यदि जगत्पतिः सूत्रकारो जीवेश्वरयोरैक्यं मन्यते तर्हि कथं स एव"भेदव्यपदेशात्ऽ; इति भेदस्य व्यपदेशं च"स्थित्यदनाभ्यां चऽ; इति स्थितिं चादनं च सतात्पर्यं जीवेशभेदं दृढयितुं हेतुमाह । भेदस्य प्रागपि प्रतिपादितत्वाद्दर्ढ्य इत्युक्तम् । अत्राप्यनेकप्रमाणोपन्यासात्सतात्पर्यमिति । *१२,५५* न को ऽप्ययं विरोधो ऽस्ति । परमार्थतो जीवेशयोरेकत्वे ऽपि हि व्यावहारिकभेदो ऽस्ति तदपेक्षया तानि सूत्राणि । इदं तु परमार्थापेक्षयेति व्यवस्थोपपत्तेरित्याशयेन शङ्कते व्यावहारिकेति ॥ व्यावहारिकभेदश्चेत् ॥। अत्र व्यावहारिकशब्देन भ्रान्तिसिद्धो ऽभिप्रेयते । प्राक् प्रबोधादित्युक्तानुवादत्वात् । जीवेश्वरभेदो भ्रान्तिसिद्ध इति वदन्प्रष्टव्यः । किमयमेव भेदो भ्रान्तिसिद्धः किं वा भेदमात्रमिति । नाद्यः । अपसिद्धान्तात् । द्वितीये दोषमाह क्वेति ॥ ॥। क्वासावव्यावहारिकः भ्रान्तेरभ्रान्तिपूर्वकत्वात् । जीवेश्वरभेदस्य भ्रान्तिकल्पितत्वे क्वचित्सत्यो भेदो ऽङ्गीकर्तव्यः । क्वासौ न क्वापि । कुत्रापि भेदस्य सत्यत्वाङ्गीकारे जीवेशभेदारोपो ऽपि न सम्भवतीति भावः । *१२,५७* स्यादेतत् । नास्त्येव को ऽपि भेदः सत्यः । तथापि जीवेशभेदभ्रान्तिरुपपद्यते । भ्रान्तिर्हि संस्कारमपेक्ष्यते । संस्कारश्च ज्ञानमात्रम् । अतः पूर्वपूर्वमसंस्कारादुत्तरोत्तरभ्रान्त्युत्पादः । अनादिश्चायं संसार इति । मैवम् । भेदमात्रस्य मिथ्यात्वे प्रमिते खलु तद्बलादेषा कल्पनोपपद्यते । न चैवम् । सर्वो ऽपि भेदो भ्रान्त इति हि प्रतिज्ञैव तावद्वयहता । दूरे प्रमाणोपन्यास इत्याशयवान्सोपपत्तिकं तावत्पृच्छति व्यावहारिकमिति ॥ व्यावहारिकमित्येव वचनं व्यावहारिकम्
yadi jagatpatiḥ sūtrakāro jīveśvarayoraikyaṃ manyate tarhi kathaṃ sa eva"bhedavyapadeśāt'; iti bhedasya vyapadeśaṃ ca"sthityadanābhyāṃ ca'; iti sthitiṃ cādanaṃ ca satātparyaṃ jīveśabhedaṃ dṛḍhayituṃ hetumāha / bhedasya prāgapi pratipāditatvāddarḍhya ityuktam / atrāpyanekapramāṇopanyāsātsatātparyamiti / *12,55* na ko 'pyayaṃ virodho 'sti / paramārthato jīveśayorekatve 'pi hi vyāvahārikabhedo 'sti tadapekṣayā tāni sūtrāṇi / idaṃ tu paramārthāpekṣayeti vyavasthopapatterityāśayena śaṅkate vyāvahāriketi // vyāvahārikabhedaścet ... atra vyāvahārikaśabdena bhrāntisiddho 'bhipreyate / prāk prabodhādityuktānuvādatvāt / jīveśvarabhedo bhrāntisiddha iti vadanpraṣṭavyaḥ / kimayameva bhedo bhrāntisiddhaḥ kiṃ vā bhedamātramiti / nādyaḥ / apasiddhāntāt / dvitīye doṣamāha kveti // ... kvāsāvavyāvahārikaḥ bhrānterabhrāntipūrvakatvāt / jīveśvarabhedasya bhrāntikalpitatve kvacitsatyo bhedo 'ṅgīkartavyaḥ / kvāsau na kvāpi / kutrāpi bhedasya satyatvāṅgīkāre jīveśabhedāropo 'pi na sambhavatīti bhāvaḥ / *12,57* syādetat / nāstyeva ko 'pi bhedaḥ satyaḥ / tathāpi jīveśabhedabhrāntirupapadyate / bhrāntirhi saṃskāramapekṣyate / saṃskāraśca jñānamātram / ataḥ pūrvapūrvamasaṃskārāduttarottarabhrāntyutpādaḥ / anādiścāyaṃ saṃsāra iti / maivam / bhedamātrasya mithyātve pramite khalu tadbalādeṣā kalpanopapadyate / na caivam / sarvo 'pi bhedo bhrānta iti hi pratijñaiva tāvadvayahatā / dūre pramāṇopanyāsa ityāśayavānsopapattikaṃ tāvatpṛcchati vyāvahārikamiti // vyāvahārikamityeva vacanaṃ vyāvahārikam
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.