhi-paṅkaja-śobhitaḥ | bālātapa-nibha-ślakṣṇa-pīta-vastra-samanvitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाना-रत्न-विचित्राङ्घ्रि-कटकाभ्यां विराजितः । सज्योत्स्न-चन्द्र-प्रतिम-नख-पङ्क्तिभिर् आवृतः

nānā-ratna-vicitrāṅghri-kaṭakābhyāṃ virājitaḥ | sajyotsna-candra-pratima-nakha-paṅktibhir āvṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कोटि-कन्दर्प-लावण्यः सौन्दर्य-निधिर् अच्युतः । दिव्य-चन्दन-लिप्ताङ्गो वन-माला-विभूषितः ॥ शङ्ख-चक्र-गृहीताभ्याम् उद्बाहुभ्यां विराजितः । वरदाभय-हस्ताभ्याम् इतराभ्यां तथैव च

koṭi-kandarpa-lāvaṇyaḥ saundarya-nidhir acyutaḥ | divya-candana-liptāṅgo vana-mālā-vibhūṣitaḥ || śaṅkha-cakra-gṛhītābhyām udbāhubhyāṃ virājitaḥ | varadābhaya-hastābhyām itarābhyāṃ tathaiva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वामाङ्क-संस्थिता देवी महा-लक्ष्मीर् महेश्वरी । हिरण्य-वर्णा हरिणी सुवर्ण-रजत-स्रजा

vāmāṅka-saṃsthitā devī mahā-lakṣmīr maheśvarī | hiraṇya-varṇā hariṇī suvarṇa-rajata-srajā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्व-लक्षण-सम्पन्ना यौवनारम्भ-विग्रहा । रत्न-कुण्डल-संयुक्ता नीलाकुञ्चित-शीर्षजा

sarva-lakṣaṇa-sampannā yauvanārambha-vigrahā | ratna-kuṇḍala-saṃyuktā nīlākuñcita-śīrṣajā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिव्य-चन्दन-लिप्ताङ्गी दिव्य-पुष्पोपशोभिता । मन्दार-केतकी-जाती-पुष्पाञ्चित-सुकुन्तला

divya-candana-liptāṅgī divya-puṣpopaśobhitā | mandāra-ketakī-jātī-puṣpāñcita-sukuntalā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुभ्रूः सुनासा सुश्रोणी पीनोन्नत-पयोधरा । परिपूर्णेन्दु-सङ्काश-सुस्मितानन-पङ्कजा

subhrūḥ sunāsā suśroṇī pīnonnata-payodharā | paripūrṇendu-saṅkāśa-susmitānana-paṅkajā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तरुणादित्य-वर्णाभ्यां कुण्डलाभ्यां विराजिता । तप्त-काञ्चन-वर्णाभा तप्त-काञ्चन-भूषणा

taruṇāditya-varṇābhyāṃ kuṇḍalābhyāṃ virājitā | tapta-kāñcana-varṇābhā tapta-kāñcana-bhūṣaṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हस्तैश् चतुर्भिः संयुक्ता कनकाम्बुज-भूषिता । नाना-रत्न-विचित्राढ्य-कनकाम्बुज-मालया । हार-केयूर-कटकैर् अङ्गुरीयैश् च भूषिता

hastaiś caturbhiḥ saṃyuktā kanakāmbuja-bhūṣitā | nānā-ratna-vicitrāḍhya-kanakāmbuja-mālayā | hāra-keyūra-kaṭakair aṅgurīyaiś ca bhūṣitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भुज-युग्म-धृतोदग्र-पद्म-युग्म-विराजिता । गृहीत-मातुलुङ्गाख्य-जाम्बूनद-कराञ्चिता

bhuja-yugma-dhṛtodagra-padma-yugma-virājitā | gṛhīta-mātuluṅgākhya-jāmbūnada-karāñcitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं नित्यानपायिन्या महालक्ष्म्या महेश्वरः । मोदते परम-व्योम्नि शाश्वते सर्वदा प्रभुः

evaṃ nityānapāyinyā mahālakṣmyā maheśvaraḥ | modate parama-vyomni śāśvate sarvadā prabhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पार्श्वयोर् अवनी-लीले समासीने शुभानने । अष्ट-दिक्षु दलाग्रेषु विमलाद्याश् च शक्तयः

pārśvayor avanī-līle samāsīne śubhānane | aṣṭa-dikṣu dalāgreṣu vimalādyāś ca śaktayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विमलोत्कर्षिणी ज्ञाना क्रिया योगा तथैव च । प्रह्वी सत्या तथेशाना महिष्यः परमात्मनः ॥ गृहीत्वा चामरान् दिव्यान् सुधाकर-सम-प्रभान् । सर्व-लक्षण-सम्पन्ना मोदन्ते पतिम् अच्युतम्

vimalotkarṣiṇī jñānā kriyā yogā tathaiva ca | prahvī satyā tatheśānā mahiṣyaḥ paramātmanaḥ || gṛhītvā cāmarān divyān sudhākara-sama-prabhān | sarva-lakṣaṇa-sampannā modante patim acyutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिव्याप्सरोगणाः पञ्च-शत-सङ्ख्याश् च योषितः । अन्तःपुर-निवासिन्यः सर्वाभरण-भूषिताः ॥ पद्म-हस्ताश् च ताः सर्वाः कोटि-वैश्वानर-प्रभाः । सर्व-लक्षण-सम्पन्नाः शीतांशु-सदृशाननाः । ताभिः परिवृतो राजा शुशुभे परमः पुमान्

divyāpsarogaṇāḥ pañca-śata-saṅkhyāś ca yoṣitaḥ | antaḥpura-nivāsinyaḥ sarvābharaṇa-bhūṣitāḥ || padma-hastāś ca tāḥ sarvāḥ koṭi-vaiśvānara-prabhāḥ | sarva-lakṣaṇa-sampannāḥ śītāṃśu-sadṛśānanāḥ | tābhiḥ parivṛto rājā śuśubhe paramaḥ pumān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनन्त-विहगाधीश-सेनान्य्-आद्यैः सुरेश्वरैः । अन्यैः परिजनैर् नित्यैर् मुक्तैश् च परिसंवृतः । मोदते रमया सार्धं भोगैश्वर्यैः परः पुमान्

ananta-vihagādhīśa-senāny-ādyaiḥ sureśvaraiḥ | anyaiḥ parijanair nityair muktaiś ca parisaṃvṛtaḥ | modate ramayā sārdhaṃ bhogaiśvaryaiḥ paraḥ pumān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्र कारिकाः - अर्थतः शब्दतश् चात्र यत् पुनः पुनर् उच्यते । तद्-असम्भाय-वस्तुत्वात् प्रतीत्यै हेतुवादिनाम्

atra kārikāḥ - arthataḥ śabdataś cātra yat punaḥ punar ucyate | tad-asambhāya-vastutvāt pratītyai hetuvādinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीश-निश्वास-रूपाणां वेदानां तत्र मूर्तता । ततस् तद्-अङ्गतो जाताः स्वेदाः परम-पावनाः

śrīśa-niśvāsa-rūpāṇāṃ vedānāṃ tatra mūrtatā | tatas tad-aṅgato jātāḥ svedāḥ parama-pāvanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिपाद्-विभूतेर् धामत्वात् त्रिपाद्भूतं तु तत् पदम् । विभूतिर् मायिकी सर्वा प्रोक्ता पादात्मिका यतः

tripād-vibhūter dhāmatvāt tripādbhūtaṃ tu tat padam | vibhūtir māyikī sarvā proktā pādātmikā yataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अमृतं सुष्ठु मधुरं शाश्वतस् तु मुहुर् नवम् । शुद्ध-सत्त्वस् तु तत् प्रोक्तं सत्त्वम् अप्राकृतं तु तत् । नित्याक्षरादि-शब्दैस् तु षड्-भाव-परिवर्जनम्

amṛtaṃ suṣṭhu madhuraṃ śāśvatas tu muhur navam | śuddha-sattvas tu tat proktaṃ sattvam aprākṛtaṃ tu tat | nityākṣarādi-śabdais tu ṣaḍ-bhāva-parivarjanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं चानुत्थापितानाम् अपि कारिकाः - आद्यम् आवरणं दिक्षु पूर्वादिषु किलाष्टसु । व्यूहैर् लक्ष्म्यादि-सहितैर् वासुदेवादिभिर् मतम्

kiṃ cānutthāpitānām api kārikāḥ - ādyam āvaraṇaṃ dikṣu pūrvādiṣu kilāṣṭasu | vyūhair lakṣmyādi-sahitair vāsudevādibhir matam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्यो लक्ष्म्याः सरस्वत्या रतेः कान्तेर् अनुक्रमात् । विदिक्षु परम-व्योम्न आग्नेय्यादिषु कीर्तिताः

pūryo lakṣmyāḥ sarasvatyā rateḥ kānter anukramāt | vidikṣu parama-vyomna āgneyyādiṣu kīrtitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केशवाद्यैर् इह चतुर्विंशत्या तु द्वितीयकम् । अष्टासु किल काष्ठासु तेषां ज्ञेयं त्रयं त्रयम्

keśavādyair iha caturviṃśatyā tu dvitīyakam | aṣṭāsu kila kāṣṭhāsu teṣāṃ jñeyaṃ trayaṃ trayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दशभिर् मत्स्य-कूर्माद्यैर् दश-दिक्षु तृतीयकम्

daśabhir matsya-kūrmādyair daśa-dikṣu tṛtīyakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्याच्युतानन्त-दुर्गा-विष्वक्सेन-गजाननैः । शङ्ख-पद्म-निधिभ्यां च तुर्यम् अष्टासु दिक्ष्व् इदम्

satyācyutānanta-durgā-viṣvaksena-gajānanaiḥ | śaṅkha-padma-nidhibhyāṃ ca turyam aṣṭāsu dikṣv idam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋग्-वेदादि-चतुष्केण सावित्र्या गरुडेन च । तथाधर्म-सखाभ्यां च पञ्चमं पूर्ववन् मतम्

ṛg-vedādi-catuṣkeṇa sāvitryā garuḍena ca | tathādharma-sakhābhyāṃ ca pañcamaṃ pūrvavan matam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शङ्ख-चक्र-गदा-पद्म-खड्ग-शार्ङ्ग-हलैस् तथा । मूषलेण च षष्ठं स्याद् इन्द्राद्यै सप्तमं तथा

śaṅkha-cakra-gadā-padma-khaḍga-śārṅga-halais tathā | mūṣaleṇa ca ṣaṣṭhaṃ syād indrādyai saptamaṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साध्या मरुद्-गणैस् चैव विश्वदेवास् तथैव च । नित्याः सर्वे परे धाम्नि ये चान्ये त्रिदिवौकसः । ते वै प्राकृतनाकेऽस्मिन् न नित्यास् त्रिदिवेश्वराः

sādhyā marud-gaṇais caiva viśvadevās tathaiva ca | nityāḥ sarve pare dhāmni ye cānye tridivaukasaḥ | te vai prākṛtanāke'smin na nityās tridiveśvarāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वासुदेवादि-मूर्तीनां सप्ततेस् तु चतुर्युजः । लोकास् तु तावत्-सङ्ख्याकाः परे धाम्नि चकासति

vāsudevādi-mūrtīnāṃ saptates tu caturyujaḥ | lokās tu tāvat-saṅkhyākāḥ pare dhāmni cakāsati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिषु पुंसोऽवतारेषु रुद्रात् पद्मभवात् तथा । भृग्वादिकृतनिर्धाराद् विष्णुर् एव महत्तमः ॥ किं पुनः पुरुषस् तत्र वासुदेवोऽत्र किन्तराम् । तत्रापि किन्तमां सोऽयं महा-वैकुण्ठनायकः

triṣu puṃso'vatāreṣu rudrāt padmabhavāt tathā | bhṛgvādikṛtanirdhārād viṣṇur eva mahattamaḥ || kiṃ punaḥ puruṣas tatra vāsudevo'tra kintarām | tatrāpi kintamāṃ so'yaṃ mahā-vaikuṇṭhanāyakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सदाशिवाख्यो यः शम्भुः स चैशान्यावृतिर् मता

sadāśivākhyo yaḥ śambhuḥ sa caiśānyāvṛtir matā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतो ब्रुवेऽनयोः प्रायो वैलक्षण्यं द्वयोर् न हि । दीपोत्थ-दीप-तुल्यत्वात् स्याद् विलास-विलासिनोः

ato bruve'nayoḥ prāyo vailakṣaṇyaṃ dvayor na hi | dīpottha-dīpa-tulyatvāt syād vilāsa-vilāsinoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मैवं वादीर् महावादिन् अधुना त्वम् अपेशलः । गहनैश्वर्य-विज्ञान-रसास्वादयोर् असि

maivaṃ vādīr mahāvādin adhunā tvam apeśalaḥ | gahanaiśvarya-vijñāna-rasāsvādayor asi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्व-वेदान्ततः सारं वेद-कल्पतरोः फलम् । श्री-भागवतम् एवात्र प्रमाणं सर्वतो वरम्

sarva-vedāntataḥ sāraṃ veda-kalpataroḥ phalam | śrī-bhāgavatam evātra pramāṇaṃ sarvato varam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा हि श्री-तृतीये (३।२।२१) स्वयं त्व् असाम्यातिशयस् त्र्यधीशः स्वाराज्य-लक्ष्म्य्-आप्त-समस्त-कामः । बलिं हरद्भिश् चिर-लोक-पालैः किरीट-कोट्य्-एडित-पाद-पीठः

tathā hi śrī-tṛtīye (3.2.21) svayaṃ tv asāmyātiśayas tryadhīśaḥ svārājya-lakṣmy-āpta-samasta-kāmaḥ | baliṃ haradbhiś cira-loka-pālaiḥ kirīṭa-koṭy-eḍita-pāda-pīṭhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति । अत्र कारिकाः - विद्येते नान्यसाम्यातिशयौ यत्रेति विग्रहे । सर्वेभ्यस् तत्-स्वरूपेभ्यः कृष्णोत्कर्ष-निरूपणात् । आधिक्यं परम-व्योम-नाथाद् अप्य् अस्य दर्शितम्

iti | atra kārikāḥ - vidyete nānyasāmyātiśayau yatreti vigrahe | sarvebhyas tat-svarūpebhyaḥ kṛṣṇotkarṣa-nirūpaṇāt | ādhikyaṃ parama-vyoma-nāthād apy asya darśitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वयं-पदेन चास्यान्य-नैरपेक्षम् उदीरितम्

svayaṃ-padena cāsyānya-nairapekṣam udīritam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रामोऽप्य् अधिक-साम्याभ्यां मुक्त-धामेत्य् अवादि यत् । तत्र स्वयं-पदाभावात् कृषेएनैक्येन तस्य तत् । नर-लीलादि-साधर्म्यात् प्रेष्ठं रूपं तद् अस्य यत्

rāmo'py adhika-sāmyābhyāṃ mukta-dhāmety avādi yat | tatra svayaṃ-padābhāvāt kṛṣeenaikyena tasya tat | nara-līlādi-sādharmyāt preṣṭhaṃ rūpaṃ tad asya yat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा हि ब्रह्माण्डे श्री-कृष्ण-वाक्यम् - अन्तरङ्ग-स्वरूपा मे मत्स्य-कूर्मादयस् त्व् अमी । सर्वात्मनायम् अत्रापि श्रीमद्-दशरथात्मजः

tathā hi brahmāṇḍe śrī-kṛṣṇa-vākyam - antaraṅga-svarūpā me matsya-kūrmādayas tv amī | sarvātmanāyam atrāpi śrīmad-daśarathātmajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति । स्वयं त्व् असाम्यातिशयः कृष्णस् तु भगवान् स्वयम् । इत्य् अस्य परमैश्वर्य-विशेषस्यानुवर्णने । पदस्य स्वयम् इत्य् अस्य द्विरुक्तिर् बोधयत्य् असौ । कृष्णस्यान्य-स्वरूपैक्यात् आधिक्यं नेति सर्वथा

iti | svayaṃ tv asāmyātiśayaḥ kṛṣṇas tu bhagavān svayam | ity asya paramaiśvarya-viśeṣasyānuvarṇane | padasya svayam ity asya dviruktir bodhayaty asau | kṛṣṇasyānya-svarūpaikyāt ādhikyaṃ neti sarvathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्र्य्-अधीश इति गोलोक-मथुरा-द्वारकाभिधम् । यत् पद-त्रितयं तस्य सोऽधिपत्वाद् अधीश्वरः । प्रकृतीश-विराड्-अन्तर्यामि-क्षीराब्धि-शायिनाम् । त्रयाणाम् उपरीशोऽयं त्र्य्-अधीश इति वा स्मृतः

try-adhīśa iti goloka-mathurā-dvārakābhidham | yat pada-tritayaṃ tasya so'dhipatvād adhīśvaraḥ | prakṛtīśa-virāḍ-antaryāmi-kṣīrābdhi-śāyinām | trayāṇām uparīśo'yaṃ try-adhīśa iti vā smṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वाराज्य-लक्ष्म्या तत्रापि प्राप्त-सर्व-समीहितः । स्वेनात्मना स्वया वाङ्-भूतया शक्ति-वर्यया । राजतीति स्वराट् तस्य भावः स्वाराज्यम् उच्यते ॥ तद् एव लक्ष्मीः सर्वातिशायिनी सम्पद् एतया । आप्ताः समस्ताः कामा यं कामाः प्रेष्ठार्थ-सिद्धयः

svārājya-lakṣmyā tatrāpi prāpta-sarva-samīhitaḥ | svenātmanā svayā vāṅ-bhūtayā śakti-varyayā | rājatīti svarāṭ tasya bhāvaḥ svārājyam ucyate || tad eva lakṣmīḥ sarvātiśāyinī sampad etayā | āptāḥ samastāḥ kāmā yaṃ kāmāḥ preṣṭhārtha-siddhayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिरेति तु चिरायुष्का लोकपाः पद्मजादयः । तेषां किरीट-कोटीभिर् मुकुटानां शतार्बुधैः । ईडिते संस्तुते पाद-पीठे यस्येति विग्रहः

cireti tu cirāyuṣkā lokapāḥ padmajādayaḥ | teṣāṃ kirīṭa-koṭībhir mukuṭānāṃ śatārbudhaiḥ | īḍite saṃstute pāda-pīṭhe yasyeti vigrahaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हीरादि-रत्न-मुकुटैः पाद-पीटाभिघटनात् । जनितेन स्वनौघेन बाढम् उत्प्रेक्षिता स्तुतिः

hīrādi-ratna-mukuṭaiḥ pāda-pīṭābhighaṭanāt | janitena svanaughena bāḍham utprekṣitā stutiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्व-स्व-कर्मण्य् अवस्थित्या तैस् तैर् ब्रह्मादि-लोकपैः । आज्ञापालनम् एवास्य बलेर् हरणम् उच्यते

sva-sva-karmaṇy avasthityā tais tair brahmādi-lokapaiḥ | ājñāpālanam evāsya baler haraṇam ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथात्र प्रक्रिया ख्याता परुआण्य् एषा विलिख्यते

athātra prakriyā khyātā paruāṇy eṣā vilikhyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्माण्डानाम् अनन्तानां प्रायो नानाविधात्मनाम् । वृन्दानि भगवच्-छक्तौ विचित्राणि चकासति

brahmāṇḍānām anantānāṃ prāyo nānāvidhātmanām | vṛndāni bhagavac-chaktau vicitrāṇi cakāsati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शत-कोटि-प्रमाणानि योजनानां तु कानिचित् । अजाण्डानि विराजन्ते शक्ति-वैचित्र्यतो हरेः

śata-koṭi-pramāṇāni yojanānāṃ tu kānicit | ajāṇḍāni virājante śakti-vaicitryato hareḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कानिचिच् च निखर्वेण तेषां पद्मायुतेन च । तत्-परार्ध-शतेनापि विस्तृतानि तु कानिचित्

kānicic ca nikharveṇa teṣāṃ padmāyutena ca | tat-parārdha-śatenāpi vistṛtāni tu kānicit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मध्ये तेषाम् अजाण्डेषु केषुचिद् विंशतिः कृता । भुवनानां च पञ्चाशत् कुत्रचित् सपततिस् तथा । शतं सहस्रम् अयुतं लक्षं क्वचन राजति

madhye teṣām ajāṇḍeṣu keṣucid viṃśatiḥ kṛtā | bhuvanānāṃ ca pañcāśat kutracit sapatatis tathā | śataṃ sahasram ayutaṃ lakṣaṃ kvacana rājati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्माद्या लोकपास् तेषु नाना-रूपाश् चकासति । परमर्धि-सहस्रेण सेव्यमानाः समन्ततः ॥ क्वचिद् इन्द्रादयस् तेषु महाकल्प-शतायुषः । महाकल्प-परार्धायुर्-भाजो ब्रह्मादयस् तथा

brahmādyā lokapās teṣu nānā-rūpāś cakāsati | paramardhi-sahasreṇa sevyamānāḥ samantataḥ || kvacid indrādayas teṣu mahākalpa-śatāyuṣaḥ | mahākalpa-parārdhāyur-bhājo brahmādayas tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते ते ब्रह्म-सुरेशाद्याः कथिताश् चिरलोकपाः । स्तुताङ्घ्रि-पीठः कृष्णोऽयं तेषां मुकुट-कोटिभिः

te te brahma-sureśādyāḥ kathitāś ciralokapāḥ | stutāṅghri-pīṭhaḥ kṛṣṇo'yaṃ teṣāṃ mukuṭa-koṭibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकदा द्वारका-पुर्यां सुधर्मायां मुरान्तके । विराजति तम् आगत्य द्वाराध्यक्षो न्यवेदयत् । दिदृक्ष्र् देव-पादाब्जं ब्रह्मा द्वारेऽवतिष्ठते

ekadā dvārakā-puryāṃ sudharmāyāṃ murāntake | virājati tam āgatya dvārādhyakṣo nyavedayat | didṛkṣr deva-pādābjaṃ brahmā dvāre'vatiṣṭhate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आगतः कतमो ब्रह्मा द्वारीति परिपृच्छ तम् । इत्य् अच्युत-गिरं शृण्वन् एत्य द्वाराधिपः पुनः ॥ पृष्ट्वा ब्रह्मानम् आगत्य कृष्णाग्रे च तम् अब्रवीत् । आगतः सनकादीनां जनकश् चतुराननः

āgataḥ katamo brahmā dvārīti paripṛccha tam | ity acyuta-giraṃ śṛṇvan etya dvārādhipaḥ punaḥ || pṛṣṭvā brahmānam āgatya kṛṣṇāgre ca tam abravīt | āgataḥ sanakādīnāṃ janakaś caturānanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आनयेति हरेर् वाचा तेन ब्रह्मा प्रवेशितः । प्रणमन् दण्डवत् पृष्टः कृष्णेन किम् इहागतः । त्वम् इति प्राह तं ब्रह्मा देवागमन-कारणम् । वक्ष्ये पश्चाद् यदात्थाद्य ब्रह्मा करम इत्य् अदः । ज्ञातुम् इच्छामि तन् नाथ ब्रह्मा नान्योऽस्ति मद् यतः

ānayeti harer vācā tena brahmā praveśitaḥ | praṇaman daṇḍavat pṛṣṭaḥ kṛṣṇena kim ihāgataḥ | tvam iti prāha taṃ brahmā devāgamana-kāraṇam | vakṣye paścād yadātthādya brahmā karama ity adaḥ | jñātum icchāmi tan nātha brahmā nānyo'sti mad yataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ स्मित्वा मुकुन्देन द्वारवत्यां द्रुतं तदा । स्मृत्वा ब्रह्माण्ड-कोटिभ्यो लोक-पालाः समागताः । अष्टवक्राश् चतुःषष्ठि-वक्त्राः शत-मुखास् तथा । सहस्र-वक्त्रा लक्षास्याः कोटि-वक्त्रा विरिञ्चयः । रुद्राश् च विंशति-मुखास् तथा पञ्चाशद्-आननाः । शत-वक्त्राः सहस्रास्या लक्ष-बाहु-शिरो-भृतः ॥ पुरन्दराश् च लक्षालक्षा नियुताक्षास् तथापरे । अपरे लोक-पालाश् च विविधाकृति-भूषणाः ॥ कृष्णस्य पुरतः प्राप्ताः पाद-पीठम् अवानमन् । तान् दृष्ट्वा विस्मयात् तस्मिन् उन्ममाद चतुर्मुखः

atha smitvā mukundena dvāravatyāṃ drutaṃ tadā | smṛtvā brahmāṇḍa-koṭibhyo loka-pālāḥ samāgatāḥ | aṣṭavakrāś catuḥṣaṣṭhi-vaktrāḥ śata-mukhās tathā | sahasra-vaktrā lakṣāsyāḥ koṭi-vaktrā viriñcayaḥ | rudrāś ca viṃśati-mukhās tathā pañcāśad-ānanāḥ | śata-vaktrāḥ sahasrāsyā lakṣa-bāhu-śiro-bhṛtaḥ || purandarāś ca lakṣālakṣā niyutākṣās tathāpare | apare loka-pālāś ca vividhākṛti-bhūṣaṇāḥ || kṛṣṇasya purataḥ prāptāḥ pāda-pĪṭham avānaman | tān dṛṣṭvā vismayāt tasmin unmamāda caturmukhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं च - विष्णु-धर्मोत्तरे प्रोक्तं सर्वे ब्रह्माण्ड-मण्डलाः । देशतो जीवतश् चापि तुल्य-रूप भवन्त्य् अमी

kiṃ ca - viṣṇu-dharmottare proktaṃ sarve brahmāṇḍa-maṇḍalāḥ | deśato jīvataś cāpi tulya-rūpa bhavanty amī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा हि - एक-रूपास् तथैवाण्डाः सर्व एव नरेश्वर । तुल्य-देश-विभागाश् च तुल्यजन्तव एव च

tathā hi - eka-rūpās tathaivāṇḍāḥ sarva eva nareśvara | tulya-deśa-vibhāgāś ca tulyajantava eva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति । विरोधेऽत्र समुत्पन्ने समाधानं विधीयते

iti | virodhe'tra samutpanne samādhānaṃ vidhīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यतः श्री-कौर्मे - विरोधो वाक्ययोर् यत्र नाप्रामाण्यं तद् इष्यते । यथाविरुद्धता च स्यात् तथार्थः कल्प्यते तयोः

yataḥ śrī-kaurme - virodho vākyayor yatra nāprāmāṇyaṃ tad iṣyate | yathāviruddhatā ca syāt tathārthaḥ kalpyate tayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति । युगपत् सकलाण्डानि जातु संहरते हरिः

iti | yugapat sakalāṇḍāni jātu saṃharate hariḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा हि श्री-विष्णु-धर्मोत्तरे (१।७७।९) - अनन्तानि तवोक्तानि यान्य् अण्डानि मया पुरा । सर्वाणि तानि संहृत्य सम-कालं जगत्-पतिः । प्रकृतौ तिष्ठति तदा सा रात्रिस् तस्य कीर्तिता

tathā hi śrī-viṣṇu-dharmottare (1.77.9) - anantāni tavoktāni yāny aṇḍāni mayā purā | sarvāṇi tāni saṃhṛtya sama-kālaṃ jagat-patiḥ | prakṛtau tiṣṭhati tadā sā rātris tasya kīrtitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति । अतः संहृत्य सर्वाणि पुनर् अण्डान्य् असौ सृजन् । विषमाणि सृजेज् जातु कदाचिच् च समान्य् अपि

iti | ataḥ saṃhṛtya sarvāṇi punar aṇḍāny asau sṛjan | viṣamāṇi sṛjej jātu kadācic ca samāny api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् औपोद्घातिकं प्रोच्य प्रकृतं परिलिख्यते

ity aupodghātikaṃ procya prakṛtaṃ parilikhyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं च तत्रैव (३।२।१२) - यन् मर्त्य-लीलौपयिकं स्व-योग- माया-बलं दर्शयता गृहीतम् । विस्मापनं स्वस्य च सौभगर्द्धेः परं पदं भूषण-भूषणाङ्गम्

kiṃ ca tatraiva (3.2.12) - yan martya-līlaupayikaṃ sva-yoga- māyā-balaṃ darśayatā gṛhītam | vismāpanaṃ svasya ca saubhagarddheḥ paraṃ padaṃ bhūṣaṇa-bhūṣaṇāṅgam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति । अत्र कारिकाः - यद् बिम्बं मर्त्य-लीलानां भवेद् औपायिकं परम् । पूर्व-पद्य-स्थितं बिम्बं यत्-पदेनानुकृष्यते

iti | atra kārikāḥ - yad bimbaṃ martya-līlānāṃ bhaved aupāyikaṃ param | pūrva-padya-sthitaṃ bimbaṃ yat-padenānukṛṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विविधाश्चर्य-माधुर्य-वीर्यैश्वर्यादि-सम्भवात् । स्वस्य देवादि-लीलाभ्यो मर्त्य-लीला मनोहराः

vividhāścarya-mādhurya-vīryaiśvaryādi-sambhavāt | svasya devādi-līlābhyo martya-līlā manoharāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ध्वन्यते बिम्ब-शब्देन सद्-गुणावलि-शालिनाम् । सकल-स्व-स्व-रूपाणां मूलत्वं तस्य सर्वथा

dhvanyate bimba-śabdena sad-guṇāvali-śālinām | sakala-sva-sva-rūpāṇāṃ mūlatvaṃ tasya sarvathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतस् तद् एव निःशेष-गुण-रूपास्पदत्वः । विचित्र-नर-लीलानाम् अतियोग्यम् उदीर्यते

atas tad eva niḥśeṣa-guṇa-rūpāspadatvaḥ | vicitra-nara-līlānām atiyogyam udīryate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वयोगमाया चिच्-छक्तिर् बलं तस्याः समर्थता । एतद्-दर्शयता साक्षात्-कुर्वता प्रकटीकृतम् ॥ अहो मदीय-चिच्-छक्तेः प्रभावं पश्यताद्भुतम् । दिव्यातिदिव्य-लोकेषु यद्-गन्धोऽपि न सम्भवेत् । तज्-जगन्-मोहनं रूपं ययाविष्कृतम् ईदृशम् । स्व-योग-मायेत्य् आद्यस्य भावोऽयम् इति गम्यते

svayogamāyā cic-chaktir balaṃ tasyāḥ samarthatā | etad-darśayatā sākṣāt-kurvatā prakaṭīkṛtam || aho madīya-cic-chakteḥ prabhāvaṃ paśyatādbhutam | divyātidivya-lokeṣu yad-gandho'pi na sambhavet | taj-jagan-mohanaṃ rūpaṃ yayāviṣkṛtam īdṛśam | sva-yoga-māyety ādyasya bhāvo'yam iti gamyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वस्यात्मनोऽपि परम-व्योमेशाद्यात्म-दर्शिनः । विस्मापनं नअवोद्दाम-चमत्कृतिकरं परम्

svasyātmano'pi parama-vyomeśādyātma-darśinaḥ | vismāpanaṃ naavoddāma-camatkṛtikaraṃ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सौभगर्धिर् महाश्चर्य-सौन्दर्य-परमावधिः । तस्याः परं पदं नित्योत्कर्ष-सम्पद्-वरास्पदम्

saubhagardhir mahāścarya-saundarya-paramāvadhiḥ | tasyāḥ paraṃ padaṃ nityotkarṣa-sampad-varāspadam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत् तु कौस्तुभ-मीनेन्द्र-कुण्डलाद्यं हि भूषणम् । तस्यापि भूषणान्य् अङ्गान्य् अस्येति सति विग्रहे । तस्य श्री-विग्रहस्येदम् असमोर्धत्वम् ईरितम्

yat tu kaustubha-mīnendra-kuṇḍalādyaṃ hi bhūṣaṇam | tasyāpi bhūṣaṇāny aṅgāny asyeti sati vigrahe | tasya śrī-vigrahasyedam asamordhatvam īritam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सच्-चिद्-आनन्द-सान्द्रत्वात् द्वयोर् एवाविशेषतः । औपचारिक एवात्र भेदोऽयं देह-देहिनोः

sac-cid-ānanda-sāndratvāt dvayor evāviśeṣataḥ | aupacārika evātra bhedo'yaṃ deha-dehinoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा च श्री-कौर्मे - देह-देहि-भिदा चात्र नेश्वरे विद्यते क्वचित्

tathā ca śrī-kaurme - deha-dehi-bhidā cātra neśvare vidyate kvacit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति । किं च श्री-दशमे श्री-पुर-स्त्रीणाम् उक्तौ (१०।४४।१४) - गोप्यस् तपः किम् अचरन् यद् अमुष्य रूपं लावण्य-सारम् असमोर्धम् अनन्य-सिद्धम् । दृग्भिः पिबन्त्य् अनुसवाभिनवं दुरापम् एकान्त-धाम यशसः श्रिय ऐश्वरस्य

iti | kiṃ ca śrī-daśame śrī-pura-strīṇām uktau (10.44.14) - gopyas tapaḥ kim acaran yad amuṣya rūpaṃ lāvaṇya-sāram asamordham ananya-siddham | dṛgbhiḥ pibanty anusavābhinavaṃ durāpam ekānta-dhāma yaśasaḥ śriya aiśvarasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति । तथा हि श्री-बलदेवं प्रति श्री-कृष्णोक्तौ (१०।१५।८) - धन्येयम् अद्य धरणी तृण-वीरुधस् त्वत्- पाद-स्पृशो द्रुमलताः करजाभिमृष्टाः । नद्योऽद्रयः खग-मृगाः सदयावलोकैर् गोप्योऽन्तरेण भुजयोर् अपि यत्-स्पृहा श्रीः

iti | tathā hi śrī-baladevaṃ prati śrī-kṛṣṇoktau (10.15.8) - dhanyeyam adya dharaṇī tṛṇa-vīrudhas tvat- pāda-spṛśo drumalatāḥ karajābhimṛṣṭāḥ | nadyo'drayaḥ khaga-mṛgāḥ sadayāvalokair gopyo'ntareṇa bhujayor api yat-spṛhā śrīḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति । अत्र कारिकाः -- श्री-वृन्दावन-तद्-वासि-माधुर्योल्लोल-चेतसा । तत्-स्तवे हरिणारब्धे निजोकर्षावसायिनम् । तम् आलोच्य ततो रामम् अपदिश्य व्यधायि सः

iti | atra kārikāḥ -- śrī-vṛndāvana-tad-vāsi-mādhuryollola-cetasā | tat-stave hariṇārabdhe nijokarṣāvasāyinam | tam ālocya tato rāmam apadiśya vyadhāyi saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतोऽत्र नैव तात्पर्यं रामोत्कर्षानुवर्णने । सख्य-भावात् तदा रामे नर्मणैवेदम् ईरितम्

ato'tra naiva tātparyaṃ rāmotkarṣānuvarṇane | sakhya-bhāvāt tadā rāme narmaṇaivedam īritam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भुजान्तरं तु वक्षस् ते तेन धन्या व्रजाञ्गनाः । यत्-स्पृहा वक्षसे यस्मै श्रीर् अप्य् आचरति स्पृहाम्

bhujāntaraṃ tu vakṣas te tena dhanyā vrajāñganāḥ | yat-spṛhā vakṣase yasmai śrīr apy ācarati spṛhām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्-स्पृहैव परं तस्या न तु तत्-प्राप्ति-योग्यता

yat-spṛhaiva paraṃ tasyā na tu tat-prāpti-yogyatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सदा वक्षः-स्थलस्थापि वैकुण्टेशितुर् इन्दिरा । कृष्णोरः-स्पृहयास्यैव रूपं विवृणुतेऽधिकम्

sadā vakṣaḥ-sthalasthāpi vaikuṇṭeśitur indirā | kṛṣṇoraḥ-spṛhayāsyaiva rūpaṃ vivṛṇute'dhikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पौराणिकम् उपाख्यानम् अत्र सङ्क्षिप्य लिख्यते

paurāṇikam upākhyānam atra saṅkṣipya likhyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीः प्रेक्ष्य कृष्ण-सौन्दर्यं तत्र लुब्धा ततस् तपः । कुर्वतीं प्राह तां कृष्णः किं ते तपसि कारणम् ॥ विजिहीर्षे त्वया गोष्ठे गोपी-रूपेति साब्रवीत् । तद् दुर्लभम् इति प्रोक्ता लक्ष्मीस् तं पुनर् अब्रवीत् ॥ स्वर्ण-रेखेव ते नाथ वस्तुम् इच्छामि वक्षसि । एवम् अस्त्व् इति सा तस्य तद्-रूपा वक्षसि स्थिता

śrīḥ prekṣya kṛṣṇa-saundaryaṃ tatra lubdhā tatas tapaḥ | kurvatīṃ prāha tāṃ kṛṣṇaḥ kiṃ te tapasi kāraṇam || vijihīrṣe tvayā goṣṭhe gopī-rūpeti sābravīt | tad durlabham iti proktā lakṣmīs taṃ punar abravīt || svarṇa-rekheva te nātha vastum icchāmi vakṣasi | evam astv iti sā tasya tad-rūpā vakṣasi sthitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथोक्तं श्री-दशमे नागपत्नीभिः (१०।१६।३६) - यद्-वाञ्छया श्रीर् ललनाचरत् तपो विहाय कामान् सुचिरं धृत-व्रता

yathoktaṃ śrī-daśame nāgapatnībhiḥ (10.16.36) - yad-vāñchayā śrīr lalanācarat tapo vihāya kāmān suciraṃ dhṛta-vratā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति । नाम्नोऽपि महिमेतस्य सर्वतोऽधिक ईर्यते

iti | nāmno'pi mahimetasya sarvato'dhika īryate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा श्री-ब्रह्माण्डे - सहस्र-नाम्नां पुण्यानां त्रिर् आवृत्य तु यत् फलम् । एकावृत्त्या तु कृष्णस्य नामैकं तत् प्रयच्छति

yathā śrī-brahmāṇḍe - sahasra-nāmnāṃ puṇyānāṃ trir āvṛtya tu yat phalam | ekāvṛttyā tu kṛṣṇasya nāmaikaṃ tat prayacchati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्कान्दे च - मधुर-मधुरम् एतन् मङ्गलं मङ्गलानां सकल-निगम-वल्ली-सत्-फलं चित्-स्वरूपम् । सकृद् अपि परिगीतं श्रद्धया हेलया वा भृगु-वर नर-मात्रं तारयेत् कृष्ण-नाम ॥ इति

skānde ca - madhura-madhuram etan maṅgalaṃ maṅgalānāṃ sakala-nigama-vallī-sat-phalaṃ cit-svarūpam | sakṛd api parigītaṃ śraddhayā helayā vā bhṛgu-vara nara-mātraṃ tārayet kṛṣṇa-nāma || iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतः स्वयं-पदादिभ्यो भगवान् कृष्ण एव हि । स्वयं-रूप इति व्यक्तं श्रीमद्-भागवतादिषु

ataḥ svayaṃ-padādibhyo bhagavān kṛṣṇa eva hi | svayaṃ-rūpa iti vyaktaṃ śrīmad-bhāgavatādiṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथोक्तं श्री-ब्रह्म-संहितायां (५।१, ५।३९) ईश्वरः परमः कृष्णः सच्चिदानन्द-विग्रहः । अनादिर् आदिर् गोविन्दः सर्व-कारण-कारणम्

yathoktaṃ śrī-brahma-saṃhitāyāṃ (5.1, 5.39) īśvaraḥ paramaḥ kṛṣṇaḥ saccidānanda-vigrahaḥ | anādir ādir govindaḥ sarva-kāraṇa-kāraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रामादि-मूर्तिषु कला-नियमेन तिष्ठन् नानावतारम् अकरोद् भुवनेषु किन्तु कृष्णः स्वयं समभवत् परमः पुमान् यो गोविन्दम् आदि-पुरुषं तम् अहं भजामि

rāmādi-mūrtiṣu kalā-niyamena tiṣṭhan nānāvatāram akarod bhuvaneṣu kintu kṛṣṇaḥ svayaṃ samabhavat paramaḥ pumān yo govindam ādi-puruṣaṃ tam ahaṃ bhajāmi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति । तस्मात् परम-वैकुण्ठ-नाथोऽप्य् अस्य विलासकः

iti | tasmāt parama-vaikuṇṭha-nātho'py asya vilāsakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतो मिलित्वा श्रुतिभिः स्व-सारो यः स्तवः कृतः । तत् तात्पर्य-कृती कृष्णम् एव देवर्षिर् आनमत्

ato militvā śrutibhiḥ sva-sāro yaḥ stavaḥ kṛtaḥ | tat tātparya-kṛtī kṛṣṇam eva devarṣir ānamat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.