देवस्य त्वा सवितुः प्रसव इत्यश्वपर्शुमादत्ते प्रसूत्यै । अश्विनोर्बाहुभ्यामित्याह । अश्विनौ हि देवानामध्वर्यू आस्ताम् । पूष्णो हस्ताभ्यामित्याह यत्यै । यो वा ओषधीः पर्वशो वेद । नैनाः स हिनस्ति । प्रजापतिर्वा ओषधीः पर्वशो वेद । स एना न हिनस्ति अश्वपर्श्वा बर्हिरच्छैति । प्राजापत्यो वा अश्वः सयोनित्वाय १ ओषधीनामहिꣳसायै । यज्ञस्य घोषदसीत्याह । यजमान एव रयिं दधाति । प्रत्युष्टꣳ रक्षः प्रत्युष्टा अरातय इत्याह । रक्षसामपहत्यै । प्रेयमगाद्धिषणा बर्हिरच्छेत्याह । विद्या वै धिषणा । विद्ययैवैनदच्छैति । मनुना कृता स्वधया वितष्टेत्याह । मानवी हि पर्शुः स्वधाकृता २ त आवहन्ति कवयः पुरस्तादित्याह । शुश्रुवाꣳसो वै कवयः । यज्ञः पुरस्तात् । मुखत एव यज्ञमारभते । अथो यदेतदुक्त्वा यतः कुतश्चाहरति । तत्प्राच्या एव दिशो भवति । देवेभ्यो जुष्टमिह बर्हिरासद इत्याह । बर्हिषः समृद्ध्यै । कर्मणोऽनपराधाय । देवानां परिषूतमसीत्याह ३ यद्वा इदं किं च । तद्देवानां परिषूतम् । अथो यथा वस्यसे प्रतिप्रोच्याहेदं करिष्यामीति । एवमेव तदध्वर्युर्देवेभ्यः प्रतिप्रोच्य बर्हिर्दाति । आत्म-नोऽहिꣳसायै । यावतः स्तम्बान्परिदिशेत् । यत्तेषामुच्छिꣳष्यात् । अति तद्य-ज्ञस्य रेचयेत् । एकꣳ ँ! स्तम्बं परिदिशेत् । तꣳ सर्वं दायात् ४ यज्ञस्यानतिरेकाय । वर्षवृद्धमसीत्याह । वर्षवृद्धा वा ओषधयः । देवबर्हिरित्याह । देवेभ्य एवैनत्करोति । मा त्वान्वङ्मा तिर्यगित्याहाहिꣳसायै । पर्व ते राध्यासमित्याहर्ध्यै । आच्छेत्ता ते मा रिषमित्याह । नास्यात्मनो मीयते । य एवं वेद ५ देव बर्हिश्शतवल्शं विरोहेत्याह । प्रजा वै बर्हिः । प्रजानां प्रजननाय । सहस्रवल्शा वि वयꣳ रुहेमेत्याह । आशिषमेवैतामाशास्ते । पृथिव्याः संपृचः पाहीत्याह प्रतिष्ठित्यै । अयुं गायुं गान्मुष्टीꣳल्लुनोति । मिथुनत्वाय प्रजात्यै । सुसंभृता त्वा संभरामीत्याह । ब्रह्मणैवैनत्संभरति ६ अदित्यै रास्नासीत्याह । इयं वा अदितिः । अस्या एवैनद्रा स्नां करोति । इन्द्रा ण्यै संनहनमित्याह । इन्द्रा णी वा अग्रे देवतानाꣳ समनह्यत । सार्ध्नोत् । ऋद्ध्यै संनह्यति । प्रजा वै बर्हिः । प्रजानामपरावापाय । तस्मात्स्नावसंतताः प्रजा जायन्ते ७ पूषा ते ग्रन्थिं ग्रथ्नात्वित्याह । पुष्टिमेव यजमाने दधाति । स ते मा स्थादित्याहाहिꣳसायै । पश्चात्प्राञ्चमुपगूहति । पश्चाद्वै प्राचीनꣳ रेतो धीयते । पश्चादेवास्मै प्राचीनꣳ रेतो दधाति । इन्द्र स्य त्वा बाहुभ्यामुद्यच्छ इत्याह । इन्द्रियमेव यजमाने दधाति । बृहस्पतेर्मूर्ध्ना हरामीत्याह । ब्रह्म वै देवानां बृहस्पतिः ८ ब्रह्मणैवैनद्धरति । उर्वन्तरिक्षमन्विहीत्याह गत्यै । देवंगममसीत्याह । देवानेवैनद्गमयति । अनधः सादयति । गर्भाणां धृत्या अप्रपादाय । तस्माद्गर्भाः प्रजानामप्रपादुकाः । उपरीव निदधाति । उपरीव हि सुवर्गो लोकः । सुवर्गस्य लोकस्य समष्ट्यै ९
devasya tvā savituḥ prasava ityaśvaparśumādatte prasūtyai | aśvinorbāhubhyāmityāha | aśvinau hi devānāmadhvaryū āstām | pūṣṇo hastābhyāmityāha yatyai | yo vā oṣadhīḥ parvaśo veda | naināḥ sa hinasti | prajāpatirvā oṣadhīḥ parvaśo veda | sa enā na hinasti aśvaparśvā barhiracchaiti | prājāpatyo vā aśvaḥ sayonitvāya 1 oṣadhīnāmahim̐sāyai | yajñasya ghoṣadasītyāha | yajamāna eva rayiṃ dadhāti | pratyuṣṭam̐ rakṣaḥ pratyuṣṭā arātaya ityāha | rakṣasāmapahatyai | preyamagāddhiṣaṇā barhiracchetyāha | vidyā vai dhiṣaṇā | vidyayaivainadacchaiti | manunā kṛtā svadhayā vitaṣṭetyāha | mānavī hi parśuḥ svadhākṛtā 2 ta āvahanti kavayaḥ purastādityāha | śuśruvām̐so vai kavayaḥ | yajñaḥ purastāt | mukhata eva yajñamārabhate | atho yadetaduktvā yataḥ kutaścāharati | tatprācyā eva diśo bhavati | devebhyo juṣṭamiha barhirāsada ityāha | barhiṣaḥ samṛddhyai | karmaṇo'naparādhāya | devānāṃ pariṣūtamasītyāha 3 yadvā idaṃ kiṃ ca | taddevānāṃ pariṣūtam | atho yathā vasyase pratiprocyāhedaṃ kariṣyāmīti | evameva tadadhvaryurdevebhyaḥ pratiprocya barhirdāti | ātma-no'him̐sāyai | yāvataḥ stambānparidiśet | yatteṣāmucchim̐ṣyāt | ati tadya-jñasya recayet | ekam̐ ~! stambaṃ paridiśet | tam̐ sarvaṃ dāyāt 4 yajñasyānatirekāya | varṣavṛddhamasītyāha | varṣavṛddhā vā oṣadhayaḥ | devabarhirityāha | devebhya evainatkaroti | mā tvānvaṅmā tiryagityāhāhim̐sāyai | parva te rādhyāsamityāhardhyai | ācchettā te mā riṣamityāha | nāsyātmano mīyate | ya evaṃ veda 5 deva barhiśśatavalśaṃ virohetyāha | prajā vai barhiḥ | prajānāṃ prajananāya | sahasravalśā vi vayam̐ ruhemetyāha | āśiṣamevaitāmāśāste | pṛthivyāḥ saṃpṛcaḥ pāhītyāha pratiṣṭhityai | ayuṃ gāyuṃ gānmuṣṭīm̐llunoti | mithunatvāya prajātyai | susaṃbhṛtā tvā saṃbharāmītyāha | brahmaṇaivainatsaṃbharati 6 adityai rāsnāsītyāha | iyaṃ vā aditiḥ | asyā evainadrā snāṃ karoti | indrā ṇyai saṃnahanamityāha | indrā ṇī vā agre devatānām̐ samanahyata | sārdhnot | ṛddhyai saṃnahyati | prajā vai barhiḥ | prajānāmaparāvāpāya | tasmātsnāvasaṃtatāḥ prajā jāyante 7 pūṣā te granthiṃ grathnātvityāha | puṣṭimeva yajamāne dadhāti | sa te mā sthādityāhāhim̐sāyai | paścātprāñcamupagūhati | paścādvai prācīnam̐ reto dhīyate | paścādevāsmai prācīnam̐ reto dadhāti | indra sya tvā bāhubhyāmudyaccha ityāha | indriyameva yajamāne dadhāti | bṛhaspatermūrdhnā harāmītyāha | brahma vai devānāṃ bṛhaspatiḥ 8 brahmaṇaivainaddharati | urvantarikṣamanvihītyāha gatyai | devaṃgamamasītyāha | devānevainadgamayati | anadhaḥ sādayati | garbhāṇāṃ dhṛtyā aprapādāya | tasmādgarbhāḥ prajānāmaprapādukāḥ | uparīva nidadhāti | uparīva hi suvargo lokaḥ | suvargasya lokasya samaṣṭyai 9
Roman (IAST) transliteration rendered by HREEM from the edition's Devanagari; the Devanagari is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.