Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·2·2.4·2.4.83

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 2.4.83

क्अ इ,४९८।१४-२३ रो इइ,९०३ न अव्ययीभावात् अतः इति योगव्यवसानम् । न अव्ययीभावात् अतः इति योगः व्यवसेयः । न अव्ययीभावात् अकारान्तात् सुपः लुक् भवति । ततः अम् तु अपञ्चम्याः इति । किमर्थः योगविभागः । पञ्चम्याः अम्प्रतिषेधार्थम् । पञ्चम्याः अमः प्रतिषेधः यथा स्यात् । एकयोगे हि उभयोः प्रतिषेधः । एकयोगे हि सति उभयोः प्रतिषेधः स्यात् अमः अलुकः च । सः तर्हि योगविभागः कर्तव्यः । न कर्तव्यः । तुः नियामकः । तुः क्रियते । स नियामकः भविष्यति । अम् एव अपञ्चम्याः इति ।

KA I,498.14-23 Ro II,903 na avyayībhāvāt ataḥ iti yogavyavasānam . na avyayībhāvāt ataḥ iti yogaḥ vyavaseyaḥ . na avyayībhāvāt akārāntāt supaḥ luk bhavati . tataḥ am tu apañcamyāḥ iti . kimarthaḥ yogavibhāgaḥ . pañcamyāḥ ampratiṣedhārtham . pañcamyāḥ amaḥ pratiṣedhaḥ yathā syāt . ekayoge hi ubhayoḥ pratiṣedhaḥ . ekayoge hi sati ubhayoḥ pratiṣedhaḥ syāt amaḥ alukaḥ ca . saḥ tarhi yogavibhāgaḥ kartavyaḥ . na kartavyaḥ . tuḥ niyāmakaḥ . tuḥ kriyate . sa niyāmakaḥ bhaviṣyati . am eva apañcamyāḥ iti .

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्अ इ,४९९।१-९ रो इइ,९०३-९०४ अमि पञ्चमीप्रतिषेधे अपादानग्रहणम् । अमि पञ्चमीप्रतिषेधे अपादानग्रहणम् कर्तव्यम् । अपादानपञ्चम्याः इति वक्तव्यम् । किम् प्रयोजनम् । कर्मप्रवचनीययुक्ते अप्रतिषेधार्थम् । कर्मप्रवचनीययुक्ते मा भूत् । आपाटलिपुत्रम् वृष्टः देवः । न वा उत्तरपदस्य कर्मप्रवचनीययोगात् समासात् पञ्चम्यभावः । न वा वक्तव्यम् । किम् कारणम् । उत्तरपदम् अत्र कर्मप्रवचनीययुक्तम् । उत्तरपदस्य कर्मप्रवचनीययोगात् समासात् पञ्चमी न भविष्यति । यदा च समासः कर्मप्रवचनीययुक्तः भवति तदा प्रतिषेधः । तत् यथा । आ उपकुम्भात् आ उपमणिकात् इति ।

KA I,499.1-9 Ro II,903-904 ami pañcamīpratiṣedhe apādānagrahaṇam . ami pañcamīpratiṣedhe apādānagrahaṇam kartavyam . apādānapañcamyāḥ iti vaktavyam . kim prayojanam . karmapravacanīyayukte apratiṣedhārtham . karmapravacanīyayukte mā bhūt . āpāṭaliputram vṛṣṭaḥ devaḥ . na vā uttarapadasya karmapravacanīyayogāt samāsāt pañcamyabhāvaḥ . na vā vaktavyam . kim kāraṇam . uttarapadam atra karmapravacanīyayuktam . uttarapadasya karmapravacanīyayogāt samāsāt pañcamī na bhaviṣyati . yadā ca samāsaḥ karmapravacanīyayuktaḥ bhavati tadā pratiṣedhaḥ . tat yathā . ā upakumbhāt ā upamaṇikāt iti .

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.