Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·2·2.4·2.4.70

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 2.4.70

P 2.4.70

क्अ इ,४९४।८-४९५।२ रो इइ,८९५-८९६ आगस्त्यकौण्डिन्ययोः प्रकृतिनिपातनम् । आगस्त्यकौण्डिन्ययोः प्रकृतिनिपातनम् कर्तव्यम् । अगस्तिकौण्डिनच् इति एतौ प्रकृत्यादेशौ भवतः इति वक्तव्यम् । किम् प्रयोजनम् । लुक्प्रतिषेधे वृद्ध्यर्थम् । लुक्प्रतिषेधे वृद्धिः यथा स्यात् । प्रत्ययान्तनिपातने हि वृद्ध्यभावः । प्रत्ययान्तनिपातने हि सति वृद्ध्यभावः स्यात् । आगस्तीयाः कौण्डिन्याः इति । यदि प्रक्र्टिनिपातनम् क्रियते केन इदानीम् प्रत्ययस्य लोपः भविष्यति । अधिकारात् प्रत्ययलोपः । अधिकारात् प्रत्ययलोपः भविष्यति । तत् तर्हि प्रकृतिनिपातनम् कर्तव्यम् । न कर्तव्यम् । योगविभागः करिष्यते । आगस्त्यकौण्डिन्ययोः बहुषु लुक् भवति । ततः अगस्तिकुण्डिनच् इति एतौ प्रकृत्यादेशौ भवतः आगस्त्यकौण्डिन्ययोः इति । एवम् अपि प्रत्ययान्तयोः एव प्राप्नोति । प्रत्ययान्तात् हि भवान् षष्ठीम् उच्चारयति । आगस्त्यकौण्डिन्ययोः इति । न एषः दोषः । यथा हि परिभाषितम् प्रत्ययस्य लुक्श्लुलुपः भवन्ति इति प्रत्ययस्य एव भविष्यति । अवशिष्टस्य आदेशौ भविष्यतः ।

KA I,494.8-495.2 Ro II,895-896 āgastyakauṇḍinyayoḥ prakṛtinipātanam . āgastyakauṇḍinyayoḥ prakṛtinipātanam kartavyam . agastikauṇḍinac iti etau prakṛtyādeśau bhavataḥ iti vaktavyam . kim prayojanam . lukpratiṣedhe vṛddhyartham . lukpratiṣedhe vṛddhiḥ yathā syāt . pratyayāntanipātane hi vṛddhyabhāvaḥ . pratyayāntanipātane hi sati vṛddhyabhāvaḥ syāt . āgastīyāḥ kauṇḍinyāḥ iti . yadi prakrṭinipātanam kriyate kena idānīm pratyayasya lopaḥ bhaviṣyati . adhikārāt pratyayalopaḥ . adhikārāt pratyayalopaḥ bhaviṣyati . tat tarhi prakṛtinipātanam kartavyam . na kartavyam . yogavibhāgaḥ kariṣyate . āgastyakauṇḍinyayoḥ bahuṣu luk bhavati . tataḥ agastikuṇḍinac iti etau prakṛtyādeśau bhavataḥ āgastyakauṇḍinyayoḥ iti . evam api pratyayāntayoḥ eva prāpnoti . pratyayāntāt hi bhavān ṣaṣṭhīm uccārayati . āgastyakauṇḍinyayoḥ iti . na eṣaḥ doṣaḥ . yathā hi paribhāṣitam pratyayasya lukślulupaḥ bhavanti iti pratyayasya eva bhaviṣyati . avaśiṣṭasya ādeśau bhaviṣyataḥ .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/2.4.70

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 2.4.70, in HREEM (hreem.cc/library/P/2.4.70), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text