नारदउवाच-
ततो हृष्टमनाः सोऽथ दूतं पप्रच्छ तं पथि ।
संदेहं हृदि कृत्वा तु विस्मयं परमं गतः ।
विचारयन्हृदि स्वर्गः कस्य हेतोः फलं मम
nāradauvāca-
tato hṛṣṭamanāḥ so'tha dūtaṃ papraccha taṃ pathi |
saṃdehaṃ hṛdi kṛtvā tu vismayaṃ paramaṃ gataḥ |
vicārayanhṛdi svargaḥ kasya hetoḥ phalaṃ mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विकुंडल उवाच-
हे दूतवर पृच्छामि संशयं त्वामहं परम् ।
आवां जातौ कुले तुल्ये तुल्यं कर्म तथा कृतम्
vikuṃḍala uvāca-
he dūtavara pṛcchāmi saṃśayaṃ tvāmahaṃ param |
āvāṃ jātau kule tulye tulyaṃ karma tathā kṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुर्मृत्युरपि तुल्योभूत्तुल्यो दृष्टो यमस्तथा ।
कथं स नरके क्षिप्तस्तुल्यकर्म्मा ममाग्रजः
durmṛtyurapi tulyobhūttulyo dṛṣṭo yamastathā |
kathaṃ sa narake kṣiptastulyakarmmā mamāgrajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ममाभवत्कथं नाकमिति मे छिंधि संशयम् ।
देवदूत न पश्यामि मम स्वर्गस्य कारणम्
mamābhavatkathaṃ nākamiti me chiṃdhi saṃśayam |
devadūta na paśyāmi mama svargasya kāraṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवदूत उवाच-
माता पिता सुतो जाया स्वसा भ्राता विकुंडल ।
जन्महेतोरियं संज्ञा जंतोः कर्म्मोपभुक्तये
devadūta uvāca-
mātā pitā suto jāyā svasā bhrātā vikuṃḍala |
janmahetoriyaṃ saṃjñā jaṃtoḥ karmmopabhuktaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकस्मिन्पादपे यद्वच्छकुनानां समागमः ।
यद्यत्समीहितं कर्म कुरुते पूर्वभावितः
ekasminpādape yadvacchakunānāṃ samāgamaḥ |
yadyatsamīhitaṃ karma kurute pūrvabhāvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य तस्य फलं भुंक्ते कर्म्मणः पुरुषः सदा ।
सत्यं वदामि ते प्रीत्या नरैः कर्म्म शुभाशुभम्
tasya tasya phalaṃ bhuṃkte karmmaṇaḥ puruṣaḥ sadā |
satyaṃ vadāmi te prītyā naraiḥ karmma śubhāśubham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वकृतं भुज्यते वैश्य कालेकाले पुनःपुनः ।
एकः करोति कर्माणि एकस्तत्फलमश्नुते
svakṛtaṃ bhujyate vaiśya kālekāle punaḥpunaḥ |
ekaḥ karoti karmāṇi ekastatphalamaśnute
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्यो न लिप्यते वैश्य कर्मणान्यस्य कुत्रचित् ।
अपतन्नरके पापैस्तवभ्राता सुदारुणैः ।
त्वं च धर्मेण धर्मज्ञ स्वर्गं प्राप्नोषि शाश्वतम्
anyo na lipyate vaiśya karmaṇānyasya kutracit |
apatannarake pāpaistavabhrātā sudāruṇaiḥ |
tvaṃ ca dharmeṇa dharmajña svargaṃ prāpnoṣi śāśvatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विकुंडल उवाच-
आबाल्यान्मम पापेषु न पुण्येषु रतं मनः ।
अस्मिञ्जन्मनि हे दूत दुष्कृतं हि कृतं मया
vikuṃḍala uvāca-
ābālyānmama pāpeṣu na puṇyeṣu rataṃ manaḥ |
asmiñjanmani he dūta duṣkṛtaṃ hi kṛtaṃ mayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवदूत न जानामि सुकृतं कर्म चात्मनः ।
यदि जानासि मत्पुण्यं तन्मे त्वं कृपया वद
devadūta na jānāmi sukṛtaṃ karma cātmanaḥ |
yadi jānāsi matpuṇyaṃ tanme tvaṃ kṛpayā vada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवदूत उवाच-
शृणु वैश्य प्रवक्ष्यामि यत्त्वया पुण्यमर्जितम् ।
जानामि तदहं सर्वं न त्वं वेत्सि सुनिश्चितम्
devadūta uvāca-
śṛṇu vaiśya pravakṣyāmi yattvayā puṇyamarjitam |
jānāmi tadahaṃ sarvaṃ na tvaṃ vetsi suniścitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरिमित्रसुतो विप्रः सुमित्रो वेदपारगः ।
आसीत्तस्याश्रमः पुण्यो यमुना दक्षिणेतटे
harimitrasuto vipraḥ sumitro vedapāragaḥ |
āsīttasyāśramaḥ puṇyo yamunā dakṣiṇetaṭe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन सख्यं वने तस्मिंस्तव जातं विशांवर ।
तत्संगेन त्वया स्नातं माघमासद्वयं तथा
tena sakhyaṃ vane tasmiṃstava jātaṃ viśāṃvara |
tatsaṃgena tvayā snātaṃ māghamāsadvayaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कालिंदी पुण्यपानीये सर्वपापहरे वरे ।
तत्तीर्थे लोकविख्याते नाम्ना पापप्रणाशने
kāliṃdī puṇyapānīye sarvapāpahare vare |
tattīrthe lokavikhyāte nāmnā pāpapraṇāśane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकेन सर्वपापेभ्यो विमुक्तस्त्वं विशांपते ।
द्वितीयमाघपुण्येन प्राप्तः स्वर्गस्त्वयानघ
ekena sarvapāpebhyo vimuktastvaṃ viśāṃpate |
dvitīyamāghapuṇyena prāptaḥ svargastvayānagha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वं तत्पुण्यप्रभावेण मोदस्व सततं दिवि ।
नरकेषु तव भ्राता महतीं पापयातनाम्
tvaṃ tatpuṇyaprabhāveṇa modasva satataṃ divi |
narakeṣu tava bhrātā mahatīṃ pāpayātanām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
छिद्यमानोऽसिपत्रैश्च भिद्यमानस्तु मुद्गरैः ।
चूर्ण्यमानः शिलापृष्ठे तप्तांगारेषु भर्जितः
chidyamāno'sipatraiśca bhidyamānastu mudgaraiḥ |
cūrṇyamānaḥ śilāpṛṣṭhe taptāṃgāreṣu bharjitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति दूतवचः श्रुत्वा भ्रातृदुःखेन दुःखितः ।
पुलकांकित सर्वांगो दीनोऽसौ विनयान्वितः
iti dūtavacaḥ śrutvā bhrātṛduḥkhena duḥkhitaḥ |
pulakāṃkita sarvāṃgo dīno'sau vinayānvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उवाच तं देवदूतं मधुरं निपुणं वचः ।
मैत्री सप्तपदी साधो सतां भवति सत्फला
uvāca taṃ devadūtaṃ madhuraṃ nipuṇaṃ vacaḥ |
maitrī saptapadī sādho satāṃ bhavati satphalā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मित्रभावं विचिंत्य त्वं मामुपाकर्तुमर्हसि ।
ततो हि श्रोतुमिच्छामि सर्वज्ञस्त्वं मतो मम
mitrabhāvaṃ viciṃtya tvaṃ māmupākartumarhasi |
tato hi śrotumicchāmi sarvajñastvaṃ mato mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यमलोकं न पश्यंति कर्मणा केन मानवाः ।
गच्छंति निरयं येन तन्मे त्वं कृपया वद
yamalokaṃ na paśyaṃti karmaṇā kena mānavāḥ |
gacchaṃti nirayaṃ yena tanme tvaṃ kṛpayā vada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवदूत उवाच-
सम्यक्पृष्टं त्वया वैश्य नष्टपापोऽसि सांप्रतम् ।
विशुद्धे हृदये पुंसां बुद्धिः श्रेयसि जायते
devadūta uvāca-
samyakpṛṣṭaṃ tvayā vaiśya naṣṭapāpo'si sāṃpratam |
viśuddhe hṛdaye puṃsāṃ buddhiḥ śreyasi jāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद्यप्यवसरोनास्ति मम सेवापरस्य वै ।
तथापि च तव स्नेहात्प्रवक्ष्यामि यथामति
yadyapyavasaronāsti mama sevāparasya vai |
tathāpi ca tava snehātpravakṣyāmi yathāmati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्मणा मनसा वाचा सर्वावस्थासु सर्वदा ।
परपीडां न कुर्वंति न ते यांति यमालयम्
karmaṇā manasā vācā sarvāvasthāsu sarvadā |
parapīḍāṃ na kurvaṃti na te yāṃti yamālayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न वेदैर्न च दानैश्च न तपोभिर्न चाध्वरैः ।
कथंचित्स्वर्गतिं यांति पुरुषाः प्राणिहिंसकाः
na vedairna ca dānaiśca na tapobhirna cādhvaraiḥ |
kathaṃcitsvargatiṃ yāṃti puruṣāḥ prāṇihiṃsakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहिंसा परमो धर्मो ह्यहिंसैव परं तपः ।
अहिंसा परमं दानमित्याहुर्मुनयः सदा
ahiṃsā paramo dharmo hyahiṃsaiva paraṃ tapaḥ |
ahiṃsā paramaṃ dānamityāhurmunayaḥ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मशकान्सरीसृपान्दंशान्यूकाद्यान्मानवांस्तथा ।
आत्मौपम्येन पश्यंति मानवा ये दयालवः
maśakānsarīsṛpāndaṃśānyūkādyānmānavāṃstathā |
ātmaupamyena paśyaṃti mānavā ye dayālavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तप्तांगारमयस्कीलं मादंप्रेतरंगिणीम् ।
दुर्गतिं नैव गच्छंति कृतांतस्य च ते नराः
taptāṃgāramayaskīlaṃ mādaṃpretaraṃgiṇīm |
durgatiṃ naiva gacchaṃti kṛtāṃtasya ca te narāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूतानि येऽत्र हिंसंति जलस्थलचराणि च ।
जीवनार्थं च ते यांति कालसूत्रं च दुर्गतिम्
bhūtāni ye'tra hiṃsaṃti jalasthalacarāṇi ca |
jīvanārthaṃ ca te yāṃti kālasūtraṃ ca durgatim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्वमांसभोजनास्तत्र पूयशोणितपायिनः ।
मज्जंतश्च वसापंके दष्टाः कीटैरधोमुखैः
śvamāṃsabhojanāstatra pūyaśoṇitapāyinaḥ |
majjaṃtaśca vasāpaṃke daṣṭāḥ kīṭairadhomukhaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परस्परं च खादंतो ध्वांते चान्योन्य घातिनः ।
वसंति कल्पानेकांस्ते रुदंतो दारुणं रवम्
parasparaṃ ca khādaṃto dhvāṃte cānyonya ghātinaḥ |
vasaṃti kalpānekāṃste rudaṃto dāruṇaṃ ravam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृमियोनि शतं गत्वा स्थावराः स्युश्चिरं तु ते ।
ततोच्छंति ते क्रूरास्तिर्यग्योनि शतेषु च
kṛmiyoni śataṃ gatvā sthāvarāḥ syuściraṃ tu te |
tatocchaṃti te krūrāstiryagyoni śateṣu ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पश्चाद्भवंति जातांधाः काणाः कुब्जाश्च पंगवः ।
दरिद्राश्चांगहीनाश्च मानुषाः प्राणिहिंसकाः
paścādbhavaṃti jātāṃdhāḥ kāṇāḥ kubjāśca paṃgavaḥ |
daridrāścāṃgahīnāśca mānuṣāḥ prāṇihiṃsakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद्वैश्य परत्रेह कर्मणा मनसा गिरा ।
लोकद्वयसुखप्रेप्सुर्धर्मज्ञो न तदाचरेत्
tasmādvaiśya paratreha karmaṇā manasā girā |
lokadvayasukhaprepsurdharmajño na tadācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोकद्वयेन विंदंति सुखानि प्राणिहिंसकाः ।
येन हिंसन्ति भूतानि न ते बिभ्यति कुत्रचित्
lokadvayena viṃdaṃti sukhāni prāṇihiṃsakāḥ |
yena hiṃsanti bhūtāni na te bibhyati kutracit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रविशंति यथा नद्यः समुद्रमृजुवक्रगाः ।
सर्वे धर्मा अहिंसायां प्रविशंति तथा दृढम्
praviśaṃti yathā nadyaḥ samudramṛjuvakragāḥ |
sarve dharmā ahiṃsāyāṃ praviśaṃti tathā dṛḍham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स स्नातः सर्वतीर्थेषु सर्वयज्ञेषु दीक्षितः ।
अभयं येन भूतेभ्यो दत्तमत्र विंशांवर
sa snātaḥ sarvatīrtheṣu sarvayajñeṣu dīkṣitaḥ |
abhayaṃ yena bhūtebhyo dattamatra viṃśāṃvara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये नियोगांश्च शास्त्रोक्तान्धर्माधर्म विमिश्रितान् ।
पालयंतीह ये वैश्य न ते यांति यमालयम्
ye niyogāṃśca śāstroktāndharmādharma vimiśritān |
pālayaṃtīha ye vaiśya na te yāṃti yamālayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मचारी गृहस्थश्च वानप्रस्थो यतिस्तथा ।
स्वधर्मनिरताः सर्वे नाकपृष्ठे वसंति ते
brahmacārī gṛhasthaśca vānaprastho yatistathā |
svadharmaniratāḥ sarve nākapṛṣṭhe vasaṃti te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथोक्तचारिणः सर्वे वर्णाश्रमसमन्विताः ।
नरा जितेंद्रिया यांति ब्रह्मलोकं तु शाश्वतम्
yathoktacāriṇaḥ sarve varṇāśramasamanvitāḥ |
narā jiteṃdriyā yāṃti brahmalokaṃ tu śāśvatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इष्टापूर्तरता ये च पंचयज्ञरताश्च ये ।
दयान्विताश्च ये नित्यं नेक्षंते ते यमालयम्
iṣṭāpūrtaratā ye ca paṃcayajñaratāśca ye |
dayānvitāśca ye nityaṃ nekṣaṃte te yamālayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इंद्रियार्थनिवृत्ता ये समर्था वेदवादिनः ।
अग्निपूजारता नित्यं ते विप्राः स्वर्गगामिनः
iṃdriyārthanivṛttā ye samarthā vedavādinaḥ |
agnipūjāratā nityaṃ te viprāḥ svargagāminaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अदीनवदनाः शूराः शत्रुभिः परिवेष्टिताः ।
आहवेषु विपन्ना ये तेषां मार्गो दिवाकरः
adīnavadanāḥ śūrāḥ śatrubhiḥ pariveṣṭitāḥ |
āhaveṣu vipannā ye teṣāṃ mārgo divākaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनाथ स्त्री द्विजार्थे च शरणागतपालने ।
प्राणांस्त्यजंति ये वैश्य न च्यवंति दिवस्तु ते
anātha strī dvijārthe ca śaraṇāgatapālane |
prāṇāṃstyajaṃti ye vaiśya na cyavaṃti divastu te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पंग्वंधबालवृद्धांश्च रोग्यनाथदरिद्रितान् ।
ये पुष्णंति सदा वैश्य ते मोदंति सदा दिवि
paṃgvaṃdhabālavṛddhāṃśca rogyanāthadaridritān |
ye puṣṇaṃti sadā vaiśya te modaṃti sadā divi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गां दृष्ट्वा पंकनिर्मग्नां रोगमग्नं द्विजं तथा ।
उद्धरंति नरा ये च तेषां लोकोऽश्वमेधिनाम्
gāṃ dṛṣṭvā paṃkanirmagnāṃ rogamagnaṃ dvijaṃ tathā |
uddharaṃti narā ye ca teṣāṃ loko'śvamedhinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोग्रासं ये प्रयच्छंति ये शुश्रूषंति गाः सदा ।
येनारोहंति गोपृष्ठे ते स्वर्लोकनिवासिनः
gogrāsaṃ ye prayacchaṃti ye śuśrūṣaṃti gāḥ sadā |
yenārohaṃti gopṛṣṭhe te svarlokanivāsinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गर्तमात्रं तु ये चक्रुर्यत्र गौरतृषा भवेत् ।
यमलोकमदृष्ट्वैव ते यांति स्वर्गतिं नराः
gartamātraṃ tu ye cakruryatra gauratṛṣā bhavet |
yamalokamadṛṣṭvaiva te yāṃti svargatiṃ narāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्निपूजा देवपूजा गुरुपूजा रताश्च ये ।
द्विजपूजा रता नित्यं ते विप्राः स्वर्गगामिनः
agnipūjā devapūjā gurupūjā ratāśca ye |
dvijapūjā ratā nityaṃ te viprāḥ svargagāminaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वापीकूपतडागादौ धर्मस्यांतो न विद्यते ।
पिबंति स्वेच्छया यत्र जलस्थल चरास्तदा
vāpīkūpataḍāgādau dharmasyāṃto na vidyate |
pibaṃti svecchayā yatra jalasthala carāstadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नित्यं दानपरः सोऽत्र कथ्यते विबुधैरपि ।
यथायथा च पानीयं पिबंति प्राणिनो भृशम्
nityaṃ dānaparaḥ so'tra kathyate vibudhairapi |
yathāyathā ca pānīyaṃ pibaṃti prāṇino bhṛśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथातथाऽक्षयः स्वर्गो धर्मबुद्ध्या विशां वर ।
प्राणिनां जीवनं वारि प्राणा वारिणि संस्थिताः
tathātathā'kṣayaḥ svargo dharmabuddhyā viśāṃ vara |
prāṇināṃ jīvanaṃ vāri prāṇā vāriṇi saṃsthitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नित्यस्नानेन पूयंते येऽपि पातकिनो नराः ।
प्रातःस्नानं हरेद्वैश्य बाह्माभ्यंतरजं मलम्
nityasnānena pūyaṃte ye'pi pātakino narāḥ |
prātaḥsnānaṃ haredvaiśya bāhmābhyaṃtarajaṃ malam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रातःस्नानेन निष्पापो नरो न निरयं व्रजेत् ।
स्नानं विना तु यो भुंक्ते मलाशी स सदा नरः
prātaḥsnānena niṣpāpo naro na nirayaṃ vrajet |
snānaṃ vinā tu yo bhuṃkte malāśī sa sadā naraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्नायी यो नरस्तस्य विमुखा पितृदेवताः ।
स्नानहीनो नरः पापः स्नानहीनो नरोऽशुचिः
asnāyī yo narastasya vimukhā pitṛdevatāḥ |
snānahīno naraḥ pāpaḥ snānahīno naro'śuciḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्नायी नरकं भुंक्ते पुंस्कीटादिषु जायते ।
ये पुनः स्रोतसि स्नानमाचरंतीह पर्वणि
asnāyī narakaṃ bhuṃkte puṃskīṭādiṣu jāyate |
ye punaḥ srotasi snānamācaraṃtīha parvaṇi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते नैव नरकं यांति न जायंते कुयोनिषु ।
दुःस्वप्ना दुष्टचिंताश्च वंध्या भवंति सर्वदा
te naiva narakaṃ yāṃti na jāyaṃte kuyoniṣu |
duḥsvapnā duṣṭaciṃtāśca vaṃdhyā bhavaṃti sarvadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रातःस्नानेन शुद्धानां पुरुषाणां विशांवर ।
तिलांश्च तिलपात्रांश्च तिलप्रस्थं यथाविधि
prātaḥsnānena śuddhānāṃ puruṣāṇāṃ viśāṃvara |
tilāṃśca tilapātrāṃśca tilaprasthaṃ yathāvidhi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दत्त्वा प्रेतपतेर्भूमौ न व्रजंति नराः क्वचित् ।
पृथिवीं कांचनं गां च दत्वा दानानि षोडश
dattvā pretapaterbhūmau na vrajaṃti narāḥ kvacit |
pṛthivīṃ kāṃcanaṃ gāṃ ca datvā dānāni ṣoḍaśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गत्वा न विनिवर्तंते स्वर्गलोकाद्विकुंडल ।
पुण्यासु तिथिषु प्राज्ञो व्यतीपाते च संक्रमे
gatvā na vinivartaṃte svargalokādvikuṃḍala |
puṇyāsu tithiṣu prājño vyatīpāte ca saṃkrame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नात्वा दत्त्वा च यत्किंचिन्नैव मज्जति दुर्गतौ ।
नैवाक्रामंति दातारो दारुणं रौरवं पथम् ।
इहलोके न जायंते कुले धनविवर्जिते
snātvā dattvā ca yatkiṃcinnaiva majjati durgatau |
naivākrāmaṃti dātāro dāruṇaṃ rauravaṃ patham |
ihaloke na jāyaṃte kule dhanavivarjite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्यवादी सदा मौनी प्रियवादी च यो नरः ।
अक्रोधनः समाचारो नातिवाद्यनसूयकः
satyavādī sadā maunī priyavādī ca yo naraḥ |
akrodhanaḥ samācāro nātivādyanasūyakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सदा दाक्षिण्यसंपन्नः सदा भूतदयान्वितः ।
गोप्ता च परमर्माणां वक्ता परगुणस्य च
sadā dākṣiṇyasaṃpannaḥ sadā bhūtadayānvitaḥ |
goptā ca paramarmāṇāṃ vaktā paraguṇasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परस्वं तृणमात्रं च मनसापि न यो हरेत् ।
न पश्यंति विशांश्रेष्ठ ह्येते नरकयातनाम्
parasvaṃ tṛṇamātraṃ ca manasāpi na yo haret |
na paśyaṃti viśāṃśreṣṭha hyete narakayātanām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परापवादी पाखंडः पापेभ्योऽपि मतोऽधिकः ।
पच्यते नरके तावद्यावदाभूतसंप्लवम्
parāpavādī pākhaṃḍaḥ pāpebhyo'pi mato'dhikaḥ |
pacyate narake tāvadyāvadābhūtasaṃplavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वक्ता परुषवाक्यानां मंतव्यो नरकागतः ।
संदेहो न विशांश्रेष्ठ पुनर्याति च दुर्गतिम्
vaktā paruṣavākyānāṃ maṃtavyo narakāgataḥ |
saṃdeho na viśāṃśreṣṭha punaryāti ca durgatim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न तीर्थैर्न तपोभिश्च कृतघ्नस्यास्ति निष्कृतिः ।
सहते यातनां घोरां स नरो नरके चिरम्
na tīrthairna tapobhiśca kṛtaghnasyāsti niṣkṛtiḥ |
sahate yātanāṃ ghorāṃ sa naro narake ciram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृथिव्यां यानि तीर्थानि तेषु मज्जति यो नरः ।
जितेंद्रियो जिताहारो न स याति यमालयम्
pṛthivyāṃ yāni tīrthāni teṣu majjati yo naraḥ |
jiteṃdriyo jitāhāro na sa yāti yamālayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न तीर्थे पातकं कुर्यान्न च तीर्थोपजीवनम् ।
तीर्थे प्रतिग्रहस्त्याज्यस्त्याज्यो धर्मस्य विक्रयः
na tīrthe pātakaṃ kuryānna ca tīrthopajīvanam |
tīrthe pratigrahastyājyastyājyo dharmasya vikrayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुर्जरं पातकं तीर्थे दुर्जरश्च प्रतिग्रहः ।
तीर्थे च दुर्जरं सर्वमेतत्किन्नरकं व्रजेत्
durjaraṃ pātakaṃ tīrthe durjaraśca pratigrahaḥ |
tīrthe ca durjaraṃ sarvametatkinnarakaṃ vrajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सकृद्गंगांभसि स्नातः पूतो गांगेयवारिणा ।
न नरो नरकं याति अपि पातकराशिकृत्
sakṛdgaṃgāṃbhasi snātaḥ pūto gāṃgeyavāriṇā |
na naro narakaṃ yāti api pātakarāśikṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्रतदानतपो यज्ञाः पवित्राणीतराणि च ।
गंगाबिंद्वभिषिक्तस्य न समा इति नः श्रुतम्
vratadānatapo yajñāḥ pavitrāṇītarāṇi ca |
gaṃgābiṃdvabhiṣiktasya na samā iti naḥ śrutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्यतीर्थसमां गंगां यो ब्रवीति नराधमः ।
स याति नरकं वैश्य दारुणं रौरवं महत्
anyatīrthasamāṃ gaṃgāṃ yo bravīti narādhamaḥ |
sa yāti narakaṃ vaiśya dāruṇaṃ rauravaṃ mahat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मद्रवं ह्यपां बीजं वैकुंठचरणच्युतम् ।
धृतं मूर्ध्नि महेशेन यद्गांगममलं जलम्
dharmadravaṃ hyapāṃ bījaṃ vaikuṃṭhacaraṇacyutam |
dhṛtaṃ mūrdhni maheśena yadgāṃgamamalaṃ jalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्ब्रह्मैव न संदेहो निर्गुणं प्रकृतेः परम् ।
तेन किं समतां गच्छेदपि ब्रह्मांडगोचरे
tadbrahmaiva na saṃdeho nirguṇaṃ prakṛteḥ param |
tena kiṃ samatāṃ gacchedapi brahmāṃḍagocare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गंगागंगेति यो ब्रूयाद्योजनानां शतैरपि ।
नरो न नरकं याति किं तया सदृशं भवेत् ।
नान्येन दह्यते सद्यः क्रिया नरकदायिनी
gaṃgāgaṃgeti yo brūyādyojanānāṃ śatairapi |
naro na narakaṃ yāti kiṃ tayā sadṛśaṃ bhavet |
nānyena dahyate sadyaḥ kriyā narakadāyinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गंगांभसि प्रयत्नेन स्नातव्यं तेन मानवैः ।
प्रतिगृह निवृत्तो यः प्रतिग्रहक्षमोऽपि सन् ।
स द्विजो द्योतते वैश्य तारारूपश्चिरं दिवि
gaṃgāṃbhasi prayatnena snātavyaṃ tena mānavaiḥ |
pratigṛha nivṛtto yaḥ pratigrahakṣamo'pi san |
sa dvijo dyotate vaiśya tārārūpaściraṃ divi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गामुद्धरंति ये पंकाद्ये रक्षंति च रोगिणः ।
म्रियंते गोगृहे ये च तेषां नभसि तारकाः ।
यमलोकं न पश्यंति प्राणायामपरायणाः
gāmuddharaṃti ye paṃkādye rakṣaṃti ca rogiṇaḥ |
mriyaṃte gogṛhe ye ca teṣāṃ nabhasi tārakāḥ |
yamalokaṃ na paśyaṃti prāṇāyāmaparāyaṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपि दुष्कृतकर्माणस्तैरेव हतकिल्बिषाः ।
दिवसे दिवसे वैश्य प्राणायामास्तु षोडश ।
अपि ब्रह्महणं साक्षात्पुनंत्यहरहः कृताः
api duṣkṛtakarmāṇastaireva hatakilbiṣāḥ |
divase divase vaiśya prāṇāyāmāstu ṣoḍaśa |
api brahmahaṇaṃ sākṣātpunaṃtyaharahaḥ kṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तपांसि यानि तप्यंते व्रतानि नियमाश्च ये ।
गोसहस्रप्रदानं च प्राणायामस्तु तत्समः
tapāṃsi yāni tapyaṃte vratāni niyamāśca ye |
gosahasrapradānaṃ ca prāṇāyāmastu tatsamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अब्बिंदुं यः कुशाग्रेण मासेमासे नरः पिबेत् ।
संवत्सरशतं साग्रं प्राणायामस्तु तत्समः
abbiṃduṃ yaḥ kuśāgreṇa māsemāse naraḥ pibet |
saṃvatsaraśataṃ sāgraṃ prāṇāyāmastu tatsamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पातकं तु महद्यच्च तथा क्षुद्रोपपातकम् ।
प्राणायामैः क्षणात्सर्वं भस्मसात्कुरुते नरः
pātakaṃ tu mahadyacca tathā kṣudropapātakam |
prāṇāyāmaiḥ kṣaṇātsarvaṃ bhasmasātkurute naraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मातृवत्परदारान्ये मन्यंते वै नरोत्तमाः ।
न ते यांति नरश्रेष्ठ कदाचिद्यम यातनाम्
mātṛvatparadārānye manyaṃte vai narottamāḥ |
na te yāṃti naraśreṣṭha kadācidyama yātanām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनसापि परेषां यः कलत्राणि न सेवते ।
सह लोकद्वये नास्ति तेन वैश्य धरा धृता
manasāpi pareṣāṃ yaḥ kalatrāṇi na sevate |
saha lokadvaye nāsti tena vaiśya dharā dhṛtā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद्धर्म्मान्वितैस्त्याज्यं परदारोपसेवनम् ।
नयंति परदारास्तु नरकानेकविंशतिम्
tasmāddharmmānvitaistyājyaṃ paradāropasevanam |
nayaṃti paradārāstu narakānekaviṃśatim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोभो न जायते येषां परदारेषु मानसे ।
ते यांति देवलोकं तु न यमं वैश्यसत्तम
lobho na jāyate yeṣāṃ paradāreṣu mānase |
te yāṃti devalokaṃ tu na yamaṃ vaiśyasattama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शश्वत्क्रोधनिदानेषु यः क्रोधेन न जीयते ।
जितस्वर्गः स मंतव्यः पुरुषोऽक्रोधनो भुवि
śaśvatkrodhanidāneṣu yaḥ krodhena na jīyate |
jitasvargaḥ sa maṃtavyaḥ puruṣo'krodhano bhuvi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मातरं पितरं पुत्र आराधयति देववत् ।
अप्राप्ते वार्द्धके काले न याति च यमालयम्
mātaraṃ pitaraṃ putra ārādhayati devavat |
aprāpte vārddhake kāle na yāti ca yamālayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितुश्चाधिकभावेन येऽर्चयंति गुरुं नराः ।
भवंत्यतिथयो लोके ब्रह्मणस्ते विशांवर
pituścādhikabhāvena ye'rcayaṃti guruṃ narāḥ |
bhavaṃtyatithayo loke brahmaṇaste viśāṃvara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इह चैव स्त्रियो धन्याः शीलस्य परिरक्षणात् ।
शीलभंगे च नारीणां यमलोकः सुदारुणः
iha caiva striyo dhanyāḥ śīlasya parirakṣaṇāt |
śīlabhaṃge ca nārīṇāṃ yamalokaḥ sudāruṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शीलं रक्ष्यं सदा स्त्रीभिर्दुष्टसंगविवर्जनात् ।
शीलेन हि परः स्वर्गः स्त्रीणां वैश्य न संशयः
śīlaṃ rakṣyaṃ sadā strībhirduṣṭasaṃgavivarjanāt |
śīlena hi paraḥ svargaḥ strīṇāṃ vaiśya na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शूद्रस्य पाकयज्ञेन निषिद्धाचरणेन च ।
दुर्गतिर्विहिता वैश्य तस्य सा नारकी गतिः
śūdrasya pākayajñena niṣiddhācaraṇena ca |
durgatirvihitā vaiśya tasya sā nārakī gatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विचारयंति ये शास्त्रं वेदाभ्यासरताश्च ये ।
पुराणं संहितां ये च श्रावयंति पठंति च
vicārayaṃti ye śāstraṃ vedābhyāsaratāśca ye |
purāṇaṃ saṃhitāṃ ye ca śrāvayaṃti paṭhaṃti ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्याकुर्वंति स्मृतिर्ये च ये धर्मप्रतिबोधकाः ।
वेदांतेषु निषण्णा ये तैरियं जगती धृता
vyākurvaṃti smṛtirye ca ye dharmapratibodhakāḥ |
vedāṃteṣu niṣaṇṇā ye tairiyaṃ jagatī dhṛtā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्तदभ्यासमाहात्म्यैः सर्वे ते हतकिल्बिषाः ।
गच्छंति ब्रह्मणो लोकं यत्र मोहो न विद्यते
tattadabhyāsamāhātmyaiḥ sarve te hatakilbiṣāḥ |
gacchaṃti brahmaṇo lokaṃ yatra moho na vidyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञानमज्ञाय यो दद्याद्वेदशास्त्रसमुद्भवम् ।
अपि वेदास्तमर्चंति भवबंधविदारणम्
jñānamajñāya yo dadyādvedaśāstrasamudbhavam |
api vedāstamarcaṃti bhavabaṃdhavidāraṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रूयतामद्भुतं ह्येतद्रहस्यं वैश्यसत्तम ।
सम्मतं धर्मराजस्य सर्वलोकामृतप्रदम्
śrūyatāmadbhutaṃ hyetadrahasyaṃ vaiśyasattama |
sammataṃ dharmarājasya sarvalokāmṛtapradam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न यमं यमलोकं च न भूतान्घोरदर्शनान् ।
पश्यंति वैष्णवा नूनं सत्यं सत्यं मयोदितम्
na yamaṃ yamalokaṃ ca na bhūtānghoradarśanān |
paśyaṃti vaiṣṇavā nūnaṃ satyaṃ satyaṃ mayoditam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राहास्मान्यमुना भ्राता सदैव हि पुनःपुनः ।
भवद्भिर्वैष्णवास्त्याज्या न ते स्युर्ममगोचराः
prāhāsmānyamunā bhrātā sadaiva hi punaḥpunaḥ |
bhavadbhirvaiṣṇavāstyājyā na te syurmamagocarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्मरंति ये सकृद्भूताः प्रसंगेनापि केशवम् ।
ते विध्वस्ताखिलाघौघा यांति विष्णोः परं पदम्
smaraṃti ye sakṛdbhūtāḥ prasaṃgenāpi keśavam |
te vidhvastākhilāghaughā yāṃti viṣṇoḥ paraṃ padam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुराचारो दुष्कृतोऽपि सदाचाररतोऽपि यः ।
भवद्भिः स सदा त्याज्यो विष्णुं च भजते नरः
durācāro duṣkṛto'pi sadācārarato'pi yaḥ |
bhavadbhiḥ sa sadā tyājyo viṣṇuṃ ca bhajate naraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैष्णवो यद्गृहे भुंक्ते येषां वैष्णवसंगतिः ।
तेऽपि वः परिवार्याः स्युस्तत्संगहतकिल्बिषाः
vaiṣṇavo yadgṛhe bhuṃkte yeṣāṃ vaiṣṇavasaṃgatiḥ |
te'pi vaḥ parivāryāḥ syustatsaṃgahatakilbiṣāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्थं वैश्यानुशास्त्यस्मान्देवो दंडधरः सदा ।
अतो नो वैष्णवा यांति राजधानीं यमस्य तु
itthaṃ vaiśyānuśāstyasmāndevo daṃḍadharaḥ sadā |
ato no vaiṣṇavā yāṃti rājadhānīṃ yamasya tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णुभक्तिं विना नॄणां पापिष्ठानां विशां वर ।
उपायो नास्ति नास्त्यन्यः संतर्तुं नरकांबुधिम्
viṣṇubhaktiṃ vinā nṝṇāṃ pāpiṣṭhānāṃ viśāṃ vara |
upāyo nāsti nāstyanyaḥ saṃtartuṃ narakāṃbudhim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्वपाकमपि नेक्षेत लोकेष्टं वैश्य वैष्णवम् ।
वैष्णवो वर्णबाह्योऽपि पुनाति भुवनत्रयम्
śvapākamapi nekṣeta lokeṣṭaṃ vaiśya vaiṣṇavam |
vaiṣṇavo varṇabāhyo'pi punāti bhuvanatrayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतावता लमघनिर्हरणाय पुंसां संकीर्तनं भगवतो गुणकर्मनाम्नाम् ।
विक्रुश्य पुत्र मघवान्यदजामिलोऽपि नारायणेति म्रियमाण इयाय मुक्तिम्
etāvatā lamaghanirharaṇāya puṃsāṃ saṃkīrtanaṃ bhagavato guṇakarmanāmnām |
vikruśya putra maghavānyadajāmilo'pi nārāyaṇeti mriyamāṇa iyāya muktim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नरके तु चिरं मग्नाः पूर्वे ये च कुलद्वये ।
तदैव यांति ते स्वर्गं यदार्चंति मुदा हरिम्
narake tu ciraṃ magnāḥ pūrve ye ca kuladvaye |
tadaiva yāṃti te svargaṃ yadārcaṃti mudā harim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णुभक्तस्य ये दासा वैष्णवान्न भुजश्च ये ।
ते तु क्रतुभुजां वैश्य गतिं यांति निराकुलाः
viṣṇubhaktasya ye dāsā vaiṣṇavānna bhujaśca ye |
te tu kratubhujāṃ vaiśya gatiṃ yāṃti nirākulāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रार्थर्यद्वैष्णवस्यान्नं प्रयत्नेन विचक्षणः ।
सर्वपापविशुद्ध्यर्थं तदभावे जलं पिबेत्
prārtharyadvaiṣṇavasyānnaṃ prayatnena vicakṣaṇaḥ |
sarvapāpaviśuddhyarthaṃ tadabhāve jalaṃ pibet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोविंदेति जपन्मंत्रं कुत्रचिन्म्रियते यदि ।
स नरो न यमं पश्येत्तं च नेक्षामहे वयम्
goviṃdeti japanmaṃtraṃ kutracinmriyate yadi |
sa naro na yamaṃ paśyettaṃ ca nekṣāmahe vayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सांगं समुद्रं सध्यानं सऋषिः छंददैवतम् ।
दीक्षयाविधिवन्मंत्रं जपेद्वै द्वादशाक्षरम्
sāṃgaṃ samudraṃ sadhyānaṃ saṛṣiḥ chaṃdadaivatam |
dīkṣayāvidhivanmaṃtraṃ japedvai dvādaśākṣaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अष्टाक्षरं च मंत्रेशं ये जपंति नरोत्तमाः ।
तान्दृष्ट्वा ब्रह्महा शुद्ध्यद्भ्राजते विष्णुवत्स्वयम्
aṣṭākṣaraṃ ca maṃtreśaṃ ye japaṃti narottamāḥ |
tāndṛṣṭvā brahmahā śuddhyadbhrājate viṣṇuvatsvayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शंखिनश्चक्रिणो भूत्वा ब्रह्माभ्यंतरगामिनः ।
वसंति वैष्णवे लोके विष्णुरूपेण ते नराः
śaṃkhinaścakriṇo bhūtvā brahmābhyaṃtaragāminaḥ |
vasaṃti vaiṣṇave loke viṣṇurūpeṇa te narāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हृदि सूर्ये जले वाथ प्रतिमा स्थंडिलेपि च ।
समभ्यर्च्य हरिं यांति नरास्तद्वैष्णवं पदम्
hṛdi sūrye jale vātha pratimā sthaṃḍilepi ca |
samabhyarcya hariṃ yāṃti narāstadvaiṣṇavaṃ padam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथवा सर्वदा पूज्यो वासुदेवो मुमुक्षुभिः ।
शालग्रामे मणौ चक्रे वज्रकीटविनिर्मिते
athavā sarvadā pūjyo vāsudevo mumukṣubhiḥ |
śālagrāme maṇau cakre vajrakīṭavinirmite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधिष्ठानं हि तद्विष्णोः सर्वपापप्रणाशनम् ।
सर्वपुण्यप्रदं वैश्य सर्वेषामपि मुक्तिदम्
adhiṣṭhānaṃ hi tadviṣṇoḥ sarvapāpapraṇāśanam |
sarvapuṇyapradaṃ vaiśya sarveṣāmapi muktidam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः पूजयेद्धरिं चक्रे शालग्रामशिलोद्भवे ।
राजसूयसहस्रेण तेनेष्टं प्रतिवासरे
yaḥ pūjayeddhariṃ cakre śālagrāmaśilodbhave |
rājasūyasahasreṇa teneṣṭaṃ prativāsare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सदामनंति वेदांता ब्रह्मनिर्वाणमच्युतम् ।
तत्प्रसादो भवेन्नॄणां शालग्रामशिलार्चनात्
sadāmanaṃti vedāṃtā brahmanirvāṇamacyutam |
tatprasādo bhavennṝṇāṃ śālagrāmaśilārcanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महाकाष्ठस्थितो वह्निर्मखस्थाने प्रकाशते ।
यथा तथा हरिर्व्यापी शालग्रामे प्रकाशते
mahākāṣṭhasthito vahnirmakhasthāne prakāśate |
yathā tathā harirvyāpī śālagrāme prakāśate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.