क्अ इ,३९३।२-१९ रो इइ,६०७-६०९ समाहारः इति कः अयम् शब्दः । समाङ्पूर्वात् हरतेः सर्मसाधने घञ् । समाह्रियते समाहारः इति । यदि कर्मसाधनः पञ्च कुमार्यः समहृताः पञ्चकुमारि दशकुमारि गोस्त्रियोः उपसर्जनस्य इति ह्रस्वत्वम् न प्राप्नोति द्विगुः एकवचनम् इति एतत् च वक्तव्यम् । एवम् तर्हि भावसाधनः भविष्यति । समाहरणम् समाहारः । अथ भावसाधने सति किम् अभिधीयते । यत् तत् औत्तराधर्यम् । कः पुनः गवाम् समाहारः । यत् तत् अर्जनम् क्रयणम् भिषणम् अपरहरणम् वा । यदि एवम् विक्षिप्तेषु पूलेषु गोषु चरन्तीषु न सिध्यति । एवम् तर्हि समभ्याशीकरणम् समाहारः । एवम् अपि पञ्चग्रामी षण्णगरी त्रिपुरी इति न सिध्यति । किम् कारणम् । सम् एकत्ववाची आङ् आभिमुख्ये वर्तते हरतिः देशान्तरप्रापणे । न अवश्यम् हरतिः देशान्तरप्रापणे एव वर्तते । किम् तर्हि । सादृश्ये अपि वर्तते । तत् यथा मातुः अनुहरति पितुः अनुहरति । अथ वा पञ्चग्रामी षण्णगरी त्रिपुरी इति न एव इदम् इयति एव अवतिष्ठते । अवश्यम् असौ ततः किम् चित् आकाङ्क्षति क्रियाम् वा गुणम् वा । यत् आकाङ्क्षत तत् एकम् स च समाहारः । अयम् तर्हि भावसाधने सति दोषः । पञ्चपूली आनीयताम् इति भावानयने चोदिते द्रव्यानयनम् न प्रापोति । न एषः दोषः । इह तावत् अयम् प्रष्टव्यः । अथ इह गौः अनुबन्ध्यः अजः अग्नीषोमीयः इति कथम् आकृतौ चोदितायाम् द्रव्ये आरम्भणालम्भनप्रोक्षणविशसनानि क्रियन्ते । असम्भवात् । आकृतौ आरम्भणादीनाम् सम्भवः न अस्ति इति कृत्वा आकृतिसहचरिते द्रव्ये आरम्भणादीनि क्रियन्ते । इदम् अपि एवञ्जातीयकम् एव । असम्भवात् भावानयनस्य द्रव्यानयनम् भविष्यति । अथ वा अव्यतिरेकात् द्रव्याकृत्योः ।
KA I,393.2-19 Ro II,607-609 samāhāraḥ iti kaḥ ayam śabdaḥ . samāṅpūrvāt harateḥ sarmasādhane ghañ . samāhriyate samāhāraḥ iti . yadi karmasādhanaḥ pañca kumāryaḥ samahṛtāḥ pañcakumāri daśakumāri gostriyoḥ upasarjanasya iti hrasvatvam na prāpnoti dviguḥ ekavacanam iti etat ca vaktavyam . evam tarhi bhāvasādhanaḥ bhaviṣyati . samāharaṇam samāhāraḥ . atha bhāvasādhane sati kim abhidhīyate . yat tat auttarādharyam . kaḥ punaḥ gavām samāhāraḥ . yat tat arjanam krayaṇam bhiṣaṇam aparaharaṇam vā . yadi evam vikṣipteṣu pūleṣu goṣu carantīṣu na sidhyati . evam tarhi samabhyāśīkaraṇam samāhāraḥ . evam api pañcagrāmī ṣaṇṇagarī tripurī iti na sidhyati . kim kāraṇam . sam ekatvavācī āṅ ābhimukhye vartate haratiḥ deśāntaraprāpaṇe . na avaśyam haratiḥ deśāntaraprāpaṇe eva vartate . kim tarhi . sādṛśye api vartate . tat yathā mātuḥ anuharati pituḥ anuharati . atha vā pañcagrāmī ṣaṇṇagarī tripurī iti na eva idam iyati eva avatiṣṭhate . avaśyam asau tataḥ kim cit ākāṅkṣati kriyām vā guṇam vā . yat ākāṅkṣata tat ekam sa ca samāhāraḥ . ayam tarhi bhāvasādhane sati doṣaḥ . pañcapūlī ānīyatām iti bhāvānayane codite dravyānayanam na prāpoti . na eṣaḥ doṣaḥ . iha tāvat ayam praṣṭavyaḥ . atha iha gauḥ anubandhyaḥ ajaḥ agnīṣomīyaḥ iti katham ākṛtau coditāyām dravye ārambhaṇālambhanaprokṣaṇaviśasanāni kriyante . asambhavāt . ākṛtau ārambhaṇādīnām sambhavaḥ na asti iti kṛtvā ākṛtisahacarite dravye ārambhaṇādīni kriyante . idam api evañjātīyakam eva . asambhavāt bhāvānayanasya dravyānayanam bhaviṣyati . atha vā avyatirekāt dravyākṛtyoḥ .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.