Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·2·2.4·2.4.79

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 2.4.79

P 2.4.79

क्अ इ,४९५।१७-४९६।७ रो इइ,८९८ तथासोः आत्मनेपदवचनम् । तथासोः आत्मनेपदस्य ग्रहणम् कर्तव्यम् । आत्मनेपदम् यौ तथासौ इति वक्तव्यम् । एकवचनग्रहणम् वा । अथ वा एकवचने ये तथासी इति वक्तव्यम् । तत् च अवश्यम् अन्यतरत् कर्तव्यम् । अवचने हि अनिष्टप्रसङ्गः । अनुच्यमाने हि एतस्मिन् अनिष्टम् प्रसज्येत । अतनिष्ट यूपम् । असनिष्ट यूपम् इति । तत् तर्हि वक्तव्यम् । न वक्तव्यम् । यदि अपि तावत् अयम् तशब्दः दृष्टापचारः अस्ति आत्मनेपदम् अस्ति एव परस्मैपदम् अस्ति एकवचनम् अस्ति बहुवचनम् अयम् खलु थास्शब्दः अदृष्टापचारः आत्मनेपदम् एकवचनम् एव । तस्य अस्य कः अन्यः सहायः भवितुम् अर्हति अन्यत् अतः आत्मनेपदात् एकवचनात् च । तत् यथा अस्यस् गोः द्वितीयेन अर्थः इति । गौः एव आनीयते न अश्वः न गर्दभः ।

KA I,495.17-496.7 Ro II,898 tathāsoḥ ātmanepadavacanam . tathāsoḥ ātmanepadasya grahaṇam kartavyam . ātmanepadam yau tathāsau iti vaktavyam . ekavacanagrahaṇam vā . atha vā ekavacane ye tathāsī iti vaktavyam . tat ca avaśyam anyatarat kartavyam . avacane hi aniṣṭaprasaṅgaḥ . anucyamāne hi etasmin aniṣṭam prasajyeta . ataniṣṭa yūpam . asaniṣṭa yūpam iti . tat tarhi vaktavyam . na vaktavyam . yadi api tāvat ayam taśabdaḥ dṛṣṭāpacāraḥ asti ātmanepadam asti eva parasmaipadam asti ekavacanam asti bahuvacanam ayam khalu thāsśabdaḥ adṛṣṭāpacāraḥ ātmanepadam ekavacanam eva . tasya asya kaḥ anyaḥ sahāyaḥ bhavitum arhati anyat ataḥ ātmanepadāt ekavacanāt ca . tat yathā asyas goḥ dvitīyena arthaḥ iti . gauḥ eva ānīyate na aśvaḥ na gardabhaḥ .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/2.4.79

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 2.4.79, in HREEM (hreem.cc/library/P/2.4.79), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text