क्अ इ,३०१।२१-३०३।१४ रो इइ,३१३-३१७ कानि पुनः अस्य योगस्य प्रयोजनानि । प्रयोजनम् ह्रस्वसञ्ज्ञाम् दीर्घप्लुतौ । ह्रस्वसञ्ज्ञाम् दीर्घप्लुतसञ्ज्ञे बाधेते । तिङ्सार्वधातुकम् लिङ्लिटोः आर्धधातुकम् । तिङः सार्वधातुकसञ्ज्ञाम् लिङ्लिटोःआर्धधातुसञ्ज्ञा बाधते । अपत्यम् वृद्धम् युवा । अपत्यम् वृद्धम् यवुसञ्ज्ञा बाधते । घिम् नदी । घिसञ्ज्ञाम् नदीसञ्ज्ञा बाधते । लघु गुरु । लघुसञ्ज्ञाम् गुरुसञ्ज्ञा बाधते । पदम् भम् । पदसञ्ज्ञाम् भसञ्ज्ञा बाधते । अपादाद्नम् उत्तराणि धनुषा विध्यति कंसपात्र्याम् भुङ्क्ते गाम् दोग्धि धनुः विध्यति इति । अपादानसञ्ज्ञाम् उत्तराणि कारकाणि बाधन्ते । क्व । धनुषा विध्यति । कंसपात्र्याम् भुङ्क्ते । गाम् दोग्धि । धनुः विध्यति । धनुषा विध्यति इति अपाययुक्तत्वात् च ध्रुवमपाये अपादानम् इति अपादानसञ्ज्ञा प्राप्नोति साधकतमम् करणम् इति च करणसञ्ज्ञा । करणसञ्ज्ञा परा सा भवति । कंसपात्र्याम् भुङ्क्ते इति अत्र अपायुक्तत्वात् च ध्रुवमपाये अपादानमिति अपादानसञ्ज्ञा प्राप्नोति आधारः अधिकरणम् इति च अधिकरणसञ्ज्ञा । अधिकरणसञ्ज्ञा परा सा भवति । गाम् दोग्धि इति अत्र अपायुक्तत्वात् च अपादानसञ्ज्ञा प्राप्नोति कर्तुरीप्सिततमम् कर्म । इति च कर्मसञ्ज्ञा । कर्मसञ्ज्ञा परा सा भवति । धनुः विध्यति इति अत्र अपाययुक्तत्वात् च अपादानसञ्ज्ञा प्राप्नोति स्वतन्त्रः कर्ता इति च । कर्तृसञ्ज्ञा परा सा भवति । क्रुधद्रुहोः उप्सृष्टयोः कर्म संप्रदानम् । क्रुधद्रुहोः उप्सृष्टयोः कर्मसञ्ज्ञा संप्रदानसञ्ज्ञाम् बाधते । करणम् पराणि साधु असिः छिनत्ति । करणसञ्ज्ञाम् पराणि आणि बाधन्ते । क्व । धनुः विध्यति । असिः छिनत्ति इति । अधिकरणम् कर्म गेहम् प्रविशति । अधिकरणसञ्ज्ञाम् कर्मसञ्ज्ञा बाधते । क्व । गेहम् प्रविशति इति । अधिकरणम् कर्ता स्थाली पचति । अधिकरणसञ्ज्ञाम् कर्मसञ्ज्ञा बाधते । क्व । स्थाली पचति इति । अध्युपसृष्टम् कर्म । अध्युपसृष्टम् कर्म अधिकरणसञ्ज्ञाम् बाधते । गत्युपसर्गसञ्ज्ञे कर्मप्रवचनीयसञ्ज्ञा । गत्युपसर्गसञ्ज्ञे कर्मप्रवचनीयसञ्ज्ञा बाधते । परस्मैपदम् आत्मनेपदम् । परस्मैपदसञ्ज्ञाम् आत्मनेपदसञ्ज्ञा बाधते । समाससञ्ज्ञाः च । समाससञ्ज्ञाः च याः याः पराः अनवकाशाः च ताः ताः पूर्वाः सावकाशाः च बाधन्ते ।
KA I,301.21-303.14 Ro II,313-317 kāni punaḥ asya yogasya prayojanāni . prayojanam hrasvasañjñām dīrghaplutau . hrasvasañjñām dīrghaplutasañjñe bādhete . tiṅsārvadhātukam liṅliṭoḥ ārdhadhātukam . tiṅaḥ sārvadhātukasañjñām liṅliṭoḥārdhadhātusañjñā bādhate . apatyam vṛddham yuvā . apatyam vṛddham yavusañjñā bādhate . ghim nadī . ghisañjñām nadīsañjñā bādhate . laghu guru . laghusañjñām gurusañjñā bādhate . padam bham . padasañjñām bhasañjñā bādhate . apādādnam uttarāṇi dhanuṣā vidhyati kaṃsapātryām bhuṅkte gām dogdhi dhanuḥ vidhyati iti . apādānasañjñām uttarāṇi kārakāṇi bādhante . kva . dhanuṣā vidhyati . kaṃsapātryām bhuṅkte . gām dogdhi . dhanuḥ vidhyati . dhanuṣā vidhyati iti apāyayuktatvāt ca dhruvamapāye apādānam iti apādānasañjñā prāpnoti sādhakatamam karaṇam iti ca karaṇasañjñā . karaṇasañjñā parā sā bhavati . kaṃsapātryām bhuṅkte iti atra apāyuktatvāt ca dhruvamapāye apādānamiti apādānasañjñā prāpnoti ādhāraḥ adhikaraṇam iti ca adhikaraṇasañjñā . adhikaraṇasañjñā parā sā bhavati . gām dogdhi iti atra apāyuktatvāt ca apādānasañjñā prāpnoti karturīpsitatamam karma . iti ca karmasañjñā . karmasañjñā parā sā bhavati . dhanuḥ vidhyati iti atra apāyayuktatvāt ca apādānasañjñā prāpnoti svatantraḥ kartā iti ca . kartṛsañjñā parā sā bhavati . krudhadruhoḥ upsṛṣṭayoḥ karma saṃpradānam . krudhadruhoḥ upsṛṣṭayoḥ karmasañjñā saṃpradānasañjñām bādhate . karaṇam parāṇi sādhu asiḥ chinatti . karaṇasañjñām parāṇi āṇi bādhante . kva . dhanuḥ vidhyati . asiḥ chinatti iti . adhikaraṇam karma geham praviśati . adhikaraṇasañjñām karmasañjñā bādhate . kva . geham praviśati iti . adhikaraṇam kartā sthālī pacati . adhikaraṇasañjñām karmasañjñā bādhate . kva . sthālī pacati iti . adhyupasṛṣṭam karma . adhyupasṛṣṭam karma adhikaraṇasañjñām bādhate . gatyupasargasañjñe karmapravacanīyasañjñā . gatyupasargasañjñe karmapravacanīyasañjñā bādhate . parasmaipadam ātmanepadam . parasmaipadasañjñām ātmanepadasañjñā bādhate . samāsasañjñāḥ ca . samāsasañjñāḥ ca yāḥ yāḥ parāḥ anavakāśāḥ ca tāḥ tāḥ pūrvāḥ sāvakāśāḥ ca bādhante .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.