Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·7·7.2·7.2.67·7.2.67.2

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 7.2.67.2

P 7.2.67.2

क्अ इइइ,३००।१७-२७ रो व्,१४८-१४९ अथ एकाज्ग्रहणम् किमर्थम् । इह मा भूत् । बिभिद्वान् , चिच्छिद्वान् इति । क्रियमाणे अपि वा एकाज्ग्रहणे अत्र प्राप्नोति । एषः अपि हि एकाच् । एवम् तर्हि कृते द्विर्वचने यः एकाच् । किम् वक्तव्यम् एतत् । न हि । कथम् अनुच्यमानम् गंस्यते । एकाज्ग्रहणसामर्थ्यात् । न हि कः चित् अकृते चिर्वचने एनकाच् अस्ति यदर्थम् एकाज्ग्रहणम् क्रियते । ननु च अयम् अस्ति जागर्तिः । गागृवांसः अनु ग्मन् । यत् तर्हि आकारग्रहणम् करोति न हि कः चित् अकृते द्विर्वचने आकारान्तः अनेकाच् अस्ति । ननु च अयम् अस्ति दरिद्रातिः । न दरिद्रातेः इटा भवितव्यम् । किम् कारणम् । उक्तम् एतत् दरिद्रातेः आर्धधातुके लोपः सिद्धः च प्रत्ययविधौ इति । यः च इदानीम् प्रत्ययविधौ सिद्धः सिद्धः असौ इड्विधौ । एवम् अपि भूतपूर्वगतिः विज्ञायेत । आकारान्तः यः भूतपूर्वः इति । एकाज्ग्रहणम् एव तर्हि ज्ञापकम् । ननु च उक्तम् जागर्त्यर्थम् एतत् स्यात् । न एकम् उदाहरणम् एकाज्ग्रहणम् प्रयोजयति । यदि एतावत् प्रयोजनम् स्यात् जागर्तेः न इति एव भ्रूयात् ।

KA III,300.17-27 Ro V,148-149 atha ekājgrahaṇam kimartham . iha mā bhūt . bibhidvān , cicchidvān iti . kriyamāṇe api vā ekājgrahaṇe atra prāpnoti . eṣaḥ api hi ekāc . evam tarhi kṛte dvirvacane yaḥ ekāc . kim vaktavyam etat . na hi . katham anucyamānam gaṃsyate . ekājgrahaṇasāmarthyāt . na hi kaḥ cit akṛte cirvacane enakāc asti yadartham ekājgrahaṇam kriyate . nanu ca ayam asti jāgartiḥ . gāgṛvāṃsaḥ anu gman . yat tarhi ākāragrahaṇam karoti na hi kaḥ cit akṛte dvirvacane ākārāntaḥ anekāc asti . nanu ca ayam asti daridrātiḥ . na daridrāteḥ iṭā bhavitavyam . kim kāraṇam . uktam etat daridrāteḥ ārdhadhātuke lopaḥ siddhaḥ ca pratyayavidhau iti . yaḥ ca idānīm pratyayavidhau siddhaḥ siddhaḥ asau iḍvidhau . evam api bhūtapūrvagatiḥ vijñāyeta . ākārāntaḥ yaḥ bhūtapūrvaḥ iti . ekājgrahaṇam eva tarhi jñāpakam . nanu ca uktam jāgartyartham etat syāt . na ekam udāharaṇam ekājgrahaṇam prayojayati . yadi etāvat prayojanam syāt jāgarteḥ na iti eva bhrūyāt .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/7.2.67.2

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 7.2.67.2, in HREEM (hreem.cc/library/P/7.2.67.2), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text