Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·1·1.1·1.1.57·1.1.57.6

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 1.1.57.6

P 1.1.57.6

क्अ इ,१४९।१-१९ रो इ,४४१-४४३ अथ हलचोः आदेशः स्थानिवत् भवति उताहो न । कः च अत्र विशेषः । हलचोः आदेशः स्थानिवत् इति चेत् विंशतेः तिलोपः एकादेशः । हलचोः आदेशः स्थानिवत् इति चेत् विंशतेः तिलोपे एकादेशः वक्तव्यः : विंशकः , विंशम् शतम् , विंशः । स्थूलादीनाम् यणादिलोपे अवादेशः । स्थूलादीनाम् यणादिलोपे कृते अवादेशः वक्तव्यः : स्थवीयान् , दवीयान् । केकयिमित्रय्वोः इयादेशे एत्वम् । केकयिमित्रय्वोः इयादेशे एत्वम् न सिध्यति : कैकेयः , मैत्रेयः । अचि इति एत्वम् न सिध्यति । उत्तरपदलोपे च । उत्तरपदलोपे च दोषः भवति : दध्युपसिक्ताः सक्तवः दधिसक्तवः । अचि इति यणादेशः प्राप्नोति । यङ्लोपे यणियङुवङः । यङ्लोपे यणियङुवङः न सिध्यन्ति : चेच्यः , नेन्यः , चेक्रियः , लोलुवः , पोपुवः । अचि इति यणियङुवङः न सिध्यन्ति । अस्तु तर्हि न स्थानिवत् । अस्थानिवत्त्वे यङ्लोपे गुणवृद्धिप्रतिषेधः । अस्थानिवत्त्वे यङ्लोपे गुणवृद्धिप्रतिषेधः वक्तव्यः : लोलुवः , पोपुवः , सरीसृपः , मरीमृजः इति । न एषः दोषः । न धातुलोपे आर्धधातुके इति प्रतिषेधः भविष्यति ।

KA I,149.1-19 Ro I,441-443 atha halacoḥ ādeśaḥ sthānivat bhavati utāho na . kaḥ ca atra viśeṣaḥ . halacoḥ ādeśaḥ sthānivat iti cet viṃśateḥ tilopaḥ ekādeśaḥ . halacoḥ ādeśaḥ sthānivat iti cet viṃśateḥ tilope ekādeśaḥ vaktavyaḥ : viṃśakaḥ , viṃśam śatam , viṃśaḥ . sthūlādīnām yaṇādilope avādeśaḥ . sthūlādīnām yaṇādilope kṛte avādeśaḥ vaktavyaḥ : sthavīyān , davīyān . kekayimitrayvoḥ iyādeśe etvam . kekayimitrayvoḥ iyādeśe etvam na sidhyati : kaikeyaḥ , maitreyaḥ . aci iti etvam na sidhyati . uttarapadalope ca . uttarapadalope ca doṣaḥ bhavati : dadhyupasiktāḥ saktavaḥ dadhisaktavaḥ . aci iti yaṇādeśaḥ prāpnoti . yaṅlope yaṇiyaṅuvaṅaḥ . yaṅlope yaṇiyaṅuvaṅaḥ na sidhyanti : cecyaḥ , nenyaḥ , cekriyaḥ , loluvaḥ , popuvaḥ . aci iti yaṇiyaṅuvaṅaḥ na sidhyanti . astu tarhi na sthānivat . asthānivattve yaṅlope guṇavṛddhipratiṣedhaḥ . asthānivattve yaṅlope guṇavṛddhipratiṣedhaḥ vaktavyaḥ : loluvaḥ , popuvaḥ , sarīsṛpaḥ , marīmṛjaḥ iti . na eṣaḥ doṣaḥ . na dhātulope ārdhadhātuke iti pratiṣedhaḥ bhaviṣyati .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/1.1.57.6

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 1.1.57.6, in HREEM (hreem.cc/library/P/1.1.57.6), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text