क्अ इइइ,२४३।२-२४४।२ रो व्,१५।७-१७।६ रुटि दृशिगुणप्रतिषेधः । रुटि दृशिगुणः प्राप्नोति । अदृश्रन् अस्य केतवः इति । तस्य प्रतिषेधः वक्तव्यः । परस्मिन् इति क्ङिति च इति प्रतिषेधः भविष्यति । एवम् अपि अदृश्रम् अस्य केतवः इति अत्र प्राप्नोति । एवम् तर्हि पूर्वान्तः करिष्यते । पूर्वान्ते शीङः गुणविधिः पूर्वान्ते शीङः गुणः विधेयः : शेरते । सूत्रम् च भिद्यते । यथान्यासम् एव अस्तु । ननु च उक्तम् रुटि दृशिगुणप्रतिषेधः इति । पूर्वान्ते अपि एषः दोषः । कथम् । अयम् दृशिगुणः प्रतिषेधविषये आरभ्यते सः यथा एव क्ङिति च इति एतम् प्रतिषेधम् बाधते एवम् अनुपधायाः अपि प्रसज्येत । तस्मात् उभाभ्याम् दृशेः अक्प्रत्ययान्तरम् वक्तव्यम् पितरम् च दृशेयम् मातरम् च दृशेयम् इति एवम् अर्थम् । झादेशात् आट् लेटि झादेशात् आट् लेटि भवति विप्रतिषेधेन । झादेशस्य अवकाशः । लुनते लुनताम् अलुनत । आटः अवकाशः । पताति दिद्युत् । उदधिम् च्यावयाति । इह उभयम् प्राप्नोति । अपि नः श्वः विजनिष्यमाणाः पतिभिः सह शयान्तै । आट् लेटि भवति विप्रतिषेधेन । सः तर्हि पूर्वविप्रतिषेधः वक्तव्यः । न वा नित्यत्वात् आटः । न वा वक्तव्यः । किम् कारणम् । नित्यत्वात् आटः । नितः आडागमः । सः कथम् नित्यः । यदि अनकारान्तग्रहणम् झकारविशेषणम् । अथ हि प्रत्ययविशेषणम् झादेशः अपि नित्यः । अन्तरङ्गलक्षणत्वात् च । अन्तरङ्गः खलु अपि आडागमः । कथम् अन्तरङ्गः । यदि प्राक् लादेशात् धात्वधिकारः । अथ हि लादेशे धात्वधिकारः अनुवर्तते उभयम् समानाश्रयम् । यदि एव अनकारान्तग्रहणम् प्रत्ययविशेषणम् अथ अपि लादेशे धात्वधिकारः अनुवर्तते उभयथा अपि पूर्वविप्रतिषेधेन न अर्थः । कथम् । बहुलम् छन्दसि इति एवम् अत्र शपः लुक् न भविष्यति । तत्र अनतः इति प्रतिषेधः भविष्यति ।
KA III,243.2-244.2 Ro V,15.7-17.6 ruṭi dṛśiguṇapratiṣedhaḥ . ruṭi dṛśiguṇaḥ prāpnoti . adṛśran asya ketavaḥ iti . tasya pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ . parasmin iti kṅiti ca iti pratiṣedhaḥ bhaviṣyati . evam api adṛśram asya ketavaḥ iti atra prāpnoti . evam tarhi pūrvāntaḥ kariṣyate . pūrvānte śīṅaḥ guṇavidhiḥ pūrvānte śīṅaḥ guṇaḥ vidheyaḥ : śerate . sūtram ca bhidyate . yathānyāsam eva astu . nanu ca uktam ruṭi dṛśiguṇapratiṣedhaḥ iti . pūrvānte api eṣaḥ doṣaḥ . katham . ayam dṛśiguṇaḥ pratiṣedhaviṣaye ārabhyate saḥ yathā eva kṅiti ca iti etam pratiṣedham bādhate evam anupadhāyāḥ api prasajyeta . tasmāt ubhābhyām dṛśeḥ akpratyayāntaram vaktavyam pitaram ca dṛśeyam mātaram ca dṛśeyam iti evam artham . jhādeśāt āṭ leṭi jhādeśāt āṭ leṭi bhavati vipratiṣedhena . jhādeśasya avakāśaḥ . lunate lunatām alunata . āṭaḥ avakāśaḥ . patāti didyut . udadhim cyāvayāti . iha ubhayam prāpnoti . api naḥ śvaḥ vijaniṣyamāṇāḥ patibhiḥ saha śayāntai . āṭ leṭi bhavati vipratiṣedhena . saḥ tarhi pūrvavipratiṣedhaḥ vaktavyaḥ . na vā nityatvāt āṭaḥ . na vā vaktavyaḥ . kim kāraṇam . nityatvāt āṭaḥ . nitaḥ āḍāgamaḥ . saḥ katham nityaḥ . yadi anakārāntagrahaṇam jhakāraviśeṣaṇam . atha hi pratyayaviśeṣaṇam jhādeśaḥ api nityaḥ . antaraṅgalakṣaṇatvāt ca . antaraṅgaḥ khalu api āḍāgamaḥ . katham antaraṅgaḥ . yadi prāk lādeśāt dhātvadhikāraḥ . atha hi lādeśe dhātvadhikāraḥ anuvartate ubhayam samānāśrayam . yadi eva anakārāntagrahaṇam pratyayaviśeṣaṇam atha api lādeśe dhātvadhikāraḥ anuvartate ubhayathā api pūrvavipratiṣedhena na arthaḥ . katham . bahulam chandasi iti evam atra śapaḥ luk na bhaviṣyati . tatra anataḥ iti pratiṣedhaḥ bhaviṣyati .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.