क्अ इ,४०।१८-४१।४ रो इ,१३३-१३४ सतः वृद्ध्यादिषु सञ्ज्ञाभावात् तदाश्रये इतरेतराश्रयत्वात् असिद्धिः । सतः सञ्ज्ञिनः सञ्ज्ञाभावात् सञ्ज्ञाश्रये सञ्ज्ञिनि वृद्ध्यादिषु इतरेतराश्रयत्वात् अप्रसिद्धिः । का इतेरेतराश्रयता । सताम् आदैचाम् सञ्ज्ञया भवितव्यम् सञ्ज्ञया च आदैचः भाव्यन्ते । तत् इतरेतराश्रयम् भवति , इतरेतराश्रयाणि च कार्याणि न प्रकल्पन्ते । तत् यथा । नौः नावि बद्धा न इतरत्राणाय भवति। ननु च भोः इतरेतराश्रयाणि अपि कार्याणि दृश्यन्ते । तत् यथा । नौः शकटम् वहति शकटम् च नावम् वहति । अन्यत् अपि तत्र किम् चित् भवति जलम् स्थलम् वा । स्थले शकटम् नावम् वहति । जले नौः शकटम् वहति । यथा तरि त्रिविष्टब्धकम् । तत्र अपि अन्ततः सूत्रकम् भवति । इदम् पुनः इतरेतराश्रयम् एव । सिद्धम् तु नित्यशब्दत्वात् । सिद्धम् एतत् । कथम् । नित्यशब्दत्वात् । नित्याः शब्दाः । नित्येषु शब्देषु सताम् आदैचाम् सञ्ज्ञा क्रियते । न सञ्ज्ञया आदैचः भाव्यन्ते । यदि तर्हि नित्याः शब्दाः किमर्थम् शास्त्रम् । किमर्थम् शास्त्रम् इति चेत् निवर्तकत्वात् सिद्धम् । निवर्तकम् शास्त्रम् । कथम् । मृजिः अस्मै अविशेषेण उपदिष्टः । तस्य सर्वत्र मृजिबुद्धिः प्रसक्ता । तत्र अनेन निवृत्तिः क्रियते । मृजेः अक्ङित्सु प्रत्ययेषु मृजिप्रसङ्गे मार्जिः साधुः भवति इति ।
KA I,40.18-41.4 Ro I,133-134 sataḥ vṛddhyādiṣu sañjñābhāvāt tadāśraye itaretarāśrayatvāt asiddhiḥ . sataḥ sañjñinaḥ sañjñābhāvāt sañjñāśraye sañjñini vṛddhyādiṣu itaretarāśrayatvāt aprasiddhiḥ . kā iteretarāśrayatā . satām ādaicām sañjñayā bhavitavyam sañjñayā ca ādaicaḥ bhāvyante . tat itaretarāśrayam bhavati , itaretarāśrayāṇi ca kāryāṇi na prakalpante . tat yathā . nauḥ nāvi baddhā na itaratrāṇāya bhavati. nanu ca bhoḥ itaretarāśrayāṇi api kāryāṇi dṛśyante . tat yathā . nauḥ śakaṭam vahati śakaṭam ca nāvam vahati . anyat api tatra kim cit bhavati jalam sthalam vā . sthale śakaṭam nāvam vahati . jale nauḥ śakaṭam vahati . yathā tari triviṣṭabdhakam . tatra api antataḥ sūtrakam bhavati . idam punaḥ itaretarāśrayam eva . siddham tu nityaśabdatvāt . siddham etat . katham . nityaśabdatvāt . nityāḥ śabdāḥ . nityeṣu śabdeṣu satām ādaicām sañjñā kriyate . na sañjñayā ādaicaḥ bhāvyante . yadi tarhi nityāḥ śabdāḥ kimartham śāstram . kimartham śāstram iti cet nivartakatvāt siddham . nivartakam śāstram . katham . mṛjiḥ asmai aviśeṣeṇa upadiṣṭaḥ . tasya sarvatra mṛjibuddhiḥ prasaktā . tatra anena nivṛttiḥ kriyate . mṛjeḥ akṅitsu pratyayeṣu mṛjiprasaṅge mārjiḥ sādhuḥ bhavati iti .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.