राजा - (सहर्षम्) वयस्य त्वरिततरम् अभिधीयताम् । विदूषकः - भो तुमं दाव अणेअसमर संघट्ठप्पहावबाहुसाली । पुणो वि अणेअगअतुरअपआइदुव्विसहबलसमुदिदो । ता सव्वबलसंदोहेण अन्तेउरं सुपीडिअं करिअ दाणिम् एव्व आरण्णिअं मुन्चावेहि । [भो त्वं तावद् अनेकसमरसंघट्टप्रभावबाहुशाली । पुनर् अप्य् अनेकगजतुरगपदातिदुर्विषहबलसमुदितः । तत् सर्वबलसंदोहेनान्तःपुरं सुपीडितं कृत्वेदानीम् एवारण्यिकां मोचय ।] राजा - वयस्य अशक्यम् उपदिष्टम् । विदूषकः - किम् एत्थ असक्कं । जदो दाव कुज्जवामणबुड्ढअञ्चुइवज्जिदो मणुस्सो अवरो णत्थि तर्हि । [किम् अत्राशक्यम् । यतस् तावत् कुब्जवामनवृद्धकञ्चुकिवर्जितो मनुष्यो ऽपरो नास्ति तत्र ।] राजा - (सावज्ञम्) मूर्ख किम् असंबद्धं प्रलपसि । देव्याः प्रसादं मुक्त्वा नान्यस् तस्या मोक्षणाभ्युपायः । तत् कथय कथं देवीं प्रसादयामि । विदूषकः - भो मासोववासं करिअ जीविदं धारेहि । एव्वं देवी चण्डी पसीदिस्सदि । [भोः मासोपवासं कृत्वा जीवितं धारय । एवं देवी चण्डी प्रसत्स्यति ।] राजा - (विहस्य) अलं परिहासेन । कथय कथं देवीं प्रसादयामि । धृष्टः किं पुरतो ऽवरुध्य विहसन् गृह्णामि कण्ठे प्रियां किं वा चाटुशतप्रपञ्चरचनाप्रीतां करिष्यामि ताम् । किं तिष्ठामि कृताञ्जलिर् निपतितो देव्याः पुरः पादयोः सत्यं सत्यम् अहो न वेद्म्य् अनुनयो देव्याः कथं स्याद् इति
rājā - (saharṣam) vayasya tvaritataram abhidhīyatām | vidūṣakaḥ - bho tumaṃ dāva aṇeasamara saṃghaṭṭhappahāvabāhusālī | puṇo vi aṇeagaaturaapaāiduvvisahabalasamudido | tā savvabalasaṃdoheṇa anteuraṃ supīḍiaṃ karia dāṇim evva Āraṇṇiaṃ muncāvehi | [bho tvaṃ tāvad anekasamarasaṃghaṭṭaprabhāvabāhuśālī | punar apy anekagajaturagapadātidurviṣahabalasamuditaḥ | tat sarvabalasaṃdohenāntaḥpuraṃ supīḍitaṃ kṛtvedānīm evāraṇyikāṃ mocaya |] rājā - vayasya aśakyam upadiṣṭam | vidūṣakaḥ - kim ettha asakkaṃ | jado dāva kujjavāmaṇabuḍḍhaañcuivajjido maṇusso avaro ṇatthi tarhi | [kim atrāśakyam | yatas tāvat kubjavāmanavṛddhakañcukivarjito manuṣyo 'paro nāsti tatra |] rājā - (sāvajñam) mūrkha kim asaṃbaddhaṃ pralapasi | devyāḥ prasādaṃ muktvā nānyas tasyā mokṣaṇābhyupāyaḥ | tat kathaya kathaṃ devīṃ prasādayāmi | vidūṣakaḥ - bho māsovavāsaṃ karia jīvidaṃ dhārehi | evvaṃ devī Caṇḍī pasīdissadi | [bhoḥ māsopavāsaṃ kṛtvā jīvitaṃ dhāraya | evaṃ devī Caṇḍī prasatsyati |] rājā - (vihasya) alaṃ parihāsena | kathaya kathaṃ devīṃ prasādayāmi | dhṛṣṭaḥ kiṃ purato 'varudhya vihasan gṛhṇāmi kaṇṭhe priyāṃ kiṃ vā cāṭuśataprapañcaracanāprītāṃ kariṣyāmi tām / kiṃ tiṣṭhāmi kṛtāñjalir nipatito devyāḥ puraḥ pādayoḥ satyaṃ satyam aho na vedmy anunayo devyāḥ kathaṃ syād iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजा - किं मुक्तम् आसनम् अलं मयि सम्भ्रमेण नोत्थातुम् इत्थम् उचितं मम तान्तमध्ये । दृष्टिप्रसादविधिमात्रहृतो जनो ऽयम् अत्यादरेण किम् इति क्रियते विलक्षः
rājā - kiṃ muktam āsanam alaṃ mayi sambhrameṇa notthātum ittham ucitaṃ mama tāntamadhye / dṛṣṭiprasādavidhimātrahṛto jano 'yam atyādareṇa kim iti kriyate vilakṣaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भ्रूभङ्गं न करोषि रोदिषि मुहुर् मुग्धेक्षणे केवलं नातिप्रस्फुरिताधरानवरतं निःश्वासम् एवोज्झसि । वाचं नापि ददासि तिष्ठसि परं प्रध्याननम्रानना कोपस् ते स्तिमितो निपीडयति मां गूढप्रहारोपमः
bhrūbhaṅgaṃ na karoṣi rodiṣi muhur mugdhekṣaṇe kevalaṃ nātiprasphuritādharānavarataṃ niḥśvāsam evojjhasi / vācaṃ nāpi dadāsi tiṣṭhasi paraṃ pradhyānanamrānanā kopas te stimito nipīḍayati māṃ gūḍhaprahāropamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजा - (विहस्य) यद्य् एवम् अलम् उद्वेगेन मयापि ज्ञातम् । सिद्ध एवास्मिन् प्रयोजने देवीं तु दिष्ट्या वर्धयिष्यामीति नोक्तम् । अन्यथा कथम् अहं दृढवर्मवृत्तान्ते विस्रब्धस् तिष्ठामि । तत् कतिपयान्य् अहानि तद् वार्ताया आगतायाः । इदं च तत्र वर्तते । अस्मद्बलैर् विजयसेनपुरःसरैस् तैर् आक्रान्तबाह्यविषयो विहतप्रतापः । दुर्गं कलिङ्गहतकः सहसा प्रविश्य प्राकारमात्रशरणो ऽशरणः कृतो ऽसौ
rājā - (vihasya) yady evam alam udvegena mayāpi jñātam | siddha evāsmin prayojane devīṃ tu diṣṭyā vardhayiṣyāmīti noktam | anyathā katham ahaṃ Dṛḍhavarmavṛttānte visrabdhas tiṣṭhāmi | tat katipayāny ahāni tad vārtāyā āgatāyāḥ | idaṃ ca tatra vartate | asmadbalair Vijayasenapuraḥsarais tair ākrāntabāhyaviṣayo vihatapratāpaḥ / durgaṃ Kaliṅgahatakaḥ sahasā praviśya prākāramātraśaraṇo 'śaraṇaḥ kṛto 'sau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् अवस्थं च तं निर्दिष्टाक्रान्तमन्दं प्रतिदिनविरमद्वीरदासेरवृत्तं शश्वत्संशीर्यमाणद्विपतुरगनरक्षीणनिःशेषसैन्यम् । अद्य श्वो वा विभग्ने झटिति मम बलैः सर्वतस् तत्र दुर्गे बद्धं युद्धे हतं वा भगवति न चिराच् छ्रोष्यसि त्वं कलिङ्गम्
tad avasthaṃ ca taṃ nirdiṣṭākrāntamandaṃ pratidinaviramadvīradāseravṛttaṃ śaśvatsaṃśīryamāṇadvipaturaganarakṣīṇaniḥśeṣasainyam / adya śvo vā vibhagne jhaṭiti mama balaiḥ sarvatas tatra durge baddhaṃ yuddhe hataṃ vā bhagavati na cirāc chroṣyasi tvaṃ Kaliṅgam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कञ्चुकी - विजयसेन अवितथम् एतत् । पश्य । सुखनिर्भरो ऽन्यथापि स्वामिनम् अवलोक्य भवति भृत्यजनः । किं पुनर् अरिबलविघटननिर्व्यूढप्रभुनियोगभरः
kañcukī - Vijayasena avitatham etat | paśya | sukhanirbharo 'nyathāpi svāminam avalokya bhavati bhṛtyajanaḥ / kiṃ punar aribalavighaṭananirvyūḍhaprabhuniyogabharaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कञ्चुकी - देव दिष्ट्या वर्धसे । हत्वा कलिङ्गहतकं ह्य् अस्मत्स्वामी निवेशितो राज्ये । देवस्य समादेशो निर्व्यूढो विजयसेनेन
kañcukī - deva diṣṭyā vardhase | hatvā Kaliṅgahatakaṃ hy asmatsvāmī niveśito rājye / devasya samādeśo nirvyūḍho Vijayasenena
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजा - समाश्वसिहि समाश्वसिहि । पश्यामस् तावत् । कष्टं भोः कष्टम् । संजातसान्द्रमकरन्दरसां क्रमेण पातुं गतश् च कलिकां कमलस्य भृङ्गः । दग्धा निपत्य सहसैव हिमेन चासौ वामे विधौ न हि फलन्त्य् अभिवाञ्छितानि
rājā - samāśvasihi samāśvasihi | paśyāmas tāvat | kaṣṭaṃ bhoḥ kaṣṭam | saṃjātasāndramakarandarasāṃ krameṇa pātuṃ gataś ca kalikāṃ kamalasya bhṛṅgaḥ / dagdhā nipatya sahasaiva himena cāsau vāme vidhau na hi phalanty abhivāñchitāni
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजा - (सास्रम्।) एषा मीलयतीदम् ईक्षणयुगं जाता ममान्धा दिशः कण्ठो ऽस्याः प्रतिरुध्यते मम गिरो निर्यान्ति कृच्छ्राद् इमाः । एतस्याः श्वसितं हृतं मम तनुर् निश्चेष्टताम् आगता मन्ये ऽस्या विषवेग एव हि परं सर्वे तु दुःखं मम
rājā - (sāsram|) eṣā mīlayatīdam īkṣaṇayugaṃ jātā mamāndhā diśaḥ kaṇṭho 'syāḥ pratirudhyate mama giro niryānti kṛcchrād imāḥ / etasyāḥ śvasitaṃ hṛtaṃ mama tanur niśceṣṭatām āgatā manye 'syā viṣavega eva hi paraṃ sarve tu duḥkhaṃ mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजा - (सस्मितम् ।) स्वभावस्था दृष्टिर् न भवति गिरो नाति विशदास् तनुः सीदत्य् एषा प्रकटपुलकस्वेदकणिका । यथा चायं कम्पः स्तनभरपरिक्लेशजननस् तथा नाद्याप्य् अस्या नियतम् अखिलं शाम्यति विषम्
rājā - (sasmitam |) svabhāvasthā dṛṣṭir na bhavati giro nāti viśadās tanuḥ sīdaty eṣā prakaṭapulakasvedakaṇikā / yathā cāyaṃ kampaḥ stanabharaparikleśajananas tathā nādyāpy asyā niyatam akhilaṃ śāmyati viṣam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजा - किम् अतः परं प्रियम् । पश्य । निःशेषं दृढवर्मणा पुनर् अपि स्वं राज्यम् अध्यासितं त्वं कोपेन सुदूरम् अप्य् अपहृता सद्यः प्रसन्ना मम । जीवन्ती प्रियदर्शना च भगिनी भूयस् त्वया सङ्गता किं तत् स्याद् अपरं प्रियं प्रियतमे यत् साम्प्रतं प्रार्थ्यते
rājā - kim ataḥ paraṃ priyam | paśya | niḥśeṣaṃ Dṛḍhavarmaṇā punar api svaṃ rājyam adhyāsitaṃ tvaṃ kopena sudūram apy apahṛtā sadyaḥ prasannā mama / jīvantī Priyadarśanā ca bhaginī bhūyas tvayā saṅgatā kiṃ tat syād aparaṃ priyaṃ priyatame yat sāmprataṃ prārthyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उर्वीम् उद्दामसस्यां जनयतु विसृजन् वासवो वृष्टिम् इष्टाम् इष्टैस् त्रैविष्टपानाम् विदधतु विधिवत् प्रीणनं विप्रमुख्याः । आकल्पान्तं च भूयात् स्थिरसमुपचिता संगतिः सज्जनानां निःशेषं यान्तु शान्तिं पिशुनजनगिरो दुःसहा वज्रलेपाः
urvīm uddāmasasyāṃ janayatu visṛjan Vāsavo vṛṣṭim iṣṭām iṣṭais traiviṣṭapānām vidadhatu vidhivat prīṇanaṃ vipramukhyāḥ / ākalpāntaṃ ca bhūyāt sthirasamupacitā saṃgatiḥ sajjanānāṃ niḥśeṣaṃ yāntu śāntiṃ piśunajanagiro duḥsahā vajralepāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.