Vājasaneyi Saṃhitā (Śukla Yajurveda, as given on Wikisource) 17

अश्मन्न् ऊर्जं पर्वते शिश्रियाणाम् ऽ अद्भ्य ओषधीभ्यो वनस्पतिभ्यो ऽधि सम्भृतं पयः । तां न ऽ इषमूर्जं धत्त मरुतः सꣳरराणाः । ऽ अश्मꣳस् ते क्षुत् । मयि त ऊर्क् । यं द्विष्मस् तं ते शुग् ऋच्छतु ॥

aśmann ūrjaṃ parvate śiśriyāṇām ' adbhya oṣadhībhyo vanaspatibhyo 'dhi sambhṛtaṃ payaḥ | tāṃ na ' iṣamūrjaṃ dhatta marutaḥ sam̐rarāṇāḥ | ' aśmam̐s te kṣut | mayi ta ūrk | yaṃ dviṣmas taṃ te śug ṛcchatu ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इमा मे ऽ अग्न ऽ इष्टका धेनवः सन्त्व् एका च दश च दश च शतं च शतं च सहस्रं च सहस्रं चायुतं चायुतं च नियुतं च नियुतं च प्रयुतं चार्बुदं च न्यर्बुदꣳ समुद्रश् च मध्यं चान्तश् च परार्धश् चैता मे ऽ अग्न इष्टका धेनवः सन्त्व् अमुत्रामुष्मिंल् लोके ॥

imā me ' agna ' iṣṭakā dhenavaḥ santv ekā ca daśa ca daśa ca śataṃ ca śataṃ ca sahasraṃ ca sahasraṃ cāyutaṃ cāyutaṃ ca niyutaṃ ca niyutaṃ ca prayutaṃ cārbudaṃ ca nyarbudam̐ samudraś ca madhyaṃ cāntaś ca parārdhaś caitā me ' agna iṣṭakā dhenavaḥ santv amutrāmuṣmiṃl loke ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋतव स्थ ऽ ऋतावृध ऽ ऋतुष्ठा स्थ ऽ ऋतावृधः । घृतश्च्युतो मधुश्च्युतो विराजो नाम कामदुघा ऽ अक्षीयमाणाः ॥

ṛtava stha ' ṛtāvṛdha ' ṛtuṣṭhā stha ' ṛtāvṛdhaḥ | ghṛtaścyuto madhuścyuto virājo nāma kāmadughā ' akṣīyamāṇāḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समुद्रस्य त्वावकयाग्ने परि व्ययामसि । पावको ऽ अस्मभ्यꣳ शिवो भव ॥

samudrasya tvāvakayāgne pari vyayāmasi | pāvako ' asmabhyam̐ śivo bhava ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हिमस्य त्वा जरायुणाग्ने परि व्ययामसि । पावको ऽ अस्मभ्यꣳ शिवो भव ॥

himasya tvā jarāyuṇāgne pari vyayāmasi | pāvako ' asmabhyam̐ śivo bhava ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उप ज्मन्न् उप वेतसेऽव तर नदीष्व् आ । अग्ने पित्तम् अपाम् असि । मण्डूकि ताभिर् आ गहि सेमं नो यज्ञं पावकवर्णꣳ शिवं कृधि ॥

upa jmann upa vetase'va tara nadīṣv ā | agne pittam apām asi | maṇḍūki tābhir ā gahi semaṃ no yajñaṃ pāvakavarṇam̐ śivaṃ kṛdhi ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपाम् इदं न्ययनꣳ समुद्रस्य निवेशनम् । अन्याꣳस् ऽ ते अस्मत् तपन्तु हेतयः पावको ऽ अस्मभ्यꣳ शिवो भव ॥

apām idaṃ nyayanam̐ samudrasya niveśanam | anyām̐s ' te asmat tapantu hetayaḥ pāvako ' asmabhyam̐ śivo bhava ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्ने पावक रोचिषा मन्द्रया देव जिह्वया । आ देवान् वक्षि यक्षि च ॥

agne pāvaka rociṣā mandrayā deva jihvayā | ā devān vakṣi yakṣi ca ||

स नः पावक दीदिवो ग्ने देवाꣳ ऽ इहा वह । उप यज्ञꣳ हविश् च नः ॥

sa naḥ pāvaka dīdivo gne devām̐ ' ihā vaha | upa yajñam̐ haviś ca naḥ ||

पावकया यश् चितयन्त्या कृपा क्षामन् रुरुच ऽ उषसो न भानुना । तूर्वन् न यामन्न् एतशस्य नू रण ऽ आ यो घृणे न ततृषाणो ऽ अजरः ॥

pāvakayā yaś citayantyā kṛpā kṣāman ruruca ' uṣaso na bhānunā | tūrvan na yāmann etaśasya nū raṇa ' ā yo ghṛṇe na tatṛṣāṇo ' ajaraḥ ||

नमस् ते हरसे शोचिषे नमस् ते ऽ अस्त्व् अर्चिषे । अन्याꣳस् ते अस्मत् तपन्तु हेतयः पावको ऽ अस्मभ्यꣳ शिवो भव ॥

namas te harase śociṣe namas te ' astv arciṣe | anyām̐s te asmat tapantu hetayaḥ pāvako ' asmabhyam̐ śivo bhava ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नृषदे वेट् । अप्सुषदे वेट् । बर्हिषदे वेट् । वनसदे वेट् । स्वर्विदे वेट् ॥

nṛṣade veṭ | apsuṣade veṭ | barhiṣade veṭ | vanasade veṭ | svarvide veṭ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये देवा देवानां यज्ञिया यज्ञियानाꣳ संवत्सरीणम् उप भागम् आसते । अहुतादो हविषो यज्ञे ऽ अस्मिन्त् स्वयं पिबन्तु मधुनो घृतस्य ॥

ye devā devānāṃ yajñiyā yajñiyānām̐ saṃvatsarīṇam upa bhāgam āsate | ahutādo haviṣo yajñe ' asmint svayaṃ pibantu madhuno ghṛtasya ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये देवा देवेष्व् अधि देवत्वम् आयन् ये ब्रह्मणः पुरएतारो ऽ अस्य । येभ्यो न ऽ ऋते पवते धाम किं चन न ते दिवो न पृथिव्या ऽ अधि स्नुषु ॥

ye devā deveṣv adhi devatvam āyan ye brahmaṇaḥ puraetāro ' asya | yebhyo na ' ṛte pavate dhāma kiṃ cana na te divo na pṛthivyā ' adhi snuṣu ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राणदा ऽ अपानदा व्यानदा वर्चोदा वरिवोदाः । अन्याꣳस् ऽ ते अस्मत् तपन्तु हेतयः पावको ऽ अस्मभ्यꣳ शिवो भव ॥

prāṇadā ' apānadā vyānadā varcodā varivodāḥ | anyām̐s ' te asmat tapantu hetayaḥ pāvako ' asmabhyam̐ śivo bhava ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्निस् तिग्मेन शोचिषा यासद् विश्वं न्य् अत्रिणम् । अग्निर् नो वनते रयिम् ॥

agnis tigmena śociṣā yāsad viśvaṃ ny atriṇam | agnir no vanate rayim ||

य ऽ इमा विश्वा भुवनानि जुह्वद् ऋषिर् होता न्य् असीदत् पिता नः । स ऽ आशिषा द्रविणम् इच्छमानः प्रथमच्छद् अवराꣳ ऽ आ विवेश ॥

ya ' imā viśvā bhuvanāni juhvad ṛṣir hotā ny asīdat pitā naḥ | sa ' āśiṣā draviṇam icchamānaḥ prathamacchad avarām̐ ' ā viveśa ||

किꣳ स्विद् आसीद् अधिष्ठानम् आरम्भणं कतमत् स्वित् कथासीत् । यतो भूमिं जनयन् विश्वकर्मा वि द्याम् और्णोन् महिना विश्वचक्षाः ॥

kim̐ svid āsīd adhiṣṭhānam ārambhaṇaṃ katamat svit kathāsīt | yato bhūmiṃ janayan viśvakarmā vi dyām aurṇon mahinā viśvacakṣāḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विश्वतश्चक्षुर् उत विश्वतोमुखो विश्वतोबाहुर् उत विश्वतस्पात् । सं बाहुभ्यां धमति सं पतत्रैर् द्यावाभूमी जनयन् देव ऽ एकः ॥

viśvataścakṣur uta viśvatomukho viśvatobāhur uta viśvataspāt | saṃ bāhubhyāṃ dhamati saṃ patatrair dyāvābhūmī janayan deva ' ekaḥ ||

किꣳ स्विद् वनं क ऽ उ स वृक्ष ऽ आस यतो द्यावापृथिवी निष्टतक्षुः । मनीषिणो मनसा पृच्छतेद् उ तद् यद् अध्यतिष्ठद् भुवनानि धारयन् ॥

kim̐ svid vanaṃ ka ' u sa vṛkṣa ' āsa yato dyāvāpṛthivī niṣṭatakṣuḥ | manīṣiṇo manasā pṛcchated u tad yad adhyatiṣṭhad bhuvanāni dhārayan ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

या ते धामानि परमाणि यावमा या मध्यमा विश्वकर्मन्न् उतेमा । शिक्षा सखिभ्यो हविषि स्वधावः स्वयं यजस्व तन्वं वृधानः ॥

yā te dhāmāni paramāṇi yāvamā yā madhyamā viśvakarmann utemā | śikṣā sakhibhyo haviṣi svadhāvaḥ svayaṃ yajasva tanvaṃ vṛdhānaḥ ||

विश्वकर्मन् हविषा वावृधानः स्वयं यजस्व पृथिवीम् उत द्याम् । मुह्यन्त्व् अन्ये ऽ अभितो सपत्ना ऽ इहास्माकं मघवा सूरिर् अस्तु ॥

viśvakarman haviṣā vāvṛdhānaḥ svayaṃ yajasva pṛthivīm uta dyām | muhyantv anye ' abhito sapatnā ' ihāsmākaṃ maghavā sūrir astu ||

वाचस् पतिं विश्वकर्माणमूतये मनोजुवं वाजे ऽ अद्या हुवेम । स नो विश्वानि हवनानि जोषद् विश्वशम्भूर् अवसे साधुकर्मा ॥

vācas patiṃ viśvakarmāṇamūtaye manojuvaṃ vāje ' adyā huvema | sa no viśvāni havanāni joṣad viśvaśambhūr avase sādhukarmā ||

विश्वकर्मन् हविषा वर्धनेन त्रातारम् इन्द्रम् अकृणोर् अवध्यम् । तस्मै विशः समनमन्त पूर्वीर् अयम् उग्रो विहव्यो यथासत् ॥

viśvakarman haviṣā vardhanena trātāram indram akṛṇor avadhyam | tasmai viśaḥ samanamanta pūrvīr ayam ugro vihavyo yathāsat ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चक्षुषः पिता मनसा हि धीरो घृतम् एने अजनन् नम्नमाने । यदेद् अन्ता ऽ अददृहन्त पूर्व ऽ आद् इद् द्यावापृथिवी ऽ अप्रथेताम् ॥

cakṣuṣaḥ pitā manasā hi dhīro ghṛtam ene ajanan namnamāne | yaded antā ' adadṛhanta pūrva ' ād id dyāvāpṛthivī ' aprathetām ||

विश्वकर्मा विमना ऽ आद् विहाया धाता विधाता परमोत संदृक् । तेषाम् इष्टानि सम् इषा मदन्ति यत्रा सप्तऋषीन् पर ऽ एकम् आहुः ॥

viśvakarmā vimanā ' ād vihāyā dhātā vidhātā paramota saṃdṛk | teṣām iṣṭāni sam iṣā madanti yatrā saptaṛṣīn para ' ekam āhuḥ ||

यो नः पिता जनिता यो विधाता धामानि वेद भुवनानि विश्वा । यो देवानां नामधा ऽ एक ऽ एव तꣳ संप्रश्नं भुवना यन्त्य् अन्या ॥

yo naḥ pitā janitā yo vidhātā dhāmāni veda bhuvanāni viśvā | yo devānāṃ nāmadhā ' eka ' eva tam̐ saṃpraśnaṃ bhuvanā yanty anyā ||

त ऽ आयजन्त द्रविणꣳ सम् अस्मा ऽ ऋषयः पूर्वे जरितारो न भूना । असूर्ते सूर्ते रजसि निषत्ते ये भूतानि समकृण्वन्न् इमानि ॥

ta ' āyajanta draviṇam̐ sam asmā ' ṛṣayaḥ pūrve jaritāro na bhūnā | asūrte sūrte rajasi niṣatte ye bhūtāni samakṛṇvann imāni ||

परो दिवा पर ऽ एना पृथिव्या परो देवेभिर् असुरैर् यद् अस्ति । कꣳ स्विद् गर्भं प्रथमं दध्र आपो यत्र देवाः समपश्यन्त पूर्वे ॥

paro divā para ' enā pṛthivyā paro devebhir asurair yad asti | kam̐ svid garbhaṃ prathamaṃ dadhra āpo yatra devāḥ samapaśyanta pūrve ||

तम् इद् गर्भं प्रथमं दध्र ऽ आपो यत्र देवाः समगच्छन्त विश्वे । अजस्य नाभाव् अध्य् एकम् अर्पितं यस्मिन् विश्वानि भुवनानि तस्थुः ॥

tam id garbhaṃ prathamaṃ dadhra ' āpo yatra devāḥ samagacchanta viśve | ajasya nābhāv adhy ekam arpitaṃ yasmin viśvāni bhuvanāni tasthuḥ ||

न तं विदाथ य ऽ इमा जजानान्यद् युष्माकम् अन्तरं बभूव । नीहारेण प्रावृता जल्प्या चासुतृप ऽ उक्थशासश् चरन्ति ॥

na taṃ vidātha ya ' imā jajānānyad yuṣmākam antaraṃ babhūva | nīhāreṇa prāvṛtā jalpyā cāsutṛpa ' ukthaśāsaś caranti ||

विश्वकर्मा ह्य् अजनिष्ट देव ऽ आद् इद् गन्धर्वो ऽ अभवद् द्वितीयः । तृतीयः पिता जनितौषधीनाम् अपां गर्भं व्यदधात् पुरुत्रा ॥

viśvakarmā hy ajaniṣṭa deva ' ād id gandharvo ' abhavad dvitīyaḥ | tṛtīyaḥ pitā janitauṣadhīnām apāṃ garbhaṃ vyadadhāt purutrā ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आशुः शिशानो वृषभो न भीमो घनाघनः क्षोभणश् चर्षणीनाम् । संक्रन्दनोऽनिमिष ऽ एकवीरः शतꣳ सेना ऽ अजयत् साकम् इन्द्रः ॥

āśuḥ śiśāno vṛṣabho na bhīmo ghanāghanaḥ kṣobhaṇaś carṣaṇīnām | saṃkrandano'nimiṣa ' ekavīraḥ śatam̐ senā ' ajayat sākam indraḥ ||

संक्रन्दनेनानिमिषेण जिष्णुना युत्कारेण दुश्च्यवनेन धृष्णुना । तद् इन्द्रेण जयत तत् सहध्वं युधो नर इषुहस्तेन वृष्णा ॥

saṃkrandanenānimiṣeṇa jiṣṇunā yutkāreṇa duścyavanena dhṛṣṇunā | tad indreṇa jayata tat sahadhvaṃ yudho nara iṣuhastena vṛṣṇā ||

स ऽ इषुहस्तैः स निषङ्गिभिर् वशी सꣳस्रष्टा स युध ऽ इन्द्रो गणेन । सꣳसृष्टजित् सोमपा बाहुशर्ध्य् उग्रधन्वा प्रतिहिताभिर् अस्ता ॥

sa ' iṣuhastaiḥ sa niṣaṅgibhir vaśī sam̐sraṣṭā sa yudha ' indro gaṇena | sam̐sṛṣṭajit somapā bāhuśardhy ugradhanvā pratihitābhir astā ||

बृहस्पते परि दीया रथेन रक्षोहामित्राँ२ऽ अपबाधमानः । प्रभञ्जन्त् सेनाः प्रमृणो युधा जयन्न् अस्माकम् एध्य् अविता रथानाम् ॥

bṛhaspate pari dīyā rathena rakṣohāmitrā~2' apabādhamānaḥ | prabhañjant senāḥ pramṛṇo yudhā jayann asmākam edhy avitā rathānām ||

बलविज्ञाय स्थविरः प्रवीरः सहस्वान् वाजी सहमान ऽ उग्रः । अभिवीरो ऽ अभिसत्वा सहोजा जैत्रम् इन्द्र रथम् आ तिष्ठ गोवित् ॥

balavijñāya sthaviraḥ pravīraḥ sahasvān vājī sahamāna ' ugraḥ | abhivīro ' abhisatvā sahojā jaitram indra ratham ā tiṣṭha govit ||

गोत्रभिदं गोविदं वज्रबाहुं जयन्तम् अज्म प्रमृणन्तम् ओजसा । इमꣳ सजाता ऽ अनु वीरयध्वम् इन्द्रꣳ सखायो ऽ अनु सꣳ रभध्वम् ॥

gotrabhidaṃ govidaṃ vajrabāhuṃ jayantam ajma pramṛṇantam ojasā | imam̐ sajātā ' anu vīrayadhvam indram̐ sakhāyo ' anu sam̐ rabhadhvam ||

अभि गोत्राणि सहसा गाहमानो ऽदयो वीरः शतमन्युर् इन्द्रः । दुश्च्यवनः पृतनाषाड् अयुध्यो ऽस्माकꣳ सेना अवतु प्र युत्सु ॥

abhi gotrāṇi sahasā gāhamāno 'dayo vīraḥ śatamanyur indraḥ | duścyavanaḥ pṛtanāṣāḍ ayudhyo 'smākam̐ senā avatu pra yutsu ||

इन्द्र ऽ आसां नेता बृहस्पतिर् दक्षिणा यज्ञः पुर ऽ एतु सोमः । देवसेनानाम् अभिभञ्जतीनां जयन्तीनां मरुतो यन्त्व् अग्रम् ॥

indra ' āsāṃ netā bṛhaspatir dakṣiṇā yajñaḥ pura ' etu somaḥ | devasenānām abhibhañjatīnāṃ jayantīnāṃ maruto yantv agram ||

इन्द्रस्य वृष्णो वरुणस्य राज्ञ ऽ आदित्यानां मरुताꣳ शर्ध ऽ उग्रम् । महामनसां भुवनच्यवानां घोषो देवानां जयताम् उद् अस्थात् ॥

indrasya vṛṣṇo varuṇasya rājña ' ādityānāṃ marutām̐ śardha ' ugram | mahāmanasāṃ bhuvanacyavānāṃ ghoṣo devānāṃ jayatām ud asthāt ||

उद् धर्षय मघवन्न् आयुधान्य् उत् सत्वनां मामकानां मनाꣳसि । उद् वृत्रहन् वाजिनां वाजिनान्य् उद् रथानां जयतां यन्तु घोषाः ॥

ud dharṣaya maghavann āyudhāny ut satvanāṃ māmakānāṃ manām̐si | ud vṛtrahan vājināṃ vājināny ud rathānāṃ jayatāṃ yantu ghoṣāḥ ||

अस्माकम् इन्द्रः समृतेषु ध्वजेष्व् अस्माकं या ऽ इषवस् ता जयन्तु । अस्माकं वीरा ऽ उत्तरे भवन्त्व् अस्माꣳऽ उ देवा ऽ अवता हवेषु ॥

asmākam indraḥ samṛteṣu dhvajeṣv asmākaṃ yā ' iṣavas tā jayantu | asmākaṃ vīrā ' uttare bhavantv asmām̐' u devā ' avatā haveṣu ||

अमीषां चित्तं प्रतिलोभयन्ती गृहाणाङ्गान्य् अप्वे परेहि । अभि प्रेहि निर् दह हृत्सु शोकैर् अन्धेनामित्रास् तमसा सचन्ताम् ॥

amīṣāṃ cittaṃ pratilobhayantī gṛhāṇāṅgāny apve parehi | abhi prehi nir daha hṛtsu śokair andhenāmitrās tamasā sacantām ||

अवसृष्टा परा पत शरव्ये ब्रह्मसꣳशिते । गच्छामित्रान् प्र पद्यस्व मामीषां कं चनोच् छिषः ॥

avasṛṣṭā parā pata śaravye brahmasam̐śite | gacchāmitrān pra padyasva māmīṣāṃ kaṃ canoc chiṣaḥ ||

प्रेता जयता नर ऽ इन्द्रो वः शर्म यच्छतु । उग्रा वः सन्तु बाहवो ऽनाधृष्या यथासथ ॥

pretā jayatā nara ' indro vaḥ śarma yacchatu | ugrā vaḥ santu bāhavo 'nādhṛṣyā yathāsatha ||

असौ या सेना मरुतः परेषाम् अभ्येति न ऽ ओजसा स्पर्धमाना । तां गूहत तमसापव्रतेन यथामी ऽ अन्यो ऽ अन्यं न जानन् ॥

asau yā senā marutaḥ pareṣām abhyeti na ' ojasā spardhamānā | tāṃ gūhata tamasāpavratena yathāmī ' anyo ' anyaṃ na jānan ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्र वाणाः सम्पतन्ति कुमारा विशिखाऽइव । तन्न ऽ इन्द्रो बृहस्पतिर् अदितिः शर्म यच्छतु विश्वाहा शर्म यच्छतु ॥

yatra vāṇāḥ sampatanti kumārā viśikhā'iva | tanna ' indro bṛhaspatir aditiḥ śarma yacchatu viśvāhā śarma yacchatu ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मर्माणि ते वर्मणा छादयामि सोमस् त्वा राजामृतेनानु वस्ताम् । उरोर् वरीयो वरुणस् ते कृणोतु जयन्तं त्वानु देवा मदन्तु ॥

marmāṇi te varmaṇā chādayāmi somas tvā rājāmṛtenānu vastām | uror varīyo varuṇas te kṛṇotu jayantaṃ tvānu devā madantu ||

उद् एनम् उत्तरां नयाग्ने घृतेनाहुत । रायस्पोषेण सꣳ सृज प्रजया च बहुं कृधि ॥

ud enam uttarāṃ nayāgne ghṛtenāhuta | rāyaspoṣeṇa sam̐ sṛja prajayā ca bahuṃ kṛdhi ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इन्द्रेमं प्रतरां नय सजातानाम् असद्वशी । सम् एनं वर्चसा सृज देवानां भागदा ऽ असत् ॥

indremaṃ pratarāṃ naya sajātānām asadvaśī | sam enaṃ varcasā sṛja devānāṃ bhāgadā ' asat ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्य कुर्मो गृहे हविस् तम् अग्ने वर्धया त्वम् । तस्मै देवा ऽ अधि ब्रुवन्न् अयं च ब्रह्मणस्पतिः ॥

yasya kurmo gṛhe havis tam agne vardhayā tvam | tasmai devā ' adhi bruvann ayaṃ ca brahmaṇaspatiḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उद् उ त्वा विश्वे देवा ऽ अग्ने भरन्तु चित्तिभिः । स नो बह्व शिवस् त्वꣳ सुप्रतीको विभावसुः ॥

ud u tvā viśve devā ' agne bharantu cittibhiḥ | sa no bahva śivas tvam̐ supratīko vibhāvasuḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्च दिशो दैवीर् यज्ञम् अवन्तु देवीर् अपामतिं दुर्मतिं बाधमानाः । रायस्पोषे यज्ञपतिम् आभजन्ती रायस्पोषे ऽ अधि यज्ञो ऽ अस्थात् ॥

pañca diśo daivīr yajñam avantu devīr apāmatiṃ durmatiṃ bādhamānāḥ | rāyaspoṣe yajñapatim ābhajantī rāyaspoṣe ' adhi yajño ' asthāt ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समिद्धे ऽ अग्नाव् अधि मामहान ऽ उक्थपत्र ऽ ईड्यो गृभीतः । तप्तं घर्मं परिगृह्यायजन्तोर्जा यद् यज्ञम् अयजन्त देवाः ॥

samiddhe ' agnāv adhi māmahāna ' ukthapatra ' īḍyo gṛbhītaḥ | taptaṃ gharmaṃ parigṛhyāyajantorjā yad yajñam ayajanta devāḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दैव्याय धर्त्रे जोष्ट्रे देवश्रीः श्रीमनाः शतपयाः । परिगृह्य देवा यज्ञम् आयन् देवा देवेभ्यो ऽ अध्वर्यन्तो ऽ अस्थुः ॥

daivyāya dhartre joṣṭre devaśrīḥ śrīmanāḥ śatapayāḥ | parigṛhya devā yajñam āyan devā devebhyo ' adhvaryanto ' asthuḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वीतꣳ हविः शमितꣳ शमिता यजध्यै तुरीयो यज्ञो यत्र हव्यम् एति । ततो वाका ऽ आशिषो नो जुषन्ताम् ॥

vītam̐ haviḥ śamitam̐ śamitā yajadhyai turīyo yajño yatra havyam eti | tato vākā ' āśiṣo no juṣantām ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूर्यरश्मिर् हरिकेशः पुरस्तात् सविता ज्योतिर् उद् अयाꣳऽ अजस्रम् । तस्य पूषा प्रसवे याति विद्वान्त् सम्पश्यन् विश्वा भुवनानि गोपाः ॥

sūryaraśmir harikeśaḥ purastāt savitā jyotir ud ayām̐' ajasram | tasya pūṣā prasave yāti vidvānt sampaśyan viśvā bhuvanāni gopāḥ ||

विमान ऽ एष दिवो मध्य ऽ आस्त ऽ आपप्रिवान् रोदसी ऽ अन्तरिक्षम् । स विश्वाचीर् अभि चष्टे घृताचीर् अन्तरा पूर्वम् अपरं च केतुम् ॥

vimāna ' eṣa divo madhya ' āsta ' āpaprivān rodasī ' antarikṣam | sa viśvācīr abhi caṣṭe ghṛtācīr antarā pūrvam aparaṃ ca ketum ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उक्षा समुद्रो ऽ अरुणः सुपर्णः पूर्वस्य योनिं पितुर् आ विवेश । मध्ये दिवो निहितः पृश्निर् अश्मा वि चक्रमे रजसस् पात्य् अन्तौ ॥

ukṣā samudro ' aruṇaḥ suparṇaḥ pūrvasya yoniṃ pitur ā viveśa | madhye divo nihitaḥ pṛśnir aśmā vi cakrame rajasas pāty antau ||

इन्द्रं विश्वा ऽ अवीवृधन्त् समुद्रव्यचसं गिरः । रथीतमꣳ रथीनां वाजानाꣳ सत्पतिं पतिम् ॥

indraṃ viśvā ' avīvṛdhant samudravyacasaṃ giraḥ | rathītamam̐ rathīnāṃ vājānām̐ satpatiṃ patim ||

देवहूर् यज्ञ ऽ आ च वक्षत् सुम्नहूर् यज्ञ ऽ आ च वक्षत् । यक्षद् अग्निर् देवो देवाꣳऽ आ च वक्षत् ॥

devahūr yajña ' ā ca vakṣat sumnahūr yajña ' ā ca vakṣat | yakṣad agnir devo devām̐' ā ca vakṣat ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाजस्य मा प्रसव ऽ उद्ग्राभेणोद् अग्रभीत् । अध सपत्नान् इन्द्रो मे निग्राभेणाधराꣳऽ अकः ॥

vājasya mā prasava ' udgrābheṇod agrabhīt | adha sapatnān indro me nigrābheṇādharām̐' akaḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उद्ग्राभं च निग्राभं च ब्रह्म देवा ऽ अवीवृधन् । अधा सपत्नान् इन्द्राग्नी मे विषूचीनान् व्यस्यताम् ॥

udgrābhaṃ ca nigrābhaṃ ca brahma devā ' avīvṛdhan | adhā sapatnān indrāgnī me viṣūcīnān vyasyatām ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रमध्वम् अग्निना नाकम् उख्यꣳ हस्तेषु बिभ्रतः । दिवस् पृष्ठꣳ स्वर् गत्वा मिश्रा देवेभिर् आध्वम् ॥

kramadhvam agninā nākam ukhyam̐ hasteṣu bibhrataḥ | divas pṛṣṭham̐ svar gatvā miśrā devebhir ādhvam ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राचीम् अनु प्रदिशं प्रेहि विद्वान् अग्नेर् अग्ने पुरो ऽ अग्निर् भवेह । विश्वा ऽ आशा दीद्यानो वि भाह्य् ऊर्जं नो धेहि द्विपदे चतुष्पदे ॥

prācīm anu pradiśaṃ prehi vidvān agner agne puro ' agnir bhaveha | viśvā ' āśā dīdyāno vi bhāhy ūrjaṃ no dhehi dvipade catuṣpade ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृथिव्या ऽ अहम् उद् अन्तरिक्षम् आरुहम् अन्तरिक्षाद् दिवम् आरुहम् । दिवो नाकस्य पृष्ठात् स्वर् ज्योतिर् अगाम् अहम् ॥

pṛthivyā ' aham ud antarikṣam āruham antarikṣād divam āruham | divo nākasya pṛṣṭhāt svar jyotir agām aham ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वर् यन्तो नापेक्षन्त ऽ आ द्याꣳ रोहन्ति रोदसी । यज्ञं ये विश्वतोधारꣳ सुविद्वाꣳसो वितेनिरे ॥

svar yanto nāpekṣanta ' ā dyām̐ rohanti rodasī | yajñaṃ ye viśvatodhāram̐ suvidvām̐so vitenire ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्ने प्रेहि प्रथमो देवयतां चक्षुर् देवानाम् उत मर्त्यानाम् । इयक्षमाणा भृगुभिः सजोषाः स्वर् यन्तु यजमानाः स्वस्ति ॥

agne prehi prathamo devayatāṃ cakṣur devānām uta martyānām | iyakṣamāṇā bhṛgubhiḥ sajoṣāḥ svar yantu yajamānāḥ svasti ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नक्तोषासा समनसा विरूपे धापयेते शिशुम् एकꣳ समीची । द्यावाक्षामा रुक्मो ऽ अन्तर् वि भाति देवा ऽ अग्निं धारयन् द्रविणोदाः ॥

naktoṣāsā samanasā virūpe dhāpayete śiśum ekam̐ samīcī | dyāvākṣāmā rukmo ' antar vi bhāti devā ' agniṃ dhārayan draviṇodāḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्ने सहस्राक्ष शतमूर्धञ् छतं ते प्राणाः सहस्रं व्यानाः । त्वꣳ साहस्रस्य राय ऽ ईशिषे तस्मै ते विधेम वाजाय स्वाहा ॥

agne sahasrākṣa śatamūrdhañ chataṃ te prāṇāḥ sahasraṃ vyānāḥ | tvam̐ sāhasrasya rāya ' īśiṣe tasmai te vidhema vājāya svāhā ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुपर्णो ऽसि गरुत्मान् पृष्ठे पृथिव्याः सीद । भासान्तरिक्षम् आ पृण ज्योतिषा दिवम् उत् तभान तेजसा दिश ऽ उद् दृꣳह ॥

suparṇo 'si garutmān pṛṣṭhe pṛthivyāḥ sīda | bhāsāntarikṣam ā pṛṇa jyotiṣā divam ut tabhāna tejasā diśa ' ud dṛm̐ha ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आजुह्वानः सुप्रतीकः पुरस्ताद् अग्ने योनिम् आ सीद साधुया । अस्मिन्त्सधस्थे ऽ अध्य् उत्तरस्मिन् विश्वे देवा यजमानश् च सीदत ॥

ājuhvānaḥ supratīkaḥ purastād agne yonim ā sīda sādhuyā | asmintsadhasthe ' adhy uttarasmin viśve devā yajamānaś ca sīdata ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तꣳ सवितुर् वरेण्यस्य चित्राम् आहं वृणे सुमतिं विश्वजन्याम् । याम् अस्य कण्वो अदुहत् प्रपीनाꣳ सहस्रधारां पयसा महीं गाम् ॥

tam̐ savitur vareṇyasya citrām āhaṃ vṛṇe sumatiṃ viśvajanyām | yām asya kaṇvo aduhat prapīnām̐ sahasradhārāṃ payasā mahīṃ gām ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विधेम ते परमे जन्मन्न् अग्ने विधेम स्तोमैर् अवरे सधस्थे । यस्माद् योनेर् उदारिथा यजे तं प्र त्वे हवीꣳषि जुहुरे समिद्धे ॥

vidhema te parame janmann agne vidhema stomair avare sadhasthe | yasmād yoner udārithā yaje taṃ pra tve havīm̐ṣi juhure samiddhe ||

प्रेद्धो ऽ अग्ने दीदिहि पुरो नो ऽजस्रया सूर्म्या यविष्ठ । त्वाꣳ शश्वन्त ऽ उप यन्ति वाजाः ॥

preddho ' agne dīdihi puro no 'jasrayā sūrmyā yaviṣṭha | tvām̐ śaśvanta ' upa yanti vājāḥ ||

अग्ने तम् अद्याश्वं न स्तोमैः क्रतुं न भद्रꣳ हृदिस्पृशम् । ऋध्यामा त ऽ ओहैः ॥

agne tam adyāśvaṃ na stomaiḥ kratuṃ na bhadram̐ hṛdispṛśam | ṛdhyāmā ta ' ohaiḥ ||

चित्तिं जुहोमि मनसा घृतेन यथा देवा ऽ इहागमन् वीतिहोत्रा ऽ ऋतावृधः । पत्ये विश्वस्य भूमनो जुहोमि विश्वकर्मणे विश्वाहादाभ्यꣳ हवि ॥

cittiṃ juhomi manasā ghṛtena yathā devā ' ihāgaman vītihotrā ' ṛtāvṛdhaḥ | patye viśvasya bhūmano juhomi viśvakarmaṇe viśvāhādābhyam̐ havi ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सप्त ते ऽ अग्ने समिधः सप्त जिह्वाः सप्त ऽ ऋषयः सप्त धाम प्रियाणि । सप्त होत्राः सप्तधा त्वा यजन्ति सप्त योनीर् आ पृणस्व घृतेन स्वाहा ॥

sapta te ' agne samidhaḥ sapta jihvāḥ sapta ' ṛṣayaḥ sapta dhāma priyāṇi | sapta hotrāḥ saptadhā tvā yajanti sapta yonīr ā pṛṇasva ghṛtena svāhā ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुक्रज्योतिश् च चित्रज्योतिश् च सत्यज्योतिश् च ज्योतिष्माꣳश् च । शुक्रश् च ऽ ऋतपाश् चात्यꣳहाः ॥

śukrajyotiś ca citrajyotiś ca satyajyotiś ca jyotiṣmām̐ś ca | śukraś ca ' ṛtapāś cātyam̐hāḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ईदृङ् चान्यदृङ् च सदृङ् च प्रतिसदृङ् च । मितश् च संमितश् च सभराः ॥

īdṛṅ cānyadṛṅ ca sadṛṅ ca pratisadṛṅ ca | mitaś ca saṃmitaś ca sabharāḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋतश् च सत्यश् च ध्रुवश् च धरुणश् च । धर्ता च विधर्ता च विधारयः ॥

ṛtaś ca satyaś ca dhruvaś ca dharuṇaś ca | dhartā ca vidhartā ca vidhārayaḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋतजिच् च सत्यजिच् च सेनजिच् च सुषेणश् च । अन्तिमित्रश् च दूरेऽअमित्रश् च गणः ॥

ṛtajic ca satyajic ca senajic ca suṣeṇaś ca | antimitraś ca dūre'amitraś ca gaṇaḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ईदृक्षास ऽ एतादृक्षास ऽ ऊ षु णः सदृक्षासः प्रतिसदृक्षास ऽ एतन । मितासश् च संमितासो नो ऽ अद्य सभरसो मरुतो यज्ञे ऽ अस्मिन् ॥

īdṛkṣāsa ' etādṛkṣāsa ' ū ṣu ṇaḥ sadṛkṣāsaḥ pratisadṛkṣāsa ' etana | mitāsaś ca saṃmitāso no ' adya sabharaso maruto yajñe ' asmin ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वतवाꣳश् च प्रघासी च सांतपनश् च गृहमेधी च । क्रीडी च शाकी चोज्जेषी ॥

svatavām̐ś ca praghāsī ca sāṃtapanaś ca gṛhamedhī ca | krīḍī ca śākī cojjeṣī ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उग्रश् च भीमश् च ध्वान्तश् च धुनिश् च । सासह्वाꣳश् चाभियुग्वा च विक्षिपः स्वाहा । इन्द्रं दैवीर् विशो मरुतो ऽनुवर्त्मानो ऽभवन् यथेन्द्रं दैवीर् विशो मरुतो ऽनुवर्त्मानो ऽभवन् । एवम् इमं यजमानं दैवीश् च विशो मानुषीश् चानुवर्त्मानो भवन्तु ॥

ugraś ca bhīmaś ca dhvāntaś ca dhuniś ca | sāsahvām̐ś cābhiyugvā ca vikṣipaḥ svāhā | indraṃ daivīr viśo maruto 'nuvartmāno 'bhavan yathendraṃ daivīr viśo maruto 'nuvartmāno 'bhavan | evam imaṃ yajamānaṃ daivīś ca viśo mānuṣīś cānuvartmāno bhavantu ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इमꣳ स्तनमूर्जस्वन्तं धयापां प्रपीनम् अग्ने सरिरस्य मध्ये । उत्सं जुषस्व मधुमन्तम् अर्वन्त् समुद्रियꣳ सदनम् आ विशस्व ॥

imam̐ stanamūrjasvantaṃ dhayāpāṃ prapīnam agne sarirasya madhye | utsaṃ juṣasva madhumantam arvant samudriyam̐ sadanam ā viśasva ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घृतं मिमिक्षे घृतम् अस्य योनिर् घृते श्रितो घृतम् व् अस्य धाम । अनुष्वधम् आ वह मादयस्व स्वाहाकृतं वृषभ वक्षि हव्यम् ॥

ghṛtaṃ mimikṣe ghṛtam asya yonir ghṛte śrito ghṛtam v asya dhāma | anuṣvadham ā vaha mādayasva svāhākṛtaṃ vṛṣabha vakṣi havyam ||

समुद्राद् ऊर्मिर् मधुमाꣳऽ उद् आरद् उपाꣳशुना सम् अमृतत्वम् आनट् । घृतस्य नाम गुह्यं यद् अस्ति जिह्वा देवानाम् अमृतस्य नाभिः ॥

samudrād ūrmir madhumām̐' ud ārad upām̐śunā sam amṛtatvam ānaṭ | ghṛtasya nāma guhyaṃ yad asti jihvā devānām amṛtasya nābhiḥ ||

वयं नाम प्र ब्रवामा घृतस्यास्मिन् यज्ञे धारयामा नमोभिः । उप ब्रह्मा शृणवच् छस्यमानं चतुःशृङ्गो ऽवमीद् गौर एतत् ॥

vayaṃ nāma pra bravāmā ghṛtasyāsmin yajñe dhārayāmā namobhiḥ | upa brahmā śṛṇavac chasyamānaṃ catuḥśṛṅgo 'vamīd gaura etat ||

चत्वारि शृङ्गा त्रयो ऽ अस्य पादा द्वे शीर्षे सप्त हस्तासो ऽ अस्य । त्रिधा बद्धो वृषभो रोरवीति महो देवो मर्त्याꣳ ऽ आ विवेश ॥

catvāri śṛṅgā trayo ' asya pādā dve śīrṣe sapta hastāso ' asya | tridhā baddho vṛṣabho roravīti maho devo martyām̐ ' ā viveśa ||

त्रिधा हितं पणिभिर् गुह्यमानं गवि देवासो घृतम् अन्व् अविन्दन् । इन्द्र ऽ एकꣳ सूर्य ऽ एकं जजान वेनाद् एकꣳ स्वधया निष्टतक्षुः ॥

tridhā hitaṃ paṇibhir guhyamānaṃ gavi devāso ghṛtam anv avindan | indra ' ekam̐ sūrya ' ekaṃ jajāna venād ekam̐ svadhayā niṣṭatakṣuḥ ||

एता ऽअर्षन्ति हृद्यात् समुद्राच् छतव्रजा रिपुणा नावचक्षे । घृतस्य धारा ऽ अभि चाकशीमि हिरण्ययो वेतसो मध्य ऽ आसाम् ॥

etā 'arṣanti hṛdyāt samudrāc chatavrajā ripuṇā nāvacakṣe | ghṛtasya dhārā ' abhi cākaśīmi hiraṇyayo vetaso madhya ' āsām ||

सम्यक् स्रवन्ति सरितो न धेना ऽ अन्तर् हृदा मनसा पूयमानाः । एते ऽ अर्षन्त्य् ऊर्मयो घृतस्य मृगा ऽइव क्षिपणोर् ईषमाणाः ॥

samyak sravanti sarito na dhenā ' antar hṛdā manasā pūyamānāḥ | ete ' arṣanty ūrmayo ghṛtasya mṛgā 'iva kṣipaṇor īṣamāṇāḥ ||

सिन्धोर् इव प्राध्वने शूघनासो वातप्रमियः पतयन्ति यह्वाः । घृतस्य धारा ऽ अरुषो न वाजी काष्ठा भिन्दन्न् ऊर्मिभिः पिन्वमानः ॥

sindhor iva prādhvane śūghanāso vātapramiyaḥ patayanti yahvāḥ | ghṛtasya dhārā ' aruṣo na vājī kāṣṭhā bhindann ūrmibhiḥ pinvamānaḥ ||

अभि प्रवन्त समनेव योषाः कल्याण्यः स्मयमानासो ऽ अग्निम् । घृतस्य धाराः समिधो नसन्त ता जुषाणो हर्यति जातवेदाः ॥

abhi pravanta samaneva yoṣāḥ kalyāṇyaḥ smayamānāso ' agnim | ghṛtasya dhārāḥ samidho nasanta tā juṣāṇo haryati jātavedāḥ ||

कन्या ऽइव वहतुम् एतवा ऽ उ ऽ अञ्ज्य् अञ्जाना ऽ अभि चाकशीमि । यत्र सोमः सूयते यत्र यज्ञो घृतस्य धारा ऽ अभि तत् पवन्ते ॥

kanyā 'iva vahatum etavā ' u ' añjy añjānā ' abhi cākaśīmi | yatra somaḥ sūyate yatra yajño ghṛtasya dhārā ' abhi tat pavante ||

अभ्य् अर्षत सुष्टुतिं गव्यम् आजिम् अस्मासु भद्रा द्रविणानि धत्त । इमं यज्ञं नयत देवता नो घृतस्य धारा मधुमत् पवन्ते ॥

abhy arṣata suṣṭutiṃ gavyam ājim asmāsu bhadrā draviṇāni dhatta | imaṃ yajñaṃ nayata devatā no ghṛtasya dhārā madhumat pavante ||

धामन् ते विश्वं भुवनम् अधि श्रितम् अन्तः समुद्रे हृद्यन्तर् आयुषि । अपाम् अनीके समिथे य ऽ आभृतस् तम् अश्याम मधुमन्तं त ऽ ऊर्मिम् ॥

dhāman te viśvaṃ bhuvanam adhi śritam antaḥ samudre hṛdyantar āyuṣi | apām anīke samithe ya ' ābhṛtas tam aśyāma madhumantaṃ ta ' ūrmim ||