क्अ इ,४५८।२१-४५९।१० रो इइ,८०६-८०७ भावलक्षणे सप्तमीविधाने अभावलक्षणे उपसङ्ख्यानम् । भावलक्षणे सप्तमीविधाने अभावलक्षणे उपसङ्ख्यानम् कर्तव्यम् । अग्निषु हूयमानेषु प्रस्थितः हुतेषु आगतः । गोषु दुह्यमानासु प्रस्थितः दुग्धासु आगतः । किम् पुनः कारणम् न सिध्यति । लक्षणम् हि नाम तत् भवति येन पुनः पुनः लक्ष्यते । सकृत् च असौ कथम् चित् अग्निषु हूयमानेषु प्रस्थितः हुतेषु आगतः गोषु दुह्यमानासु प्रस्थितः दुग्धासु आगतः । सिद्धम् तु भावप्रवृत्तौ यस्य भावारम्भवचनात् । सिद्धमेतत् । कथम् । यस्य भावप्रवृत्तौ द्वितीयः भावः आरभ्यते तत्र सप्तमी वक्तव्या । सिध्यति । सूत्रम् तर्हि भिद्यते । यथान्यासम् एव अस्तु । ननु च उक्तम् भावलक्षणे सप्तमीविधाने अभावलक्षणे उपसङ्ख्यानम् इति । न एषः दोषः । न खलु अवश्यम् तत् एव लक्षणम् भवति येन पुनः पुनः लक्ष्यते । सकृत् अपि यत् निमित्तत्वाय कल्पते तत् अपि लक्षणम् भवति । तत् यथा । अपि भवान् कमण्डलुपाणिम् छात्रम् अद्राक्षीत् इति । सकृत् असौ कमण्डलुपाणिः दृष्टः छात्रः । तस्य तत् एव लक्षणम् भवति ।
KA I,458.21-459.10 Ro II,806-807 bhāvalakṣaṇe saptamīvidhāne abhāvalakṣaṇe upasaṅkhyānam . bhāvalakṣaṇe saptamīvidhāne abhāvalakṣaṇe upasaṅkhyānam kartavyam . agniṣu hūyamāneṣu prasthitaḥ huteṣu āgataḥ . goṣu duhyamānāsu prasthitaḥ dugdhāsu āgataḥ . kim punaḥ kāraṇam na sidhyati . lakṣaṇam hi nāma tat bhavati yena punaḥ punaḥ lakṣyate . sakṛt ca asau katham cit agniṣu hūyamāneṣu prasthitaḥ huteṣu āgataḥ goṣu duhyamānāsu prasthitaḥ dugdhāsu āgataḥ . siddham tu bhāvapravṛttau yasya bhāvārambhavacanāt . siddhametat . katham . yasya bhāvapravṛttau dvitīyaḥ bhāvaḥ ārabhyate tatra saptamī vaktavyā . sidhyati . sūtram tarhi bhidyate . yathānyāsam eva astu . nanu ca uktam bhāvalakṣaṇe saptamīvidhāne abhāvalakṣaṇe upasaṅkhyānam iti . na eṣaḥ doṣaḥ . na khalu avaśyam tat eva lakṣaṇam bhavati yena punaḥ punaḥ lakṣyate . sakṛt api yat nimittatvāya kalpate tat api lakṣaṇam bhavati . tat yathā . api bhavān kamaṇḍalupāṇim chātram adrākṣīt iti . sakṛt asau kamaṇḍalupāṇiḥ dṛṣṭaḥ chātraḥ . tasya tat eva lakṣaṇam bhavati .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.