क्अ इइइ,४३८।१-१९ रो व्,४६४-४६५ सग्रहणम् किमर्थम् न सहेः साडः मूर्धन्यः भवति इति एव उच्येत । सहेः साडः मूर्धन्यः भवति इति उच्यमाने अन्त्यस्य प्रसज्येत । ननु च अन्त्यस्य मूर्धन्यवचने प्रयोजनम् न अस्ति इति कृत्वा सकारस्य भविष्यति । कुतः नु खलु एतत् अनन्त्यार्थे आरम्भे सकारस्य भविष्यति । न पुनः आकारस्य स्यात् । स्थने अन्तरतमः भवति इति सकारस्य भविष्यति । भवेत् प्रकृतितः अन्तरतमनिर्वृत्तौ सत्याम् सिद्धम् स्यात् । आदेशतः तु अन्तरतमनिर्वृत्तौ सत्याम् आकारस्य प्रसज्येत । तस्मात् सकारग्रहणम् कर्तव्यम् । उत्तरार्थम् च सकारग्रहणम् क्रियते । आदेशप्रत्यययोः सकारस्य यथा स्यात् । इह मा भूत् । चितम् , स्तुतम् । अथ सहिग्रहणम् किमर्थम् न साडः सः भवति इति एव उच्येत । सहेः एव साड्रूपम् भवति न अन्यस्य । यदि एवं । साडः षत्वे समानशब्दप्रतिषेधः । साडः षत्वे समानशब्दानाम् प्रतिषेधः वक्तव्यः । साडः दण्डः। साडः वृश्चिकः इति । अर्थवद्ग्रहणात् सिद्धम् । अर्थवतः साड्शब्दस्य ग्रहणम् न च एषः अर्थवान् । अर्थवद्ग्रहणात् सिद्धम् इति चेत् तद्धितलोपे अर्थवत्त्वात् प्रतिषेधः । अर्थवद्ग्रहणात् सिद्धम् इति चेत् तद्धितलोपे अर्थवत्त्वात् प्रतिषेधः वक्तव्यः । सह अडेन साडः साडस्य अपत्यम् साडिः अत्र प्राप्नोति । न वक्तव्यः । षत्वतुकोः एकादेशस्य असिद्धत्वात् न एषः साड्शब्दः । एवम् अपि सह डेन सडः सडस्य अपत्रम् साडिः अत्र प्राप्नोति । तस्मात् सहिग्रहणम् कर्तव्यम् ।
KA III,438.1-19 Ro V,464-465 sagrahaṇam kimartham na saheḥ sāḍaḥ mūrdhanyaḥ bhavati iti eva ucyeta . saheḥ sāḍaḥ mūrdhanyaḥ bhavati iti ucyamāne antyasya prasajyeta . nanu ca antyasya mūrdhanyavacane prayojanam na asti iti kṛtvā sakārasya bhaviṣyati . kutaḥ nu khalu etat anantyārthe ārambhe sakārasya bhaviṣyati . na punaḥ ākārasya syāt . sthane antaratamaḥ bhavati iti sakārasya bhaviṣyati . bhavet prakṛtitaḥ antaratamanirvṛttau satyām siddham syāt . ādeśataḥ tu antaratamanirvṛttau satyām ākārasya prasajyeta . tasmāt sakāragrahaṇam kartavyam . uttarārtham ca sakāragrahaṇam kriyate . ādeśapratyayayoḥ sakārasya yathā syāt . iha mā bhūt . citam , stutam . atha sahigrahaṇam kimartham na sāḍaḥ saḥ bhavati iti eva ucyeta . saheḥ eva sāḍrūpam bhavati na anyasya . yadi evaṃ . sāḍaḥ ṣatve samānaśabdapratiṣedhaḥ . sāḍaḥ ṣatve samānaśabdānām pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ . sāḍaḥ daṇḍaḥ. sāḍaḥ vṛścikaḥ iti . arthavadgrahaṇāt siddham . arthavataḥ sāḍśabdasya grahaṇam na ca eṣaḥ arthavān . arthavadgrahaṇāt siddham iti cet taddhitalope arthavattvāt pratiṣedhaḥ . arthavadgrahaṇāt siddham iti cet taddhitalope arthavattvāt pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ . saha aḍena sāḍaḥ sāḍasya apatyam sāḍiḥ atra prāpnoti . na vaktavyaḥ . ṣatvatukoḥ ekādeśasya asiddhatvāt na eṣaḥ sāḍśabdaḥ . evam api saha ḍena saḍaḥ saḍasya apatram sāḍiḥ atra prāpnoti . tasmāt sahigrahaṇam kartavyam .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.