क्अ इइइ,३३५।१८-३३७।३ रो व्,२२६।१५-२२९।३ इह जागरयति , जागरकः इति गुणे कृते रपरत्वे च अतः उपधायाः इति वृद्धिः प्राप्नोति तस्याः प्रतिषेधः वक्तव्यः । चिण्णलोः प्रतिषेधसामर्थ्यात् अन्यत्र गुणभूतस्य वृद्धिप्रतिषेधः । यत् अयम् अचिण्णलोः इति प्रतिषेधम् शास्ति तत् ज्ञापयति आचार्यः न गुणाभिनिर्वृत्तस्य वृद्धिः भवति इति । किम् पुनः अयम् पर्युदासः : यत् अन्यत् विचिण्णल्ङिद्भ्यः इति । आहोस्वित् प्रसज्य अयम् प्रतिषेधः : विचिण्णल्ङित्सु न इति । कः च अत्र विशेषः । प्रसज्यप्रतिषेधे जुसिगुणप्रतिषेधप्रसङ्गः । प्रसज्यप्रतिषेधे जुसिगुणप्रतिषेधः प्राप्नोति । अजागरुः । उत्तमे च णलि । प्रसज्यप्रतिषेधे जुसिगुणप्रतिषेधः प्राप्नोति । अजागरुः । न वा अनन्तरस्य प्रतिषेधात् । न वा एषः दोषः । किम् कारणम् । अनन्तरस्य प्रतिषेधात् । अनन्तरम् यत् गुणविधानम् तस्य प्रतिषेधः । जुसि पूर्वेण गुणविधानम् । जुसि पूर्वेण गुणः विधीयते जुसि च इति । णलि च । किम् । न वा अनन्तरस्य प्रतिषेधात् इति एव । णलि च पूर्वेण गुणः विधीयते सार्वधातुकार्धधातुकयोः इति । अथ वा पुनः अस्तु पर्युदासः । अतः अन्यत्र विधाने वौ अगुणत्वम् । अतः अन्यत्र विधाने वौ अगुणत्वम् । न वा पर्युदाससामर्थ्यात् । न वा वक्तव्यम् । किम् कारणम् । पर्युदाससामर्थ्यात् अत्र गुणः न भविष्यति । अस्ति अन्यत् पर्युदासे प्रयोजनम् । किम् । क्विबर्थम् पर्युदासः स्यात् । शुद्धपरस्य विशब्दस्य प्रतिषेधे ग्रहणम् अनुनासिकपरः च क्वौ विशब्दः । वस्वर्थम् तर्हि पर्युदासः स्यात् । जागृवांसः अनु ग्मन् । कथम् पुनः वेः पर्युदासः उच्यमानः वस्वर्थः शक्यः विज्ञातुम् । सामर्थ्यात् वस्वर्थम् इति विज्ञास्यते । वस्वर्थम् इति चेत् न सार्वधातुकत्वात् सिद्धम् । वस्वर्थम् इति चेत् न । किम् कारणम् । सार्वधातुकत्वात् सिद्धम् । कथम् सार्वधातुकसञ्ज्ञा । छान्दसः क्वसुः । लिट् च छन्दसि सार्वधातुकम् अपि भवति । तत्र सार्वधातुकम् अपिन् ङित् इति ङित्त्वात् पर्युदासः भविष्यति । अथ वा वकारस्य एव इदम् अशक्तिजेन इकारेण ग्रहणम् ।
KA III,335.18-337.3 Ro V,226.15-229.3 iha jāgarayati , jāgarakaḥ iti guṇe kṛte raparatve ca ataḥ upadhāyāḥ iti vṛddhiḥ prāpnoti tasyāḥ pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ . ciṇṇaloḥ pratiṣedhasāmarthyāt anyatra guṇabhūtasya vṛddhipratiṣedhaḥ . yat ayam aciṇṇaloḥ iti pratiṣedham śāsti tat jñāpayati ācāryaḥ na guṇābhinirvṛttasya vṛddhiḥ bhavati iti . kim punaḥ ayam paryudāsaḥ : yat anyat viciṇṇalṅidbhyaḥ iti . āhosvit prasajya ayam pratiṣedhaḥ : viciṇṇalṅitsu na iti . kaḥ ca atra viśeṣaḥ . prasajyapratiṣedhe jusiguṇapratiṣedhaprasaṅgaḥ . prasajyapratiṣedhe jusiguṇapratiṣedhaḥ prāpnoti . ajāgaruḥ . uttame ca ṇali . prasajyapratiṣedhe jusiguṇapratiṣedhaḥ prāpnoti . ajāgaruḥ . na vā anantarasya pratiṣedhāt . na vā eṣaḥ doṣaḥ . kim kāraṇam . anantarasya pratiṣedhāt . anantaram yat guṇavidhānam tasya pratiṣedhaḥ . jusi pūrveṇa guṇavidhānam . jusi pūrveṇa guṇaḥ vidhīyate jusi ca iti . ṇali ca . kim . na vā anantarasya pratiṣedhāt iti eva . ṇali ca pūrveṇa guṇaḥ vidhīyate sārvadhātukārdhadhātukayoḥ iti . atha vā punaḥ astu paryudāsaḥ . ataḥ anyatra vidhāne vau aguṇatvam . ataḥ anyatra vidhāne vau aguṇatvam . na vā paryudāsasāmarthyāt . na vā vaktavyam . kim kāraṇam . paryudāsasāmarthyāt atra guṇaḥ na bhaviṣyati . asti anyat paryudāse prayojanam . kim . kvibartham paryudāsaḥ syāt . śuddhaparasya viśabdasya pratiṣedhe grahaṇam anunāsikaparaḥ ca kvau viśabdaḥ . vasvartham tarhi paryudāsaḥ syāt . jāgṛvāṃsaḥ anu gman . katham punaḥ veḥ paryudāsaḥ ucyamānaḥ vasvarthaḥ śakyaḥ vijñātum . sāmarthyāt vasvartham iti vijñāsyate . vasvartham iti cet na sārvadhātukatvāt siddham . vasvartham iti cet na . kim kāraṇam . sārvadhātukatvāt siddham . katham sārvadhātukasañjñā . chāndasaḥ kvasuḥ . liṭ ca chandasi sārvadhātukam api bhavati . tatra sārvadhātukam apin ṅit iti ṅittvāt paryudāsaḥ bhaviṣyati . atha vā vakārasya eva idam aśaktijena ikāreṇa grahaṇam .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.