Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·7·7.1·7.1.39

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 7.1.39

P 7.1.39

क्अ इइइ,२५६।१३-२५७।२ रो व्,४७-४९ सुपाम् च सुपः भवन्ति इति वक्तव्यम् । युक्ता माता आसीत् भुरि दक्षिणायाः दक्षिणायाम् इति प्राप्ते । तिङाम् च तिङः भवन्ति इति वक्तव्यम् । चषालम् ये , अश्वयूपाय तक्षति तक्षन्ति इति प्राप्ते । लुकि किम् उदाहरणम् । आर्द्रे चर्मन् , लोहिते चर्मन् । न एतत् अस्ति । पूर्वसवर्णेन अपि एतत् सिद्धम् । इदम् तर्हि । यत् स्थवीयसः आवसन् उत सप्त साकम् । ननु च एतत् अपि पूर्वसवर्णेन एव सिद्धम् । न सिध्यति । यदि अत्र पूर्वसवर्णः स्यात् त्यदाद्यत्वम् प्रसज्येत । इदम् च अपि उदाहरणम् । आर्द्रे चर्मन् , लोहिते चर्मन् । ननु च उक्तम् पूर्वसवर्णेन अपि एतत् सिद्धम् इति । न सिध्यति । यदि अत्र पूर्वसवर्णः स्यात् आन्तर्यतः दकारः प्रसज्येत । अस्तु । संयोगान्तलोपेन सिद्धम् । इयाडियाजीकाराणाम् उपसङ्ख्यानम् । इयाडियाजीकाराणाम् उपसङ्ख्यानम् कर्तव्यम् । दार्विया परिज्मन् । इया । डियाच् । सुक्षेत्रिया , सुगातुया । डियाच् । ईकार । दृतिम् न शुष्कम् सरसी शयानम् । आङयाजयाराम् च उपसङ्ख्यानम् कर्तव्यम् । आङ् , प्र बाहवा । अयाच् । स्वप्नया सचसे जनम् । अयाच् । अयार् । सः नः सिन्धुम् इव नावया ।

KA III,256.13-257.2 Ro V,47-49 supām ca supaḥ bhavanti iti vaktavyam . yuktā mātā āsīt bhuri dakṣiṇāyāḥ dakṣiṇāyām iti prāpte . tiṅām ca tiṅaḥ bhavanti iti vaktavyam . caṣālam ye , aśvayūpāya takṣati takṣanti iti prāpte . luki kim udāharaṇam . ārdre carman , lohite carman . na etat asti . pūrvasavarṇena api etat siddham . idam tarhi . yat sthavīyasaḥ āvasan uta sapta sākam . nanu ca etat api pūrvasavarṇena eva siddham . na sidhyati . yadi atra pūrvasavarṇaḥ syāt tyadādyatvam prasajyeta . idam ca api udāharaṇam . ārdre carman , lohite carman . nanu ca uktam pūrvasavarṇena api etat siddham iti . na sidhyati . yadi atra pūrvasavarṇaḥ syāt āntaryataḥ dakāraḥ prasajyeta . astu . saṃyogāntalopena siddham . iyāḍiyājīkārāṇām upasaṅkhyānam . iyāḍiyājīkārāṇām upasaṅkhyānam kartavyam . dārviyā parijman . iyā . ḍiyāc . sukṣetriyā , sugātuyā . ḍiyāc . īkāra . dṛtim na śuṣkam sarasī śayānam . āṅayājayārām ca upasaṅkhyānam kartavyam . āṅ , pra bāhavā . ayāc . svapnayā sacase janam . ayāc . ayār . saḥ naḥ sindhum iva nāvayā .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/7.1.39

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 7.1.39, in HREEM (hreem.cc/library/P/7.1.39), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text