क्अ इइइ,२५२।१६-२५३।२१ रो व्,३४।८-३८।४ किमर्थम् आमः ससकारस्य ग्रहणम् क्रियते न आमः आकम् इति एव उच्येत । केन इदानीम् ससकारस्य भविष्यति । आमः सुट् अयम् भक्तः आम्ग्रहणेन ग्राहिष्यते । अतः उत्तरम् पठति । साम्ग्रहणम् यथागृहीतस्य आदेशवचनात् । साम्ग्रहणम् क्रियते । निर्दिश्यमानस्य आदेशाः भवन्ति इति एवम् ससकारस्य न प्राप्नोति । इष्यते च स्यात् इति तत् च अन्तरेण यत्नम् न सिध्यति इति सामः आकम् । एवमर्थम् इदम् उच्यते । न वा द्विपर्यन्तानाम् अकारवचनात् आमि सकाराभावः । न वा एतत् प्रयोजनम् अस्ति । किम् कारणम् । द्विपर्यन्तानाम् अकारवचनात् । द्विपर्यन्तानाम् हि त्यदादीनम् अत्वम् उच्यते तेन आमि सकारः न भविष्यति । सुट्प्रतिषेधः तु आदेशे लोपविज्ञानात् । सुट्प्रतिषेधः तु वक्तव्यः । किम् कारणम् । आदेशे लोपविज्ञानात् । यः सः शेषे लोपः आदेशे सः विज्ञायते । न वा टिलोपवचनात् आदेशे टाप्प्रतिषेधार्थम् । न वा सुट्प्रतिषेधः वक्तव्यः । किम् कारणम् । टिलोपवचनात् । आदेशे यः सः शेषे लोपः टिलोपः सः वक्तव्यः । किम् प्रयोजनम् । टाप्प्रतिषेधार्थम् । टाप् मा भूत् इति । सः तर्हि टिलोपः वक्तव्यः । न वा लिङ्गाभावात् टिलोपवचनानर्थक्यम् । न वा वक्तव्यम् । किम् कारणम् । लिङ्गाभावात् । अलिङ्गे युष्मदस्मदी । किम् वक्तव्यम् एतत् । न हि । कथम् अनुच्यमानम् गंस्यते । न हि अस्ति विशेषः युष्मदस्मदोः स्त्रियाम् पुंसि नपुंसके वा । अस्ति कारणम् येन एतत् एवम् भवति । किम् कारणम् । यः असौ विशेषवाची शब्दः तदसान्निध्यात् । अङ्ग हि भवान् तम् उच्चारयतु गंस्यते सः विशेषः । ननु च न एतेन एवम् भवितव्यम् । न हि शब्दनिमित्तकेन नाम अर्थेन भवितव्यम् । किम् तर्हि अर्थ निमित्तकेन नाम शब्देन भवितव्यम् । तत् एतत् एवम् दृश्यताम् : अर्थरूपम् एव एतत् एवञ्जातीयकम् येन अत्र विशेषः न गम्यते इति । अवश्यम् च एतत् एवम् विज्ञेयम् । यः हि मन्यते यः असौ विशेषवाची शब्दः तदसान्निध्यात् अत्र विशेषः न गम्यते इति इह अपि तस्य विशेषः न गम्यते : दृषत् समित् इति । तस्मात् सुट्प्रतिषेधः तस्मात् सुट्प्रतिषेधः वक्तव्यः ससकारग्रहणम् वा कर्तव्यम् । अथ क्रियमाणे अपि ससकारग्रहणे कस्मात् एव अत्र सुट् न भवति । ससकारग्रहणसामर्थ्यात् भाविनः सुटः आदेशः विज्ञायते ।
KA III,252.16-253.21 Ro V,34.8-38.4 kimartham āmaḥ sasakārasya grahaṇam kriyate na āmaḥ ākam iti eva ucyeta . kena idānīm sasakārasya bhaviṣyati . āmaḥ suṭ ayam bhaktaḥ āmgrahaṇena grāhiṣyate . ataḥ uttaram paṭhati . sāmgrahaṇam yathāgṛhītasya ādeśavacanāt . sāmgrahaṇam kriyate . nirdiśyamānasya ādeśāḥ bhavanti iti evam sasakārasya na prāpnoti . iṣyate ca syāt iti tat ca antareṇa yatnam na sidhyati iti sāmaḥ ākam . evamartham idam ucyate . na vā dviparyantānām akāravacanāt āmi sakārābhāvaḥ . na vā etat prayojanam asti . kim kāraṇam . dviparyantānām akāravacanāt . dviparyantānām hi tyadādīnam atvam ucyate tena āmi sakāraḥ na bhaviṣyati . suṭpratiṣedhaḥ tu ādeśe lopavijñānāt . suṭpratiṣedhaḥ tu vaktavyaḥ . kim kāraṇam . ādeśe lopavijñānāt . yaḥ saḥ śeṣe lopaḥ ādeśe saḥ vijñāyate . na vā ṭilopavacanāt ādeśe ṭāppratiṣedhārtham . na vā suṭpratiṣedhaḥ vaktavyaḥ . kim kāraṇam . ṭilopavacanāt . ādeśe yaḥ saḥ śeṣe lopaḥ ṭilopaḥ saḥ vaktavyaḥ . kim prayojanam . ṭāppratiṣedhārtham . ṭāp mā bhūt iti . saḥ tarhi ṭilopaḥ vaktavyaḥ . na vā liṅgābhāvāt ṭilopavacanānarthakyam . na vā vaktavyam . kim kāraṇam . liṅgābhāvāt . aliṅge yuṣmadasmadī . kim vaktavyam etat . na hi . katham anucyamānam gaṃsyate . na hi asti viśeṣaḥ yuṣmadasmadoḥ striyām puṃsi napuṃsake vā . asti kāraṇam yena etat evam bhavati . kim kāraṇam . yaḥ asau viśeṣavācī śabdaḥ tadasānnidhyāt . aṅga hi bhavān tam uccārayatu gaṃsyate saḥ viśeṣaḥ . nanu ca na etena evam bhavitavyam . na hi śabdanimittakena nāma arthena bhavitavyam . kim tarhi artha nimittakena nāma śabdena bhavitavyam . tat etat evam dṛśyatām : artharūpam eva etat evañjātīyakam yena atra viśeṣaḥ na gamyate iti . avaśyam ca etat evam vijñeyam . yaḥ hi manyate yaḥ asau viśeṣavācī śabdaḥ tadasānnidhyāt atra viśeṣaḥ na gamyate iti iha api tasya viśeṣaḥ na gamyate : dṛṣat samit iti . tasmāt suṭpratiṣedhaḥ tasmāt suṭpratiṣedhaḥ vaktavyaḥ sasakāragrahaṇam vā kartavyam . atha kriyamāṇe api sasakāragrahaṇe kasmāt eva atra suṭ na bhavati . sasakāragrahaṇasāmarthyāt bhāvinaḥ suṭaḥ ādeśaḥ vijñāyate .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.