------------------ पूर्वोदाहृते मन्त्रे सूक्तवाकसमाख्या कृत्स्नमन्त्रविषया । याज्ञिकः कृत्स्ने तच्छब्दप्रयोगात् । ततः सर्वो ऽपि प्रहरणाङ्गम् - इति चेत् । न । लिङ्गेन समाख्याया बाधितत्वात् । तस्मिन्मत्रे पूर्णमासदेवताम्नानं कस्मिंश्चिद्भागे दृश्यते- ऽअग्नीषोमाविदं हविरजुषेताम्ऽ इति । भागान्तरे तु दर्शदेवताम्नानम्- ऽइन्द्राग्नी इदं हविरजुषेताम्ऽ इति, ऽइन्द्र इदं हविरजुवतऽ इति, ऽमहेन्द्र इदं हविरजुषतऽ इति च । इम्द्राग्नीन्द्रमहेन्द्राः पुरुषभेदेन दर्शे व्यवस्थिताः । तथा सति मन्त्रलिङ्गेन तत्तद्भागवत्तत्तत्काले व्यवतिष्ठते । सूक्तवाकशब्दश्च भागे यौगिकः । ऽसूक्तं वक्तिऽ इति तद्व्युत्पत्तेः । यागकाले तत्तन्मन्त्रेण सम्यगुक्तं देवं वक्तीत्यर्थः । अत एव ब्राह्मणेन व्याख्यातम्- ऽअग्निरिदं हविरजुवतेत्याह, यो आयाक्ष्म देवतास्ता अरीरधामेति बावैतदाहऽ इति । अरीरधामाऽराधितांस्तुष्टानकुर्मेत्यर्थः । तस्मादयं विभज्य विनियुज्यते
------------------ pūrvodāhṛte mantre sūktavākasamākhyā kṛtsnamantraviṣayā | yājñikaḥ kṛtsne tacchabdaprayogāt | tataḥ sarvo 'pi praharaṇāṅgam - iti cet | na | liṅgena samākhyāyā bādhitatvāt | tasminmatre pūrṇamāsadevatāmnānaṃ kasmiṃścidbhāge dṛśyate- 'agnīṣomāvidaṃ havirajuṣetām' iti | bhāgāntare tu darśadevatāmnānam- 'indrāgnī idaṃ havirajuṣetām' iti, 'indra idaṃ havirajuvata' iti, 'mahendra idaṃ havirajuṣata' iti ca | imdrāgnīndramahendrāḥ puruṣabhedena darśe vyavasthitāḥ | tathā sati mantraliṅgena tattadbhāgavattattatkāle vyavatiṣṭhate | sūktavākaśabdaśca bhāge yaugikaḥ | 'sūktaṃ vakti' iti tadvyutpatteḥ | yāgakāle tattanmantreṇa samyaguktaṃ devaṃ vaktītyarthaḥ | ata eva brāhmaṇena vyākhyātam- 'agniridaṃ havirajuvatetyāha, yo āyākṣma devatāstā arīradhāmeti bāvaitadāha' iti | arīradhāmā'rādhitāṃstuṣṭānakurmetyarthaḥ | tasmādayaṃ vibhajya viniyujyate
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.