Jaimini: Mimamsasutra, with Sabara's Bhasya 3.2

* ३।११५: ए२,४: देवतयार्थेनैकदैवत्यस्य * * ३।११६: ए२,४: द्विदेवत्यस्याग्नीषोमीयस्यैन्द्राग्नस्य * * ३।११७: ए२,४: निरपेक्षाग्निदेवत्येन * * ३।११८: ए२,४: द्विदेवत्यस्याभिधानम् * * ३।११९: ए२: यथा यथा * * ३।१२०: ए२ ओम्। एवं * * ३।१२१: ए२: अदाने। न तत्रैवं, ए४: अदाने। तत्रैवं * * ३।१२२: ए२,४: केवलाग्निदेवत्यो * * ३।१२३: ए२,४: द्विदेवत्यो * * ३।१२४: ए२,४: अग्रहीष्यत * * ३।१२५: ए२: ४,१२२; ए४: ३,६९८; ए६: १,१६६ * * ३।१२६: ए२: ४,१२३; ए४: ४,१; ए६: १,१६७ * अर्थभिधानसामर्थ्यान् मन्त्रेषु शेषभावः स्यात् तस्माद् उत्पत्तिसंबन्धो ऽर्थेन नित्यसंयोगात्

* 3/115: E2,4: devatayārthenaikadaivatyasya * * 3/116: E2,4: dvidevatyasyāgnīṣomīyasyaindrāgnasya * * 3/117: E2,4: nirapekṣāgnidevatyena * * 3/118: E2,4: dvidevatyasyābhidhānam * * 3/119: E2: yathā yathā * * 3/120: E2 om. evaṃ * * 3/121: E2: adāne. na tatraivaṃ, E4: adāne. tatraivaṃ * * 3/122: E2,4: kevalāgnidevatyo * * 3/123: E2,4: dvidevatyo * * 3/124: E2,4: agrahīṣyata * * 3/125: E2: 4,122; E4: 3,698; E6: 1,166 * * 3/126: E2: 4,123; E4: 4,1; E6: 1,167 * arthabhidhānasāmarthyān mantreṣu śeṣabhāvaḥ syāt tasmād utpattisaṃbandho 'rthena nityasaṃyogāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ३।१२७: ए२,४,६: ज्वलनसंप्रत्ययः * * ३।१२८: ए२: ४,१२५; ए४: ४,१; ए६: १,१६७ * * ३।१२९: ए२,४: ज्वलनप्रत्ययं * * ३।१३०: ए२: ४,१२७; ए४: ४,२; ए६: १,१६८ * * ३।१३१: ए१ (व्ल्।): नोत्स्रक्ष्यन्ते * * ३।१३२: म्स् १।४।३० * * ३।१३३: ए२: ४,१२९; ए४: ४,३; ए६: १,१६९ * संस्कारकत्वाद् अचोदिते न स्यात्

* 3/127: E2,4,6: jvalanasaṃpratyayaḥ * * 3/128: E2: 4,125; E4: 4,1; E6: 1,167 * * 3/129: E2,4: jvalanapratyayaṃ * * 3/130: E2: 4,127; E4: 4,2; E6: 1,168 * * 3/131: E1 (v.l.): notsrakṣyante * * 3/132: MS 1.4.30 * * 3/133: E2: 4,129; E4: 4,3; E6: 1,169 * saṃskārakatvād acodite na syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ यद् उक्तम् - पूषाद्यनुमन्त्रणादीनाम् उत्कर्षो न भविष्यतीति, युक्तस् तेषाम् उत्कर्षः, संस्कारको हि मन्त्रः, सो ऽसति संस्कार्ये ऽनर्थक इति यत्रार्थवांस् तत्र नाययिष्यते। न च कश्चिद् दोषो भविष्यति। वचनात् त्व् अयथार्थम् ऐन्द्री स्यात्

atha yad uktam - pūṣādyanumantraṇādīnām utkarṣo na bhaviṣyatīti, yuktas teṣām utkarṣaḥ, saṃskārako hi mantraḥ, so 'sati saṃskārye 'narthaka iti yatrārthavāṃs tatra nāyayiṣyate. na ca kaścid doṣo bhaviṣyati. vacanāt tv ayathārtham aindrī syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ३।१३४: मैत्स्। ३।२।४ * * ३।१३५: ए२: ४,१३१; ए४: ४,१४; ए६: १,१६९ * * ३।१३६: ए२,४: यदि * * ३।१३७: ए२: वाक्येनोपस्थाने * गुणाद् वाप्य् अभिधानं स्यात् संबन्धस्याशास्त्रहेतुत्वात्

* 3/134: Mait.S. 3.2.4 * * 3/135: E2: 4,131; E4: 4,14; E6: 1,169 * * 3/136: E2,4: yadi * * 3/137: E2: vākyenopasthāne * guṇād vāpy abhidhānaṃ syāt saṃbandhasyāśāstrahetutvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ३।१३८: ए२,४ ओम्। इति * * ३।१३९: ए२: ४,१६६; ए४: ४,२१; ए६: १,१७० * * ३।१४०: म्स् १।१।५ * * ३।१४१: ए२,४,६: अस्ति तु चास्येन्द्रसादृश्यम् * तथाह्वानम् अपीति चेत्

* 3/138: E2,4 om. iti * * 3/139: E2: 4,166; E4: 4,21; E6: 1,170 * * 3/140: MS 1.1.5 * * 3/141: E2,4,6: asti tu cāsyendrasādṛśyam * tathāhvānam apīti cet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ३।१४२: ए२: ४,१३४; ए४: ४,२३; ए६: १,१७१ * न कालविधिश् चोदितत्वात्

* 3/142: E2: 4,134; E4: 4,23; E6: 1,171 * na kālavidhiś coditatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ३।१४३: ए२: ४,१३७; ए४: ४,२९; ए६: १,१७१ * गुणाभावात्

* 3/143: E2: 4,137; E4: 4,29; E6: 1,171 * guṇābhāvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ३।१४४: इदं पदोत्तरं सूत्रम् इन् ए१ गेक्लम्मेर्त् * लिङ्गाच् च

* 3/144: idaṃ padottaraṃ sūtram in E1 geklammert * liṅgāc ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ३।१४५: व्ग्ल्। श्प्ब्र् १।१।४।११ * विधिकोपश् चोपदेशे स्यात्

* 3/145: Vgl. ŚPBr 1.1.4.11 * vidhikopaś copadeśe syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ३।१४६: ए२: ४,१३८; ए४: ४,३२; ए६: १,१७२ * * ३।१४७: ए२,४,६ ओम्। मन्त्रो ऽप्य् अह्वानार्थ इति * तथोत्थानविसर्जने

* 3/146: E2: 4,138; E4: 4,32; E6: 1,172 * * 3/147: E2,4,6 om. mantro 'py ahvānārtha iti * tathotthānavisarjane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ३।१४८: तैत्स्। ६।१।४।४ * * ३।१४९: ए२,४: तस्माल् * * ३।१५०: ए२: ४,१४०; ए४: ४,३६; ए६: १,१७३ * सूक्तवाके व कालविधिः परार्थत्वात्

* 3/148: Tait.S. 6.1.4.4 * * 3/149: E2,4: tasmāl * * 3/150: E2: 4,140; E4: 4,36; E6: 1,173 * sūktavāke va kālavidhiḥ parārthatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ३।१५१: व्ग्ल्। तैत्ब्र्। ३।४।१०।१ * उपदेशो वा याज्याशब्दो हि नाकस्मात्

* 3/151: Vgl. Tait.Br. 3.4.10.1 * upadeśo vā yājyāśabdo hi nākasmāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपदेशो वा प्रस्तरप्रकरणं प्रति मन्त्रस्य स्यात्, एवं श्रुतिविहितो ऽर्थो भवति, सूक्तवाकेनेति करणविभक्तिसंयोगात्, इतरथा लक्षणा स्यात्, सूक्तवाकेन लक्षणेन प्रस्तरं प्रहरेद् इति। एवं च कृत्वा याज्या शब्द उपपन्नो भवति, सूक्तवाक एव याज्या, प्रस्तर आहुतिर् इति। स देवतार्थस् तत्संयोगात्

upadeśo vā prastaraprakaraṇaṃ prati mantrasya syāt, evaṃ śrutivihito 'rtho bhavati, sūktavākeneti karaṇavibhaktisaṃyogāt, itarathā lakṣaṇā syāt, sūktavākena lakṣaṇena prastaraṃ prahared iti. evaṃ ca kṛtvā yājyā śabda upapanno bhavati, sūktavāka eva yājyā, prastara āhutir iti. sa devatārthas tatsaṃyogāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ३।१५८: ए२,४ स्पल्तेन् म्स् ३।२।१४ इन् ज़्wएइ सूत्रस्, ददुर्छ् wएइछ्त् नुन् औछ् इह्रे ज़्äह्लुन्ग् अब्: प्रतिपत्तिर् इति चेत्

* 3/158: E2,4 spalten MS 3.2.14 in zwei Sūtras, dadurch weicht nun auch ihre Zählung ab: pratipattir iti cet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ३।१६०: ए२,४: म्स् ३।२।१६ * यथार्थं वा शेषभूतसंस्कारात्

* 3/160: E2,4: MS 3.2.16 * yathārthaṃ vā śeṣabhūtasaṃskārāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये पौर्णमासीदेवतातावाचिनः शब्दाः, ते पौर्णमास्यां प्रयोक्तव्याः, नामावास्यायाम्। ये ऽमावास्यादेवतावाचिनः, ते ऽमावास्यायाम्, न पौर्णमास्यां। शेषभूतम् अर्थं संस्कुर्वन्तो मन्त्रा उपकुर्वन्ति, नान्यथेत्य् उक्तम्। तस्माद् ये यत्रोपकुर्वन्ति, ते तत्र प्रयोक्तव्या इति न कृत्स्नः पौर्णमास्याम्, न कृत्स्नश् चामावास्यायाम् इति। वचनाद् इति चेत्

ye paurṇamāsīdevatātāvācinaḥ śabdāḥ, te paurṇamāsyāṃ prayoktavyāḥ, nāmāvāsyāyām. ye 'māvāsyādevatāvācinaḥ, te 'māvāsyāyām, na paurṇamāsyāṃ. śeṣabhūtam arthaṃ saṃskurvanto mantrā upakurvanti, nānyathety uktam. tasmād ye yatropakurvanti, te tatra prayoktavyā iti na kṛtsnaḥ paurṇamāsyām, na kṛtsnaś cāmāvāsyāyām iti. vacanād iti cet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ३।१६१: ए२: ४,१४८; ए४: ४,५४; ए६: १,१७५ * प्रकरणाविभागाद् उभे प्रति कृत्स्नशब्दः

* 3/161: E2: 4,148; E4: 4,54; E6: 1,175 * prakaraṇāvibhāgād ubhe prati kṛtsnaśabdaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ३।१६२: ए२: संनिधानावचनाच् च, अस्य, ए४: संनिधानाद् अवचनाच् च, अस्य * * ३।१६३: ज़ु म्स् ३।२।१ * * ३।१६४: ए२,४,६: एवोत्कर्षो * * ३।१६५: ए२: ४,१५२; ए४: ४,५५; ए६: १,१७५ * * ३।१६६: १। तेइल्: तैत्ब्र्। ३।५।१०।२ * लिङ्गक्रमसमाख्यानात् काम्ययुक्तं समाम्नानम्

* 3/162: E2: saṃnidhānāvacanāc ca, asya, E4: saṃnidhānād avacanāc ca, asya * * 3/163: Zu MS 3.2.1 * * 3/164: E2,4,6: evotkarṣo * * 3/165: E2: 4,152; E4: 4,55; E6: 1,175 * * 3/166: 1. Teil: Tait.Br. 3.5.10.2 * liṅgakramasamākhyānāt kāmyayuktaṃ samāmnānam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ३।१६७: मैत्स्। ४।१०।४ * * ३।१६८: मैत्स्। ४।१०।४ * * ३।१६९: मैत्स्। ४।१०।५ * * ३।१७०: मैत्स्। ४।१०।५; काठस्। ४।१५ * * ३।१७१: ए२: ४,१५५; ए४: ४,६५; ए६: १,१७६ * * ३।१७२: ए२: ४,१५६; ए४: ४,६५; ए६: १,१७७ * अधिकारे च मन्त्रविधिर् अतदाख्येषु शिष्टत्वात्

* 3/167: Mait.S. 4.10.4 * * 3/168: Mait.S. 4.10.4 * * 3/169: Mait.S. 4.10.5 * * 3/170: Mait.S. 4.10.5; Kāṭha.S. 4.15 * * 3/171: E2: 4,155; E4: 4,65; E6: 1,176 * * 3/172: E2: 4,156; E4: 4,65; E6: 1,177 * adhikāre ca mantravidhir atadākhyeṣu śiṣṭatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ३।१७३: ए२,४,६: आग्नीध्रम् * * ३।१७४: व्ग्ल्। तैत्स्। ३।१।६।१ * * ३।१७५: तैत्स्। ३।१।६।१ * * ३।१७६: ए२: ४,१६०; ए४: ४,७१; ए६: १,१७७ * * ३।१७७: ए२,४: अपबाधेमहि * * ३।१७८: ए२,४: उपाददीमहि; ए६, ए४ (व्ल्।): उपाददेमहि * * ३।१७९: ए२,४ ओम्। कथं * * ३।१८०: ए२: ४,१६२; ए४: ४,७१; ए६: १,१७८ * * ३।१८१: ए२,४: यथा साधनं * तदाख्यो वा प्रकरणोपपत्तिभ्यां

* 3/173: E2,4,6: āgnīdhram * * 3/174: Vgl. Tait.S. 3.1.6.1 * * 3/175: Tait.S. 3.1.6.1 * * 3/176: E2: 4,160; E4: 4,71; E6: 1,177 * * 3/177: E2,4: apabādhemahi * * 3/178: E2,4: upādadīmahi; E6, E4 (v.l.): upādademahi * * 3/179: E2,4 om. kathaṃ * * 3/180: E2: 4,162; E4: 4,71; E6: 1,178 * * 3/181: E2,4: yathā sādhanaṃ * tadākhyo vā prakaraṇopapattibhyāṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ३।१८२: ए१ गिब्त् ज्योतिष्टोमसमाख्यातः इन् क्लम्मेर्न् * * ३।१८३: ए२: ४,१६७; ए४: ४,८७; ए६: १,१७९ * अनर्थकश् चोपदेशः स्याद् असंबन्धात् फलवता, न ह्य् उपस्थानं फलवत्

* 3/182: E1 gibt jyotiṣṭomasamākhyātaḥ in Klammern * * 3/183: E2: 4,167; E4: 4,87; E6: 1,179 * anarthakaś copadeśaḥ syād asaṃbandhāt phalavatā, na hy upasthānaṃ phalavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ३।१८४: ए२,४,६: आग्नीध्रहविर् * * ३।१८५: ए१: अग्निध्रम् * सर्वेषां चोपदिष्टत्वात्

* 3/184: E2,4,6: āgnīdhrahavir * * 3/185: E1: agnidhram * sarveṣāṃ copadiṣṭatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ३।१८६: ए२: अपि च केवलम् एत एवोपदिष्टाः, ए४: अपि च न केवलम् एत एवोपदिष्टाः * * ३।१८७: ए२: ४,१६९; ए४: ४,९१; ए६: १,१८० * लिङ्गसमाख्यानाभ्यां भक्षार्थतानुवाकस्य

* 3/186: E2: api ca kevalam eta evopadiṣṭāḥ, E4: api ca na kevalam eta evopadiṣṭāḥ * * 3/187: E2: 4,169; E4: 4,91; E6: 1,180 * liṅgasamākhyānābhyāṃ bhakṣārthatānuvākasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ३।१८८: ए२,४,६: ऽग्निष्टुत * * ३।१८९: तैत्स्। ३।२।५।१-३ * * ३।१९०: ए२: ४,१७०; ए४: ४,९२; ए६: १,१८० * * ३।१९१: ए२: ४,१७२; ए४: ४,९८; ए६: १,१८१ * तस्य रूपोपदेशाभ्याम् अपकर्षो ऽर्थस्य चोदितत्वात्

* 3/188: E2,4,6: 'gniṣṭuta * * 3/189: Tait.S. 3.2.5.1-3 * * 3/190: E2: 4,170; E4: 4,92; E6: 1,180 * * 3/191: E2: 4,172; E4: 4,98; E6: 1,181 * tasya rūpopadeśābhyām apakarṣo 'rthasya coditatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नैतद् एवं कृत्स्नो ऽनुवाको भक्षणे विनियुज्यत इति। रूपाद् ग्रहणवाक्यं ग्रहणे विनियुज्येत, एहीत्येवमादि सध्यासम् इत्य् एवम् अन्तम्। नृचक्षसम् इत्येवमादि चावख्येषम् इत्य् एवम् अन्तं दर्शने। कुतः? मुख्यार्थम् एवं तद् वाक्यं भवति, इतरथा लक्षणार्थता स्यात्, मुख्यार्थता च न्याय्या न लक्ष्यार्थता। उच्यते - विशेषणानाम् अभिधाने, न किंचिद् अस्ति प्रयोजनम् इत्य् उक्तम्। अत्रोच्यते - नैवैतानि विशेषणानि, पृथग् एवैतानि ग्रहणादीनि स्वैः स्वैर् वाक्यैर् उच्यन्त इति। कुतः? अस्ति हि तैः प्रयोजनम्, चोदितानि हि तानि, कानिचित् तु पृथग्वाक्यैः, कानिचिद् अर्थप्राप्तानि, तान्य् अवश्यं प्रकाशयितव्यानि। तानि प्रकाशयिष्यन्त्य् एतानि वाक्यानि। रूपं चैषां तत्प्रकाशनसामर्थ्यम्, अतो नानार्थत्वान् नैकं वाक्यम् उच्यते। ननु भक्षणवाक्यशेषी भवितुम् अप्य् एषां रूपम् इति। उच्यते - बाढम् अस्ति रूपम्, न तु तद्विशेषणान्य् एतानि कल्प्यन्ते। कस्य हेतोर् अदृष्टार्थानि तथा भवन्ति? उक्तैर् अनुक्तैर् वा विशेषणैस् तावान् एव सो ऽर्थः, इतरथा ग्रहणादीनि प्रकाशयिष्यन्ति, तथा दृष्टार्थानि भविष्यन्ति। तस्माद् रूपोपदेशाभ्याम् अपक्र्षो भवेत् केषांचिद् अत्रेति। गुणाभिधानान् मन्द्रादिर् एकमन्त्रः स्यात् तयोर् एकार्थसंयोगात्

naitad evaṃ kṛtsno 'nuvāko bhakṣaṇe viniyujyata iti. rūpād grahaṇavākyaṃ grahaṇe viniyujyeta, ehītyevamādi sadhyāsam ity evam antam. nṛcakṣasam ityevamādi cāvakhyeṣam ity evam antaṃ darśane. kutaḥ? mukhyārtham evaṃ tad vākyaṃ bhavati, itarathā lakṣaṇārthatā syāt, mukhyārthatā ca nyāyyā na lakṣyārthatā. ucyate - viśeṣaṇānām abhidhāne, na kiṃcid asti prayojanam ity uktam. atrocyate - naivaitāni viśeṣaṇāni, pṛthag evaitāni grahaṇādīni svaiḥ svair vākyair ucyanta iti. kutaḥ? asti hi taiḥ prayojanam, coditāni hi tāni, kānicit tu pṛthagvākyaiḥ, kānicid arthaprāptāni, tāny avaśyaṃ prakāśayitavyāni. tāni prakāśayiṣyanty etāni vākyāni. rūpaṃ caiṣāṃ tatprakāśanasāmarthyam, ato nānārthatvān naikaṃ vākyam ucyate. nanu bhakṣaṇavākyaśeṣī bhavitum apy eṣāṃ rūpam iti. ucyate - bāḍham asti rūpam, na tu tadviśeṣaṇāny etāni kalpyante. kasya hetor adṛṣṭārthāni tathā bhavanti? uktair anuktair vā viśeṣaṇais tāvān eva so 'rthaḥ, itarathā grahaṇādīni prakāśayiṣyanti, tathā dṛṣṭārthāni bhaviṣyanti. tasmād rūpopadeśābhyām apakrṣo bhavet keṣāṃcid atreti. guṇābhidhānān mandrādir ekamantraḥ syāt tayor ekārthasaṃyogāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ३।१९२: ए२: ४,१७४; ए४: ४,१०२; ए६: १,१८२ * * ३।१९३: ए२,४,६: ऽग्निष्टुत * * ३।१९४: तैत्स्। ३।२।५।१-२ * * ३।१९५: ए२,४,६ ओम्। इति * * ३।१९६: ए२: ४,१७५; ए४: ४,१०४; ए६: १,१८३ * लिङ्गविशेषनिर्देशात् समानविधानेष्व् अनैन्द्राणाम् अमन्त्रत्वम्

* 3/192: E2: 4,174; E4: 4,102; E6: 1,182 * * 3/193: E2,4,6: 'gniṣṭuta * * 3/194: Tait.S. 3.2.5.1-2 * * 3/195: E2,4,6 om. iti * * 3/196: E2: 4,175; E4: 4,104; E6: 1,183 * liṅgaviśeṣanirdeśāt samānavidhāneṣv anaindrāṇām amantratvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एष एव मन्त्र उदाहरणम् - इह च प्रदानान्य् ऐन्द्राण्य् अनैन्द्राणि च विद्यन्ते, तेषां भक्षणान्य् अपि सन्ति। तत्र संदेहः - किम् ऐन्द्रेष्व् अनैन्द्रेषु च मन्त्रः, उतैन्द्रेष्व् एव मन्त्रः, अनैन्द्राणाम् अमन्त्रकं भक्षणम् इति। किं तावत् प्राप्तम्? अनैण्द्राणाम् अमन्त्रकं भक्षणम् इति। कुतः? समानविधानान्य् एतानि प्रदानानि, तेष्व् इन्द्रपीतस्येति मन्त्रो ऽनिन्द्रपीतं न शक्नोति वदितुम्, न च समानप्रकरण ऊहः संभवति, असति वचने ऽन्यार्थानभिधानात्। तस्माद् अमन्त्रकं भक्षणम् एवंजातीयकेष्व् इति। यथादेवतं वा तत्प्रकृतित्वं हि दर्शयति

eṣa eva mantra udāharaṇam - iha ca pradānāny aindrāṇy anaindrāṇi ca vidyante, teṣāṃ bhakṣaṇāny api santi. tatra saṃdehaḥ - kim aindreṣv anaindreṣu ca mantraḥ, utaindreṣv eva mantraḥ, anaindrāṇām amantrakaṃ bhakṣaṇam iti. kiṃ tāvat prāptam? anaiṇdrāṇām amantrakaṃ bhakṣaṇam iti. kutaḥ? samānavidhānāny etāni pradānāni, teṣv indrapītasyeti mantro 'nindrapītaṃ na śaknoti vaditum, na ca samānaprakaraṇa ūhaḥ saṃbhavati, asati vacane 'nyārthānabhidhānāt. tasmād amantrakaṃ bhakṣaṇam evaṃjātīyakeṣv iti. yathādevataṃ vā tatprakṛtitvaṃ hi darśayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ३।१९७: ए२: ४,१७६; ए४: ४,१०६; ए६: १,१८३ * पुनरभ्युन्नीतेषु सर्वेषाम् उपलक्षणं द्विशेषत्वात्

* 3/197: E2: 4,176; E4: 4,106; E6: 1,183 * punarabhyunnīteṣu sarveṣām upalakṣaṇaṃ dviśeṣatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ३।१९८: ऋव् १।२३।४अ * * ३।१९९: ए२: ४,१७८; ए४: ४,११०; ए६: १,१८४ * * ३।२००: ऋव् ३।४०।१अ * * ३।२०१: ऋव् १।८६।१अ * * ३।२०२: ऋव् १।२२।९अ * * ३।२०३: ऋव् ८।४३।११अ * अपनयाद् वा पूर्वस्यानुपलक्षणम्

* 3/198: ṚV 1.23.4a * * 3/199: E2: 4,178; E4: 4,110; E6: 1,184 * * 3/200: ṚV 3.40.1a * * 3/201: ṚV 1.86.1a * * 3/202: ṚV 1.22.9a * * 3/203: ṚV 8.43.11a * apanayād vā pūrvasyānupalakṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपनीतं प्रस्थितदेवतायाः शेषं मन्यामहे। कुतः? मित्रावरुणादिभ्यस् तत्पात्रस्थम् अभ्याश्राव्यते। कथम् एतत्? उच्यते - मित्रावरुणादयो हीज्यन्ते, तद् यथाचार्यशेषं देवदत्तो भुञ्जानो यदि शेषं पूर्णकाय प्रयच्छति, पूर्णको देवदत्तम् उपलक्षयति, देवदत्तशेषं भुञ्ज इति, नाचार्यशेषम्। तस्मान् न प्रस्थितदेवता इन्द्र उपलक्षयितव्य इति। ग्रहणाद् *३।२०४* वापनयः *३।२०५* स्यात्

apanītaṃ prasthitadevatāyāḥ śeṣaṃ manyāmahe. kutaḥ? mitrāvaruṇādibhyas tatpātrastham abhyāśrāvyate. katham etat? ucyate - mitrāvaruṇādayo hījyante, tad yathācāryaśeṣaṃ devadatto bhuñjāno yadi śeṣaṃ pūrṇakāya prayacchati, pūrṇako devadattam upalakṣayati, devadattaśeṣaṃ bhuñja iti, nācāryaśeṣam. tasmān na prasthitadevatā indra upalakṣayitavya iti. grahaṇād *3/204* vāpanayaḥ *3/205* syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ३।२०४: ए२,४: अग्रहणाद् * * ३।२०५: ए२,४: वानपायः * * ३।२०६: ए२,४: न च * * ३।२०७: ए२: ४,१८०; ए४: ४,११३; ए६: १,१८५ * * ३।२०८: ए२,४: तत * * ३।२०९: ए२,४: भक्ष्यते * पात्नीवते तु पूर्ववत्

* 3/204: E2,4: agrahaṇād * * 3/205: E2,4: vānapāyaḥ * * 3/206: E2,4: na ca * * 3/207: E2: 4,180; E4: 4,113; E6: 1,185 * * 3/208: E2,4: tata * * 3/209: E2,4: bhakṣyate * pātnīvate tu pūrvavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्ति पात्नीवतो ग्रहः, यद् उपांशुपात्रेणाग्रयणात् पात्नीवतं गृह्णातीति, द्विदेवत्यानां शेषा आग्रयणस्थाल्यां उपनीताः, ततः पात्नीवतो गृह्यते। अथ हुते पात्नीवते, तच् छेषे भक्ष्यमाणे भवति संदेहः - किम् इन्द्रवाय्वादय उपलक्षयितव्या न वेति। किं तावत् प्राप्तम्? उपलक्षयितव्याः। तेषाम् अपि ह्य् असौ शेषो यथा प्रस्थितदेवताया इति। ग्रहणाद् वापनीतं स्यात्

asti pātnīvato grahaḥ, yad upāṃśupātreṇāgrayaṇāt pātnīvataṃ gṛhṇātīti, dvidevatyānāṃ śeṣā āgrayaṇasthālyāṃ upanītāḥ, tataḥ pātnīvato gṛhyate. atha hute pātnīvate, tac cheṣe bhakṣyamāṇe bhavati saṃdehaḥ - kim indravāyvādaya upalakṣayitavyā na veti. kiṃ tāvat prāptam? upalakṣayitavyāḥ. teṣām api hy asau śeṣo yathā prasthitadevatāyā iti. grahaṇād vāpanītaṃ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ३।२१०: ए२,४: ऽनाग्रयणश् * * ३।२११: ए२,४: ऽनाग्रयणो * * ३।२१२: ए२: ४,१८२; ए४: ४,११८; ए६: १,१८५ * त्वष्टारं तूपलक्षयेत् पानात्

* 3/210: E2,4: 'nāgrayaṇaś * * 3/211: E2,4: 'nāgrayaṇo * * 3/212: E2: 4,182; E4: 4,118; E6: 1,185 * tvaṣṭāraṃ tūpalakṣayet pānāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ३।२१३: तैत्स्। १।४।२७।१ * * ३।२१४: ए२: ४,१८३; ए४: ४,१२२; ए६: १,१८६ * * ३।२१५: ए२,४: एव * अतुल्यत्वात् तु नैवं स्यात्

* 3/213: Tait.S. 1.4.27.1 * * 3/214: E2: 4,183; E4: 4,122; E6: 1,186 * * 3/215: E2,4: eva * atulyatvāt tu naivaṃ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ३।२१६: ए२,४, ए१ (व्ल्।): चोदितम् अचोदितम् अप्य् अनुष्ठीयत * त्रिंशच् च परार्थत्वात्

* 3/216: E2,4, E1 (v.l.): coditam acoditam apy anuṣṭhīyata * triṃśac ca parārthatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ३।२१७: ऋव् ३।६।९ * * ३।२१८: ए२: ४,१८५; ए४: ४,१२५; ए६: १,१८६ * * ३।२१९: ए२: ४,१८७; ए४: ४,१२६; ए६: १,१८७ * वषट्कारश् च कर्तृवत्

* 3/217: ṚV 3.6.9 * * 3/218: E2: 4,185; E4: 4,125; E6: 1,186 * * 3/219: E2: 4,187; E4: 4,126; E6: 1,187 * vaṣaṭkāraś ca kartṛvat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ३।२२०: ऐब्र्। ३।५ * * ३।२२१: ए२: ४,१८९; ए४: ४,१३१; ए६: १,१८८ * छन्दःप्रतिषेधस् तु सर्वगामित्वात्

* 3/220: Ai.Br. 3.5 * * 3/221: E2: 4,189; E4: 4,131; E6: 1,188 * chandaḥpratiṣedhas tu sarvagāmitvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ३।२२२: ज़ु म्स् ३।२।२८ * * ३।२२३: व्ग्ल्। ज़ु म्स् ३।२।२८ * * ३।२२४: व्ग्ल्। ज़ु म्स् ३।२।२८ * * ३।२२५: ए२: ४,१९१; ए४: ४,१३८; ए६: १,१८८ * ऐन्द्राग्ने तु लिङ्गभावात् स्यात्

* 3/222: Zu MS 3.2.28 * * 3/223: Vgl. zu MS 3.2.28 * * 3/224: Vgl. zu MS 3.2.28 * * 3/225: E2: 4,191; E4: 4,138; E6: 1,188 * aindrāgne tu liṅgabhāvāt syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ३।२२६: व्ग्ल्। तैत्स्। ६।५।४।१ * * ३।२२७: ए२,४ ओम्। न * एकस्मिन् वा देवतान्तराद् विभागवत्

* 3/226: Vgl. Tait.S. 6.5.4.1 * * 3/227: E2,4 om. na * ekasmin vā devatāntarād vibhāgavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ३।२२८: म्स् ३।१।२७ * * ३।२२९: व्ग्ल्। म्स् ३।१।१७ * * ३।२३०: ए२: ४,१९३; ए४: ४,१४३; ए६: १,१८९ * छन्दश् च देवतावत्

* 3/228: MS 3.1.27 * * 3/229: Vgl. MS 3.1.17 * * 3/230: E2: 4,193; E4: 4,143; E6: 1,189 * chandaś ca devatāvat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ३।२३१: तैत्स्। ३।२।५।२ * सर्वेषु वाभावाद् एकच्छन्दसः

* 3/231: Tait.S. 3.2.5.2 * sarveṣu vābhāvād ekacchandasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ३।२३२: ए२,४: यथाभूतस्य * सर्वेषां वैकमन्त्र्यम् ऐतिशायनस्य भक्तिपानत्वात् सवनाधिकारो हि

* 3/232: E2,4: yathābhūtasya * sarveṣāṃ vaikamantryam aitiśāyanasya bhaktipānatvāt savanādhikāro hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.