Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·2·2.3·2.3.1

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 2.3.1

क्अ इ,४३९।२-४४१।१८ रो इइ,७५१-७६२ अनभिहिते इति उच्यते । किम् इदम् अनभिहितम् नाम । उक्तम् निर्दिष्टम् अभिहितम् इति अनर्थान्तरम् । यावत् ब्रूयात् अनुक्ते अनिर्दिष्टे इति तावत् अनभिहिते इति । अनभिहितवचनम् अनर्थकम् अन्यत्र अपि विहितस्य अभावात् अभिहिते । अनभिहितवचनम् अनर्थकम् । किम् कारणम् । अन्यत्र अपि विहितस्य अभावात् अभिहिते । अन्यत्र अपि अभिहिते विहितम् न भवति । क्व अन्यत्र । चित्रगुः शबलगुः । बहुव्रीहिणा उक्तत्वात् मत्वर्थस्य मत्वर्थीयः न भवति । गर्गाः वत्साः विदाः उर्वाः । यञञ्भ्याम् उक्तत्वात् अपत्यार्थस्य न्याय्योत्पत्तिः न भवति । सप्तपर्णः अष्टापदमिति । समासेन उक्तत्वात् वीप्सायाः द्विर्वचनम् न भवति । यत् तावत् उच्यते चित्रगुः शबल्गुः बहुव्रीहिणा उक्तत्वात् मत्वर्थस्य मत्वर्थीयः न भवति इति । अस्तिना सामानाधिकरण्ये मतुप् विधीयते । न च अत्र अस्तिना सामानाधिकरण्यम् । यत् अपि उच्यते गर्गाः वत्साः विदाः उर्वाः यञञ्भ्याम् उक्तत्वात् अपत्यार्थस्य न्याय्योत्पत्तिः न भवति इति । समर्थानाम् प्रथमात् वा इति वर्तते । न च एतत् समर्थानाम् प्रथमम् । किं तर्हि । द्वितीयम् अर्थमुपसंक्रान्तम् । यत् अपि उच्यते सप्तपर्णः अष्टापदम् इति समासेन उक्तत्वात् वीप्सायाः द्विर्वचनम् न भवति इति । यत् अत्र वीप्सायुक्तम् न अदः प्रयुज्यते । किम् पुनः तत् । पर्वणि पर्वणि सप्त पर्णानि अस्य । पङ्क्तौ पङ्क्तौ अष्टौ पदानि इति । श्नम्बहुजकक्षु तर्हि । श्नम् : भिनत्ति छिनत्ति । श्नमा उक्तत्वात् कर्तृत्वस्य कर्तरि शप् न भवति । बहुच् : बहुकृतम् , बहुभिन्नम् इति । बहुचा उक्तत्वात् ईषदस्माप्तेः कल्पबादयः न भवन्ति इति । अकच् : उच्चकैः , नीचकैः इति । अकचा उक्तत्वात् कुत्सादीनाम् कादयः न भवन्ति । ननु च श्नम्बहुजकचः अपवादाः ते अपवादत्वात् बाधकाः भविष्यन्ति । श्नम्बहुजकक्षु नानादेशत्वात् उत्सर्गाप्रतिषेधः । समानदेशैः अपवादैः उत्सर्गाणाम् बाधनम् भवति । नानादेशत्वात् न प्राप्नोति । किम् पुनः इह अकर्तव्यः अनभिहिताधिकारः क्रियते आहोस्वित् अन्यत्र कर्तव्यः न क्रियते । इह अकर्तव्यः क्रियते । एषः एव हि न्याय्यः पक्षः यत् अभिहिते विहितम् न स्यात् । अनभितः तु विभक्त्यर्थः तस्मात् अनभिहितवचनम् । अनभिहितः तु विभक्त्यर्थः । कः पुनः विभक्त्यर्थः । एकत्वादयः विभक्त्यर्थाः तेषु अनभिहितेषु कर्मादयः भिहिताः विभक्तीनाम् उत्पत्तौ निमित्तत्वाय मा भूवन् इति । तस्मात् अनभिहितवचनम् । तस्मात् अनभिहिताधिकारः क्रियते । अवश्यम् च एतत् एवम् विज्ञेयम् एकत्वादयः विभक्त्यर्थाः इति । अभिहिते प्रथमाभावः । यः हि मन्यते कर्मादयः विभक्त्यर्थाः तेषु अभिहितेषु सामर्थ्यात् मे विभक्तीनाम् उत्पत्तिः न भविष्यति इति प्रथमा तस्य न प्राप्नोति । क्व । वृक्षः प्लक्षः ।किं कारणम् । प्रातिपदिकेन उक्तः प्रातिपदिकार्थः इति । न क्व चित् प्रातिपदिकेन अनुक्तः प्रातिपदिकार्थः उच्यते च प्रथमा । सा वचनात् भविष्यति । तव एव तु खलु एषः दोषः यस्य ते एकत्वादयः विभक्त्यर्थाः अभिहिते प्रथमाभावः इति । प्रथमा ते न प्राप्नोति । क्व । पचति ओदनम् देवदत्तः इति । किम् कारणम् । तिङा उक्ताः एकत्वादयः इति । अनभिहिताधिकारम् च त्वम् करोषि परिगणनम् च । न क्व चित् तिङा एकत्वादीनाम् अनभिधानम् उच्यते च प्रथमा । सा वचनात् भविष्यति । ननु च इह अनभिधानम् वृक्षः प्लक्षः इति । अत्र अपि अभिधानम् अस्ति । कथम् । वक्ष्यति एतत् : अस्तिः भवन्तीपरः प्रथमपुरुषः अप्रयुज्यमानः अपि अस्ति इति । वृक्षः प्लक्षः । अस्ति इति गम्यते । तव एव तु खलु एषः दोषः यस्य ते कर्मादयः विभक्त्यार्थाः अभिहिते प्रथमाभावः इति । प्रथमा ते प्राप्नोति । क्व । कटम् करोति भीष्मम् उदारम् शोभनम् दर्शनीयम् इति । कटशब्दात् उत्पद्यमानया द्वितीयया अभिहितम् कर्म इति कृत्वा भीषादिभ्यः द्वितीया न प्राप्नोति । का तर्हि प्राप्नोति । प्रथमा । तत् यथा । कृतः कटः भीष्मः उदारः शोभनः दर्शनीयः इति । करोतेः उत्पद्यमानेन क्तेन अभिहितम्

KA I,439.2-441.18 Ro II,751-762 anabhihite iti ucyate . kim idam anabhihitam nāma . uktam nirdiṣṭam abhihitam iti anarthāntaram . yāvat brūyāt anukte anirdiṣṭe iti tāvat anabhihite iti . anabhihitavacanam anarthakam anyatra api vihitasya abhāvāt abhihite . anabhihitavacanam anarthakam . kim kāraṇam . anyatra api vihitasya abhāvāt abhihite . anyatra api abhihite vihitam na bhavati . kva anyatra . citraguḥ śabalaguḥ . bahuvrīhiṇā uktatvāt matvarthasya matvarthīyaḥ na bhavati . gargāḥ vatsāḥ vidāḥ urvāḥ . yañañbhyām uktatvāt apatyārthasya nyāyyotpattiḥ na bhavati . saptaparṇaḥ aṣṭāpadamiti . samāsena uktatvāt vīpsāyāḥ dvirvacanam na bhavati . yat tāvat ucyate citraguḥ śabalguḥ bahuvrīhiṇā uktatvāt matvarthasya matvarthīyaḥ na bhavati iti . astinā sāmānādhikaraṇye matup vidhīyate . na ca atra astinā sāmānādhikaraṇyam . yat api ucyate gargāḥ vatsāḥ vidāḥ urvāḥ yañañbhyām uktatvāt apatyārthasya nyāyyotpattiḥ na bhavati iti . samarthānām prathamāt vā iti vartate . na ca etat samarthānām prathamam . kiṃ tarhi . dvitīyam arthamupasaṃkrāntam . yat api ucyate saptaparṇaḥ aṣṭāpadam iti samāsena uktatvāt vīpsāyāḥ dvirvacanam na bhavati iti . yat atra vīpsāyuktam na adaḥ prayujyate . kim punaḥ tat . parvaṇi parvaṇi sapta parṇāni asya . paṅktau paṅktau aṣṭau padāni iti . śnambahujakakṣu tarhi . śnam : bhinatti chinatti . śnamā uktatvāt kartṛtvasya kartari śap na bhavati . bahuc : bahukṛtam , bahubhinnam iti . bahucā uktatvāt īṣadasmāpteḥ kalpabādayaḥ na bhavanti iti . akac : uccakaiḥ , nīcakaiḥ iti . akacā uktatvāt kutsādīnām kādayaḥ na bhavanti . nanu ca śnambahujakacaḥ apavādāḥ te apavādatvāt bādhakāḥ bhaviṣyanti . śnambahujakakṣu nānādeśatvāt utsargāpratiṣedhaḥ . samānadeśaiḥ apavādaiḥ utsargāṇām bādhanam bhavati . nānādeśatvāt na prāpnoti . kim punaḥ iha akartavyaḥ anabhihitādhikāraḥ kriyate āhosvit anyatra kartavyaḥ na kriyate . iha akartavyaḥ kriyate . eṣaḥ eva hi nyāyyaḥ pakṣaḥ yat abhihite vihitam na syāt . anabhitaḥ tu vibhaktyarthaḥ tasmāt anabhihitavacanam . anabhihitaḥ tu vibhaktyarthaḥ . kaḥ punaḥ vibhaktyarthaḥ . ekatvādayaḥ vibhaktyarthāḥ teṣu anabhihiteṣu karmādayaḥ bhihitāḥ vibhaktīnām utpattau nimittatvāya mā bhūvan iti . tasmāt anabhihitavacanam . tasmāt anabhihitādhikāraḥ kriyate . avaśyam ca etat evam vijñeyam ekatvādayaḥ vibhaktyarthāḥ iti . abhihite prathamābhāvaḥ . yaḥ hi manyate karmādayaḥ vibhaktyarthāḥ teṣu abhihiteṣu sāmarthyāt me vibhaktīnām utpattiḥ na bhaviṣyati iti prathamā tasya na prāpnoti . kva . vṛkṣaḥ plakṣaḥ .kiṃ kāraṇam . prātipadikena uktaḥ prātipadikārthaḥ iti . na kva cit prātipadikena anuktaḥ prātipadikārthaḥ ucyate ca prathamā . sā vacanāt bhaviṣyati . tava eva tu khalu eṣaḥ doṣaḥ yasya te ekatvādayaḥ vibhaktyarthāḥ abhihite prathamābhāvaḥ iti . prathamā te na prāpnoti . kva . pacati odanam devadattaḥ iti . kim kāraṇam . tiṅā uktāḥ ekatvādayaḥ iti . anabhihitādhikāram ca tvam karoṣi parigaṇanam ca . na kva cit tiṅā ekatvādīnām anabhidhānam ucyate ca prathamā . sā vacanāt bhaviṣyati . nanu ca iha anabhidhānam vṛkṣaḥ plakṣaḥ iti . atra api abhidhānam asti . katham . vakṣyati etat : astiḥ bhavantīparaḥ prathamapuruṣaḥ aprayujyamānaḥ api asti iti . vṛkṣaḥ plakṣaḥ . asti iti gamyate . tava eva tu khalu eṣaḥ doṣaḥ yasya te karmādayaḥ vibhaktyārthāḥ abhihite prathamābhāvaḥ iti . prathamā te prāpnoti . kva . kaṭam karoti bhīṣmam udāram śobhanam darśanīyam iti . kaṭaśabdāt utpadyamānayā dvitīyayā abhihitam karma iti kṛtvā bhīṣādibhyaḥ dvitīyā na prāpnoti . kā tarhi prāpnoti . prathamā . tat yathā . kṛtaḥ kaṭaḥ bhīṣmaḥ udāraḥ śobhanaḥ darśanīyaḥ iti . karoteḥ utpadyamānena ktena abhihitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्अ इ,४४१।१९-४४२।५ रो इइ,७६२-७६४ परिगणनं कर्तव्यम् । तिङ्कृत्तद्धितसमासैः परिसङ्ख्यानम् । तिङ्कृत्तद्धितसमासैः परिसङ्ख्यानम् कर्तव्यम् । तिङ् । क्रियते कटः । कृत् । कृतः कटः । तद्धित । औपगवः कापटवः । समास । चित्रगुः शबलगुः । उत्सर्गे हि प्रातिपदिकसामानाधिकरण्ये विभक्तिवचनम् । उत्सर्गे हि प्रातिपदिकसामानाधिकरण्ये विभक्तिः वक्तव्या । क्व । कटम् करोति भीष्मम् उदारम् शोभनम् दर्शनीयम् इति । कटशब्दात् उत्पद्यमानया द्वितीयया अभिहितम् कर्म इति कृत्वा भीष्मादिभ्यः द्वितीया न प्राप्नोति । का तर्हि स्यात् । षष्ठी । शेषलक्षणा षष्ठी । अशेषत्वात् न भविष्यति । अन्याः अपि न प्राप्नुवन्ति । किम् कारणम् । कर्मादीन् आमभावात् । समयश्च कृतः ने केवला प्रकृतिः प्रोक्तव्या न केवलः प्रत्ययः इति । न चान्या उत्पद्यमाना एतम् अभिसम्बन्धम् उत्सहन्ते वक्तुम् इति कृत्वा द्वितीया भविष्यति । अथ वा कटः अपि कर्म भीष्मादयः अपि । तत्र कर्मणि इति एव सिद्धम् । अथ वा कटः एव कर्म । तत्सामानाधिकरण्यात् भीष्मादिभ्यः द्वितीया भविष्यति । तस्मात् न अर्थः परिगणनेन ।

KA I,441.19-442.5 Ro II,762-764 parigaṇanaṃ kartavyam . tiṅkṛttaddhitasamāsaiḥ parisaṅkhyānam . tiṅkṛttaddhitasamāsaiḥ parisaṅkhyānam kartavyam . tiṅ . kriyate kaṭaḥ . kṛt . kṛtaḥ kaṭaḥ . taddhita . aupagavaḥ kāpaṭavaḥ . samāsa . citraguḥ śabalaguḥ . utsarge hi prātipadikasāmānādhikaraṇye vibhaktivacanam . utsarge hi prātipadikasāmānādhikaraṇye vibhaktiḥ vaktavyā . kva . kaṭam karoti bhīṣmam udāram śobhanam darśanīyam iti . kaṭaśabdāt utpadyamānayā dvitīyayā abhihitam karma iti kṛtvā bhīṣmādibhyaḥ dvitīyā na prāpnoti . kā tarhi syāt . ṣaṣṭhī . śeṣalakṣaṇā ṣaṣṭhī . aśeṣatvāt na bhaviṣyati . anyāḥ api na prāpnuvanti . kim kāraṇam . karmādīn āmabhāvāt . samayaśca kṛtaḥ ne kevalā prakṛtiḥ proktavyā na kevalaḥ pratyayaḥ iti . na cānyā utpadyamānā etam abhisambandham utsahante vaktum iti kṛtvā dvitīyā bhaviṣyati . atha vā kaṭaḥ api karma bhīṣmādayaḥ api . tatra karmaṇi iti eva siddham . atha vā kaṭaḥ eva karma . tatsāmānādhikaraṇyāt bhīṣmādibhyaḥ dvitīyā bhaviṣyati . tasmāt na arthaḥ parigaṇanena .

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्अ इ,४४२।६-२६ रो इइ,७६४-७६७ द्वयोः क्रिययोः कारके अन्यतरेण अभिहिते विभक्त्यभावप्रसङ्गः । द्वयोः क्रिययोः कारके अन्यतरेण अभिहिते विभक्तिः न प्राप्नोति । क्व । प्रासादे आस्ते , शयने आस्ते इति । किम् कारणम् । सदिप्रत्ययेन अभिहितम् अधिकरणम् इति कृत्वा सप्तमी न प्राप्नोति । न वा अन्यतरेण अनभिधानात् । न वा एषः दोषः । किम् कारणम् । अन्यतरेण अनभिधानात् । अन्यतरेण अत्र अनभिधानम् । सदिप्रत्ययेन भिधानम् आसिप्रत्ययेन अनभिधानम् । यतः अनभिधानम् तदाश्रया सप्तमी भविष्यति । कुतः न खलु एतत् सति अभिधाने च अनभिधाने च अनभिहिताश्रया सप्तमी भविष्यति न पुनः अभिहिताश्रयः प्रतिषेधः इति । अनभिहिते हि विधानम् । अनभिहिते हि सप्तमी विधीयते न अभिहिते प्रतिषेधः । यदि अपि तावत् अत्र एतत् शक्यते वक्तुम् यत्र अन्या च अन्या च क्रिया यत्र तु खलु सा एव क्रिया तत्र कथम् । आसने आस्ते । शयने शेते इति । अत्र अपि अन्यत्वम् अस्ति । कुतः । कालभेदात् साधनभेदात् च । एकस्य अत्र आसेः आसिः साधनम् सर्वकालः च प्रत्ययः । अपरस्य बाह्यम् साधनम् वर्तमानकालः च प्रत्ययः । किम् पुनः द्रव्यम् साधनम् आहोस्वित् गुणः । किम् च अतः । यदि द्रव्यम् साधनम् न एतत् अन्यत् भवति अभिहितात् । अथ हि गुणः साधनम् भवति एतत् अन्यत् अभिहितात् । अन्यः हि सदिगुणः अन्यः च आसिगुणः । किं पुनः साधनम् न्याय्यम् । गुणः इति आह । कथम् ज्ञायते । एवम् हि कः चित् कम् चित् पृच्छति । क्व देवदत्तः इति । सः तस्मै आचष्टे । असौ वृक्षे इति । कतरस्मिन् । यः तिष्ठति इति । सः वृक्षः अधिकरणम् भूत्वा अन्येन शब्देन अभिसम्बध्यमानः कर्ता सम्पद्यते । द्रव्ये पुनः साधने सति यत् कर्म कर्म एव स्यात् यत् करणम् करणम् एव यत् अधिकरणम् अधिकरणम् एव ।

KA I,442.6-26 Ro II,764-767 dvayoḥ kriyayoḥ kārake anyatareṇa abhihite vibhaktyabhāvaprasaṅgaḥ . dvayoḥ kriyayoḥ kārake anyatareṇa abhihite vibhaktiḥ na prāpnoti . kva . prāsāde āste , śayane āste iti . kim kāraṇam . sadipratyayena abhihitam adhikaraṇam iti kṛtvā saptamī na prāpnoti . na vā anyatareṇa anabhidhānāt . na vā eṣaḥ doṣaḥ . kim kāraṇam . anyatareṇa anabhidhānāt . anyatareṇa atra anabhidhānam . sadipratyayena bhidhānam āsipratyayena anabhidhānam . yataḥ anabhidhānam tadāśrayā saptamī bhaviṣyati . kutaḥ na khalu etat sati abhidhāne ca anabhidhāne ca anabhihitāśrayā saptamī bhaviṣyati na punaḥ abhihitāśrayaḥ pratiṣedhaḥ iti . anabhihite hi vidhānam . anabhihite hi saptamī vidhīyate na abhihite pratiṣedhaḥ . yadi api tāvat atra etat śakyate vaktum yatra anyā ca anyā ca kriyā yatra tu khalu sā eva kriyā tatra katham . āsane āste . śayane śete iti . atra api anyatvam asti . kutaḥ . kālabhedāt sādhanabhedāt ca . ekasya atra āseḥ āsiḥ sādhanam sarvakālaḥ ca pratyayaḥ . aparasya bāhyam sādhanam vartamānakālaḥ ca pratyayaḥ . kim punaḥ dravyam sādhanam āhosvit guṇaḥ . kim ca ataḥ . yadi dravyam sādhanam na etat anyat bhavati abhihitāt . atha hi guṇaḥ sādhanam bhavati etat anyat abhihitāt . anyaḥ hi sadiguṇaḥ anyaḥ ca āsiguṇaḥ . kiṃ punaḥ sādhanam nyāyyam . guṇaḥ iti āha . katham jñāyate . evam hi kaḥ cit kam cit pṛcchati . kva devadattaḥ iti . saḥ tasmai ācaṣṭe . asau vṛkṣe iti . katarasmin . yaḥ tiṣṭhati iti . saḥ vṛkṣaḥ adhikaraṇam bhūtvā anyena śabdena abhisambadhyamānaḥ kartā sampadyate . dravye punaḥ sādhane sati yat karma karma eva syāt yat karaṇam karaṇam eva yat adhikaraṇam adhikaraṇam eva .

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्अ इ,४४३।१-१८ रो इइ,७६७-७६९ अनभिहितवचनम् अनर्थकम् प्रथमाविधानस्य अनवकाशत्वात् । अनभिहितवचनम् अनर्थकम् । किम् कारणम् । प्रथमाविधानस्य अनवकाशत्वात् । अनवकाशा प्रथमा । सा वचनात् भविष्यति। सावकाशा प्रथमा । कः अवकाशः । अकारकम् । वृक्षः प्लक्षः इति । अवकाशः अकारकम् इति चेत् न अस्तिः भवन्तीपरः प्रथमपुरुषः अप्रयुज्यमानः अपि अस्ति । अवकाशः अकारकम् इति चेत् तत् न । किम् कारणम् । अस्तिः भवन्तीपरः प्रथमपुरुषः अप्रयुज्यमानः अपि अस्ति इति गम्यते । वृक्षः प्लक्षः । अस्ति इति गम्यते। विप्रतिषेधात् वा प्रथमाभावः। अथ वा द्वितीयादयः क्रियन्ताम् प्रथमा वा इति प्रथमा भविष्यति विप्रतिषेधेन । द्वितीयादीनाम् अवकाशः कटम् करोति भीष्मम् उदारम् शोभनम्दर्शनीयम् इति । प्रथमायाः अवकाशः अकारकम् वृक्षः प्लक्षः इति । इह उभयम् प्राप्नोति । कृतः कटः भीष्मः उदारः शोभनः दर्शनीयः इति । प्रथमा भविष्यति विप्रतिषेधेन । न सिध्यति । परत्वात् षष्ठी प्राप्नोति । शेषलक्षणा षष्ठी अशेषत्वात् न भविष्यति । कृत्प्रयोगे तु परम् विधानम् षष्ठ्याः तत्प्रतिषेधार्थम् । कृत्प्रयोगे तु परत्वा त्षष्ठी प्राप्नोति । तत्प्रतिषेधार्थम् अनभिहिताधिकारः कर्तव्यः । कर्तव्यः कटः इति । सः कथम् कर्तव्यः । यदि एकत्वादयः विभक्त्यर्थाः । अथ हि कर्मादयः विभक्त्यर्थाः न अर्थः अनभिहिताधिकारेण ।

KA I,443.1-18 Ro II,767-769 anabhihitavacanam anarthakam prathamāvidhānasya anavakāśatvāt . anabhihitavacanam anarthakam . kim kāraṇam . prathamāvidhānasya anavakāśatvāt . anavakāśā prathamā . sā vacanāt bhaviṣyati. sāvakāśā prathamā . kaḥ avakāśaḥ . akārakam . vṛkṣaḥ plakṣaḥ iti . avakāśaḥ akārakam iti cet na astiḥ bhavantīparaḥ prathamapuruṣaḥ aprayujyamānaḥ api asti . avakāśaḥ akārakam iti cet tat na . kim kāraṇam . astiḥ bhavantīparaḥ prathamapuruṣaḥ aprayujyamānaḥ api asti iti gamyate . vṛkṣaḥ plakṣaḥ . asti iti gamyate. vipratiṣedhāt vā prathamābhāvaḥ. atha vā dvitīyādayaḥ kriyantām prathamā vā iti prathamā bhaviṣyati vipratiṣedhena . dvitīyādīnām avakāśaḥ kaṭam karoti bhīṣmam udāram śobhanamdarśanīyam iti . prathamāyāḥ avakāśaḥ akārakam vṛkṣaḥ plakṣaḥ iti . iha ubhayam prāpnoti . kṛtaḥ kaṭaḥ bhīṣmaḥ udāraḥ śobhanaḥ darśanīyaḥ iti . prathamā bhaviṣyati vipratiṣedhena . na sidhyati . paratvāt ṣaṣṭhī prāpnoti . śeṣalakṣaṇā ṣaṣṭhī aśeṣatvāt na bhaviṣyati . kṛtprayoge tu param vidhānam ṣaṣṭhyāḥ tatpratiṣedhārtham . kṛtprayoge tu paratvā tṣaṣṭhī prāpnoti . tatpratiṣedhārtham anabhihitādhikāraḥ kartavyaḥ . kartavyaḥ kaṭaḥ iti . saḥ katham kartavyaḥ . yadi ekatvādayaḥ vibhaktyarthāḥ . atha hi karmādayaḥ vibhaktyarthāḥ na arthaḥ anabhihitādhikāreṇa .

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.