Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·7·7.1·7.1.18

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 7.1.18

P 7.1.18

क्अ इइइ,२४७।५-१६ रो व्,२२।२-२३।६ किमर्थः ङकारः । सामान्यग्रहणार्थः । औ , इति उच्यमाने प्रथमाद्विवचनस्य एव स्यात् । अथ अपि औट् इति उच्यते एवम् अपि द्वितीयाद्विवचनस्य एव स्यात् । अस्ति प्रयोजनम् एतत् । किम् तर्हि इति । ङित्कार्यम् तु प्राप्नोति । खट्वे माले । याट् आपः इति याट् प्राप्नोति । न एषः दोषः । न एवम् विज्ञायते ङकारः इत् अस्य सः अयम् ङित् ङिति इति । कथम् तर्हि । ङः एव इत् ङित् ङिति इति । एवम् सति वर्णग्रहणम् इदम् भवति वर्णग्रहणेषु च एतत् भवति यस्मिन् विधिः तदादौ अल्ग्रहणे इति । न दोषः भवति । अथ वा वर्णग्रहणम् इदम् भवति न च एतत् वर्णग्रहणेषु भवति : अननुबन्धकग्रहणे न सानुबन्धकस्य इति । अथ वा पूर्वसूत्रनिर्देशः अयम् पूर्वसूत्रेषु च ये अनुबन्धाः न तैः इह इत्कार्याणि क्रियन्ते । औकारः अयम् शीविधौ ङित् गृहीतः ङित् च अस्माकम् न अस्ति कः अयम् प्रकारः । सामान्यार्थः तस्य च आसञ्जने अस्मिन् ङित्कार्यम् ते श्याम् प्रसक्तम् सः दोषः । ङित्त्वे विद्यात् वर्णनिर्देशमात्रम् वर्णे यत् स्यात् तत् च विद्यात् तदादौ । वर्णः च अयम् तेन ङित्त्वे अपि अदोषः निर्देशः अयम् पूर्वसूत्रेण वा स्यात् ।

KA III,247.5-16 Ro V,22.2-23.6 kimarthaḥ ṅakāraḥ . sāmānyagrahaṇārthaḥ . au , iti ucyamāne prathamādvivacanasya eva syāt . atha api auṭ iti ucyate evam api dvitīyādvivacanasya eva syāt . asti prayojanam etat . kim tarhi iti . ṅitkāryam tu prāpnoti . khaṭve māle . yāṭ āpaḥ iti yāṭ prāpnoti . na eṣaḥ doṣaḥ . na evam vijñāyate ṅakāraḥ it asya saḥ ayam ṅit ṅiti iti . katham tarhi . ṅaḥ eva it ṅit ṅiti iti . evam sati varṇagrahaṇam idam bhavati varṇagrahaṇeṣu ca etat bhavati yasmin vidhiḥ tadādau algrahaṇe iti . na doṣaḥ bhavati . atha vā varṇagrahaṇam idam bhavati na ca etat varṇagrahaṇeṣu bhavati : ananubandhakagrahaṇe na sānubandhakasya iti . atha vā pūrvasūtranirdeśaḥ ayam pūrvasūtreṣu ca ye anubandhāḥ na taiḥ iha itkāryāṇi kriyante . aukāraḥ ayam śīvidhau ṅit gṛhītaḥ ṅit ca asmākam na asti kaḥ ayam prakāraḥ . sāmānyārthaḥ tasya ca āsañjane asmin ṅitkāryam te śyām prasaktam saḥ doṣaḥ . ṅittve vidyāt varṇanirdeśamātram varṇe yat syāt tat ca vidyāt tadādau . varṇaḥ ca ayam tena ṅittve api adoṣaḥ nirdeśaḥ ayam pūrvasūtreṇa vā syāt .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/7.1.18

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 7.1.18, in HREEM (hreem.cc/library/P/7.1.18), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text