Patanjali: Vyakaranamahabhasya 8.3.65

क्अ इइइ,४४२।९-२१ रो व्,४७३-४७४ उपसर्गात् षत्वे निसः उपसङ्ख्यानम् अनिणन्तत्वात् । उपसर्गात् षत्वे निसः उपसङ्ख्यानम् कर्तव्यम् । निःषुणोति निःषिञ्चति । किम् पुनः कारणम् न सिध्यति । अनिणन्तत्वात् । इणन्तात् उपसर्गात् षत्वम् उच्यते न च निस्* इणन्तः । न वा वर्णाश्रयत्वात् षत्वस्य तद्विशेषकः उपसर्गः धातुः च । न वा वक्तव्यम् । किम् कारणम् । वर्णाश्रयत्वात् षत्वस्य । वर्णाश्रयम् षत्वम् । तद्विशेषकः उपसर्गः धातुः च । न एवम् विज्ञायते इणन्तात् उपसर्गात् इति । कथम् तर्हि । इणः उत्तरस्य सकारस्य सः चेत् इण् उपसर्गस्य सः चेत् सकारः सुनोत्यादीनाम् इति । तत्र शर्व्यवाये इति एव सिद्धम् । यदि एवम् धातूपसर्गयोः अभिसम्बन्धः अकृतः भवति । तत्र कः दोषः । इह अपि प्राप्नोति । विगताः सेचकाः अस्मात् ग्रामात् विसेचकः ग्रामः । धातूपसर्गयोः च अभिसम्बन्धः कृतः । कथम् । सुनोत्यादिभिः अत्र उपसर्गम् विशेषयिष्यामः सुनोत्यादीनाम् यः उपसर्गः तस्य यः इण् इति ।

KA III,442.9-21 Ro V,473-474 upasargāt ṣatve nisaḥ upasaṅkhyānam aniṇantatvāt . upasargāt ṣatve nisaḥ upasaṅkhyānam kartavyam . niḥṣuṇoti niḥṣiñcati . kim punaḥ kāraṇam na sidhyati . aniṇantatvāt . iṇantāt upasargāt ṣatvam ucyate na ca nis* iṇantaḥ . na vā varṇāśrayatvāt ṣatvasya tadviśeṣakaḥ upasargaḥ dhātuḥ ca . na vā vaktavyam . kim kāraṇam . varṇāśrayatvāt ṣatvasya . varṇāśrayam ṣatvam . tadviśeṣakaḥ upasargaḥ dhātuḥ ca . na evam vijñāyate iṇantāt upasargāt iti . katham tarhi . iṇaḥ uttarasya sakārasya saḥ cet iṇ upasargasya saḥ cet sakāraḥ sunotyādīnām iti . tatra śarvyavāye iti eva siddham . yadi evam dhātūpasargayoḥ abhisambandhaḥ akṛtaḥ bhavati . tatra kaḥ doṣaḥ . iha api prāpnoti . vigatāḥ secakāḥ asmāt grāmāt visecakaḥ grāmaḥ . dhātūpasargayoḥ ca abhisambandhaḥ kṛtaḥ . katham . sunotyādibhiḥ atra upasargam viśeṣayiṣyāmaḥ sunotyādīnām yaḥ upasargaḥ tasya yaḥ iṇ iti .

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्अ इइइ,४४२।२१-४४३।४ रो व्,४७४ सुनोत्यादीनाम् षत्वे ण्यन्तस्य उपसङ्ख्यानम् अधिकत्वात् । सुनोत्यादीनाम् षत्वे ण्यन्तस्य उपसङ्ख्यानम् कर्तव्यम् । अभिषावयति । किम् कारणम् । अधिकत्वात् । व्यतिरिक्तः सुनोत्यादिः इति कृत्वा उपसर्गात् सुनोत्यादीनाम् इति षत्वम् न प्राप्नोति । न वा अवयवस्य अनन्यत्वात् । न वा वक्तव्यम् । किम् कारणम् । अवयवस्य अनन्यत्वात् । अवयवः अत्र अनन्यः ।

KA III,442.21-443.4 Ro V,474 sunotyādīnām ṣatve ṇyantasya upasaṅkhyānam adhikatvāt . sunotyādīnām ṣatve ṇyantasya upasaṅkhyānam kartavyam . abhiṣāvayati . kim kāraṇam . adhikatvāt . vyatiriktaḥ sunotyādiḥ iti kṛtvā upasargāt sunotyādīnām iti ṣatvam na prāpnoti . na vā avayavasya ananyatvāt . na vā vaktavyam . kim kāraṇam . avayavasya ananyatvāt . avayavaḥ atra ananyaḥ .

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्अ इइइ,४४३।५-४४३।१२ रो व्,४७४-४७५ नामधातोः तु प्रतिषेधः । नामधातोः तु प्रतिषेधः वक्तव्यः । सावकम् इच्छति अभिसावकीयति परिसावकीयति । न वा अनुपसर्गत्वात् । न वा वक्तव्यः । किम् कारणम् । अनुपसर्गत्वात् । यत्क्रियायुक्ताः तम् प्रति गत्युपसर्गसञ्ज्ञे भवतः न च अत्र सुनोतिम् प्रति क्रियायोगः । किम् तर्हि सावकीयतिम् प्रति । इह अपि तर्हि न प्राप्नोति : अभिषावयति । अत्र अपि न सुनोतिम् प्रति क्रियायोगः । किम् तर्हि सावयतिम् प्रति । सुनोतिम् प्रति अत्र क्रियायोगः । कथम् । न असौ एवम् प्रेष्यते सुनु अभि इति । किम् तर्हि । उपसर्गविशिष्टाम् असौ क्रियाम् प्रेष्यते अभिषुणु इति ।

KA III,443.5-443.12 Ro V,474-475 nāmadhātoḥ tu pratiṣedhaḥ . nāmadhātoḥ tu pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ . sāvakam icchati abhisāvakīyati parisāvakīyati . na vā anupasargatvāt . na vā vaktavyaḥ . kim kāraṇam . anupasargatvāt . yatkriyāyuktāḥ tam prati gatyupasargasañjñe bhavataḥ na ca atra sunotim prati kriyāyogaḥ . kim tarhi sāvakīyatim prati . iha api tarhi na prāpnoti : abhiṣāvayati . atra api na sunotim prati kriyāyogaḥ . kim tarhi sāvayatim prati . sunotim prati atra kriyāyogaḥ . katham . na asau evam preṣyate sunu abhi iti . kim tarhi . upasargaviśiṣṭām asau kriyām preṣyate abhiṣuṇu iti .

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.