क्अ इ,३७।८-२४ रो इ,१२३-१२४ किम् पुनः इदम् तद्भावितग्रहणम् : वृद्धिः इति एवम् ये आकारैकारौकाराः भाव्यन्ते तेषाम् ग्रहणम् आहोस्वित् आदैज्मात्रस्य । किम् च अतः । यदि तद्भावितग्रहणम् शालीयः मालीयः इति वृद्धलक्षणः छः न प्राप्नोति । आम्रमयम् शालमयम् वृद्धलक्षणः मयट् न प्राप्नोति । आम्रगुप्तायनिः शालगुप्तयनिः वृद्धलक्षणः फिञ् न प्राप्नोति । अथ ऐज्मात्रस्य ग्रहणम् सर्वः भासः सर्वभासः इति उत्तरपदपदवृद्धौ सर्वम् च इति एषः विधिः प्राप्नोति । इह च तावती भार्या अस्य तावद्भार्यः यावद्भार्यः वृद्धिनिमित्तस्य इति पुंवद्भावप्रतिषेधः प्राप्नोति । अस्तु तर्हि ऐज्मात्रस्य । ननु च उक्तम् सर्वः भासः सर्वभासः इति उत्तरपदपदवृद्धौ सर्वम् च इति एषः विधिः प्राप्नोति । न एषः दोषः । न एवम् विज्ञायते उत्तरपदस्य वृद्धिः उत्तरपदवृद्धिः उत्तरपदवृद्धौ इति । कथम् तर्हि । उत्तरपदस्य इति एवम् प्रकृत्य या वृद्धिः तद्वति उत्तरपदे इति एवम् एतत् विज्ञायते । अवश्यम् च एतत् एवम् विज्ञेयम् । तद्भावितग्रहणे सति अपि इह प्रसज्येत : सर्वः कारकः सर्वकारकः इति । यद् अपि उच्यते इह तावती भार्या अस्य तावद्भार्यः यावद्भार्यः वृद्धिनिमित्तस्य इति पुंवद्भावप्रतिषेधः प्राप्नोति इति न एषः दोषः । न एवम् विज्ञायते वृद्धेः निमित्तम् वृद्धिनिमित्तम् वृद्धिनिमित्तस्य इति । कथम् तर्हि । वृद्धेः निमित्तम् यस्मिन् सः अयम् वृद्धिनिमित्तः वृद्धिनिमित्तस्य इति । किम् च वृद्धेः निमित्तम्। यः असौ ककारः णकारः ञकारः वा । अथ वा यः कृत्स्नायाः वृद्धेः निमित्तम् । कः च कृत्स्नायाः वृद्धेः निमित्तम् । यः त्रयाणाम् आकारैकारौकाराणाम् ।
KA I,37.8-24 Ro I,123-124 kim punaḥ idam tadbhāvitagrahaṇam : vṛddhiḥ iti evam ye ākāraikāraukārāḥ bhāvyante teṣām grahaṇam āhosvit ādaijmātrasya . kim ca ataḥ . yadi tadbhāvitagrahaṇam śālīyaḥ mālīyaḥ iti vṛddhalakṣaṇaḥ chaḥ na prāpnoti . āmramayam śālamayam vṛddhalakṣaṇaḥ mayaṭ na prāpnoti . āmraguptāyaniḥ śālaguptayaniḥ vṛddhalakṣaṇaḥ phiñ na prāpnoti . atha aijmātrasya grahaṇam sarvaḥ bhāsaḥ sarvabhāsaḥ iti uttarapadapadavṛddhau sarvam ca iti eṣaḥ vidhiḥ prāpnoti . iha ca tāvatī bhāryā asya tāvadbhāryaḥ yāvadbhāryaḥ vṛddhinimittasya iti puṃvadbhāvapratiṣedhaḥ prāpnoti . astu tarhi aijmātrasya . nanu ca uktam sarvaḥ bhāsaḥ sarvabhāsaḥ iti uttarapadapadavṛddhau sarvam ca iti eṣaḥ vidhiḥ prāpnoti . na eṣaḥ doṣaḥ . na evam vijñāyate uttarapadasya vṛddhiḥ uttarapadavṛddhiḥ uttarapadavṛddhau iti . katham tarhi . uttarapadasya iti evam prakṛtya yā vṛddhiḥ tadvati uttarapade iti evam etat vijñāyate . avaśyam ca etat evam vijñeyam . tadbhāvitagrahaṇe sati api iha prasajyeta : sarvaḥ kārakaḥ sarvakārakaḥ iti . yad api ucyate iha tāvatī bhāryā asya tāvadbhāryaḥ yāvadbhāryaḥ vṛddhinimittasya iti puṃvadbhāvapratiṣedhaḥ prāpnoti iti na eṣaḥ doṣaḥ . na evam vijñāyate vṛddheḥ nimittam vṛddhinimittam vṛddhinimittasya iti . katham tarhi . vṛddheḥ nimittam yasmin saḥ ayam vṛddhinimittaḥ vṛddhinimittasya iti . kim ca vṛddheḥ nimittam. yaḥ asau kakāraḥ ṇakāraḥ ñakāraḥ vā . atha vā yaḥ kṛtsnāyāḥ vṛddheḥ nimittam . kaḥ ca kṛtsnāyāḥ vṛddheḥ nimittam . yaḥ trayāṇām ākāraikāraukārāṇām .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.