क्अ इ,१३४।१०-१३५।८ रो इ,४०३-४०६ आरभ्यमाणे अपि एतस्मिन् योगे अल्विधौ प्रतिषेधे अविशेषणे अप्राप्तिः तस्य अदर्शनात् । अल्विधौ प्रतिषेधे असति अपि विशेषणे समाश्रीयमणे असति तस्मिन् विशेषणे अप्राप्तिः विधेः : प्रदीव्य प्रसीव्य । किम् कारणम् । तस्य अदर्शनात् । वलादेः इति उच्यते न च अत्र वलादिम् पश्यामः । ननु च एवमर्थः एव अयम् यत्नः क्रियते : अन्यस्य कार्यम् उच्यमानम् अन्यस्य यथा स्यात् इति । सत्यम् एवमर्थः न तु प्राप्नोति । किम् कारणम् । सामान्यातिदेशे विशेषानतिदेशः । सामन्ये हि अतिदिश्यमाने विशेषः न अतिदिष्टः भवति । तत् यथा : ब्रह्मणवत् अस्मिन् क्षत्रिये वर्तितव्यम् इति सामान्यम् यत् ब्राह्मणकार्यम् तत् क्षत्रिये अतिदिश्यते । यत् विशिष्टम् माठरे कौण्डिन्ये वा न तत् अतिदिश्यते । एवम् इह अपि सामान्यम् यत् प्रत्ययकार्यम् तत् अतिदिश्यते यत् विशिष्टम् वलादेः इति न तत् अतिदिश्यते । यदि एवम् अग्रहीत् इति इटः ईटि इति सिचः लोपः न प्राप्नोति । अनल्विधौ इति पुनः उच्यमाने इह अपि प्रतिषेधः भविष्यति : प्रदीव्य प्रसीव्य इति । विशिष्टम् हि एषः अलम् आश्रयते वलम् नाम । इह च प्रतिषेधः न भविष्यति : अग्रहीत् इति । विशिष्टम् हि एषः अनलम् आश्रयति इटम् नाम । यदि तर्हि सामान्यम् अपि अतिदिश्यते विशेषः च सति आश्रये विधिः इष्टः । सति च वलादित्वे इटा भवितव्यम् : अरुदिताम् अरुदितम् अरुदित । किम् अतः यत् सति भवितव्यम् । प्रतिषेधः तु प्राप्नोति अल्विधित्वात् । प्रतिषेधः तु प्राप्नोति । किम् कारणम् । अल्विधित्वात् । अल्विधिः अयम् भवति । तत्र अनल्विधौ इति प्रतिषेधः प्राप्नोति । न वा आनुदेशिकस्य प्रतिषेधात् इतरेण भावः । न वा एषः दोषः । किम् कारणम् । आनुदेशिकस्य प्रतिषेधात् । अस्तु अत्र आनुदेशिकस्य वलादित्वस्य प्रतिषेधः । स्वाश्रयम् अत्र वलादित्वम् भविष्यति । न एतत् विवदामहे वलादिः न वलादिः इति । किम् तर्हि । स्थानिवद्भावात् सार्वधातुकत्वम् एषितव्यम् । तत्र अनल्विधौ इति प्रतिषेधः प्राप्नोति ।
KA I,134.10-135.8 Ro I,403-406 ārabhyamāṇe api etasmin yoge alvidhau pratiṣedhe aviśeṣaṇe aprāptiḥ tasya adarśanāt . alvidhau pratiṣedhe asati api viśeṣaṇe samāśrīyamaṇe asati tasmin viśeṣaṇe aprāptiḥ vidheḥ : pradīvya prasīvya . kim kāraṇam . tasya adarśanāt . valādeḥ iti ucyate na ca atra valādim paśyāmaḥ . nanu ca evamarthaḥ eva ayam yatnaḥ kriyate : anyasya kāryam ucyamānam anyasya yathā syāt iti . satyam evamarthaḥ na tu prāpnoti . kim kāraṇam . sāmānyātideśe viśeṣānatideśaḥ . sāmanye hi atidiśyamāne viśeṣaḥ na atidiṣṭaḥ bhavati . tat yathā : brahmaṇavat asmin kṣatriye vartitavyam iti sāmānyam yat brāhmaṇakāryam tat kṣatriye atidiśyate . yat viśiṣṭam māṭhare kauṇḍinye vā na tat atidiśyate . evam iha api sāmānyam yat pratyayakāryam tat atidiśyate yat viśiṣṭam valādeḥ iti na tat atidiśyate . yadi evam agrahīt iti iṭaḥ īṭi iti sicaḥ lopaḥ na prāpnoti . analvidhau iti punaḥ ucyamāne iha api pratiṣedhaḥ bhaviṣyati : pradīvya prasīvya iti . viśiṣṭam hi eṣaḥ alam āśrayate valam nāma . iha ca pratiṣedhaḥ na bhaviṣyati : agrahīt iti . viśiṣṭam hi eṣaḥ analam āśrayati iṭam nāma . yadi tarhi sāmānyam api atidiśyate viśeṣaḥ ca sati āśraye vidhiḥ iṣṭaḥ . sati ca valāditve iṭā bhavitavyam : aruditām aruditam arudita . kim ataḥ yat sati bhavitavyam . pratiṣedhaḥ tu prāpnoti alvidhitvāt . pratiṣedhaḥ tu prāpnoti . kim kāraṇam . alvidhitvāt . alvidhiḥ ayam bhavati . tatra analvidhau iti pratiṣedhaḥ prāpnoti . na vā ānudeśikasya pratiṣedhāt itareṇa bhāvaḥ . na vā eṣaḥ doṣaḥ . kim kāraṇam . ānudeśikasya pratiṣedhāt . astu atra ānudeśikasya valāditvasya pratiṣedhaḥ . svāśrayam atra valāditvam bhaviṣyati . na etat vivadāmahe valādiḥ na valādiḥ iti . kim tarhi . sthānivadbhāvāt sārvadhātukatvam eṣitavyam . tatra analvidhau iti pratiṣedhaḥ prāpnoti .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.