Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·7·7.1·7.1.21

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 7.1.21

P 7.1.21

क्अ इइइ,२४७।१८-२४८।१८ रो व्,२३।८-२५।१३ औशघौ । औशघौ इति वक्तव्यम् । किम् इदम् अघौ इति । अनुत्तरपदे इति । किम् प्रयोजनम् । इह मा भूत् । अष्टपुत्रः अष्टभार्यः इति । अस्तु लुक् तत्र । अस्तु अत्र औश्त्वम् लुक् भविष्यति । षड्भ्यः अपि एवम् प्रसज्यते । इह अपि तर्हि प्राप्नोति । अष्टौ तिष्ठन्ति । अष्टौ पश्य इति । अपवादः । अपवादत्वात् अत्र औश्त्वम् लुकम् बाधिष्यते । इह अपि तर्हि बाधेत । अष्टपुत्रः अष्टभार्यः । यस्य विषये । यस्य लुकः विषये औश्त्वम् तस्य अपवादः । यः वा तस्मात् अनन्तरः । अथ वा अनन्तरस्य लुकः बाधकम् भविष्यति । कुतः एतत् । अनन्तरस्य विधिः वा भवति प्रतिषेधः वा इति । अथ इह कस्मात् न भवति औश्त्वम् । अष्ट तिष्ठन्ति । अष्ट पश्य इति । आत्वम् यत्र तु तत्र औश्त्वम् । यत्र एव आत्वम् तत्र एव औश्त्वेन भवितव्यम् । कुतः एतत् । तथा हि अस्य ग्रहः कृतः । तथा हि अस्य आत्वभूतस्य ग्रहणम् क्रियते । अष्टाभ्यः इति । ननु च नित्यम् आत्वम् । एतत् एव ज्ञापयति आचार्यः विभाषात्वम् इति यत् अयम् आत्वभूतस्य ग्रहणम् करोति । अष्टाभ्यः इति । इतरथा हि अष्टनः इति एव ब्रूयात् ।

KA III,247.18-248.18 Ro V,23.8-25.13 auśaghau . auśaghau iti vaktavyam . kim idam aghau iti . anuttarapade iti . kim prayojanam . iha mā bhūt . aṣṭaputraḥ aṣṭabhāryaḥ iti . astu luk tatra . astu atra auśtvam luk bhaviṣyati . ṣaḍbhyaḥ api evam prasajyate . iha api tarhi prāpnoti . aṣṭau tiṣṭhanti . aṣṭau paśya iti . apavādaḥ . apavādatvāt atra auśtvam lukam bādhiṣyate . iha api tarhi bādheta . aṣṭaputraḥ aṣṭabhāryaḥ . yasya viṣaye . yasya lukaḥ viṣaye auśtvam tasya apavādaḥ . yaḥ vā tasmāt anantaraḥ . atha vā anantarasya lukaḥ bādhakam bhaviṣyati . kutaḥ etat . anantarasya vidhiḥ vā bhavati pratiṣedhaḥ vā iti . atha iha kasmāt na bhavati auśtvam . aṣṭa tiṣṭhanti . aṣṭa paśya iti . ātvam yatra tu tatra auśtvam . yatra eva ātvam tatra eva auśtvena bhavitavyam . kutaḥ etat . tathā hi asya grahaḥ kṛtaḥ . tathā hi asya ātvabhūtasya grahaṇam kriyate . aṣṭābhyaḥ iti . nanu ca nityam ātvam . etat eva jñāpayati ācāryaḥ vibhāṣātvam iti yat ayam ātvabhūtasya grahaṇam karoti . aṣṭābhyaḥ iti . itarathā hi aṣṭanaḥ iti eva brūyāt .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/7.1.21

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 7.1.21, in HREEM (hreem.cc/library/P/7.1.21), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text