Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·7·7.2·7.2.107·7.2.107.2

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 7.2.107.2

P 7.2.107.2

क्अ इइइ,३१२।१४-३१३।४ रो व्,१८२ सौ औत्वप्रतिषेधः साकच्कात् वा सात् उत्वम् च । सौ औत्वप्रतिषेधः साकच्कात् वा वक्तव्यः । सात् च परस्य उत्वम् वक्तव्यम् । असकौ , असुकः । उत्तरपदभूतानाम् आदेशे उपदेशवद्वचनम् । उत्तरपदभूतानाम् त्यदादीनाम् आदेशे उपदेशिवद्भावः वक्तव्यः । परमाहम् , परमायम् , परमानेन । किम् प्रयोजनम् । अनादिष्टार्थम् । अकृते एकादेशे आदेशाः यथा स्युः इति । किम् पुनः कारणम् एकादेशः तावत् भवति न पुनः आदेशाः । न परत्वात् आदेशैः भवितव्यम् । बहिरङ्गलक्षणत्वात् । बहिरङ्गाः आदेशाः । अन्तरङ्गः एकादेशः । असिद्धम् बहिरङ्गम् अन्तरङ्गे । सः तर्हि उपदेशिवद्भावः वक्तव्यः । न वक्तव्यः । आचार्यप्रवृत्तिः ज्ञापयति पूर्वपदोत्तरपदयोः तावत् कार्यम् भवति न एकादेशः इति यत् अयम् न इन्द्रस्य परस्य इति प्रतिषेधम् शास्ति । कथम् कृत्वा ज्ञापकम् । इन्द्रे द्वौ अचौ । तत्र एकः यस्य इति लोपेन अपह्रियते अपरः एकादेशेन । अनच्कः इन्द्रः संवृत्तः । तत्र कः वृद्धेः प्रसङ्गः । पश्यति तु आचार्यः पूर्वपदोत्तरपदयोः तावत् कार्यम् भवति न एकादेशे इति ततः न इन्द्रस्य परस्य इति प्रतिषेधम् शास्ति ।

KA III,312.14-313.4 Ro V,182 sau autvapratiṣedhaḥ sākackāt vā sāt utvam ca . sau autvapratiṣedhaḥ sākackāt vā vaktavyaḥ . sāt ca parasya utvam vaktavyam . asakau , asukaḥ . uttarapadabhūtānām ādeśe upadeśavadvacanam . uttarapadabhūtānām tyadādīnām ādeśe upadeśivadbhāvaḥ vaktavyaḥ . paramāham , paramāyam , paramānena . kim prayojanam . anādiṣṭārtham . akṛte ekādeśe ādeśāḥ yathā syuḥ iti . kim punaḥ kāraṇam ekādeśaḥ tāvat bhavati na punaḥ ādeśāḥ . na paratvāt ādeśaiḥ bhavitavyam . bahiraṅgalakṣaṇatvāt . bahiraṅgāḥ ādeśāḥ . antaraṅgaḥ ekādeśaḥ . asiddham bahiraṅgam antaraṅge . saḥ tarhi upadeśivadbhāvaḥ vaktavyaḥ . na vaktavyaḥ . ācāryapravṛttiḥ jñāpayati pūrvapadottarapadayoḥ tāvat kāryam bhavati na ekādeśaḥ iti yat ayam na indrasya parasya iti pratiṣedham śāsti . katham kṛtvā jñāpakam . indre dvau acau . tatra ekaḥ yasya iti lopena apahriyate aparaḥ ekādeśena . anackaḥ indraḥ saṃvṛttaḥ . tatra kaḥ vṛddheḥ prasaṅgaḥ . paśyati tu ācāryaḥ pūrvapadottarapadayoḥ tāvat kāryam bhavati na ekādeśe iti tataḥ na indrasya parasya iti pratiṣedham śāsti .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/7.2.107.2

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 7.2.107.2, in HREEM (hreem.cc/library/P/7.2.107.2), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text