Library·Maitrāyaṇī Saṃhitā·3·3.11

Maitrāyaṇī Saṃhitā 3.11

समिद्धा इन्द्र उषसाम् अनीके पुरोरुचा पूर्वकृद् वावृधानः । त्रिभिर् देवैस् त्रिंशता वज्रबाहुर् जघान वृत्रं वि दुरो ववार ॥ नराशंसः प्रति शूरो मिमानस् तनूनपात् प्रति यज्ञस्य धाम । गोभिर् वपावान् मधुना समञ्जन् हिरण्यैश् चन्द्री यजति प्रचेताः ॥ इडितो देवैर् हरिवां अभिष्टिर् आजुह्वानो हविषा शर्धमानः । पुरंदरो गोत्रभृद् वज्रबाहुर् आयातु यज्ञम् उप नो जुषाणः ॥ जुषाणो बर्हिर् हरिवान् ना इन्द्रः प्राचीनं सीदात् प्रदिशा पृथिव्याः । उरुप्रथाः प्रथमानं स्योनम् आदित्यैर् अक्तं वसुभिः सजोषाः ॥ इन्द्रं दुरः कवष्यो धावमाना वृषाणं यन्ति जनयः सुपत्नीः । द्वारो देवीर् अभितो विश्रयन्तां सुवीरा वीरं प्रथमाना महोभिः ॥ उषासानक्ता बृहती बृहन्तं पयस्वती सुदुघे शूरम् इन्द्रम् । पेशस्वती तन्तुना संवयन्ती देवानां देवं यजतः सुरुक्मे ॥ दैव्या मिमाना मनसा पुरुत्रा होतारा इन्द्रं प्रथमा सुवाचा । मूर्धन् यज्ञस्य मधुना दधाना प्राचीनं ज्योतिर् हविषा वृधातः ॥ तिस्रो देवीर् हविषा वर्धमाना इन्द्रं जुषाणा वृषणं न पत्नीः । अछिन्नं तन्तुं पयसा सरस्वतीडा देवी भारती विश्वतूर्तिः ॥ त्वष्टा दधद् इन्द्राय शुष्मम् अपाको ऽचिष्टुर् यशसे पुरूणि । वृषा यजन् वृषणं भूरिरेता मूर्धन् यज्ञस्य समनक्तु देवान् ॥ वनस्पतिर् अवसृष्टो न पाशैस् त्मन्या समञ्जञ् शमिता न देवः । इन्द्रस्य हव्यैर् जठरं पृणानः स्वदातु हव्यं मधुना घृतेन ॥ स्तोकानाम् इन्दुं प्रति शूरा इन्द्रो वृषायमाणो वृषभस् तुराषाट् । घृतप्रुषा मनसा हव्यम् उन्दन्त् स्वाहाकृतं जुषतां हव्यम् इन्द्रः

samiddhā indra uṣasām anīke purorucā pūrvakṛd vāvṛdhānaḥ / tribhir devais triṃśatā vajrabāhur jaghāna vṛtraṃ vi duro vavāra // narāśaṃsaḥ prati śūro mimānas tanūnapāt prati yajñasya dhāma / gobhir vapāvān madhunā samañjan hiraṇyaiś candrī yajati pracetāḥ // iḍito devair harivāṃ abhiṣṭir ājuhvāno haviṣā śardhamānaḥ / puraṃdaro gotrabhṛd vajrabāhur āyātu yajñam upa no juṣāṇaḥ // juṣāṇo barhir harivān nā indraḥ prācīnaṃ sīdāt pradiśā pṛthivyāḥ / uruprathāḥ prathamānaṃ syonam ādityair aktaṃ vasubhiḥ sajoṣāḥ // indraṃ duraḥ kavaṣyo dhāvamānā vṛṣāṇaṃ yanti janayaḥ supatnīḥ / dvāro devīr abhito viśrayantāṃ suvīrā vīraṃ prathamānā mahobhiḥ // uṣāsānaktā bṛhatī bṛhantaṃ payasvatī sudughe śūram indram / peśasvatī tantunā saṃvayantī devānāṃ devaṃ yajataḥ surukme // daivyā mimānā manasā purutrā hotārā indraṃ prathamā suvācā / mūrdhan yajñasya madhunā dadhānā prācīnaṃ jyotir haviṣā vṛdhātaḥ // tisro devīr haviṣā vardhamānā indraṃ juṣāṇā vṛṣaṇaṃ na patnīḥ / achinnaṃ tantuṃ payasā sarasvatīḍā devī bhāratī viśvatūrtiḥ // tvaṣṭā dadhad indrāya śuṣmam apāko 'ciṣṭur yaśase purūṇi / vṛṣā yajan vṛṣaṇaṃ bhūriretā mūrdhan yajñasya samanaktu devān // vanaspatir avasṛṣṭo na pāśais tmanyā samañjañ śamitā na devaḥ / indrasya havyair jaṭharaṃ pṛṇānaḥ svadātu havyaṃ madhunā ghṛtena // stokānām induṃ prati śūrā indro vṛṣāyamāṇo vṛṣabhas turāṣāṭ / ghṛtapruṣā manasā havyam undant svāhākṛtaṃ juṣatāṃ havyam indraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

होता यक्षत् समिधाग्निम् इडस्पदे ऽश्विनेन्द्रं सरस्वतीम् अजो धूम्रो न गोधूमैः कुवलैर् भेषजं मधुशष्पैर् न तेज इन्द्रियं पयः सोमः परिस्रुता घृतं मधु व्यन्त्व् आज्यस्य होतर् यज होता यक्षत् तनूनपात् सरस्वतीम् अविर् मेषो न भेषजं पथा मधुमद् आभरन्न् अश्विनेन्द्राय वीर्यं बदरैर् उपवाकाभिर् भेषजं तोक्मभिः पयः सोमः परिस्रुता घृतं मधु वेत्व् आज्यस्य होतर् यज होता यक्षन् नराशंसं न नग्नहुं पतिं सुराया भेषजं मेषः सरस्वती भिषग् रथो न चन्द्र्य् अश्विनोर् वपा इन्द्रस्य वीर्यं बदरैर् उपवाकाभिर् भेषजं तोक्मभिः पयः सोमः परिस्रुता घृतं मधु वेत्व् आज्यस्य होतर् यज होता यक्षद् इडेडित आजुह्वानः सरस्वतीम् इन्द्रं बलेन वर्धयन्न् ऋषभेण गवेन्द्रियम् अश्विनेन्द्राय भेषजं यवैः कर्कन्धुभिर् मधु लाजैर् न मासरं पयः सोमः परिस्रुता घृतं मधु व्यन्त्व् आज्यस्य होतर् यज होता यक्षद् बर्हिर् ऊर्णम्रदा भिषङ् णासत्या भिषजाश्विनाश्वा शिशुमती भिषग् धेनुः सरस्वती भिषग् इन्द्राय दुह इन्द्रियं पयः सोमः परिस्रुता घृतं मधु व्यन्त्व् आज्यस्य होतर् यज होता यक्षद् दुरो दिशः कवष्यो न व्यचस्वतीर् अश्विभ्यां न दुरो दिशा इन्द्रो न रोदसी दुघे दुहे धेनुः सरस्वती शुक्रं न ज्योतिर् इन्द्रियं पयः सोमः परिस्रुता घृतं मधु व्यन्त्व् आज्यस्य होतर् यज होता यक्षत् सुपेशसोषे नक्तं दिवाश्विना संजानाने सुपेशसा समञ्जाते सरस्वत्या त्विषिम् इन्द्रेण भेषजं श्येनो न रजसा हृदा पयः सोमः परिस्रुता घृतं मधु वीताम् आज्यस्य होतर् यज होता यक्षद् दैव्या होतारा भिषजाश्विनेन्द्रं न जागृवि दिवा नक्तं न भेषजैः शूषं सरस्वती भिषक् सीसेन दुह इन्द्रियं पयः सोमः परिस्रुता घृतं मधु वीताम् आज्यस्य होतर् यज होता यक्षत् तिस्रो देवीर् न भेषजं त्रयस् त्रिधातवो ऽपसो रूपम् इन्द्रो हिरण्ययम् अश्विनेडा न भारती वाचा सरस्वती महा इन्द्राय दुह इन्द्रियं पयः सोमः परिस्रुता घृतं मधु व्यन्त्व् आज्यस्य होतर् यज होता यक्षत् त्वष्टारं रूपकृतं सुपेशसं वृषभं नर्यापसं त्वष्टारम् इन्द्रम् अश्विना भिषजं नः सरस्वतीम् ओजो न जूतिर् इन्द्रियं वृको न रभसो भिषग् यशः सुराया भेषजं श्रिया न मासरं पयः सोमः परिस्रुता घृतं मधु वेत्व् आज्यस्य होतर् यज होता यक्षद् वनस्पतिं शमितारं शतक्रतुं भीमं न मन्युं राजानं व्याघ्रं नमसाश्विना भामं सरस्वती भिषग् इन्द्राय दुह इन्द्रियं पयः सोमः परिस्रुता घृतम् मधु वेत्व् आज्यस्य होतर् यज होता यक्षद् अग्निं स्वाहाज्यस्य स्तोकानां स्वाहा मेदसां पृथक् स्वाहा छागम् अश्विभ्यां स्वाहा मेषं सरस्वत्यै स्वाहा ऋषभम् इन्द्राय सिंहाय सहस इन्द्रियं स्वाहाग्निं न भेषजै स्वाहा सोमम् इन्द्रियैः स्वाहेन्द्रं सुत्रामाणं सवितारं वरुणं भिषजां पतिं स्वाहा वनस्पतिं प्रियं पाथो न भेषजैः स्वाहा देवा आज्यपा जुषाणो अग्निर् भेषजं पयः सोमः परिस्रुता घृतं मधु व्यन्त्व् आज्यस्य होतर् यज

hotā yakṣat samidhāgnim iḍaspade 'śvinendraṃ sarasvatīm ajo dhūmro na godhūmaiḥ kuvalair bheṣajaṃ madhuśaṣpair na teja indriyaṃ payaḥ somaḥ parisrutā ghṛtaṃ madhu vyantv ājyasya hotar yaja hotā yakṣat tanūnapāt sarasvatīm avir meṣo na bheṣajaṃ pathā madhumad ābharann aśvinendrāya vīryaṃ badarair upavākābhir bheṣajaṃ tokmabhiḥ payaḥ somaḥ parisrutā ghṛtaṃ madhu vetv ājyasya hotar yaja hotā yakṣan narāśaṃsaṃ na nagnahuṃ patiṃ surāyā bheṣajaṃ meṣaḥ sarasvatī bhiṣag ratho na candry aśvinor vapā indrasya vīryaṃ badarair upavākābhir bheṣajaṃ tokmabhiḥ payaḥ somaḥ parisrutā ghṛtaṃ madhu vetv ājyasya hotar yaja hotā yakṣad iḍeḍita ājuhvānaḥ sarasvatīm indraṃ balena vardhayann ṛṣabheṇa gavendriyam aśvinendrāya bheṣajaṃ yavaiḥ karkandhubhir madhu lājair na māsaraṃ payaḥ somaḥ parisrutā ghṛtaṃ madhu vyantv ājyasya hotar yaja hotā yakṣad barhir ūrṇamradā bhiṣaṅ ṇāsatyā bhiṣajāśvināśvā śiśumatī bhiṣag dhenuḥ sarasvatī bhiṣag indrāya duha indriyaṃ payaḥ somaḥ parisrutā ghṛtaṃ madhu vyantv ājyasya hotar yaja hotā yakṣad duro diśaḥ kavaṣyo na vyacasvatīr aśvibhyāṃ na duro diśā indro na rodasī dughe duhe dhenuḥ sarasvatī śukraṃ na jyotir indriyaṃ payaḥ somaḥ parisrutā ghṛtaṃ madhu vyantv ājyasya hotar yaja hotā yakṣat supeśasoṣe naktaṃ divāśvinā saṃjānāne supeśasā samañjāte sarasvatyā tviṣim indreṇa bheṣajaṃ śyeno na rajasā hṛdā payaḥ somaḥ parisrutā ghṛtaṃ madhu vītām ājyasya hotar yaja hotā yakṣad daivyā hotārā bhiṣajāśvinendraṃ na jāgṛvi divā naktaṃ na bheṣajaiḥ śūṣaṃ sarasvatī bhiṣak sīsena duha indriyaṃ payaḥ somaḥ parisrutā ghṛtaṃ madhu vītām ājyasya hotar yaja hotā yakṣat tisro devīr na bheṣajaṃ trayas tridhātavo 'paso rūpam indro hiraṇyayam aśvineḍā na bhāratī vācā sarasvatī mahā indrāya duha indriyaṃ payaḥ somaḥ parisrutā ghṛtaṃ madhu vyantv ājyasya hotar yaja hotā yakṣat tvaṣṭāraṃ rūpakṛtaṃ supeśasaṃ vṛṣabhaṃ naryāpasaṃ tvaṣṭāram indram aśvinā bhiṣajaṃ naḥ sarasvatīm ojo na jūtir indriyaṃ vṛko na rabhaso bhiṣag yaśaḥ surāyā bheṣajaṃ śriyā na māsaraṃ payaḥ somaḥ parisrutā ghṛtaṃ madhu vetv ājyasya hotar yaja hotā yakṣad vanaspatiṃ śamitāraṃ śatakratuṃ bhīmaṃ na manyuṃ rājānaṃ vyāghraṃ namasāśvinā bhāmaṃ sarasvatī bhiṣag indrāya duha indriyaṃ payaḥ somaḥ parisrutā ghṛtam madhu vetv ājyasya hotar yaja hotā yakṣad agniṃ svāhājyasya stokānāṃ svāhā medasāṃ pṛthak svāhā chāgam aśvibhyāṃ svāhā meṣaṃ sarasvatyai svāhā ṛṣabham indrāya siṃhāya sahasa indriyaṃ svāhāgniṃ na bheṣajai svāhā somam indriyaiḥ svāhendraṃ sutrāmāṇaṃ savitāraṃ varuṇaṃ bhiṣajāṃ patiṃ svāhā vanaspatiṃ priyaṃ pātho na bheṣajaiḥ svāhā devā ājyapā juṣāṇo agnir bheṣajaṃ payaḥ somaḥ parisrutā ghṛtaṃ madhu vyantv ājyasya hotar yaja

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कवष्यो न व्यचस्वतीर् अश्विभ्यां न दुरो दिशः । इन्द्रो न रोदसी उभे दुहे कामान्त् सरस्वती ॥ उषासा नक्तम् अश्विना दिवेन्द्रं सायम् इन्द्रियैः । संजानाने सुपेशसा समञ्जाते सरस्वत्या ॥ पातं नो अश्विना दिवा पाहि नक्तं सरस्वति । दैव्या होतारा भिषजा पातम् इन्द्रं सचा सुते ॥ तिस्रस् त्रेधा सरस्वत्य् अश्विना भारतीडा । तीव्रं परिस्रुता सोमम् इन्द्रायासुषुवुर् मदम् ॥ अश्विना भेषजं मधु भेषजं नः सरस्वती । इन्द्रे त्वष्टा यशः श्रियं रूपंरूपम् अधुः सुते ॥ ऋतुथेन्द्रो वनस्पतिः शशमानः परिस्रुता । कीलालम् अश्विभ्यां मधु दुहे धेनुः सरस्वती ॥ गोभिर् न सोमम् अश्विना मासरेण परिस्रुता । समधातां सरस्वत्या स्वाहेन्द्रे सुतं मधु

kavaṣyo na vyacasvatīr aśvibhyāṃ na duro diśaḥ / indro na rodasī ubhe duhe kāmānt sarasvatī // uṣāsā naktam aśvinā divendraṃ sāyam indriyaiḥ / saṃjānāne supeśasā samañjāte sarasvatyā // pātaṃ no aśvinā divā pāhi naktaṃ sarasvati / daivyā hotārā bhiṣajā pātam indraṃ sacā sute // tisras tredhā sarasvaty aśvinā bhāratīḍā / tīvraṃ parisrutā somam indrāyāsuṣuvur madam // aśvinā bheṣajaṃ madhu bheṣajaṃ naḥ sarasvatī / indre tvaṣṭā yaśaḥ śriyaṃ rūpaṃrūpam adhuḥ sute // ṛtuthendro vanaspatiḥ śaśamānaḥ parisrutā / kīlālam aśvibhyāṃ madhu duhe dhenuḥ sarasvatī // gobhir na somam aśvinā māsareṇa parisrutā / samadhātāṃ sarasvatyā svāhendre sutaṃ madhu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अश्विना हविर् इन्द्रियं नमुचेर् धिया सरस्वती । आ शुक्रम् आसुराद् वसु मद्यम् इन्द्राय जभ्रिरे ॥ यम् अश्विना सरस्वती हविषेन्द्रम् अवर्धयन् । स बिभेद बलं मद्यं नमुचा आसुरे सचा ॥ तम् इन्द्रं पशवः सचाश्विनोभा सरस्वती । दधाना अभ्यनूषत हविषा यज्ञ इन्द्रियम् ॥ य इन्द्र इन्द्रियं दधुः सविता वरुणो भगः । स सुत्रामा हविष्पतिर् यजमानाय सश्चत ॥ सविता वरुणो दधद् यजमानाय दाशुषे । आदत्त नमुचेर् वसु सुत्रामा बलम् इन्द्रियम् ॥ वरुणः क्षत्रम् इन्द्रियं भगेन सविता श्रियम् । सुत्रामा यशसा बलं दधाना यज्ञम् आशत ॥ युवं सुरामम् अश्विना नमुचा आसुरे सचा । विपिपाना सरस्वतीन्द्रं कर्मस्व् आवत ॥ होता यक्षद् अश्विनौ सरस्वतीम् इन्द्रम् इमे सोमाः सुरामाणश् छागैर् न मेषैर् ऋषभैः सुताः शष्पैर् न तोक्मभिर् लाजैर् महस्वन्तो मदा मासरेण परिस्रुता शुक्राः पयस्वन्तो ऽमृताः प्रस्थिता वो मधुश्च्युतस् तान् अश्विना सरस्वतीन्द्रो जुषन्तां सोम्यं मधु पिबन्तु मदन्तां व्यन्तु होतर् यज पुत्रम् इव पितरा अश्विनोभेन्द्रावथुः काव्यैर् दंसनाभिः । यत् सुरामं व्यपिबः शचीभिः सरस्वती त्वा मघवन्न् अभिष्णक् ॥ अश्विना गोभिर् इन्द्रियम् अश्वेभिर् वीर्यं बलम् । हविषेन्द्रं सरस्वती यजमानम् अवर्धयन् ॥ ता नासत्या सुपेशसा हिरण्यवर्त्तनी नरा । सरस्वती हविष्मतीन्द्रं कर्मस्व् अवतु ॥ ता भिषजा सुकर्मणा सा सुदुघा सरस्वती । स वृत्रहा शतक्रतुर् इन्द्राय दधुर् इन्द्रियम् ॥ अहाव्य् अग्ने हविर् आस्ये ते स्रुचीव घृतं चम्वीव सोमः । वाजसनिं रयिम् अस्मे सुवीरं प्रशस्तं धेहि यशसं बृहन्तम् ॥ यस्मिन्न् अश्वास ऋषभास उक्षणो वशा मेषा अवसृष्टासा आहुताः । कीलालपे सोमपृष्ठाय वेधसे हृदा मतिं जनये चारुम् अग्नये

aśvinā havir indriyaṃ namucer dhiyā sarasvatī / ā śukram āsurād vasu madyam indrāya jabhrire // yam aśvinā sarasvatī haviṣendram avardhayan / sa bibheda balaṃ madyaṃ namucā āsure sacā // tam indraṃ paśavaḥ sacāśvinobhā sarasvatī / dadhānā abhyanūṣata haviṣā yajña indriyam // ya indra indriyaṃ dadhuḥ savitā varuṇo bhagaḥ / sa sutrāmā haviṣpatir yajamānāya saścata // savitā varuṇo dadhad yajamānāya dāśuṣe / ādatta namucer vasu sutrāmā balam indriyam // varuṇaḥ kṣatram indriyaṃ bhagena savitā śriyam / sutrāmā yaśasā balaṃ dadhānā yajñam āśata // yuvaṃ surāmam aśvinā namucā āsure sacā / vipipānā sarasvatīndraṃ karmasv āvata // hotā yakṣad aśvinau sarasvatīm indram ime somāḥ surāmāṇaś chāgair na meṣair ṛṣabhaiḥ sutāḥ śaṣpair na tokmabhir lājair mahasvanto madā māsareṇa parisrutā śukrāḥ payasvanto 'mṛtāḥ prasthitā vo madhuścyutas tān aśvinā sarasvatīndro juṣantāṃ somyaṃ madhu pibantu madantāṃ vyantu hotar yaja putram iva pitarā aśvinobhendrāvathuḥ kāvyair daṃsanābhiḥ / yat surāmaṃ vyapibaḥ śacībhiḥ sarasvatī tvā maghavann abhiṣṇak // aśvinā gobhir indriyam aśvebhir vīryaṃ balam / haviṣendraṃ sarasvatī yajamānam avardhayan // tā nāsatyā supeśasā hiraṇyavarttanī narā / sarasvatī haviṣmatīndraṃ karmasv avatu // tā bhiṣajā sukarmaṇā sā sudughā sarasvatī / sa vṛtrahā śatakratur indrāya dadhur indriyam // ahāvy agne havir āsye te srucīva ghṛtaṃ camvīva somaḥ / vājasaniṃ rayim asme suvīraṃ praśastaṃ dhehi yaśasaṃ bṛhantam // yasminn aśvāsa ṛṣabhāsa ukṣaṇo vaśā meṣā avasṛṣṭāsā āhutāḥ / kīlālape somapṛṣṭhāya vedhase hṛdā matiṃ janaye cārum agnaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवं बर्हिः सरस्वती सुदेवम् इन्द्रायाश्विना तेजो न चक्षुर् अक्षोर् बर्हिषा दधुर् इन्द्रियं वसुवने वसुधेयस्य वेतु यज देवीर् द्वारो अश्विना भिषजेन्द्रं सरस्वती प्राणान् न वीर्यं नसि द्वारो दधुर् इन्द्रियं वसुवने वसुधेयस्य व्यन्तु यज देवी उषासा अश्विना सुत्रामेन्द्रं सरस्वती बलं न वाचम् आस्ये उषाभ्यां दधुर् इन्द्रियं वसुवने वसुधेयस्य वीतां यज देवी जोष्ट्री सरस्वत्य् अश्विनेन्द्रम् अवधयन् श्रोत्रं न कर्णयोर् यशो जोष्ट्रीभ्यां दधुर् इन्द्रियं वसुवने वसुधेयस्य वीतां यज देवी ऊर्जाहुती दुघे सुदुघेन्द्रं सरस्वत्य् अश्विना भिषजावतं शुक्रं न ज्योतिः स्तनयोर् आहुती धत्त इन्द्रियं वसुवने वसुधेयस्य वीतां यज देवा देवानां भिषजा होतारा इन्द्रम् अश्विना वषट्कारैः सरस्वती त्विषिं न हृदये मतिं होतृभ्यां दधुर् इन्द्रियं वसुवने वसुधेयस्य वीतां यज देवीस् तिस्रस् तिस्रो देवीर् अश्विनेडा सरस्वती शूषं न मध्ये नाभ्या इन्द्राय दधुर् इन्द्रियं वसुवने वसुधेयस्य व्यन्तु यज देव इन्द्रो नराशंसस् त्रिवरूथः सरस्वत्याश्विभ्याम् ईयते रथो रेतो न रूपम् अमृतं जनित्रम् इन्द्राय त्वष्टा दधद् इन्द्रियाणि वसुवने वसुधेयस्य वेतु यज देवो देवैर् वनस्पतिर् हिरण्यपर्णो अश्विभ्यां सरस्वत्या सुपिप्पल इन्द्राय पच्यते मध्व् ओजो न जूतिर् वृषभो न भामं वनस्पतिर् नो दधद् इन्द्रियाणि वसुवने वसुधेयस्य वेतु यज देवं बर्हिर् वारितीनाम् अध्वरे स्तीर्णम् अश्विभ्याम् ऊर्णम्रदाः सरस्वत्या स्योनम् इन्द्र ते सद ईशाया मन्युं राजानं बर्हिषा दधुर् इन्द्रियं वसुवने वसुधेयस्य वेतु यज देवो अग्निः स्विष्टकृद् देवान् यक्षद् यथायथं होतारा इन्द्रम् अश्विना वाचा वाचं सरस्वतीम् अग्निं सोमं स्विष्टकृत् स्विष्टा इन्द्रः सुत्रामा सविता वरुणो भिषग् इष्टो देवो वनस्पतिः स्विष्टा देवा आज्यपाः स्विष्टो अग्निर् अग्निना होता होत्रे स्विष्टकृत् सहो न दधद् इन्द्रियम् ऊर्जम् अपचितिं स्वधां वसुवने वसुधेयस्य वेतु यज

devaṃ barhiḥ sarasvatī sudevam indrāyāśvinā tejo na cakṣur akṣor barhiṣā dadhur indriyaṃ vasuvane vasudheyasya vetu yaja devīr dvāro aśvinā bhiṣajendraṃ sarasvatī prāṇān na vīryaṃ nasi dvāro dadhur indriyaṃ vasuvane vasudheyasya vyantu yaja devī uṣāsā aśvinā sutrāmendraṃ sarasvatī balaṃ na vācam āsye uṣābhyāṃ dadhur indriyaṃ vasuvane vasudheyasya vītāṃ yaja devī joṣṭrī sarasvaty aśvinendram avadhayan śrotraṃ na karṇayor yaśo joṣṭrībhyāṃ dadhur indriyaṃ vasuvane vasudheyasya vītāṃ yaja devī ūrjāhutī dughe sudughendraṃ sarasvaty aśvinā bhiṣajāvataṃ śukraṃ na jyotiḥ stanayor āhutī dhatta indriyaṃ vasuvane vasudheyasya vītāṃ yaja devā devānāṃ bhiṣajā hotārā indram aśvinā vaṣaṭkāraiḥ sarasvatī tviṣiṃ na hṛdaye matiṃ hotṛbhyāṃ dadhur indriyaṃ vasuvane vasudheyasya vītāṃ yaja devīs tisras tisro devīr aśvineḍā sarasvatī śūṣaṃ na madhye nābhyā indrāya dadhur indriyaṃ vasuvane vasudheyasya vyantu yaja deva indro narāśaṃsas trivarūthaḥ sarasvatyāśvibhyām īyate ratho reto na rūpam amṛtaṃ janitram indrāya tvaṣṭā dadhad indriyāṇi vasuvane vasudheyasya vetu yaja devo devair vanaspatir hiraṇyaparṇo aśvibhyāṃ sarasvatyā supippala indrāya pacyate madhv ojo na jūtir vṛṣabho na bhāmaṃ vanaspatir no dadhad indriyāṇi vasuvane vasudheyasya vetu yaja devaṃ barhir vāritīnām adhvare stīrṇam aśvibhyām ūrṇamradāḥ sarasvatyā syonam indra te sada īśāyā manyuṃ rājānaṃ barhiṣā dadhur indriyaṃ vasuvane vasudheyasya vetu yaja devo agniḥ sviṣṭakṛd devān yakṣad yathāyathaṃ hotārā indram aśvinā vācā vācaṃ sarasvatīm agniṃ somaṃ sviṣṭakṛt sviṣṭā indraḥ sutrāmā savitā varuṇo bhiṣag iṣṭo devo vanaspatiḥ sviṣṭā devā ājyapāḥ sviṣṭo agnir agninā hotā hotre sviṣṭakṛt saho na dadhad indriyam ūrjam apacitiṃ svadhāṃ vasuvane vasudheyasya vetu yaja

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्नात् परिस्रुतो रसं ब्रह्मणा क्षत्रं व्यपिबत् । ऋतेन सत्यम् इन्द्रियं विपानं शुक्रम् अन्धसः । इन्द्रस्येन्द्रियम् इदं पयो ऽमृतं मधु ॥ रेतो मूत्रं विजहाति योनिं प्रविशद् इन्द्रियम् । गर्भो जरायुणावृता उल्बं जहाति जन्मना ॥ ऋतेन सत्यम् इन्द्रियं विपानं शुक्रम् अन्धसः । इन्द्रस्येन्द्रियम् इदं पयो ऽमृतं मधु ॥ दृष्ट्वा रूपे व्याकरोत् सत्यानृते प्रजापतिः । अश्रद्धाम् अनृते ऽदधाञ् श्रद्धां सत्ये प्रजापतिः ॥ ऋतेन सत्यम् इन्द्रियं विपानं शुक्रम् अन्धसः । इन्द्रस्येन्द्रियम् इदं पयो ऽमृतं मधु ॥ वेदेन रूपे व्यपिबत् सुतासुतौ प्रजापतिः । ऋतेन सत्यम् इन्द्रियं विपानं शुक्रम् अन्धसः । इन्द्रस्येन्द्रियम् इदं पयो ऽमृतं मधु ॥ दृष्ट्वा परिस्रुतो रसं शुक्रेण शुक्रं व्यपिबत् पयः सोमं प्रजापतिः । ऋतेन सत्यम् इन्द्रियं विपानं शुक्रम् अन्धसः । इन्द्रस्येन्द्रियम् इदं पयो ऽमृतं मधु

annāt parisruto rasaṃ brahmaṇā kṣatraṃ vyapibat / ṛtena satyam indriyaṃ vipānaṃ śukram andhasaḥ / indrasyendriyam idaṃ payo 'mṛtaṃ madhu // reto mūtraṃ vijahāti yoniṃ praviśad indriyam / garbho jarāyuṇāvṛtā ulbaṃ jahāti janmanā // ṛtena satyam indriyaṃ vipānaṃ śukram andhasaḥ / indrasyendriyam idaṃ payo 'mṛtaṃ madhu // dṛṣṭvā rūpe vyākarot satyānṛte prajāpatiḥ / aśraddhām anṛte 'dadhāñ śraddhāṃ satye prajāpatiḥ // ṛtena satyam indriyaṃ vipānaṃ śukram andhasaḥ / indrasyendriyam idaṃ payo 'mṛtaṃ madhu // vedena rūpe vyapibat sutāsutau prajāpatiḥ / ṛtena satyam indriyaṃ vipānaṃ śukram andhasaḥ / indrasyendriyam idaṃ payo 'mṛtaṃ madhu // dṛṣṭvā parisruto rasaṃ śukreṇa śukraṃ vyapibat payaḥ somaṃ prajāpatiḥ / ṛtena satyam indriyaṃ vipānaṃ śukram andhasaḥ / indrasyendriyam idaṃ payo 'mṛtaṃ madhu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परीतो षिञ्चता सुतं सोमो य उत्तमं हविः । दधन्वान् यो नर्यो अप्स्व् अन्तरा सुषाव सोमम् अद्रिभिः ॥ सोमो ऽस्य् अश्विभ्यां पच्यस्व सरस्वत्यै पच्यस्वेन्द्राय सुत्राम्णे पच्यस्व ॥ पुनातु ते परिस्रुतं सोमं सूर्यस्य दुहिता । वारेण शश्वता तना ॥ वायुः पूतः पवित्रेण प्राक् सोमो अतिद्रुतः । इन्द्रस्य युज्यः सखा ॥ वायोः पूतः पवित्रेण प्रत्यक् सोमो अतिस्रुतः । इन्द्रस्य युज्यः सखा ॥ ब्रह्म क्षत्रं पवते तेज इन्द्रियं सुरायाः सोमः सुत आसुतो मदाय । शुक्रेण देव देवताः पिपृग्धि रसेनान्नं यजमानाय धेहि ॥ कुविद् अङ्ग नाना हि वाम् ॥ या व्याघ्रं विषूचिकोभौ वृकं च रक्षति । श्येनं पतत्रिणं सिंहं सेमं पात्व् अंहसः ॥ सुरावन्तं बर्हिषदं सुवीरं यज्ञं हिन्वन्ति महिषा नमोभिः । दधानाः सोमं दिवि देवतासु मदेनेन्द्रं यजमानाः स्वर्काः ॥ यस् ते रसः संभृता ओषधीषु सोमस्य शुष्मः सुरायां सुतस्य । तेन जिन्व यजमानं मदेन सरस्वतीम् अश्विना इन्द्रम् अग्निम् ॥ यम् अश्विना नमुचेर् आसुराद् अधि सरस्वत्य् असुनोद् इन्द्रियाय । इमं तं शुक्रं मधुमन्तम् इन्दुं सोमं राजानम् इह भक्षयामि ॥ यद् अत्र शिष्टं रसिनः सुतस्य यम् अस्येन्दो अपिबञ् शचीभिः । अहं तम् अस्य मनसा शिवेन सोमं राजानम् इह भक्षयामि

parīto ṣiñcatā sutaṃ somo ya uttamaṃ haviḥ / dadhanvān yo naryo apsv antarā suṣāva somam adribhiḥ // somo 'sy aśvibhyāṃ pacyasva sarasvatyai pacyasvendrāya sutrāmṇe pacyasva // punātu te parisrutaṃ somaṃ sūryasya duhitā / vāreṇa śaśvatā tanā // vāyuḥ pūtaḥ pavitreṇa prāk somo atidrutaḥ / indrasya yujyaḥ sakhā // vāyoḥ pūtaḥ pavitreṇa pratyak somo atisrutaḥ / indrasya yujyaḥ sakhā // brahma kṣatraṃ pavate teja indriyaṃ surāyāḥ somaḥ suta āsuto madāya / śukreṇa deva devatāḥ pipṛgdhi rasenānnaṃ yajamānāya dhehi // kuvid aṅga nānā hi vām // yā vyāghraṃ viṣūcikobhau vṛkaṃ ca rakṣati / śyenaṃ patatriṇaṃ siṃhaṃ semaṃ pātv aṃhasaḥ // surāvantaṃ barhiṣadaṃ suvīraṃ yajñaṃ hinvanti mahiṣā namobhiḥ / dadhānāḥ somaṃ divi devatāsu madenendraṃ yajamānāḥ svarkāḥ // yas te rasaḥ saṃbhṛtā oṣadhīṣu somasya śuṣmaḥ surāyāṃ sutasya / tena jinva yajamānaṃ madena sarasvatīm aśvinā indram agnim // yam aśvinā namucer āsurād adhi sarasvaty asunod indriyāya / imaṃ taṃ śukraṃ madhumantam induṃ somaṃ rājānam iha bhakṣayāmi // yad atra śiṣṭaṃ rasinaḥ sutasya yam asyendo apibañ śacībhiḥ / ahaṃ tam asya manasā śivena somaṃ rājānam iha bhakṣayāmi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जिह्वा मे भद्रं वाङ् महो मनो मन्युः स्वराड् भामः । मोदाः प्रमोदा अङ्गुलीर् अङ्गानि मित्रं मे सहः ॥ बाहू मे बलम् इन्द्रियं हस्तौ मे कर्म वीर्यम् । आत्मा क्षत्रम् उरो मम ॥ पृष्टीर् मे राष्ट्रम् उदरम् अंसौ ग्रीवाश् च श्रोण्यौ । ऊरू अरत्नी जानुनी विशो मे ऽङ्गानि सर्वतः ॥ नाभिर् मे चित्तं विज्ञानं पायुर् मे ऽपचितिर् भसत् । आनन्दनन्दा आण्डौ मे भगः सौभाग्यं पसः ॥ लोमानि प्रयतिर् मम त्वङ् मा आनतिर् आगतिः । मांसं मा उपनतिर् वस्व् अस्थि मज्जा मा आनतिः ॥ जङ्घाभ्यां पद्भ्यां धीरो ऽस्मि विशि राजा प्रतिष्ठितः । प्रति ब्रह्मन् प्रतितिष्ठामि क्षत्रे प्रत्य् अश्वेषु प्रतितिष्ठामि गोषु ॥ प्रति प्रजायां प्रतितिष्ठामि पृष्ठे प्रति प्राणेषु प्रतितिष्ठाम्य् आत्मन् द्यावापृथिव्योः प्रतितिष्ठामि यज्ञे

jihvā me bhadraṃ vāṅ maho mano manyuḥ svarāḍ bhāmaḥ / modāḥ pramodā aṅgulīr aṅgāni mitraṃ me sahaḥ // bāhū me balam indriyaṃ hastau me karma vīryam / ātmā kṣatram uro mama // pṛṣṭīr me rāṣṭram udaram aṃsau grīvāś ca śroṇyau / ūrū aratnī jānunī viśo me 'ṅgāni sarvataḥ // nābhir me cittaṃ vijñānaṃ pāyur me 'pacitir bhasat / ānandanandā āṇḍau me bhagaḥ saubhāgyaṃ pasaḥ // lomāni prayatir mama tvaṅ mā ānatir āgatiḥ / māṃsaṃ mā upanatir vasv asthi majjā mā ānatiḥ // jaṅghābhyāṃ padbhyāṃ dhīro 'smi viśi rājā pratiṣṭhitaḥ / prati brahman pratitiṣṭhāmi kṣatre praty aśveṣu pratitiṣṭhāmi goṣu // prati prajāyāṃ pratitiṣṭhāmi pṛṣṭhe prati prāṇeṣu pratitiṣṭhāmy ātman dyāvāpṛthivyoḥ pratitiṣṭhāmi yajñe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सरस्वती योन्यां गर्भम् अन्तर् अश्विभ्यां पत्नी सुकृतं बिभर्ति । अपां रसेन वरुणो न साम्नेन्द्रं श्रियै जनयन्न् अप्सु राजा ॥ तेजः पशूनां हविर् इन्द्रियावत् परिस्रुता पयसा सारघं मधु । अश्विभ्यां दुग्धं भिषजा सरस्वती सुतासुताभ्याम् अमृतः सोमा इन्दुः

sarasvatī yonyāṃ garbham antar aśvibhyāṃ patnī sukṛtaṃ bibharti / apāṃ rasena varuṇo na sāmnendraṃ śriyai janayann apsu rājā // tejaḥ paśūnāṃ havir indriyāvat parisrutā payasā sāraghaṃ madhu / aśvibhyāṃ dugdhaṃ bhiṣajā sarasvatī sutāsutābhyām amṛtaḥ somā induḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद् देवा देवहेडनं देवासश् चकृमा वयम् । अग्निर् मा तस्माद् एनसो विश्वान् मुञ्चत्व् अंहसः ॥ यदि स्वपन् यदि जाग्रद् एनांसि चकृमा वयम् । वायुर् मा तस्माद् एनसो विश्वान् मुञ्चत्व् अंहसः ॥ यदि दिवा यदि नक्तम् एनांसि चकृमा वयम् । सूर्यो मा तस्माद् एनसो विश्वान् मुञ्चत्व् अंहसः ॥ धाम्नोधाम्नो ॥ यद् ग्रामे ॥ पवित्रम् असि यज्ञस्य पवित्रं यजमानस्य । तन् मा पुनातु सर्वतो विश्वस्माद् देवकिल्बिषात् सर्वस्माद् देवकिल्बिषात् ॥ द्रुपदाद् इवेन् मुमुचानः स्विन्नः स्नात्वी मलाद् इव । पूतं पवित्रेणेवाज्यं विश्वे मुञ्चन्तु मैनसः ॥ समावृतत् पृथिवी सम् उषाः सम् उ सूर्यः । वैश्वानरज्योतिर् भूयासं विभुं कामं व्यशीय भूः स्वाहा

yad devā devaheḍanaṃ devāsaś cakṛmā vayam / agnir mā tasmād enaso viśvān muñcatv aṃhasaḥ // yadi svapan yadi jāgrad enāṃsi cakṛmā vayam / vāyur mā tasmād enaso viśvān muñcatv aṃhasaḥ // yadi divā yadi naktam enāṃsi cakṛmā vayam / sūryo mā tasmād enaso viśvān muñcatv aṃhasaḥ // dhāmnodhāmno // yad grāme // pavitram asi yajñasya pavitraṃ yajamānasya / tan mā punātu sarvato viśvasmād devakilbiṣāt sarvasmād devakilbiṣāt // drupadād iven mumucānaḥ svinnaḥ snātvī malād iva / pūtaṃ pavitreṇevājyaṃ viśve muñcantu mainasaḥ // samāvṛtat pṛthivī sam uṣāḥ sam u sūryaḥ / vaiśvānarajyotir bhūyāsaṃ vibhuṃ kāmaṃ vyaśīya bhūḥ svāhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तनूनपाञ् शुचिव्रतस् तनूपाश् च सरस्वती उष्णिक् छन्द इन्द्रियं दित्यवाड् गौर् वयो दधुः ॥ सरस्वती : फ़्न् चोर्रेच्तुरेन् उन्द् चोन्जेच्तुरेन् ज़ु देम् गन्ज़ेन् Wएर्क्। इडाभिर् अग्निर् ईड्यः सोमो देवो अमर्त्यः । अनुष्टुप् छन्द इन्द्रियं पञ्चाविर् गौर् वयो दधुः ॥ सुबर्हिर् अग्निः पूषण्वान्त् स्तीर्णबर्हिर् अमर्त्यः । बृहती छन्द इन्द्रियं त्रिवत्सो गौर् वयो दधुः ॥ दुरो देवीर् दिशो महीर् ब्रह्मा देवो बृहस्पतिः । पङ्क्तिश् छन्द इन्द्रियं तुर्यवाड् गौर् वयो दधुः ॥ उषे यह्वी सुपेशसा विश्वे देवा अमर्त्याः । त्रिष्टुप् छन्द इन्द्रियं पृष्ठवाड् गौर् वयो दधुः ॥ दैव्या होतारा भिषजेन्द्रेण सयुजा युजा । जगती छन्द इन्द्रियम् अनड्वान् गौर् वयो दधुः ॥ तिस्रो देवीर् इडा मही भारती मरुतो विशः । विराट् छन्द इन्द्रियं धेनुर् गौर् न वयो दधुः ॥ त्वष्टा तुरीपो अद्भुत इन्द्राग्नी पुष्टिवर्धना । द्विपदा छन्द इन्द्रियम् उक्षा गौर् न वयो दधुः ॥ शमिता नो वनस्पतिः सविता प्रसुवन् भगम् । ककुप् छन्द इहेन्द्रियम् ऋषभो गौर् वयो दधुः ॥ स्वाहा यज्ञं वरुणः सुक्षत्रो भेषजं करत् । अतिछन्दा इन्द्रियं बृहद् वशा वेहद् वयो दधुः

tanūnapāñ śucivratas tanūpāś ca sarasvatī uṣṇik chanda indriyaṃ dityavāḍ gaur vayo dadhuḥ // sarasvatī : FN Correcturen und Conjecturen zu dem ganzen Werk. iḍābhir agnir īḍyaḥ somo devo amartyaḥ / anuṣṭup chanda indriyaṃ pañcāvir gaur vayo dadhuḥ // subarhir agniḥ pūṣaṇvānt stīrṇabarhir amartyaḥ / bṛhatī chanda indriyaṃ trivatso gaur vayo dadhuḥ // duro devīr diśo mahīr brahmā devo bṛhaspatiḥ / paṅktiś chanda indriyaṃ turyavāḍ gaur vayo dadhuḥ // uṣe yahvī supeśasā viśve devā amartyāḥ / triṣṭup chanda indriyaṃ pṛṣṭhavāḍ gaur vayo dadhuḥ // daivyā hotārā bhiṣajendreṇa sayujā yujā / jagatī chanda indriyam anaḍvān gaur vayo dadhuḥ // tisro devīr iḍā mahī bhāratī maruto viśaḥ / virāṭ chanda indriyaṃ dhenur gaur na vayo dadhuḥ // tvaṣṭā turīpo adbhuta indrāgnī puṣṭivardhanā / dvipadā chanda indriyam ukṣā gaur na vayo dadhuḥ // śamitā no vanaspatiḥ savitā prasuvan bhagam / kakup chanda ihendriyam ṛṣabho gaur vayo dadhuḥ // svāhā yajñaṃ varuṇaḥ sukṣatro bheṣajaṃ karat / atichandā indriyaṃ bṛhad vaśā vehad vayo dadhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वसन्तेन ऋतुना देवा वसवस् त्रिवृता स्तुतम् । रथन्तरेण तेजसा हविर् इन्द्रे वयो दधुः ॥ ग्रीष्मेण ऋतुना देवा रुद्राः पञ्चदशे स्तुतम् । बृहता यशसा बलं हविर् इन्द्रे वयो दधुः ॥ वर्षाभिर् ऋतुनादित्याः स्तोमे सप्तदशे स्तुतम् । वैरूपेण विशौजसा हविर् इन्द्रे वयो दधुः ॥ शारदेन ऋतुना देवा एकविंश ऋभवः स्तुतम् । वैराजेन श्रिया श्रियं हविर् इन्द्रे वयो दधुः ॥ हेमन्तेन ऋतुना देवास् त्रिणवे मरुतः स्तुतम् । बलेन शक्वरीः सहो हविर् इन्द्रे वयो दधुः ॥ शैशिरेण ऋतुना देवास् त्रयस्त्रिंशे ऽमृतं स्तुतम् । सत्येन रेवतीः क्षत्रं हविर् इन्द्रे वयो दधुः ॥ इति तृतीयकाण्डे सौत्रामणीयो नाम एकादशः प्रपाठकः

vasantena ṛtunā devā vasavas trivṛtā stutam / rathantareṇa tejasā havir indre vayo dadhuḥ // grīṣmeṇa ṛtunā devā rudrāḥ pañcadaśe stutam / bṛhatā yaśasā balaṃ havir indre vayo dadhuḥ // varṣābhir ṛtunādityāḥ stome saptadaśe stutam / vairūpeṇa viśaujasā havir indre vayo dadhuḥ // śāradena ṛtunā devā ekaviṃśa ṛbhavaḥ stutam / vairājena śriyā śriyaṃ havir indre vayo dadhuḥ // hemantena ṛtunā devās triṇave marutaḥ stutam / balena śakvarīḥ saho havir indre vayo dadhuḥ // śaiśireṇa ṛtunā devās trayastriṃśe 'mṛtaṃ stutam / satyena revatīḥ kṣatraṃ havir indre vayo dadhuḥ // iti tṛtīyakāṇḍe sautrāmaṇīyo nāma ekādaśaḥ prapāṭhakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.