Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·7·7.2·7.2.101

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 7.2.101

P 7.2.101

क्अ इइइ,३०९।२-१२ रो व्,१७२।२-१७३।४ नुमः अनङ्जरसौ भवतः विप्रतिषेधेन । नुमः अवकाशः । त्रपुणी , जतुनी , तुम्बुरुणी । अनङः अवकाशः । प्रियसक्थ्ना ब्राह्मणेन । इह उभयम् प्राप्नोति । दध्ना , सक्थ्ना । जरसः अवकाशः । जरसा , जरसे । नुमः अवकाशः । कुण्डानि , वनानि । इह उभयम् प्राप्नोति । अतिजरांसि ब्राह्मणकुलानि । अनङ्जरसौ नुमः भवतः विप्रतिषेधेन । अथ इह लुक् कस्मात् न भवति । अतिजरसम् पश्य इति । किम् पुनः कारणम् द्वितीयैकवचनम् एव उदाह्रियते न पुनः प्रथमैकवचनम् अपि । अतिजरसम् तिष्ठति इति । अस्ति अत्र विशेषः । न अत्र अकृते अम्भावे जरस्भावः प्राप्नोति । किम् कारणम् । अचि इति उच्यते । यदा च जरस्भावः कृतः तदा लुक् न भविष्यति सन्निपातलक्षणः विधिः अनिमित्तम् तद्विघातस्य इति । यदि एवम् अतिजरसम् , अतिजरसैः इति अत्र न प्राप्नोति अतिजरम् , अतिजरैः इति भवितव्यम् । गोनर्दीयः आह । इष्टम् एव एतत् सङ्गृहीतम् भवति । अतिजरम् अतिजरैः इति भवितव्यम् सत्याम् एतस्याम् परिभाषायाम् सन्निपातलक्षणः विधिः अनिमित्तम् तद्विघातस्य इति ।

KA III,309.2-12 Ro V,172.2-173.4 numaḥ anaṅjarasau bhavataḥ vipratiṣedhena . numaḥ avakāśaḥ . trapuṇī , jatunī , tumburuṇī . anaṅaḥ avakāśaḥ . priyasakthnā brāhmaṇena . iha ubhayam prāpnoti . dadhnā , sakthnā . jarasaḥ avakāśaḥ . jarasā , jarase . numaḥ avakāśaḥ . kuṇḍāni , vanāni . iha ubhayam prāpnoti . atijarāṃsi brāhmaṇakulāni . anaṅjarasau numaḥ bhavataḥ vipratiṣedhena . atha iha luk kasmāt na bhavati . atijarasam paśya iti . kim punaḥ kāraṇam dvitīyaikavacanam eva udāhriyate na punaḥ prathamaikavacanam api . atijarasam tiṣṭhati iti . asti atra viśeṣaḥ . na atra akṛte ambhāve jarasbhāvaḥ prāpnoti . kim kāraṇam . aci iti ucyate . yadā ca jarasbhāvaḥ kṛtaḥ tadā luk na bhaviṣyati sannipātalakṣaṇaḥ vidhiḥ animittam tadvighātasya iti . yadi evam atijarasam , atijarasaiḥ iti atra na prāpnoti atijaram , atijaraiḥ iti bhavitavyam . gonardīyaḥ āha . iṣṭam eva etat saṅgṛhītam bhavati . atijaram atijaraiḥ iti bhavitavyam satyām etasyām paribhāṣāyām sannipātalakṣaṇaḥ vidhiḥ animittam tadvighātasya iti .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/7.2.101

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 7.2.101, in HREEM (hreem.cc/library/P/7.2.101), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text