Rastrapalapariprccha 1

नमः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वार्यश्रावकप्रत्येकबुद्धेभ्यः ॥ निदानपरिवर्तः प्रथमः । एवं मया श्रुतम् । एकस्मिन् समये भगवान् राजगृहे विहरति स्म गृध्रकूटे पर्वते महताभिक्षुसंघेन सार्धमर्धत्रयोदशभिर्भिक्षुशतैः पञ्चभिश्च बोधिसत्त्वसहस्रैः, सर्वैरसङ्गप्रतिभानैः क्षान्तिप्रतिलब्धैर्निहतमारप्रत्यर्थिकैः सर्वबुद्धधर्मात्यासन्नीभूतैरेकहातिप्रतिबद्धैर्धरणीप्रतिलब्धैः समाधिप्रतिलब्धैरनन्तप्रतिभानप्रतिलब्धैरसङ्गवैशारद्यप्रतिरृद्धिवशितापरमपारमिप्राप्तैर्यावत्सर्वगुणवर्णपर्यादत्तैः । तद्यथा - समन्तभद्रेण च नाम बोधिसत्त्वेन महासत्त्वेन, समन्तनेत्रेण च बोधिसत्त्वेन महासत्त्वेन, समन्तावलोकितेन च समन्तरश्मिना च समन्तप्रभेण च उत्तरमतिना च वर्धमानमतिना च अनन्तमतिना च विपुलमतिना च अक्षयमतिना च धरणीधरेण च जगतींधरेण च जयमतिना च विशेषमतिना च धारणीश्वरराजेन च बोधिसत्त्वेन महासत्त्वेन । मञ्जुश्रीप्रमुखैश्च षष्टिभिरनुपमचित्तैः भद्रपालपूर्वंगमैश्च षोडशभिःसत्पुरुषैः ब्रम्हणा च सहांपतिना शक्रेण च देवानामिन्द्रेण चतुर्भिश्च लोकपालैः सुसीमेन च देवपुत्रेण सुस्थितमतिना च देवपुत्रेण सर्वैश्च देवेन्द्रैर्नागेन्दैः किन्नरेन्द्रैर्गन्धर्वेन्द्रैर्यक्षेन्द्रैरसुरेन्द्रैर्गरुडेन्द्रैः सर्वैरनेकजातिशतसहस्रपरिवारैस्तत्रैव पर्षदि संनिपतितैः संनिषण्णैः ॥ अथ खलु भगवान् श्रीगर्भसिंहासने संनिषण्णो मेरुरिवाभ्युद्गतः सर्वपर्षन्मण्डलात्, सूर्य इव सर्वलोकमवभासयन्, चन्द्र इव सर्वजगदवभासयन्, ब्रम्हेव प्रशान्तविहारी, शक्र इव दुरासदकायः, चक्रवर्तीव सप्तबोध्यङ्गरत्नसमन्वागतः, सिंह इवानात्मशून्यसर्वधर्मवादी, अग्निस्कन्ध इव सर्वजगदवभासकरः, सर्वदेवप्रभासमणिरत्नसमुच्चयमणिराजवद्देदीप्यमानः, सर्वं त्रिसाहस्रमहासाहस्रं लोकधातुमाभया स्फुरित्वा ब्रम्हस्वररुतरवितेन सर्वसत्त्वविज्ञापनानुगतेन घोषेणाशुविनिश्चितार्थः सर्वधर्मपरमपारमिप्राप्तः पर्षद्गतो धर्मं देशयति स्म आदौ कल्याणं मध्ये कल्याणं पर्यवसाने कल्याणम्, स्वर्थंसुव्यञ्जनं केवलं परिपूर्णं परिशुद्धं पर्यवदातं ब्रम्हचर्यं संप्रकाशयति स्म ॥ अथ खलु प्रामोद्यराजो नाम बोधिसत्त्वो महासत्त्वस्तस्यामेव पर्षदि संनिपतितो ऽभूत् संनिषण्णः । स भगवन्तं सिंहासनस्थं सूर्यसहस्रातिरेकया प्रभया सर्वपर्षन्मण्डलं जिह्मीकुर्वन्तमतीव विरोचमानं दृष्ट्वा हृष्टतुष्टः प्रसादावर्जिरहृदय उत्थायासनात्कृतकरपुटो भगवन्तमाभिर्गाथाभिरभ्यष्टावीत् - अभिभूय जिनो जगदेतान् देवगणासुरकिन्नरनागान् । श्रावकबुद्धसुतान् मेरुतेजा भासति हेमगिरिः स यथैव

namaḥ sarvabuddhabodhisattvāryaśrāvakapratyekabuddhebhyaḥ // nidānaparivartaḥ prathamaḥ / evaṃ mayā śrutam / ekasmin samaye bhagavān rājagṛhe viharati sma gṛdhrakūṭe parvate mahatābhikṣusaṃghena sārdhamardhatrayodaśabhirbhikṣuśataiḥ pañcabhiśca bodhisattvasahasraiḥ, sarvairasaṅgapratibhānaiḥ kṣāntipratilabdhairnihatamārapratyarthikaiḥ sarvabuddhadharmātyāsannībhūtairekahātipratibaddhairdharaṇīpratilabdhaiḥ samādhipratilabdhairanantapratibhānapratilabdhairasaṅgavaiśāradyapratirṛddhivaśitāparamapāramiprāptairyāvatsarvaguṇavarṇaparyādattaiḥ / tadyathā - samantabhadreṇa ca nāma bodhisattvena mahāsattvena, samantanetreṇa ca bodhisattvena mahāsattvena, samantāvalokitena ca samantaraśminā ca samantaprabheṇa ca uttaramatinā ca vardhamānamatinā ca anantamatinā ca vipulamatinā ca akṣayamatinā ca dharaṇīdhareṇa ca jagatīṃdhareṇa ca jayamatinā ca viśeṣamatinā ca dhāraṇīśvararājena ca bodhisattvena mahāsattvena / mañjuśrīpramukhaiśca ṣaṣṭibhiranupamacittaiḥ bhadrapālapūrvaṃgamaiśca ṣoḍaśabhiḥsatpuruṣaiḥ bramhaṇā ca sahāṃpatinā śakreṇa ca devānāmindreṇa caturbhiśca lokapālaiḥ susīmena ca devaputreṇa susthitamatinā ca devaputreṇa sarvaiśca devendrairnāgendaiḥ kinnarendrairgandharvendrairyakṣendrairasurendrairgaruḍendraiḥ sarvairanekajātiśatasahasraparivāraistatraiva parṣadi saṃnipatitaiḥ saṃniṣaṇṇaiḥ // atha khalu bhagavān śrīgarbhasiṃhāsane saṃniṣaṇṇo merurivābhyudgataḥ sarvaparṣanmaṇḍalāt, sūrya iva sarvalokamavabhāsayan, candra iva sarvajagadavabhāsayan, bramheva praśāntavihārī, śakra iva durāsadakāyaḥ, cakravartīva saptabodhyaṅgaratnasamanvāgataḥ, siṃha ivānātmaśūnyasarvadharmavādī, agniskandha iva sarvajagadavabhāsakaraḥ, sarvadevaprabhāsamaṇiratnasamuccayamaṇirājavaddedīpyamānaḥ, sarvaṃ trisāhasramahāsāhasraṃ lokadhātumābhayā sphuritvā bramhasvararutaravitena sarvasattvavijñāpanānugatena ghoṣeṇāśuviniścitārthaḥ sarvadharmaparamapāramiprāptaḥ parṣadgato dharmaṃ deśayati sma ādau kalyāṇaṃ madhye kalyāṇaṃ paryavasāne kalyāṇam, svarthaṃsuvyañjanaṃ kevalaṃ paripūrṇaṃ pariśuddhaṃ paryavadātaṃ bramhacaryaṃ saṃprakāśayati sma // atha khalu prāmodyarājo nāma bodhisattvo mahāsattvastasyāmeva parṣadi saṃnipatito 'bhūt saṃniṣaṇṇaḥ / sa bhagavantaṃ siṃhāsanasthaṃ sūryasahasrātirekayā prabhayā sarvaparṣanmaṇḍalaṃ jihmīkurvantamatīva virocamānaṃ dṛṣṭvā hṛṣṭatuṣṭaḥ prasādāvarjirahṛdaya utthāyāsanātkṛtakarapuṭo bhagavantamābhirgāthābhirabhyaṣṭāvīt - abhibhūya jino jagadetān devagaṇāsurakinnaranāgān / śrāvakabuddhasutān merutejā bhāsati hemagiriḥ sa yathaiva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मेरुरिवामरसंघनिवासः सागरमध्यगतो ऽपि विराजन् । कृपसागरमध्यगतो ऽसौ मुञ्चति रश्मिसहस्रशतानि

merurivāmarasaṃghanivāsaḥ sāgaramadhyagato 'pi virājan / kṛpasāgaramadhyagato 'sau muñcati raśmisahasraśatāni

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रम्हविहारगतः स च ब्रम्ह ब्रम्हपुरस्थ इवाभिरराज । ध्यानविमोक्षसमाधिविहारी भासति सर्वजगे वरसत्त्वः

bramhavihāragataḥ sa ca bramha bramhapurastha ivābhirarāja / dhyānavimokṣasamādhivihārī bhāsati sarvajage varasattvaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शक्र इव त्रिदशेषु विराजन् देवतमध्यगतः पृथुतेजाः । भासति सर्वजगे मुनिराजा लक्षणचित्रित ज्ञानगुणाढ्यः

śakra iva tridaśeṣu virājan devatamadhyagataḥ pṛthutejāḥ / bhāsati sarvajage munirājā lakṣaṇacitrita jñānaguṇāḍhyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वीपचतुर्नृपतिर्ह्यवभासी शोभति लोकमिमं त्वनुभासन् । आर्यपथे च नेयोजयमानः शोभति एष कृपाशयबुद्धिः

dvīpacaturnṛpatirhyavabhāsī śobhati lokamimaṃ tvanubhāsan / āryapathe ca neyojayamānaḥ śobhati eṣa kṛpāśayabuddhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्निमणिप्रभध्यामकरो ऽसौ भासति खे प्रतियन्निव सूर्यः । सूर्यसहस्रविशिष्टप्रभासो भासति बुद्धरविर्जगतीह

agnimaṇiprabhadhyāmakaro 'sau bhāsati khe pratiyanniva sūryaḥ / sūryasahasraviśiṣṭaprabhāso bhāsati buddharavirjagatīha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चन्द्र इवामल भाति निशीथे भासति सर्वजगेषु विशुद्धः । पूर्णशशाङ्कनिभं जिनवक्त्रं सर्वप्रभामभिभूय विभाति

candra ivāmala bhāti niśīthe bhāsati sarvajageṣu viśuddhaḥ / pūrṇaśaśāṅkanibhaṃ jinavaktraṃ sarvaprabhāmabhibhūya vibhāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पर्वतमूर्धनि अग्निर्यथैव रात्रिप्रशान्त प्रभासति सत्त्वान् । मोहतमो निखितं विनिहत्य भासति ज्ञानप्रभासु महर्षिः

parvatamūrdhani agniryathaiva rātripraśānta prabhāsati sattvān / mohatamo nikhitaṃ vinihatya bhāsati jñānaprabhāsu maharṣiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पर्वतकन्दरधीरनिनादी त्रासयतीह मृगान् भुवि सिंहः । शून्यनिरात्मनिनादि नरेन्द्रः भासयते हि तथापरतीर्थ्यान्

parvatakandaradhīraninādī trāsayatīha mṛgān bhuvi siṃhaḥ / śūnyanirātmaninādi narendraḥ bhāsayate hi tathāparatīrthyān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सन्मणिराज इवोज्ज्वलतेजा भासति सर्वमणीनभिभूय । काञ्चनवर्णनिभो जिनकायो भासति सर्वजगत्यभिभूय

sanmaṇirāja ivojjvalatejā bhāsati sarvamaṇīnabhibhūya / kāñcanavarṇanibho jinakāyo bhāsati sarvajagatyabhibhūya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न च ते ऽस्ति समः क्वचि लोके उत्तरि नापि च विद्यति सत्त्वः । पुण्यतु ज्ञानतु वीर्यौपायैः सर्वगुणैश्च समो न तवास्ति

na ca te 'sti samaḥ kvaci loke uttari nāpi ca vidyati sattvaḥ / puṇyatu jñānatu vīryaupāyaiḥ sarvaguṇaiśca samo na tavāsti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भासयते हि जगन्नरवीरो दृष्टु मया गुणसागर नाथः । गौरवजातविवर्धितप्रीतिः पादतले पतितो ऽस्मि जिनाय

bhāsayate hi jagannaravīro dṛṣṭu mayā guṇasāgara nāthaḥ / gauravajātavivardhitaprītiḥ pādatale patito 'smi jināya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्तुत्य मया रूपसागरबुद्धिं सर्वगुणाकर लोकप्रदीपम् । पुण्यमुपार्जितमत्र तेन सर्वजगत्स्पृशतां वरबोधिम्

stutya mayā rūpasāgarabuddhiṃ sarvaguṇākara lokapradīpam / puṇyamupārjitamatra tena sarvajagatspṛśatāṃ varabodhim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ खलु प्रामोद्यराजो बोधिसत्त्वो महासत्त्वो भगवन्तमाभिर्गाथाभिरभिष्टुत्य कृताञ्जलिपुटो ऽनिमिषाभ्यां नयनाभ्यां तथागतकायमवलोकयन् धर्मधातुमेव विचारयमाणो गम्भीरं दुरवगाहं दुर्दृशं दुरनुबोधमतर्क्यं तर्कापगतं शान्तं सूक्ष्मं चानुप्रविशन्, अचिन्त्यं बुद्धगोचरमनुविचारयमाणः, सर्वधर्मप्रसृतं तथागतज्ञानमनुचिन्तयमानः, असमसमं बुद्धविषयं संपश्यमानः, अचिन्त्यं तथागतोपायविषयगोचरमवतरन्, दह्र्मधातुनयस्वभावावतारतां च बुद्धानां भगवतामवकल्पयमानः, अनालयगगनगोचरा हि बुद्धा भगवन्त इति संपश्यन्, भूतकोट्यकोटिस्वभावावतारं सर्वधर्माणामित्यधिमुच्यमानः, अनावरणं च बुद्धविमोक्षमभिलषमाणः, (वैद्य, र्प् १२२) ध्रुवं शिवं शाश्वतं च बुद्धानां भगवतां कायमित्यवतरमाणः, सर्वबुद्धक्षेत्रप्रसरानुगतां सर्वसत्त्वाभिमुखता च तथागतकायस्यावतरन्, अपरान्तकल्पकोटिभिरपि नास्ति बुद्धानां भगवतां गुणपर्यन्तं इत्यनुस्मरन्, प्रामोद्यराजो बोधिसत्त्वो महासत्त्वस्तूष्णीव्यवस्थितो ऽभूत् धर्मधातुमेव विचारयमाणः ॥ तेन खलु पुनः समयेन आयुष्मान् राष्ट्रपालः श्रावस्त्यां त्रैमास्यं वर्षमुपगतः । त्रैमास्यात्ययेन कृतचीवरो निष्ठितचीवरः स पात्रचीवरमादाय भिक्षुसंघेन सार्धं नवकैरादिकर्मिकैरचिरप्रव्रजितैरनुपूर्वेण जनपदचारिकां चरन् येन राजगृहं महानगरं येन च गृध्रकूटः पर्वतराजस्तेनोपसंक्रान्तः ॥ अथ खल्वायुष्मान् राष्ट्रपालो येन भगवांस्तेनोपसंक्रामत् । उपसंक्रम्य भगवतः पादौ शिरसाभिवन्द्य भगवन्तं त्रिः प्रदक्षिणिकृत्यैकान्ते ऽतिष्ठत् । एकान्तस्थितश्चायुष्मान् राष्ट्रपालः कृताञ्जलिपुटो भगवन्तमाभिर्गाथाभिरभ्यष्टवीत् - वन्दमो नरवरं प्रभंकरं वन्दमो गगनतुल्यमानसम्

atha khalu prāmodyarājo bodhisattvo mahāsattvo bhagavantamābhirgāthābhirabhiṣṭutya kṛtāñjalipuṭo 'nimiṣābhyāṃ nayanābhyāṃ tathāgatakāyamavalokayan dharmadhātumeva vicārayamāṇo gambhīraṃ duravagāhaṃ durdṛśaṃ duranubodhamatarkyaṃ tarkāpagataṃ śāntaṃ sūkṣmaṃ cānupraviśan, acintyaṃ buddhagocaramanuvicārayamāṇaḥ, sarvadharmaprasṛtaṃ tathāgatajñānamanucintayamānaḥ, asamasamaṃ buddhaviṣayaṃ saṃpaśyamānaḥ, acintyaṃ tathāgatopāyaviṣayagocaramavataran, dahrmadhātunayasvabhāvāvatāratāṃ ca buddhānāṃ bhagavatāmavakalpayamānaḥ, anālayagaganagocarā hi buddhā bhagavanta iti saṃpaśyan, bhūtakoṭyakoṭisvabhāvāvatāraṃ sarvadharmāṇāmityadhimucyamānaḥ, anāvaraṇaṃ ca buddhavimokṣamabhilaṣamāṇaḥ, (Vaidya, RP 122) dhruvaṃ śivaṃ śāśvataṃ ca buddhānāṃ bhagavatāṃ kāyamityavataramāṇaḥ, sarvabuddhakṣetraprasarānugatāṃ sarvasattvābhimukhatā ca tathāgatakāyasyāvataran, aparāntakalpakoṭibhirapi nāsti buddhānāṃ bhagavatāṃ guṇaparyantaṃ ityanusmaran, prāmodyarājo bodhisattvo mahāsattvastūṣṇīvyavasthito 'bhūt dharmadhātumeva vicārayamāṇaḥ // tena khalu punaḥ samayena āyuṣmān rāṣṭrapālaḥ śrāvastyāṃ traimāsyaṃ varṣamupagataḥ / traimāsyātyayena kṛtacīvaro niṣṭhitacīvaraḥ sa pātracīvaramādāya bhikṣusaṃghena sārdhaṃ navakairādikarmikairacirapravrajitairanupūrveṇa janapadacārikāṃ caran yena rājagṛhaṃ mahānagaraṃ yena ca gṛdhrakūṭaḥ parvatarājastenopasaṃkrāntaḥ // atha khalvāyuṣmān rāṣṭrapālo yena bhagavāṃstenopasaṃkrāmat / upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasābhivandya bhagavantaṃ triḥ pradakṣiṇikṛtyaikānte 'tiṣṭhat / ekāntasthitaścāyuṣmān rāṣṭrapālaḥ kṛtāñjalipuṭo bhagavantamābhirgāthābhirabhyaṣṭavīt - vandamo naravaraṃ prabhaṃkaraṃ vandamo gaganatulyamānasam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कीर्तयन्ति तव वर्ण नायकाः क्षेत्रकोटिप्रसरात्समन्ततः । श्रुत्व बुद्धसुत एन्ति हर्षिताः पूजनाय गुणसागरं मुनिम्

kīrtayanti tava varṇa nāyakāḥ kṣetrakoṭiprasarātsamantataḥ / śrutva buddhasuta enti harṣitāḥ pūjanāya guṇasāgaraṃ munim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूज कृत्व सुगतानुरूपतो धर्म श्रुत्व विरजं महामुनेः । यान्ति क्षेत्र स्वक हृष्टमानसा वर्णमाल तव तां प्रभाषतः

pūja kṛtva sugatānurūpato dharma śrutva virajaṃ mahāmuneḥ / yānti kṣetra svaka hṛṣṭamānasā varṇamāla tava tāṃ prabhāṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कल्पकोटिनयुतानचिन्तियान् सत्त्वकारणमचारचारिकाम् । नो च अस्ति तव खिन्न मानसं एषमाण वरबोधिमुत्तमाम्

kalpakoṭinayutānacintiyān sattvakāraṇamacāracārikām / no ca asti tava khinna mānasaṃ eṣamāṇa varabodhimuttamām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दानशीलचरितो ऽसि नायका क्षान्तिवीर्य अपि ध्यानशिक्षितः । प्रज्ञुपाय सद पारमिं गता तेन वन्दसि महाविनायकम्

dānaśīlacarito 'si nāyakā kṣāntivīrya api dhyānaśikṣitaḥ / prajñupāya sada pāramiṃ gatā tena vandasi mahāvināyakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋद्धिपादवरभिज्ञकोविदम् इन्द्रियैर्बलविमोक्षशिक्षितम् । सर्वसत्त्वचरिते गतिं गतं वन्दमो असमज्ञानपारगम्

ṛddhipādavarabhijñakovidam indriyairbalavimokṣaśikṣitam / sarvasattvacarite gatiṃ gataṃ vandamo asamajñānapāragam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्तधार जगतः प्रजानसे या चरिर्यथ च कर्मसंभवः । येन वा नयमुखेन मुच्यते तं च वेत्सि भगवन्नरोत्तमा

cittadhāra jagataḥ prajānase yā cariryatha ca karmasaṃbhavaḥ / yena vā nayamukhena mucyate taṃ ca vetsi bhagavannarottamā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रागद्वेष जहि मोहसंभवं येन सत्त्व त्रिरपायगामिनः । येन यान्ति सुगतिं च कर्मणा जानसे सुकृतदुष्कृतं जगे

rāgadveṣa jahi mohasaṃbhavaṃ yena sattva trirapāyagāminaḥ / yena yānti sugatiṃ ca karmaṇā jānase sukṛtaduṣkṛtaṃ jage

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये जगद्धितकरा अतीतकाः सांप्रतं च नरदेवपूजिताः । ये अनागत गुणाग्रपारगास्तां च सर्वसुगतान् प्रजानसे

ye jagaddhitakarā atītakāḥ sāṃprataṃ ca naradevapūjitāḥ / ye anāgata guṇāgrapāragāstāṃ ca sarvasugatān prajānase

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षेत्रशुद्धिरपि चापि संभवो बोधिसत्त्वगणाः श्रावकास्तथा । यावदायुरथ वा महर्षिणां सर्वथा ह्यखिलतो विजानसि

kṣetraśuddhirapi cāpi saṃbhavo bodhisattvagaṇāḥ śrāvakāstathā / yāvadāyuratha vā maharṣiṇāṃ sarvathā hyakhilato vijānasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्वृतौ च स्थिति धर्म यादृशी यादृशी च जिनधातुपूजना । धर्मकोशधर तत्र यादृशा तान् प्रजानसि नरोत्तमाखिलान्

nirvṛtau ca sthiti dharma yādṛśī yādṛśī ca jinadhātupūjanā / dharmakośadhara tatra yādṛśā tān prajānasi narottamākhilān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञान दशबलस्य विदितं ह्यनावृतं वर्तते सततमध्वसु त्रिषु । सर्वधर्मनययुक्तमानसा ज्ञानसागर जिना नमो ऽस्तु ते

jñāna daśabalasya viditaṃ hyanāvṛtaṃ vartate satatamadhvasu triṣu / sarvadharmanayayuktamānasā jñānasāgara jinā namo 'stu te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नास्ति ते समसमः कुतोत्तरो लक्षणैश्च प्रतिमण्डिताश्रयः । तारकाभिरिव खं विचित्रितं वन्दमो मुनिवरं नरोत्तमम्

nāsti te samasamaḥ kutottaro lakṣaṇaiśca pratimaṇḍitāśrayaḥ / tārakābhiriva khaṃ vicitritaṃ vandamo munivaraṃ narottamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रूपमप्यसमकं मनोरमं जिम्ह कुर्वति जगत्सदेवकम् । ब्रम्ह शक्र अकनिष्ठदेवता अग्रतस्तव न ते विराजिते

rūpamapyasamakaṃ manoramaṃ jimha kurvati jagatsadevakam / bramha śakra akaniṣṭhadevatā agratastava na te virājite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काञ्चनाचल इवासि निर्मलः स्निग्ध केश मृदु दक्षिणोत्थिता । मेरुराज इव उष्णिषोद्गतो भासते विपुलपुण्यसंभवः

kāñcanācala ivāsi nirmalaḥ snigdha keśa mṛdu dakṣiṇotthitā / merurāja iva uṣṇiṣodgato bhāsate vipulapuṇyasaṃbhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रश्मिकोटिनियुतान् प्रमुञ्चतो राजतोर्ण तव च भ्रुवोस्तटे । नेत्र उत्पलनिभं मनोरमं येन वीक्ष्यसि जगत्कृपाशयः

raśmikoṭiniyutān pramuñcato rājatorṇa tava ca bhruvostaṭe / netra utpalanibhaṃ manoramaṃ yena vīkṣyasi jagatkṛpāśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्णचन्द्र इव निर्मले नभे भासते तव मुखं विनायक । तृप्यते न हि निरीक्षको जनो वन्दमो सुवदनं नरोत्तमम् ॥ ३० ॥ हंसबर्हिमृगराजविक्रमा मत्तवारणविलम्बगामिनः । कम्पयन् व्रजसि मेदिनीतलं वन्दमो दशबलं दृढव्रतम्

pūrṇacandra iva nirmale nabhe bhāsate tava mukhaṃ vināyaka / tṛpyate na hi nirīkṣako jano vandamo suvadanaṃ narottamam // 30 // haṃsabarhimṛgarājavikramā mattavāraṇavilambagāminaḥ / kampayan vrajasi medinītalaṃ vandamo daśabalaṃ dṛḍhavratam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दीर्घवृत्तरुचिरा कराङ्गुली शुद्धताम्र नखजालचित्रितम् । उत्थितः स्पृशति जानुमण्डले वन्दमो कनकवर्णसंनिभम्

dīrghavṛttarucirā karāṅgulī śuddhatāmra nakhajālacitritam / utthitaḥ spṛśati jānumaṇḍale vandamo kanakavarṇasaṃnibham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्रयन् व्रजसि मिदिनीतलं चक्रजालचितपादविक्रमैः । पादरश्मिपरिपाचिताश्च्युता देवलोकमुपयान्ति मानवाः

citrayan vrajasi midinītalaṃ cakrajālacitapādavikramaiḥ / pādaraśmiparipācitāścyutā devalokamupayānti mānavāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मराज धनसप्तदायका धर्मदानपति दान्तमानसा । शासमानु जग धर्मचर्यया धर्मस्वामि प्रणमामि नायकम्

dharmarāja dhanasaptadāyakā dharmadānapati dāntamānasā / śāsamānu jaga dharmacaryayā dharmasvāmi praṇamāmi nāyakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मैत्र वर्म स्मृति खड्गमुत्तमं शील चापमिषु प्रज्ञुपायतः । येन क्लेशरिपवो विघातितां जातिमृत्युभवतृष्णवर्धकाः

maitra varma smṛti khaḍgamuttamaṃ śīla cāpamiṣu prajñupāyataḥ / yena kleśaripavo vighātitāṃ jātimṛtyubhavatṛṣṇavardhakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तीर्ण तारयसि सत्त्वकोटियो मुक्त मोचयसि बन्धनाज्जगत् । मार्ग दर्शयसि क्षेम निर्ज्वरं येन यान्ति सुगताः शिवं पदम्

tīrṇa tārayasi sattvakoṭiyo mukta mocayasi bandhanājjagat / mārga darśayasi kṣema nirjvaraṃ yena yānti sugatāḥ śivaṃ padam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्र जातिमरणा न विद्यते विप्रयोग न च दुःखसंभवः । तं शिवं पदवरं ह्यसंस्कृतं देशितासि करुणामुपेत्य हि

yatra jātimaraṇā na vidyate viprayoga na ca duḥkhasaṃbhavaḥ / taṃ śivaṃ padavaraṃ hyasaṃskṛtaṃ deśitāsi karuṇāmupetya hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्तुत्य लोकप्रवरं महामुनिं सर्वधर्मवशिपारगं जिनम् । पुण्यमत्र यदुपार्जितं मया तेन बोधिमभिबुध्यतां जगत्

stutya lokapravaraṃ mahāmuniṃ sarvadharmavaśipāragaṃ jinam / puṇyamatra yadupārjitaṃ mayā tena bodhimabhibudhyatāṃ jagat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ खल्वायुष्मान् राष्ट्रपालो भगवन्तमाभिर्गाथाभिरभिष्टुत्य कृताञ्जलिपुट उत्थायासनादेकांसमुत्तरासङ्गं कृत्वा दक्षिणं जानुमण्डलं पृथिव्यां प्रतिष्ठाप्य येन भगवांस्तेनाञ्जलिं (वैद्य, र्प् १२४) प्रणम्य भगवन्तमेतदवेचत् - पृच्छेयमहं भगवन्तं तथागतमर्हन्तं सम्यक्संबुद्धं कंचिदेव प्रदेशम्, सचेन्मे भगवानवकाशं कुर्यात्पृष्टः प्रश्नव्याकरणाय । एवमुक्ते भगवानायुष्मान्तं राष्ट्रपालमेतदवोचत् - पृच्छ त्वं राष्ट्रपाल यद्यदेवाकाङ्क्षसि । अहं ते तस्यैव प्रश्नस्य पृष्टस्य व्याकरणेन चित्तमाराधयिष्यामि ॥ एवमुक्ते आयुष्मान् राष्ट्रपालो भगवन्तमेतदवोचत् - कतमैर्भगवन् धर्मैः समन्वागतो बोधिसत्त्वो महासत्त्वः सत्त्वधर्मगुणविशेषतामनुप्राप्नोति, अपराधीनज्ञानतां च प्रतिलभते, आशुप्रज्ञतां चानुप्राप्नोति, विनिश्चयप्रतिभानतां च प्रतिलभते, आलोकतां च प्रतिलभते, सर्वज्ञताप्रवेशं सत्त्वपरिपाकं विमतिप्रहाणं काङ्क्षप्रहाणं सर्वज्ञताविनिश्चयं प्रतिलभते, सत्त्वावतारकौशल्यं यथा वादितथाकारितां च भूतसंधायवचनं सत्त्वकौशल्यतां च, बुद्धानुस्मृतिप्रतिलाभं सर्वप्रश्नपरिपृच्छनतां च, सर्वधर्मधारणतां च क्षिप्रं च सर्वज्ञता मनुप्राप्नोति ? अथ खल्वायुष्मान् राष्ट्रपालस्तस्यां वेलायामिमा गाथा अभाषत - बोधिसत्त्वचर्या सुनिश्चिता तत्त्वतो भवति यो ऽस्य संभवः । ज्ञागसागरकथाविनिश्चयं भाषतां मम जिनो नरोत्तमा

atha khalvāyuṣmān rāṣṭrapālo bhagavantamābhirgāthābhirabhiṣṭutya kṛtāñjalipuṭa utthāyāsanādekāṃsamuttarāsaṅgaṃ kṛtvā dakṣiṇaṃ jānumaṇḍalaṃ pṛthivyāṃ pratiṣṭhāpya yena bhagavāṃstenāñjaliṃ (Vaidya, RP 124) praṇamya bhagavantametadavecat - pṛccheyamahaṃ bhagavantaṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhaṃ kaṃcideva pradeśam, sacenme bhagavānavakāśaṃ kuryātpṛṣṭaḥ praśnavyākaraṇāya / evamukte bhagavānāyuṣmāntaṃ rāṣṭrapālametadavocat - pṛccha tvaṃ rāṣṭrapāla yadyadevākāṅkṣasi / ahaṃ te tasyaiva praśnasya pṛṣṭasya vyākaraṇena cittamārādhayiṣyāmi // evamukte āyuṣmān rāṣṭrapālo bhagavantametadavocat - katamairbhagavan dharmaiḥ samanvāgato bodhisattvo mahāsattvaḥ sattvadharmaguṇaviśeṣatāmanuprāpnoti, aparādhīnajñānatāṃ ca pratilabhate, āśuprajñatāṃ cānuprāpnoti, viniścayapratibhānatāṃ ca pratilabhate, ālokatāṃ ca pratilabhate, sarvajñatāpraveśaṃ sattvaparipākaṃ vimatiprahāṇaṃ kāṅkṣaprahāṇaṃ sarvajñatāviniścayaṃ pratilabhate, sattvāvatārakauśalyaṃ yathā vāditathākāritāṃ ca bhūtasaṃdhāyavacanaṃ sattvakauśalyatāṃ ca, buddhānusmṛtipratilābhaṃ sarvapraśnaparipṛcchanatāṃ ca, sarvadharmadhāraṇatāṃ ca kṣipraṃ ca sarvajñatā manuprāpnoti ? atha khalvāyuṣmān rāṣṭrapālastasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata - bodhisattvacaryā suniścitā tattvato bhavati yo 'sya saṃbhavaḥ / jñāgasāgarakathāviniścayaṃ bhāṣatāṃ mama jino narottamā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्तप्तचामिकरविग्रहोपमा अग्रसत्त्ववर पुण्यसंचया । त्वं हि त्राण लयनं परायण अग्रचर्यममलं वदाद्य मे

uttaptacāmikaravigrahopamā agrasattvavara puṇyasaṃcayā / tvaṃ hi trāṇa layanaṃ parāyaṇa agracaryamamalaṃ vadādya me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञानलोतु(पु ?) भवते क्षयः कथं धारणी अमृत बोधि उद्गतम् । प्रज्ञासागर कथं विशुध्यते येन छिन्दति जने ऽस्य संशयम्

jñānalotu(pu ?) bhavate kṣayaḥ kathaṃ dhāraṇī amṛta bodhi udgatam / prajñāsāgara kathaṃ viśudhyate yena chindati jane 'sya saṃśayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संसरन् सुबहुकल्पकोटियः खेदबुद्धि न च जातु जायते । वीक्ष्य लोकमपि दुःखपीडितं तेषमर्थकुशलं निषेवते ॥ ४२ ॥ क्षेत्रशुद्धिपरिवारसंपदं आयुरग्र्यमथ क्षेत्रसंपदम् । सत्त्वकारणकथा निरुत्तरा बोधिचर्यममलां प्रकाशय

saṃsaran subahukalpakoṭiyaḥ khedabuddhi na ca jātu jāyate / vīkṣya lokamapi duḥkhapīḍitaṃ teṣamarthakuśalaṃ niṣevate // 42 // kṣetraśuddhiparivārasaṃpadaṃ āyuragryamatha kṣetrasaṃpadam / sattvakāraṇakathā niruttarā bodhicaryamamalāṃ prakāśaya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मारभञ्जन कुदृष्टिशोधना तृष्णशोषण विमुक्तिस्पर्शना । धर्मनेत्रि रयिन प्रमुह्यत सत्त्वरत्न निगदोत्तमां चरिम्

mārabhañjana kudṛṣṭiśodhanā tṛṣṇaśoṣaṇa vimuktisparśanā / dharmanetri rayina pramuhyata sattvaratna nigadottamāṃ carim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रूप भोग प्रतिभानसंपदं स्निग्धवाक्पर्षदश्च तोषणी । मेघवत्सुगत तर्पयञ्जगत् देशयस्यपि च बुद्धगोचरम्

rūpa bhoga pratibhānasaṃpadaṃ snigdhavākparṣadaśca toṣaṇī / meghavatsugata tarpayañjagat deśayasyapi ca buddhagocaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मञ्जुघोष कलविङ्कुसुस्वरा ब्रह्मघोष कुमतिप्रणाशना । धर्मकाम पर्षत्समागता तर्पयामृतरसेन तां प्रभो

mañjughoṣa kalaviṅkususvarā brahmaghoṣa kumatipraṇāśanā / dharmakāma parṣatsamāgatā tarpayāmṛtarasena tāṃ prabho

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्ति छन्द प्रवराग्रबोधये धर्मछन्द विहितो न युज्यते । देशनासमय एष नायका काल एष वररत्नश्रावणे

asti chanda pravarāgrabodhaye dharmachanda vihito na yujyate / deśanāsamaya eṣa nāyakā kāla eṣa vararatnaśrāvaṇe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बोधिकाङ्क्षु मम विद्यते मुने आशयं मम जिन प्रजानसे । प्रार्थयामि न जिनस्य हेठनां साधु उत्तमचरिं प्रकाशय

bodhikāṅkṣu mama vidyate mune āśayaṃ mama jina prajānase / prārthayāmi na jinasya heṭhanāṃ sādhu uttamacariṃ prakāśaya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवमुक्ते भगवानायुष्मान्तं राष्ट्रपालमेतदवोचत् - साधु साधु राष्ट्रपाल । साधु साधु पुनस्त्वं राष्ट्रपाल यस्त्वं तथागतमेतमर्थं परिप्रष्टव्यं मन्यसे । बहुजनहिताय त्वं राष्ट्रपाल प्रतिपन्नो बहुजनसुखाय अर्थाय हिताय देवानां च मनुष्याणां च, एतर्हि चानागतानां च बोधिसत्त्वानां महासत्त्वानां संपरिग्रहाय । तेन हि राष्ट्रपाल शॄणु, साधु च सुष्ठु च मनसि कुरु । भाषिष्ये । साधु भगवन्नित्यायुष्मान् राष्ट्रपालो भगवतः प्रत्यश्रोषीत् । भगवांस्तस्यैतदवोचत् - चतुर्भी राष्ट्रपाल धर्मैः समन्वागतो बोधिसत्त्वो महासत्त्व एतां परिशुद्धिं प्रतिलभते । कतमैश्चतुर्भिः ? यदुत आरागाध्याशयप्रतिपत्त्या सर्वसत्त्वसमचित्ततया शून्यताभावनतया यथावादितथाकारितया । एभी राष्ट्रपाल चतिर्भिर्धर्मैः समन्वागतो बोधिसत्त्वो महासत्त्व एतां परिशुद्धिं प्रतिलभते । इयमत्र धर्मता ॥ तत्रेदमुच्यते - आशयेन हि सदाभियुक्तका बोधिमार्ग अविवर्त्यमानसाः । नो च शाठ्य न खिलं न मायता तेषु विद्यति अनन्तज्ञानिनाम्

evamukte bhagavānāyuṣmāntaṃ rāṣṭrapālametadavocat - sādhu sādhu rāṣṭrapāla / sādhu sādhu punastvaṃ rāṣṭrapāla yastvaṃ tathāgatametamarthaṃ paripraṣṭavyaṃ manyase / bahujanahitāya tvaṃ rāṣṭrapāla pratipanno bahujanasukhāya arthāya hitāya devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca, etarhi cānāgatānāṃ ca bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ saṃparigrahāya / tena hi rāṣṭrapāla śṝṇu, sādhu ca suṣṭhu ca manasi kuru / bhāṣiṣye / sādhu bhagavannityāyuṣmān rāṣṭrapālo bhagavataḥ pratyaśroṣīt / bhagavāṃstasyaitadavocat - caturbhī rāṣṭrapāla dharmaiḥ samanvāgato bodhisattvo mahāsattva etāṃ pariśuddhiṃ pratilabhate / katamaiścaturbhiḥ ? yaduta ārāgādhyāśayapratipattyā sarvasattvasamacittatayā śūnyatābhāvanatayā yathāvāditathākāritayā / ebhī rāṣṭrapāla catirbhirdharmaiḥ samanvāgato bodhisattvo mahāsattva etāṃ pariśuddhiṃ pratilabhate / iyamatra dharmatā // tatredamucyate - āśayena hi sadābhiyuktakā bodhimārga avivartyamānasāḥ / no ca śāṭhya na khilaṃ na māyatā teṣu vidyati anantajñāninām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्ट्व सत्त्व दुखिताननायकान् जातिव्याधिजरमृत्युमर्दितान् । तारणार्थ भवतो * * जगत् धर्मनाव समुदानयन्ति ते

dṛṣṭva sattva dukhitānanāyakān jātivyādhijaramṛtyumarditān / tāraṇārtha bhavato * * jagat dharmanāva samudānayanti te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वसत्त्वसमचित्त सूरता एकपुत्रकवदीक्षते जगत् । सर्वमेतदपि मोचयाम्यहम् एवमाशय तथाग्रपुद्गलाः

sarvasattvasamacitta sūratā ekaputrakavadīkṣate jagat / sarvametadapi mocayāmyaham evamāśaya tathāgrapudgalāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शून्यतासु सततं गतिं गत नैव चात्म न च सत्त्व विद्यते । स्वप्नमायसदृशं हि संस्कृतम् अत्र बाल अबुधो विमोहिता

śūnyatāsu satataṃ gatiṃ gata naiva cātma na ca sattva vidyate / svapnamāyasadṛśaṃ hi saṃskṛtam atra bāla abudho vimohitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाचया यथ वदन्ति ते बुधास्तत्र चैव प्रतिपत्तिया स्थिताः । दान्त शान्त सद दोषवर्जिता बोधिसत्त्वमार्गनिरता जिनात्मजाः

vācayā yatha vadanti te budhāstatra caiva pratipattiyā sthitāḥ / dānta śānta sada doṣavarjitā bodhisattvamārganiratā jinātmajāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चत्वार इमे राष्ट्रपाल बोधिसत्त्वानामाश्वासप्रतिलाभा धर्माः । कतमे चत्वारः ? धारणी प्रतिलाभः कल्याणमित्रप्रतिलाभः गम्भीरधर्मक्षान्तिप्रतिलाभः परिशुद्धशीलसमाचारता । इमे राष्ट्रपाल चत्वारि बोधिसत्त्वानामाश्वासप्रतिलाभा धर्माः । इयमत्र धर्मता ॥ तत्रेदमुच्यते - लाभिनो भवन्ति धारणीषु ते सदा महायशा धारयन्ति येन धर्म श्रेष्ठ सर्वबुद्धभाषितम् । न च प्रणाशयन्ति जातु भूयु वर्धते रति असङ्गमेव तेषु ज्ञान सर्वधर्मपारगाः

catvāra ime rāṣṭrapāla bodhisattvānāmāśvāsapratilābhā dharmāḥ / katame catvāraḥ ? dhāraṇī pratilābhaḥ kalyāṇamitrapratilābhaḥ gambhīradharmakṣāntipratilābhaḥ pariśuddhaśīlasamācāratā / ime rāṣṭrapāla catvāri bodhisattvānāmāśvāsapratilābhā dharmāḥ / iyamatra dharmatā // tatredamucyate - lābhino bhavanti dhāraṇīṣu te sadā mahāyaśā dhārayanti yena dharma śreṣṭha sarvabuddhabhāṣitam / na ca praṇāśayanti jātu bhūyu vardhate rati asaṅgameva teṣu jñāna sarvadharmapāragāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कल्याणमित्रमाप्नुवन्ति बोधि अङ्गवर्धका देशयन्ति श्रेष्ठ मार्ग तस्य येन यान्ति नायकाः । न क्वचिच्च ते भवन्ति पापमित्रसेवका दूरतो विवर्जयन्ति ते ऽग्निवच्च दाहनात्मकान्

kalyāṇamitramāpnuvanti bodhi aṅgavardhakā deśayanti śreṣṭha mārga tasya yena yānti nāyakāḥ / na kvacicca te bhavanti pāpamitrasevakā dūrato vivarjayanti te 'gnivacca dāhanātmakān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गम्भीर धर्म श्रुत्व धीर शून्यतोपसंहितं न चात्मसत्त्वजीवदृष्टि तेषु भोन्ति सर्वशः । अच्छिद्रशील ते भवन्ति शान्तदान्तमानसा अनुत्तरे च बुद्धशीलि स त्व तां नियोजयेत्

gambhīra dharma śrutva dhīra śūnyatopasaṃhitaṃ na cātmasattvajīvadṛṣṭi teṣu bhonti sarvaśaḥ / acchidraśīla te bhavanti śāntadāntamānasā anuttare ca buddhaśīli sa tva tāṃ niyojayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चत्वार इमे राष्ट्रपाल बोधिसत्त्वानां संसारप्राप्तानां प्रीतिकरणा धर्माः । कतमे चत्वारः ? बुद्धदर्शनं राष्ट्रपाल बोधिसत्त्वानां प्रीतिकरणो धर्मः । अनुलोमधर्मश्रवणं राष्ट्रपाल बोधिसत्त्वानां प्रीतिकरणो धर्मः । सर्वस्वपरित्यागः । अनुपलम्भधर्मक्षान्तिः । इमे राष्ट्रपाल बोधिसत्त्वानां संसारप्राप्तानां चत्वारः प्रीतिकरणा धर्माः । इयमत्र धर्मता ॥ तत्रेदमुच्यते - पश्यन्ति ते नरोत्तमं संबुद्धं सर्वजातिषु सर्वलोक भासयन्त तेजसा समन्ततः । पूजयंस्तथा नरेन्द्रराज प्रेमगौरवस्थिता वराग्रबोधिमेषमाण सत्त्वमोक्षकारणात्

catvāra ime rāṣṭrapāla bodhisattvānāṃ saṃsāraprāptānāṃ prītikaraṇā dharmāḥ / katame catvāraḥ ? buddhadarśanaṃ rāṣṭrapāla bodhisattvānāṃ prītikaraṇo dharmaḥ / anulomadharmaśravaṇaṃ rāṣṭrapāla bodhisattvānāṃ prītikaraṇo dharmaḥ / sarvasvaparityāgaḥ / anupalambhadharmakṣāntiḥ / ime rāṣṭrapāla bodhisattvānāṃ saṃsāraprāptānāṃ catvāraḥ prītikaraṇā dharmāḥ / iyamatra dharmatā // tatredamucyate - paśyanti te narottamaṃ saṃbuddhaṃ sarvajātiṣu sarvaloka bhāsayanta tejasā samantataḥ / pūjayaṃstathā narendrarāja premagauravasthitā varāgrabodhimeṣamāṇa sattvamokṣakāraṇāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शृणोति धर्म नायकान शान्तमानुलोमिकम् आशयेन श्रुत्व धीर योनिशः प्रयुज्यते । अनोपलम्भधर्म श्रुत्व काङ्क्ष नास्य जायते निःसत्त्व इति सत्त्वधर्म नात्र आत्म विद्यते

śṛṇoti dharma nāyakāna śāntamānulomikam āśayena śrutva dhīra yoniśaḥ prayujyate / anopalambhadharma śrutva kāṅkṣa nāsya jāyate niḥsattva iti sattvadharma nātra ātma vidyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वस्वपरित्यागि सो भवेत इत्यमग्रहो प्रहृष्टचित्त दृष्ट्व चैव याचकमुपागतम् । ग्रामराष्ट्रमेदिनीं च पुत्र दार जीवितं संत्यजन्ति सर्व नास्य जायते च चित्तैञ्जना

sarvasvaparityāgi so bhaveta ityamagraho prahṛṣṭacitta dṛṣṭva caiva yācakamupāgatam / grāmarāṣṭramedinīṃ ca putra dāra jīvitaṃ saṃtyajanti sarva nāsya jāyate ca cittaiñjanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्षु राष्ट्रपाल धर्मेषु बोधिसत्त्वेनानपेक्षेण भवितव्यम् । कतमेषु चतुर्षु ? गृहवासाद्राष्ट्रपाल बोधिसत्त्वेनानपेक्षेण भवितव्यम् । प्रव्रजित्वा राष्ट्रपाल बोधिसत्त्वेन लाभसत्कारादनपेक्षेण भवितव्यम् । कुलसंस्तवाद्राष्ट्रपाल बोधिसत्त्वेनानपेक्षेण भवितव्यम् । कायजीविताद्राष्ट्रपाल बोधिसत्त्वेनानपेक्षेण भवितव्यम् । एषु चतुर्षु राष्ट्रपाल धर्मेषु बोधिसत्त्वेनानपेक्षेण भवितव्यम् । इयमत्र धर्मता ॥ तत्रेदमुच्यते - त्यक्त्वा गेहमनन्तदोषगहनं चिन्तानपेक्षा सदा ते ऽरण्ये रतिमाप्नुवन्ति गुणिनः शान्तेन्द्रियाः सूरताः । न स्त्रीसंस्तवु नैव चापि पुरुसैस्तेषां क्वचिद्विद्यते एकाकी विहरन्ति खड्गविमलाः शुद्दाशया निर्मलाः

caturṣu rāṣṭrapāla dharmeṣu bodhisattvenānapekṣeṇa bhavitavyam / katameṣu caturṣu ? gṛhavāsādrāṣṭrapāla bodhisattvenānapekṣeṇa bhavitavyam / pravrajitvā rāṣṭrapāla bodhisattvena lābhasatkārādanapekṣeṇa bhavitavyam / kulasaṃstavādrāṣṭrapāla bodhisattvenānapekṣeṇa bhavitavyam / kāyajīvitādrāṣṭrapāla bodhisattvenānapekṣeṇa bhavitavyam / eṣu caturṣu rāṣṭrapāla dharmeṣu bodhisattvenānapekṣeṇa bhavitavyam / iyamatra dharmatā // tatredamucyate - tyaktvā gehamanantadoṣagahanaṃ cintānapekṣā sadā te 'raṇye ratimāpnuvanti guṇinaḥ śāntendriyāḥ sūratāḥ / na strīsaṃstavu naiva cāpi purusaisteṣāṃ kvacidvidyate ekākī viharanti khaḍgavimalāḥ śuddāśayā nirmalāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लाभैर्नापि च तेषु हर्षित मनो लीयन्त्यलार्भैर्न च अल्पेच्छा इतरेतरैरभिरता मायाकुहावर्जिताः । सत्त्वार्थाय च वीर्ययुक्तमनसो दाने दमे ऽवस्थिता ध्याने वीर्यगुणे च पारमिगताः संबुद्धज्ञानार्थिनः

lābhairnāpi ca teṣu harṣita mano līyantyalārbhairna ca alpecchā itaretarairabhiratā māyākuhāvarjitāḥ / sattvārthāya ca vīryayuktamanaso dāne dame 'vasthitā dhyāne vīryaguṇe ca pāramigatāḥ saṃbuddhajñānārthinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काये चाप्यनपेक्ष्य जीवित तथा त्यक्त्वा प्रियान् बान्धवाम् युज्यन्ते सद बोधिमार्ग सुदृढा वज्रोपमाध्याशयाः । कायश्छिद्यति खण्डशश्च न भवेत्तेषां च चित्तेञ्जना भूयो वीर्यमिहारभन्ति सुदृढं सर्वज्ञताकाङ्क्षिणः

kāye cāpyanapekṣya jīvita tathā tyaktvā priyān bāndhavām yujyante sada bodhimārga sudṛḍhā vajropamādhyāśayāḥ / kāyaśchidyati khaṇḍaśaśca na bhavetteṣāṃ ca citteñjanā bhūyo vīryamihārabhanti sudṛḍhaṃ sarvajñatākāṅkṣiṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चत्वार इमे राष्ट्रपाल बोधिसत्त्वानामननुतापकरणा धर्माः । कतमे चत्वारः ? शीलाखण्डनता राष्ट्रपाल बोधिसत्त्वानामननुतापकरणो धर्मः, अरण्यवासाकुत्स्यजनता, चतुणामार्यवंशानामनुवर्तनता, बाहुश्रुत्यप्रतिलाभो राष्ट्रपाल बोधिसत्त्वानामननुतापकरणो धर्मः । इमे राष्ट्रपाल चत्वारो बोधिसत्त्वानामननुतापकरणा धर्माः । इयमत्र धर्मता ॥ तत्रेदमुच्यते - रक्षन्ति शीलममलं मणिरत्नतुल्यं न च तेषु भोति अनुशील सुसंयतो वा । तत्रेव शीलि सद सत्त्व नियोजयन्ति । आकाङ्क्षमाणमिममुत्तमबुद्धशीलम्

catvāra ime rāṣṭrapāla bodhisattvānāmananutāpakaraṇā dharmāḥ / katame catvāraḥ ? śīlākhaṇḍanatā rāṣṭrapāla bodhisattvānāmananutāpakaraṇo dharmaḥ, araṇyavāsākutsyajanatā, catuṇāmāryavaṃśānāmanuvartanatā, bāhuśrutyapratilābho rāṣṭrapāla bodhisattvānāmananutāpakaraṇo dharmaḥ / ime rāṣṭrapāla catvāro bodhisattvānāmananutāpakaraṇā dharmāḥ / iyamatra dharmatā // tatredamucyate - rakṣanti śīlamamalaṃ maṇiratnatulyaṃ na ca teṣu bhoti anuśīla susaṃyato vā / tatreva śīli sada sattva niyojayanti / ākāṅkṣamāṇamimamuttamabuddhaśīlam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शून्ये च ते हि निवसन्ति शुभे अरण्ये नैवात्मसंज्ञ भवते ऽपि न जीवसंज्ञा । तृणकाष्ठकोथसम पशयति सत्त्वरूपं स्त्री नेह नास्ति च पुमान्न च आत्मनीयम्

śūnye ca te hi nivasanti śubhe araṇye naivātmasaṃjña bhavate 'pi na jīvasaṃjñā / tṛṇakāṣṭhakothasama paśayati sattvarūpaṃ strī neha nāsti ca pumānna ca ātmanīyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुरार्यवंशनिरता अकुहा आशाठ्या अध्याशयेन च प्रयुज्यति सो ऽप्रमत्तः । कुर्वन्ति च श्रुतिगुणेषु सदाभियोगं संप्रार्थयन् सुगतज्ञानमहानुभावम्

caturāryavaṃśaniratā akuhā āśāṭhyā adhyāśayena ca prayujyati so 'pramattaḥ / kurvanti ca śrutiguṇeṣu sadābhiyogaṃ saṃprārthayan sugatajñānamahānubhāvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवचारके जगदवेक्ष्य इदं ह्यनाथं जातीजरामरणशोकहतं रुजार्तम् । समुदानयित्व प्रवरां शिवधर्मनावं संतारयन्ति जनतां भवसागरौघात्

bhavacārake jagadavekṣya idaṃ hyanāthaṃ jātījarāmaraṇaśokahataṃ rujārtam / samudānayitva pravarāṃ śivadharmanāvaṃ saṃtārayanti janatāṃ bhavasāgaraughāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न त्राणमन्य शरणं हि परायणं वा लोकस्य संस्कृतगतौ भ्रमतो ऽस्ति कश्चित् । मयि सर्व एव परिमोचयितव्य सत्त्वा इत्यर्थमेव प्रणिधिर्मम अग्रबोधौ

na trāṇamanya śaraṇaṃ hi parāyaṇaṃ vā lokasya saṃskṛtagatau bhramato 'sti kaścit / mayi sarva eva parimocayitavya sattvā ityarthameva praṇidhirmama agrabodhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतस्र इमा राष्ट्रपाल आजानेयगतयो बोधिसत्त्वेनानुगन्तव्याः । कतमाश्चतस्रः ? सुगतिप्रतिलाभः, स च बुद्धोत्पादसमवधानतया । गुरुशुश्रूषणा, सा च निरामिषसेवनतया । प्रान्तशय्यासनाभिरतिः, सा च लाभसत्कारानपेक्षतया । प्रतिभानप्रतिलाभः, स च गम्भीरधर्मक्षन्तिसमन्वागततया । इमा राष्ट्रपाल चतस्र आजानेयगतयो ऽनुगन्तव्याः । इयमत्र धर्मता ॥ तत्रेदमुच्यते - वनकन्दरेषु सततं निवसन्ति धीरा लाभेन ते सद अनर्थिक भोन्ति नित्यम् । प्रतिभानवान् सद भवन्ति असङ्गबुद्धी गम्भीरधर्मकुशला विगतप्रपञ्चाः

catasra imā rāṣṭrapāla ājāneyagatayo bodhisattvenānugantavyāḥ / katamāścatasraḥ ? sugatipratilābhaḥ, sa ca buddhotpādasamavadhānatayā / guruśuśrūṣaṇā, sā ca nirāmiṣasevanatayā / prāntaśayyāsanābhiratiḥ, sā ca lābhasatkārānapekṣatayā / pratibhānapratilābhaḥ, sa ca gambhīradharmakṣantisamanvāgatatayā / imā rāṣṭrapāla catasra ājāneyagatayo 'nugantavyāḥ / iyamatra dharmatā // tatredamucyate - vanakandareṣu satataṃ nivasanti dhīrā lābhena te sada anarthika bhonti nityam / pratibhānavān sada bhavanti asaṅgabuddhī gambhīradharmakuśalā vigataprapañcāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुश्रूषकाः सद भवन्ति गुरुषु नित्यं यथ ते वदन्ति हि तथैव च ते प्रयुक्ताः । आरागयन्ति सुगतान् बहावो ऽप्रमेयान् कुर्वन्ति पूज विपुलां जिनज्ञानहेतोः

śuśrūṣakāḥ sada bhavanti guruṣu nityaṃ yatha te vadanti hi tathaiva ca te prayuktāḥ / ārāgayanti sugatān bahāvo 'prameyān kurvanti pūja vipulāṃ jinajñānahetoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रेष्ठा गतिर्भवति चापि महाशयानां देवेषु चैव मनुजेषु च मूर्ध्नप्राप्ताः । सम्बोधिमार्ग सद सत्त्व समादयन्ति संयोजयन्ति कुशलेषु दशस्वथापि

śreṣṭhā gatirbhavati cāpi mahāśayānāṃ deveṣu caiva manujeṣu ca mūrdhnaprāptāḥ / sambodhimārga sada sattva samādayanti saṃyojayanti kuśaleṣu daśasvathāpi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुत्वा च बुद्धगुण ते च भवन्ति तुष्टा आसन्न ते तु नचिराद्भविता हि मह्यम् । संबुध्यते ऽपि च शिवां विरजाग्रबोधिं मोचिष्य सत्त्वनियुतानि अनन्तदुःखात्

śrutvā ca buddhaguṇa te ca bhavanti tuṣṭā āsanna te tu nacirādbhavitā hi mahyam / saṃbudhyate 'pi ca śivāṃ virajāgrabodhiṃ mociṣya sattvaniyutāni anantaduḥkhāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चत्वार इमे राष्ट्रपाल बोधिसत्त्वानां बोधिचर्यापरिशोधका धर्माः । कतमे चत्वारः ? अप्रतिहतविज्ञानविरहितस्य बोधिसत्त्वचर्या, कुहनलपननिष्पेषणपरिवर्जितस्यारण्यवासः, सर्वस्वपरित्यागिनो विपाकाप्रतिकाङ्क्षता, रात्रिंदिवं धर्मकामता धर्मभाणकानां च स्खलितागवेषणता । इमे राष्ट्रपाल बोधिसत्त्वानां चत्वारो बोधिसत्त्वचर्यापरिशोधका धर्माः ॥ अथ खलु भगवंस्तस्यां विलायामिमा गाथा अभाषत - न खिल मल न चापि रोषचित्तं न च पुनरेषति कस्यचित् सदोषम् । अशठ अकुह निष्प्रपञ्चचित्तो भवति अनुत्तरबोधिमीप्समानः

catvāra ime rāṣṭrapāla bodhisattvānāṃ bodhicaryāpariśodhakā dharmāḥ / katame catvāraḥ ? apratihatavijñānavirahitasya bodhisattvacaryā, kuhanalapananiṣpeṣaṇaparivarjitasyāraṇyavāsaḥ, sarvasvaparityāgino vipākāpratikāṅkṣatā, rātriṃdivaṃ dharmakāmatā dharmabhāṇakānāṃ ca skhalitāgaveṣaṇatā / ime rāṣṭrapāla bodhisattvānāṃ catvāro bodhisattvacaryāpariśodhakā dharmāḥ // atha khalu bhagavaṃstasyāṃ vilāyāmimā gāthā abhāṣata - na khila mala na cāpi roṣacittaṃ na ca punareṣati kasyacit sadoṣam / aśaṭha akuha niṣprapañcacitto bhavati anuttarabodhimīpsamānaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृहमतिविषमं च शोकमूलं कुजनसमागमयोनिमस्य दूरम् । त्यजति तदनपेक्ष्य प्रव्रजित्वा गिरिगहने विचरन्ति मोक्षकामाः

gṛhamativiṣamaṃ ca śokamūlaṃ kujanasamāgamayonimasya dūram / tyajati tadanapekṣya pravrajitvā girigahane vicaranti mokṣakāmāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अरण्य विविध सेवमानो भवति अनिश्रित सर्वज्ञात्रलाभे । काय अपि च जीविते ऽनपेक्षो विहरति सिंह इवोत्त्रसन् जितारिम्

araṇya vividha sevamāno bhavati aniśrita sarvajñātralābhe / kāya api ca jīvite 'napekṣo viharati siṃha ivottrasan jitārim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवति च इतरेतरेण तुष्टः शकुनिसमः सद संचयं विहाय । न च भवति निकेतु सर्वलोके ज्ञान गवेषति नित्य बोधिमार्गे

bhavati ca itaretareṇa tuṣṭaḥ śakunisamaḥ sada saṃcayaṃ vihāya / na ca bhavati niketu sarvaloke jñāna gaveṣati nitya bodhimārge

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एक विहरति यथैव खड्गो न च पुन स त्रसते यथैव सिंहः । न च भुवि विश्वसते मृगेव त्रस्तो न च पुनरुन्नमते स पूजनेन

eka viharati yathaiva khaḍgo na ca puna sa trasate yathaiva siṃhaḥ / na ca bhuvi viśvasate mṛgeva trasto na ca punarunnamate sa pūjanena

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जगदिदमभिवीक्ष्य च प्रपाते प्रपतितमुद्यते प्रमोक्षहेतोः । अहमपि जगतो ऽस्य त्राणभूतो यदि कुशलेषु चरेयमप्रमत्तः

jagadidamabhivīkṣya ca prapāte prapatitamudyate pramokṣahetoḥ / ahamapi jagato 'sya trāṇabhūto yadi kuśaleṣu careyamapramattaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुमधुरवचनः स्मिताभिलाषी अकलुषचित्त प्रियाप्रियेषु नित्यम् । विहरति न च सज्जते ऽनिलो वा नरवरचर्यामिमाभीप्समानः

sumadhuravacanaḥ smitābhilāṣī akaluṣacitta priyāpriyeṣu nityam / viharati na ca sajjate 'nilo vā naravaracaryāmimābhīpsamānaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शून्यतमधिमुक्तमानिमित्तं विचरति संस्कृत सर्वमायभूतम् । शमदमनिरतो विशालबुद्धिः अमृतरसेन च सर्वदा स तुष्टः

śūnyatamadhimuktamānimittaṃ vicarati saṃskṛta sarvamāyabhūtam / śamadamanirato viśālabuddhiḥ amṛtarasena ca sarvadā sa tuṣṭaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिवदसि यथा (वसपथा ?) च बोधिमार्गे स तु परिशोधयते सदाशयं च । धारणीप्रतिलाभमेषमाणः सहति च दुःख सतां गुणाभिकाङ्क्षी

prativadasi yathā (vasapathā ?) ca bodhimārge sa tu pariśodhayate sadāśayaṃ ca / dhāraṇīpratilābhameṣamāṇaḥ sahati ca duḥkha satāṃ guṇābhikāṅkṣī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इमु चरिमभिवीक्ष्य बोधिसत्त्वो यो भवते ऽर्थिकु शो भवेत तुष्टः । य इह भवति बोधये असक्तो जनयति दोषशतानि सो ऽल्पबुद्धिः

imu carimabhivīkṣya bodhisattvo yo bhavate 'rthiku śo bhaveta tuṣṭaḥ / ya iha bhavati bodhaye asakto janayati doṣaśatāni so 'lpabuddhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चत्वार इमे राष्ट्रपाल बोधिसत्त्वानां प्रपाताः । कतमे चत्वारः ? अगौरवता राष्ट्रपाल बोधिसत्त्वानां प्रपातः । अकृतज्ञता शाठ्यसेवनता राष्ट्रपाल बोधिसत्त्वानां प्रपातः । लाभसत्काराध्यवसानं राष्ट्रपाल बोधिसत्त्वानां प्रपातः । कुहनलपनतया लाभसत्कारनिष्पादनं राष्ट्रपाल बोधिसत्त्वानां प्रपातः । इमे राष्ट्रपाल बोधिसत्त्वानां चत्वारः प्रपाताः ॥ अथ खलु भगवांस्तस्या वेलायामिमा गाथा अभाषत - नित्यमगौरव ते हि भवन्ति आर्यगुरुष्वपि मातृपितृषु । अकृतज्ञ शठाश्च भवन्ति नित्यमसंयतचारिण मूढाः

catvāra ime rāṣṭrapāla bodhisattvānāṃ prapātāḥ / katame catvāraḥ ? agauravatā rāṣṭrapāla bodhisattvānāṃ prapātaḥ / akṛtajñatā śāṭhyasevanatā rāṣṭrapāla bodhisattvānāṃ prapātaḥ / lābhasatkārādhyavasānaṃ rāṣṭrapāla bodhisattvānāṃ prapātaḥ / kuhanalapanatayā lābhasatkāraniṣpādanaṃ rāṣṭrapāla bodhisattvānāṃ prapātaḥ / ime rāṣṭrapāla bodhisattvānāṃ catvāraḥ prapātāḥ // atha khalu bhagavāṃstasyā velāyāmimā gāthā abhāṣata - nityamagaurava te hi bhavanti āryaguruṣvapi mātṛpitṛṣu / akṛtajña śaṭhāśca bhavanti nityamasaṃyatacāriṇa mūḍhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अध्यवसानपराः सद लाभे ते कुहशाठ्याप्रयोगरताश्च । कश्चिदपीह समो मम नास्ति वक्ष्यति शीलगुणेषु कथंचित्

adhyavasānaparāḥ sada lābhe te kuhaśāṭhyāprayogaratāśca / kaścidapīha samo mama nāsti vakṣyati śīlaguṇeṣu kathaṃcit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते च परस्परमेव च द्विष्टा छिद्रगवेषणनित्यप्रयुक्ताः । कृषिकर्मवणिज्यरताश्च श्रवणा (श्रमणा) हि सुदूरत तेषाम्

te ca parasparameva ca dviṣṭā chidragaveṣaṇanityaprayuktāḥ / kṛṣikarmavaṇijyaratāśca śravaṇā (śramaṇā) hi sudūrata teṣām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवमसंयत पश्चिमकाले भिक्षव शीलगुणेषु सुदूरे । ते ऽन्तर हापयिष्यन्ति मधर्मं (मद्धर्मं ?) भण्डनविग्रह ईर्ष्यवशेन

evamasaṃyata paścimakāle bhikṣava śīlaguṇeṣu sudūre / te 'ntara hāpayiṣyanti madharmaṃ (maddharmaṃ ?) bhaṇḍanavigraha īrṣyavaśena

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बोधिपथादपि नित्य सुदूरे आर्यधनादपि ते च सुदूरे । मोक्षपथं च विहाय प्रणीतं पञ्चसु ते गतिषु भमिष्यन्ति

bodhipathādapi nitya sudūre āryadhanādapi te ca sudūre / mokṣapathaṃ ca vihāya praṇītaṃ pañcasu te gatiṣu bhamiṣyanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चत्वार इमे राष्ट्रपाल बोधिसत्त्वानां बोधिपरिपन्थकारका धर्माः । कतमे चत्वारः ? अश्रद्दधानता राष्ट्रपाल बोधिसत्त्वानां बोधिपरिपन्थकारको धर्मः । कौसीद्यं राष्ट्रपाल बोधिसत्त्वानां बोधिपरिपन्थकारको धर्मः । मानो राष्ट्रपाल बोधिसत्त्वानां बोधिपरिपन्थकारको धर्मः । परपूजेर्ष्यामात्सर्यचित्तं राष्ट्रपाल बोधिसत्त्वानां बोधिपरिपन्थकारको धर्मः । इमे राष्ट्रपाल बोधिसत्त्वानां चत्वारो बोधिपरिपन्थकारका धर्माः ॥ अथ खलु भगवांस्तस्यां वेलायामिमा गाथा अभाषत - अश्रद्धाः कुसीदाः सद मूढचित्ता अभिमानिनस्ते ऽपि सदा च क्रोधना । क्षमिणश्च दृष्ट्वा सद भिक्षु युक्तं दास्यन्ति दण्डं व्रजतो विहारात्

catvāra ime rāṣṭrapāla bodhisattvānāṃ bodhiparipanthakārakā dharmāḥ / katame catvāraḥ ? aśraddadhānatā rāṣṭrapāla bodhisattvānāṃ bodhiparipanthakārako dharmaḥ / kausīdyaṃ rāṣṭrapāla bodhisattvānāṃ bodhiparipanthakārako dharmaḥ / māno rāṣṭrapāla bodhisattvānāṃ bodhiparipanthakārako dharmaḥ / parapūjerṣyāmātsaryacittaṃ rāṣṭrapāla bodhisattvānāṃ bodhiparipanthakārako dharmaḥ / ime rāṣṭrapāla bodhisattvānāṃ catvāro bodhiparipanthakārakā dharmāḥ // atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata - aśraddhāḥ kusīdāḥ sada mūḍhacittā abhimāninaste 'pi sadā ca krodhanā / kṣamiṇaśca dṛṣṭvā sada bhikṣu yuktaṃ dāsyanti daṇḍaṃ vrajato vihārāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवतारप्रेक्षी स्खलितां गवेषी को ऽस्यापराधो ऽस्तिह चोदयिष्ये

avatāraprekṣī skhalitāṃ gaveṣī ko 'syāparādho 'stiha codayiṣye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दूरे इतस्ते मम शासनस्य गुणद्वेषिणस्ते हि अपायनिम्नाः । त्यक्त्वा जिनस्यापि च शासनं ते यास्यन्त्यपायं ज्वलितं प्रचण्डम्

dūre itaste mama śāsanasya guṇadveṣiṇaste hi apāyanimnāḥ / tyaktvā jinasyāpi ca śāsanaṃ te yāsyantyapāyaṃ jvalitaṃ pracaṇḍam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुत्वा च तेषामिह पापचर्याम् अधर्मयुक्तां च गतिं सुदारुणाम् । युज्यध्व नित्यं सद बोधिमार्गे मा तप्स्यथा दुर्गतिषूपपन्नाः

śrutvā ca teṣāmiha pāpacaryām adharmayuktāṃ ca gatiṃ sudāruṇām / yujyadhva nityaṃ sada bodhimārge mā tapsyathā durgatiṣūpapannāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बहुकल्पकोटीभि कदाचि बुद्धो उत्पद्यते लोकहितो महर्षिः । लब्धो ऽधुना स प्रवरः क्षणो ऽद्य त्यज प्रमादं यदि मोक्षकामः

bahukalpakoṭībhi kadāci buddho utpadyate lokahito maharṣiḥ / labdho 'dhunā sa pravaraḥ kṣaṇo 'dya tyaja pramādaṃ yadi mokṣakāmaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चत्वार इमे राष्ट्रपाल पुद्गला बोधिसत्त्वेन न सेवितव्याः । कतमे चत्वारः ? पापमित्रं राष्ट्रपाल पुद्गलो बोधिसत्त्वेन न सेवितव्यः । उपलम्भदृष्टिको राष्ट्रपाल पुद्गलो बोधिसत्त्वेन न सेवितव्यः । सद्धर्मप्रतिक्षेपकः पुद्गलो राष्ट्रपाल बोधिसत्त्वेन न सेवितव्यः । आमिषलोलुपः पुद्गलो राष्ट्रपाल बोधिसत्त्वेन न सेवितव्यः । इमे राष्ट्रपाल चत्वारः पुद्गला बोधिसत्त्वेन न सेवितव्याः ॥ अथ खलु भगवांस्तस्यां वेलायामिमा गाथा अभाषत - ये पापमित्राणि विवर्जयन्ति कल्पाणमित्राणि सदा भजन्ति । वर्धन्ति ते बोधिपथेषु नित्यं यथ शुक्लपक्षे दिवि चन्द्रमण्डलम्

catvāra ime rāṣṭrapāla pudgalā bodhisattvena na sevitavyāḥ / katame catvāraḥ ? pāpamitraṃ rāṣṭrapāla pudgalo bodhisattvena na sevitavyaḥ / upalambhadṛṣṭiko rāṣṭrapāla pudgalo bodhisattvena na sevitavyaḥ / saddharmapratikṣepakaḥ pudgalo rāṣṭrapāla bodhisattvena na sevitavyaḥ / āmiṣalolupaḥ pudgalo rāṣṭrapāla bodhisattvena na sevitavyaḥ / ime rāṣṭrapāla catvāraḥ pudgalā bodhisattvena na sevitavyāḥ // atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata - ye pāpamitrāṇi vivarjayanti kalpāṇamitrāṇi sadā bhajanti / vardhanti te bodhipatheṣu nityaṃ yatha śuklapakṣe divi candramaṇḍalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपलम्भदृष्ट्यां च सदा निविष्टा आत्मे निविष्टास्तथ जीवपोषे । विषकुम्भवत्ते सद वर्जयन्ति ये बुद्धज्ञानेन भवन्ति अर्थिकाः

upalambhadṛṣṭyāṃ ca sadā niviṣṭā ātme niviṣṭāstatha jīvapoṣe / viṣakumbhavatte sada varjayanti ye buddhajñānena bhavanti arthikāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षिपन्ति ये धर्म नरोत्तमानां शान्तं विरागममृतानुकूलम् । तान् वर्जयेन्मीढघटां यथैव य इच्छते बुध्यितुमग्रबोधिम्

kṣipanti ye dharma narottamānāṃ śāntaṃ virāgamamṛtānukūlam / tān varjayenmīḍhaghaṭāṃ yathaiva ya icchate budhyitumagrabodhim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अध्योषिता आमिष पात्रचीवरे कुलसंस्तवे चैव सदाभियुक्ताः । कुर्वीत सार्धं न हि तेषु संस्तवं तान् वर्जयेदग्निखधां (खदां) यथैव

adhyoṣitā āmiṣa pātracīvare kulasaṃstave caiva sadābhiyuktāḥ / kurvīta sārdhaṃ na hi teṣu saṃstavaṃ tān varjayedagnikhadhāṃ (khadāṃ) yathaiva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्येप्सितं धर्षयितुं हि मारं प्रवर्तितुं चक्रवरं ह्यनुत्तरम् । सत्त्वार्थमेवं विपुलं च कर्तुं वर्ज्याश्च तेनापि च पापमित्राः

yasyepsitaṃ dharṣayituṃ hi māraṃ pravartituṃ cakravaraṃ hyanuttaram / sattvārthamevaṃ vipulaṃ ca kartuṃ varjyāśca tenāpi ca pāpamitrāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विवर्जयित्वा च प्रियाप्रियाणि लाभं यशो भण्डनमानमीर्ष्याम् । एषेत नित्यं सद बुद्धज्ञानं य इच्छते बुध्यितुमग्रबोधिम्

vivarjayitvā ca priyāpriyāṇi lābhaṃ yaśo bhaṇḍanamānamīrṣyām / eṣeta nityaṃ sada buddhajñānaṃ ya icchate budhyitumagrabodhim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चत्वार इमे राष्ट्रपाल बोधिसत्त्वानां दुःखविपाका धर्माः । कतमे चत्वारः ? ज्ञानेनाभिमन्यनता राष्ट्रपाल बोधिसत्त्वानां दुःखविपाको धर्मः । ईर्ष्यामात्सर्यचित्तं राष्ट्रपाल बोधिसत्त्वानां दुःखविपाको धर्माः । अनधिमुक्ती राष्ट्रपाल बोधिसत्त्वानां दुःखविपाको धर्मः । अपरिशुद्धज्ञानक्षान्तिसंभोगपर्येष्टी राष्ट्रपाल बोधिसत्त्वानां दुःखविपाको धर्मः । इमे राष्ट्रपाल बोधिसत्त्वानां दुःखविपाका धर्माः ॥ अथ खलु भगवांस्तस्यां वेलायामिमा गाथा अभाषत - धर्मधरा भुवि ये तु भवन्ति पूजित सर्वजगेषु भवन्ति । अवमन्यति तानि आज्ञः (?) तेन स विन्दति दुःखमनन्तम्

catvāra ime rāṣṭrapāla bodhisattvānāṃ duḥkhavipākā dharmāḥ / katame catvāraḥ ? jñānenābhimanyanatā rāṣṭrapāla bodhisattvānāṃ duḥkhavipāko dharmaḥ / īrṣyāmātsaryacittaṃ rāṣṭrapāla bodhisattvānāṃ duḥkhavipāko dharmāḥ / anadhimuktī rāṣṭrapāla bodhisattvānāṃ duḥkhavipāko dharmaḥ / apariśuddhajñānakṣāntisaṃbhogaparyeṣṭī rāṣṭrapāla bodhisattvānāṃ duḥkhavipāko dharmaḥ / ime rāṣṭrapāla bodhisattvānāṃ duḥkhavipākā dharmāḥ // atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata - dharmadharā bhuvi ye tu bhavanti pūjita sarvajageṣu bhavanti / avamanyati tāni ājñaḥ (?) tena sa vindati duḥkhamanantam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विषमेण स देशति भोगेन् छन्दरुचिः सद ज्ञानि अशुद्धे । मानोन्नत यश्च हि नित्यं नमते गुरुआर्यजनेषु

viṣameṇa sa deśati bhogen chandaruciḥ sada jñāni aśuddhe / mānonnata yaśca hi nityaṃ namate guruāryajaneṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधिमुक्ति न विद्यति बुद्धे धर्मगणे च न तस्यधिमुक्तिः । शिक्ष धुतेषु न तस्यधिमुक्तिः पापमतेस्त्रिरपायमुखस्य

adhimukti na vidyati buddhe dharmagaṇe ca na tasyadhimuktiḥ / śikṣa dhuteṣu na tasyadhimuktiḥ pāpamatestrirapāyamukhasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स इतश्च्युतो हि मनुजेषु कर्मवशादबुधो हि विमूढः । नरकेष्वथ तिर्यग्गतिषु प्रेतगतिषु च वन्दति दुःखम् । १०१ ॥ यस्य मतिर्भुवि लोकप्रदीपो दुःखक्षयान्तकरो नरवीरः । तेन अपायपथं प्रविहाय बोधिपथः सततं हि निषेव्यः

sa itaścyuto hi manujeṣu karmavaśādabudho hi vimūḍhaḥ / narakeṣvatha tiryaggatiṣu pretagatiṣu ca vandati duḥkham / 101 // yasya matirbhuvi lokapradīpo duḥkhakṣayāntakaro naravīraḥ / tena apāyapathaṃ pravihāya bodhipathaḥ satataṃ hi niṣevyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चत्वारीमानि राष्ट्रपाल बोधिसत्त्वानां बन्धनानि । कतमानि चत्वारि ? परावमन्यनता बोधिसत्त्वानां बन्धनम् । लौकिकेनोपायेन भावनताप्रयोगनिमित्तसंज्ञा बोधिसत्त्वानां बन्धनम् । अनिगृहीतचित्तस्य ज्ञानविरहितस्य प्रमादसेवनता राष्ट्रपाल बोधिसत्त्वस्य बन्धनम् । प्रतिबद्धचित्तस्य कुलसंस्तवो राष्ट्रपाल बोधिसत्त्वस्य बन्धनम् । इमानि राष्ट्रपाल बोधिसत्त्वानां चत्वारि बन्धनानि ॥ अथ खलु भगवंस्तस्यां वेलायामिमा गाथा अभाषत - अवमन्यति नित्य परस्य भावयते सद लौकिकध्यानम् । बध्यति तेभि स दृष्टिशतेभिः पङ्कि गजो यथ दुर्बलकायः

catvārīmāni rāṣṭrapāla bodhisattvānāṃ bandhanāni / katamāni catvāri ? parāvamanyanatā bodhisattvānāṃ bandhanam / laukikenopāyena bhāvanatāprayoganimittasaṃjñā bodhisattvānāṃ bandhanam / anigṛhītacittasya jñānavirahitasya pramādasevanatā rāṣṭrapāla bodhisattvasya bandhanam / pratibaddhacittasya kulasaṃstavo rāṣṭrapāla bodhisattvasya bandhanam / imāni rāṣṭrapāla bodhisattvānāṃ catvāri bandhanāni // atha khalu bhagavaṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata - avamanyati nitya parasya bhāvayate sada laukikadhyānam / badhyati tebhi sa dṛṣṭiśatebhiḥ paṅki gajo yatha durbalakāyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुलसंस्तवबन्धनयुक्तो यस्तु प्रमत्त सदा ग्रहचित्तः । ज्ञानविवर्जित मूढमतिश्च बध्यति एभि अयुक्तचरीभिः

kulasaṃstavabandhanayukto yastu pramatta sadā grahacittaḥ / jñānavivarjita mūḍhamatiśca badhyati ebhi ayuktacarībhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो ह्यत इच्छति दुःखभयेभ्यो जातिजरामरणादिविमोक्षम् । सो अवमन्यन मन्यन त्यक्त्वा युज्यति बोधिपथे सततं च

yo hyata icchati duḥkhabhayebhyo jātijarāmaraṇādivimokṣam / so avamanyana manyana tyaktvā yujyati bodhipathe satataṃ ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुःखमनन्त सहित्वमशेषं सर्वसुखादनपेक्षि भवित्वा । त्यक्त्व प्रियाप्रियज्ञात्रमशेषं बुद्ध भवन्ति विकल्मष धीराः

duḥkhamananta sahitvamaśeṣaṃ sarvasukhādanapekṣi bhavitvā / tyaktva priyāpriyajñātramaśeṣaṃ buddha bhavanti vikalmaṣa dhīrāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षट्सु प्रयुज्यत भूमिगुणेषु बलेन्द्रियज्ञाने । सर्वगुणैश्च सदा समुपेता बुद्ध भवेज्जरपञ्जरमुक्तः

ṣaṭsu prayujyata bhūmiguṇeṣu balendriyajñāne / sarvaguṇaiśca sadā samupetā buddha bhavejjarapañjaramuktaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कल्प अचिन्तिय पूर्व चरन्तः सत्त्वहिताय चरन् वरबोधौ । दानदमे नियमे ऽपि च नित्यं सुस्थित आसि त्यजित्व च ज्ञातीन्

kalpa acintiya pūrva carantaḥ sattvahitāya caran varabodhau / dānadame niyame 'pi ca nityaṃ susthita āsi tyajitva ca jñātīn

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रान्तवने सद नित्य रतो ऽहं शोषित आश्रयु बोधिनिदानम् । न च संसृतु वीर्यं कदाचिदेषत ज्ञान महापुरुषाणाम्

prāntavane sada nitya rato 'haṃ śoṣita āśrayu bodhinidānam / na ca saṃsṛtu vīryaṃ kadācideṣata jñāna mahāpuruṣāṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवचारके जगति दृष्ट्वा पञ्चगतिभ्रमभ्रामित सत्त्वान् । कृत्व कृपां विपुलामिह पूर्वे आर्जित बोधि बलाज्जगदर्थे

bhavacārake jagati dṛṣṭvā pañcagatibhramabhrāmita sattvān / kṛtva kṛpāṃ vipulāmiha pūrve ārjita bodhi balājjagadarthe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुहितृस्वसुताः प्रियभार्याः त्यक्त पुरा धनधान्य प्रभूताः । जीवित इष्ट मही सुसमृद्धा एषत बोधिवरां बहुकल्पान्

duhitṛsvasutāḥ priyabhāryāḥ tyakta purā dhanadhānya prabhūtāḥ / jīvita iṣṭa mahī susamṛddhā eṣata bodhivarāṃ bahukalpān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

फलपुष्पजलाढ्य सुरम्य आसि वने मुनि क्षान्तिरतो ऽहम् । छिन्न करौ चरणौ कलिराज्ञा नैव मनो ऽपि तदा मम दुष्टम्

phalapuṣpajalāḍhya suramya āsi vane muni kṣāntirato 'ham / chinna karau caraṇau kalirājñā naiva mano 'pi tadā mama duṣṭam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वनकन्दरि श्यामकु नाम आसि मुनिर्भरतो गुरुजीर्णो । दृढबाणहतेन नृपेण नैव मनं परिदूषितमासीत्

vanakandari śyāmaku nāma āsi munirbharato gurujīrṇo / dṛḍhabāṇahatena nṛpeṇa naiva manaṃ paridūṣitamāsīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शैलतटादनपेक्ष्य शरीरं प्रोत्सृजतश्च सुभाषितहेतोः । काये न च मे न च जीवे बोधिनिमित्तमवेक्ष्य बभूव

śailataṭādanapekṣya śarīraṃ protsṛjataśca subhāṣitahetoḥ / kāye na ca me na ca jīve bodhinimittamavekṣya babhūva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्याघ्रिसुतानपि जीवितहेतोस्त्यज्य तनुं परितर्पित व्याघ्री । गगने ऽभ्यनदन् सुरसंघाः साधु महापुरुष स्थिरवीर्य

vyāghrisutānapi jīvitahetostyajya tanuṃ paritarpita vyāghrī / gagane 'bhyanadan surasaṃghāḥ sādhu mahāpuruṣa sthiravīrya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतिदानरतश्च यदासीत् माणव पूर्वभवेषु चरंश्च । शोषितु रत्ननिदान समुद्रः प्राप्य मणिं सुखिताः कृत सत्त्वाः

atidānarataśca yadāsīt māṇava pūrvabhaveṣu caraṃśca / śoṣitu ratnanidāna samudraḥ prāpya maṇiṃ sukhitāḥ kṛta sattvāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुतसोम महीपतिरासीत् विश्रुतकीर्ति चरंश्च यदाहम् । वध्यगतं कृतकृत्यनयैर्मे राजशतं परिमोचितमाशु

sutasoma mahīpatirāsīt viśrutakīrti caraṃśca yadāham / vadhyagataṃ kṛtakṛtyanayairme rājaśataṃ parimocitamāśu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुःखित वीक्ष्य नरं च दरिद्रं त्यक्त मया प्रियमेव शरीरम् । प्राप्य धनं स कृतश्च मयाढ्यः सर्वददेन नृपेण सता मे

duḥkhita vīkṣya naraṃ ca daridraṃ tyakta mayā priyameva śarīram / prāpya dhanaṃ sa kṛtaśca mayāḍhyaḥ sarvadadena nṛpeṇa satā me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शरणागत वीक्ष्य कपोतं स्वं पिशितं विनिकृत्य शरीरात् । दत्तमपि स्वतनुर्न भयार्तस्त्यक्त इहापि नृपेण सता मे

śaraṇāgata vīkṣya kapotaṃ svaṃ piśitaṃ vinikṛtya śarīrāt / dattamapi svatanurna bhayārtastyakta ihāpi nṛpeṇa satā me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृत्स्नमुपार्जितमाप्य भिषग्भिर्भैषजमप्रतिमं मम पूर्वम् । जीवित त्यज्य परस्य ददौ तं केसरिराज बभूव यदाहम्

kṛtsnamupārjitamāpya bhiṣagbhirbhaiṣajamapratimaṃ mama pūrvam / jīvita tyajya parasya dadau taṃ kesarirāja babhūva yadāham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चरता च पुरा जगदर्थे मद्रि पतिव्रत त्यक्त सपुत्रा । दुहिताप्यनपेक्ष्यदसंघ आसि नृपात्मजो यद सुदंष्ट्रः

caratā ca purā jagadarthe madri pativrata tyakta saputrā / duhitāpyanapekṣyadasaṃgha āsi nṛpātmajo yada sudaṃṣṭraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्षसहस्र मया परिपूर्णा मर्षित दुष्कराश्चतुरशीति । उत्तप्तवीर्यु यद आसीत् अर्थधनश्रियो ऽपि च पुरा मे

varṣasahasra mayā paripūrṇā marṣita duṣkarāścaturaśīti / uttaptavīryu yada āsīt arthadhanaśriyo 'pi ca purā me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जिनधातुस्तूपपुरतो मे ज्वलित आश्रयः परमभक्त्या । पूजा कृता दशबलानाम् आसि नृपात्मजि विमलतेजाः

jinadhātustūpapurato me jvalita āśrayaḥ paramabhaktyā / pūjā kṛtā daśabalānām āsi nṛpātmaji vimalatejāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.