प्राणो वा एष यद् उपाꣳशुः । यद् उपाꣳश्वग्रा ग्रहा गृह्यन्ते प्राणम् एवानु प्र यन्ति । अरुणो ह स्माहौपवेशिः प्रातःसवन एवाहं यज्ञꣳ सꣳ स्थापयामि तेन ततः सꣳस्थितेन चरामीति । अष्टौ कृत्वो ऽग्रे ऽभि षुणोति । अष्टाक्षरा गायत्री गायत्रम् प्रातःसवनम् प्रातःसवनम् एव तेनाप्नोति । एकादश कृत्वो द्वितीयम् एकादशाक्षरा त्रिष्टुभ् । त्रैष्टुभम् माध्यंदिनम् सवनम् माध्यंदिनम् एव सवनं तेनाप्नोति द्वादश कृत्वस् तृतीयम् । द्वादशाक्षरा जगती जागतं तृतीयसवनम् । तृतीयसवनम् एव तेनाप्नोति । एताꣳ ह वाव स यज्ञस्य सꣳस्थितिम् उवाच । अस्कन्दाय । अस्कन्नꣳ हि तद् यद् यज्ञस्य सꣳस्थितस्य स्कन्दति । अथो खल्व् आहुः । गायत्री वाव प्रातःसवने नातिवाद इति । अनतिवादुक एनम् भ्रातृव्यो भवति य एवं वेद तस्माद् अष्टावष्टौ कृत्वो ऽभिषुत्यम् ब्रह्मवादिनो वदन्ति पवित्रवन्तो ऽन्ये ग्रहा गृह्यन्ते किंपवित्र उपाꣳशुर् इति वाक्पवित्र इति ब्रूयात् । वाचस् पतये पवस्व वाजिन्न् इत्य् आह वाचैवैनम् पवयति वृष्णो अꣳशुभ्याम् इत्य् आह वृष्णो ह्य् एताव् अꣳशू यौ सोमस्य गभस्तिपूत इत्य् आह गभस्तिना ह्य् एनम् पवयति देवो देवानाम् पवित्रम् असीत्य् आह देवो ह्य् एषः देवानाम् पवित्रम् । येषाम् भागो ऽसि तेभ्यस् त्वेत्य् आह येषाꣳ ह्य् एष भागस् तेभ्य एनं गृह्णाति स्वांकृतो ऽसीत्य् आह प्राणम् एव स्वम् अकृत मधुमतीर् न इषस् कृधीत्य् आह सर्वम् एवास्मा इदꣳ स्वदयति विश्वेभ्यस् त्वेन्द्रियेभ्यो दिव्येभ्यः पार्थिवेभ्य इत्य् आह । उभयेष्व् एव देवमनुष्येषु प्राणान् दधाति मनस् त्वा अष्ट्व् इत्य् आह मन एवाश्नुते । उर्व् अन्तरिक्षम् अन्व् इहीत्य् आह । अन्तरिक्षदेवत्यो हि प्राणः स्वाहा त्वा सुभवः सूर्यायेत्य् आह प्राणा वै स्वभवसो देवास् तेष्व् एव परोऽक्षं जुहोति देवेभ्यस् त्वा मरीचिपेभ्य इत्य् आह । आदित्यस्य वै रश्मयो देवा मरीचिपास् तेषां तद् भागधेयम् । तान् एव तेन प्रीणाति यदि कामयेत वर्षुकः पर्जन्यः स्याद् इति नीचा हस्तेन नि मृज्यात् । वृष्टिम् एव नि यच्छति यदि कामयेत । अवर्षुकः स्याद् इत्य् उत्तानेन नि मृज्यात् । वृष्टिम् एवोद् यच्छति यद्य् अभिचरेद् अमुं जह्य् अथ त्वा होष्यामीति ब्रूयात् । आहुतिम् एवैनम् प्रेप्सन् हन्ति यदि दूरे स्याद् आ तमितोस् तिष्ठेत् प्राणम् एवास्यानुगत्य हन्ति यद्य् अभिचरेद् अमुष्य त्वा प्राणे सादयामीति सादयेत् । असन्नो वै प्राणः प्राणम् एवास्य सादयति षड्भिर् अꣳशुभिः पवयति षड् वा ऋतवः । ऋतुभिर् एवैनम् पवयति त्रिः पवयति त्रय इमे लोकाः । एभिर् एवैनं लोकैः पवयति ब्रह्मवादिनो वदन्ति कस्माद् सत्यात् त्रयः पशूनाꣳ हस्तादाना इति यत् त्रिर् उपाꣳशुꣳ हस्तेन विगृह्णाति तस्माद् त्रयः पशूनाꣳ हस्तादानाः पुरुषो हस्ती मर्कटः ॥
prāṇo vā eṣa yad upām̐śuḥ | yad upām̐śvagrā grahā gṛhyante prāṇam evānu pra yanti | aruṇo ha smāhaupaveśiḥ prātaḥsavana evāhaṃ yajñam̐ sam̐ sthāpayāmi tena tataḥ sam̐sthitena carāmīti | aṣṭau kṛtvo 'gre 'bhi ṣuṇoti | aṣṭākṣarā gāyatrī gāyatram prātaḥsavanam prātaḥsavanam eva tenāpnoti | ekādaśa kṛtvo dvitīyam ekādaśākṣarā triṣṭubh | traiṣṭubham mādhyaṃdinam savanam mādhyaṃdinam eva savanaṃ tenāpnoti dvādaśa kṛtvas tṛtīyam | dvādaśākṣarā jagatī jāgataṃ tṛtīyasavanam | tṛtīyasavanam eva tenāpnoti | etām̐ ha vāva sa yajñasya sam̐sthitim uvāca | askandāya | askannam̐ hi tad yad yajñasya sam̐sthitasya skandati | atho khalv āhuḥ | gāyatrī vāva prātaḥsavane nātivāda iti | anativāduka enam bhrātṛvyo bhavati ya evaṃ veda tasmād aṣṭāvaṣṭau kṛtvo 'bhiṣutyam brahmavādino vadanti pavitravanto 'nye grahā gṛhyante kiṃpavitra upām̐śur iti vākpavitra iti brūyāt | vācas pataye pavasva vājinn ity āha vācaivainam pavayati vṛṣṇo am̐śubhyām ity āha vṛṣṇo hy etāv am̐śū yau somasya gabhastipūta ity āha gabhastinā hy enam pavayati devo devānām pavitram asīty āha devo hy eṣaḥ devānām pavitram | yeṣām bhāgo 'si tebhyas tvety āha yeṣām̐ hy eṣa bhāgas tebhya enaṃ gṛhṇāti svāṃkṛto 'sīty āha prāṇam eva svam akṛta madhumatīr na iṣas kṛdhīty āha sarvam evāsmā idam̐ svadayati viśvebhyas tvendriyebhyo divyebhyaḥ pārthivebhya ity āha | ubhayeṣv eva devamanuṣyeṣu prāṇān dadhāti manas tvā aṣṭv ity āha mana evāśnute | urv antarikṣam anv ihīty āha | antarikṣadevatyo hi prāṇaḥ svāhā tvā subhavaḥ sūryāyety āha prāṇā vai svabhavaso devās teṣv eva paro'kṣaṃ juhoti devebhyas tvā marīcipebhya ity āha | ādityasya vai raśmayo devā marīcipās teṣāṃ tad bhāgadheyam | tān eva tena prīṇāti yadi kāmayeta varṣukaḥ parjanyaḥ syād iti nīcā hastena ni mṛjyāt | vṛṣṭim eva ni yacchati yadi kāmayeta | avarṣukaḥ syād ity uttānena ni mṛjyāt | vṛṣṭim evod yacchati yady abhicared amuṃ jahy atha tvā hoṣyāmīti brūyāt | āhutim evainam prepsan hanti yadi dūre syād ā tamitos tiṣṭhet prāṇam evāsyānugatya hanti yady abhicared amuṣya tvā prāṇe sādayāmīti sādayet | asanno vai prāṇaḥ prāṇam evāsya sādayati ṣaḍbhir am̐śubhiḥ pavayati ṣaḍ vā ṛtavaḥ | ṛtubhir evainam pavayati triḥ pavayati traya ime lokāḥ | ebhir evainaṃ lokaiḥ pavayati brahmavādino vadanti kasmād satyāt trayaḥ paśūnām̐ hastādānā iti yat trir upām̐śum̐ hastena vigṛhṇāti tasmād trayaḥ paśūnām̐ hastādānāḥ puruṣo hastī markaṭaḥ ||
Roman (IAST) transliteration rendered by HREEM from the edition's Devanagari; the Devanagari is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.