Ratnamālāvadāna 9

अथाशोको नरेंद्रश् च कृतांजलिपुटो मुदा । उपगुप्तं गुरुं नत्वा पुनः श्रोतुं समर्थयत् ॥ र्म् ९।१ (१) ॥ भदंत श्रोतुम् इछामि पुनर् अन्यत् सुभाषितं । यथा ते गुरुणादिष्टं तन् ममाख्यातुम् अर्हसि ॥ र्म् ९।२ (२) ॥ इति पृष्टे नृपेणासौव् उपगुप्तो जिनांशजः । तम् अशोकं महीनाथं संनिरीक्ष्य समब्रवीत् ॥ र्म् ९।३ (३) ॥ शृणु वक्ष्यामि ते राजं यथा मे गुरुणोदितं । श्रुत्वैतद् भवताप्य् एवं कर्त्तव्यं धर्मम् आदरात् ॥ र्म् ९।४ (४) ॥ पुरैकसमये राजं शाक्यसिंहो दयांबुधिः । सर्वज्ञो धर्मराण् नाथः शास्ता त्रैधातुकाधिपः ॥ र्म् ९।५ (५) ॥ सर्वविद्याधिपो बुद्धः षडभिज्ञो मुनीश्वरः । जिनो ऽर्हन् सुगतो बुद्धस् तथागतो विनायकः ॥ र्म् ९।६ (६) ॥ भगवान् सत्वहितार्थेन पुरे कपिलवस्तुनि । न्यग्रोधमण्डितोद्याने करण्डकनिवापके ॥ र्म् ९।७ (७) ॥ श्रावकभिक्षुसंघैश् च बोधिसत्वगणैः सह । सद्धर्मदेशनां कर्तुं विजहार जिनाश्रमे ॥ र्म् ९।८ (८) ॥ तद् धर्मं श्रोतुम् आयातैर् उपासकैश् च चैलकैः । देवासुरगणैश् चापि चतुर्भि लोकपालकैः ॥ र्म् ९।९ (९) ॥ चातुर्वर्ण्ण्यैर् मनुष्यैश् च पौरजानपदादिभिः । संबोधिचरणोत्साहैः सद्धर्मगुणलालसैः ॥ र्म् ९।१० (१०) ॥ सत्कृतो पूजितश् चैवं परिवृत्य पुरस्कृतः । भगवान् स सभामध्ये सिंहासनस्थितो वभौ ॥ र्म् ९।११ (११) ॥ तत्र स भगवान् दृष्ट्वा सभां तां समुपस्थितां । आदिमध्यांतकल्याणं दिदेश धर्मम् उत्तमं ॥ र्म् ९।१२ (१२) ॥ तत् सद्धर्मामृतं पीत्वा सर्वे सत्वाश् च मोदिताः । तथैनं श्रीघनं नित्यं भेजिरे धर्मलालसाः ॥ र्म् ९।१३ (१३) ॥ तस्मिंश् च समये तत्र पुरे कपिलवस्तुनि । रोहिणाख्यो महाछाक्यो धनाढ्यो धनदोपमः ॥ र्म् ९।१४ (१४) ॥ महाभोगो महाश्राद्धः सुविशालपरिग्रहः । दाता साधुर् महा धीरः प्रत्युवास सुखान्वितः

athāśoko nareṃdraś ca kṛtāṃjalipuṭo mudā / upaguptaṃ guruṃ natvā punaḥ śrotuṃ samarthayat // Rm 9.1 (1) // bhadaṃta śrotum ichāmi punar anyat subhāṣitaṃ / yathā te guruṇādiṣṭaṃ tan mamākhyātum arhasi // Rm 9.2 (2) // iti pṛṣṭe nṛpeṇāsauv upagupto jināṃśajaḥ / tam aśokaṃ mahīnāthaṃ saṃnirīkṣya samabravīt // Rm 9.3 (3) // śṛṇu vakṣyāmi te rājaṃ yathā me guruṇoditaṃ / śrutvaitad bhavatāpy evaṃ karttavyaṃ dharmam ādarāt // Rm 9.4 (4) // puraikasamaye rājaṃ śākyasiṃho dayāṃbudhiḥ / sarvajño dharmarāṇ nāthaḥ śāstā traidhātukādhipaḥ // Rm 9.5 (5) // sarvavidyādhipo buddhaḥ ṣaḍabhijño munīśvaraḥ / jino 'rhan sugato buddhas tathāgato vināyakaḥ // Rm 9.6 (6) // bhagavān satvahitārthena pure kapilavastuni / nyagrodhamaṇḍitodyāne karaṇḍakanivāpake // Rm 9.7 (7) // śrāvakabhikṣusaṃghaiś ca bodhisatvagaṇaiḥ saha / saddharmadeśanāṃ kartuṃ vijahāra jināśrame // Rm 9.8 (8) // tad dharmaṃ śrotum āyātair upāsakaiś ca cailakaiḥ / devāsuragaṇaiś cāpi caturbhi lokapālakaiḥ // Rm 9.9 (9) // cāturvarṇṇyair manuṣyaiś ca paurajānapadādibhiḥ / saṃbodhicaraṇotsāhaiḥ saddharmaguṇalālasaiḥ // Rm 9.10 (10) // satkṛto pūjitaś caivaṃ parivṛtya puraskṛtaḥ / bhagavān sa sabhāmadhye siṃhāsanasthito vabhau // Rm 9.11 (11) // tatra sa bhagavān dṛṣṭvā sabhāṃ tāṃ samupasthitāṃ / ādimadhyāṃtakalyāṇaṃ dideśa dharmam uttamaṃ // Rm 9.12 (12) // tat saddharmāmṛtaṃ pītvā sarve satvāś ca moditāḥ / tathainaṃ śrīghanaṃ nityaṃ bhejire dharmalālasāḥ // Rm 9.13 (13) // tasmiṃś ca samaye tatra pure kapilavastuni / rohiṇākhyo mahāchākyo dhanāḍhyo dhanadopamaḥ // Rm 9.14 (14) // mahābhogo mahāśrāddhaḥ suviśālaparigrahaḥ / dātā sādhur mahā dhīraḥ pratyuvāsa sukhānvitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समये तेन शाक्येन स्वकुलसदृशात् कुलात् । भार्या नीता सुभद्राङ्गी स्वकुलधर्मचारिणी

samaye tena śākyena svakulasadṛśāt kulāt / bhāryā nītā subhadrāṅgī svakuladharmacāriṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महारगानुरागेण रराम परिचारयन्

mahāragānurāgeṇa rarāma paricārayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यैवं रममाणस्य कृईडतो ऽप्य् अनुरागतः । न पुत्रो न सुता वापि सुचिरेणाप्य् अजायत

tasyaivaṃ ramamāṇasya kṛīḍato 'py anurāgataḥ / na putro na sutā vāpi sucireṇāpy ajāyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽसौ रोहिणः पुत्रीपुत्रलाभे समुत्सुकः । पुत्रचिन्तापरः कोष्ठे स्थित्वैवं च व्यचिन्तयत्

tato 'sau rohiṇaḥ putrīputralābhe samutsukaḥ / putracintāparaḥ koṣṭhe sthitvaivaṃ ca vyacintayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ईयत्संपद् गृहे मे ऽस्ति न च पुत्रसुतापि न । एता मे संपदो राजा ममात्ययाद् ग्रहीष्यति

īyatsaṃpad gṛhe me 'sti na ca putrasutāpi na / etā me saṃpado rājā mamātyayād grahīṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हा मे संपद् विनष्टा स्यात् परत्रापि गतिर् न हि । व्यर्थस् मज्जन्म संसारे यतो मे सन्ततिर् न हि

hā me saṃpad vinaṣṭā syāt paratrāpi gatir na hi / vyarthas majjanma saṃsāre yato me santatir na hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

को मे कुर्याच् च संस्कारं कश् च पिण्डं प्रदास्यति । कुत्राहं शरणं यायां हा दैवनिहतो ऽस्म्य् अहं

ko me kuryāc ca saṃskāraṃ kaś ca piṇḍaṃ pradāsyati / kutrāhaṃ śaraṇaṃ yāyāṃ hā daivanihato 'smy ahaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति चिन्ताविषण्णो ऽसौ शोकागारे व्यवस्थितः

iti cintāviṣaṇṇo 'sau śokāgāre vyavasthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कपोलं स्वकरे धृत्वा तस्थौ भोग्यनिरुत्सुकः । एवं चिन्तासमाक्रान्तं रोहिणं तं निरुत्सुकं

kapolaṃ svakare dhṛtvā tasthau bhogyanirutsukaḥ / evaṃ cintāsamākrāntaṃ rohiṇaṃ taṃ nirutsukaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्ट्वा सर्वे सुहृन्मित्रा वान्धवाश् च व्यबोधयन् । किम् एवं तिष्ठसे भद्र किं च दुःखं प्रजायते

dṛṣṭvā sarve suhṛnmitrā vāndhavāś ca vyabodhayan / kim evaṃ tiṣṭhase bhadra kiṃ ca duḥkhaṃ prajāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वक्तव्यं चेत् तथास्माकं वक्तुम् अर्हसि सर्वथा । इति पृष्टे च तैः सर्वैर् वन्धुमित्रसुहृज्जनैः

vaktavyaṃ cet tathāsmākaṃ vaktum arhasi sarvathā / iti pṛṣṭe ca taiḥ sarvair vandhumitrasuhṛjjanaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रोहिणो ऽसौ पुरस् तेषां सर्वम् एवम् अभाषत । भवन्तः शृणुत सर्वे कथ्यते दुःखता मया

rohiṇo 'sau puras teṣāṃ sarvam evam abhāṣata / bhavantaḥ śṛṇuta sarve kathyate duḥkhatā mayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महती मे गृहे संपद् अस्या भोक्ता न विद्यते । कथं मे विद्यते वंशस् तत् प्रकारं न मन्यते

mahatī me gṛhe saṃpad asyā bhoktā na vidyate / kathaṃ me vidyate vaṃśas tat prakāraṃ na manyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि वो ऽस्ति मयि स्नेहस् तद् उपायं प्रचक्ष्यतां । एवं तेनार्थितं श्रुत्वा सर्वे ते स्नेहवंधिताः

yadi vo 'sti mayi snehas tad upāyaṃ pracakṣyatāṃ / evaṃ tenārthitaṃ śrutvā sarve te snehavaṃdhitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य वंशसमुत्पत्तेर् उपायं समुपादिशन् । मा कार्षीः शोकतां भद्र तद् उपायं नु विद्यते

tasya vaṃśasamutpatter upāyaṃ samupādiśan / mā kārṣīḥ śokatāṃ bhadra tad upāyaṃ nu vidyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवताराधनां कृत्वा याचस्व पुत्रम् आत्मना । अवश्यं देवतानां ते प्रसन्नानां प्रसादतः

devatārādhanāṃ kṛtvā yācasva putram ātmanā / avaśyaṃ devatānāṃ te prasannānāṃ prasādataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुत्रो वा दुहिता वापि भविष्यति न संशयः । इत्य् एतत् तैः समादिष्टं श्रुत्वासौ रोहिणो मुदा

putro vā duhitā vāpi bhaviṣyati na saṃśayaḥ / ity etat taiḥ samādiṣṭaṃ śrutvāsau rohiṇo mudā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवताराधनां कर्तुं प्रयतात्मा समारभत् । पूजाङ्गैः पूजायित्वा च ब्राह्मणं हरिम् ईश्वरं

devatārādhanāṃ kartuṃ prayatātmā samārabhat / pūjāṅgaiḥ pūjāyitvā ca brāhmaṇaṃ harim īśvaraṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इंद्रादिलोकपालाञ् च संततिं समयाचत । एवं पुत्राभिनन्दी स सदारः वंशकाम्यया

iṃdrādilokapālāñ ca saṃtatiṃ samayācata / evaṃ putrābhinandī sa sadāraḥ vaṃśakāmyayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवताराधनं कृत्वा तस्थौ नित्यं समुत्सुकः । तथापि तस्य शाक्यस्य स्वदैवपरिमाणतः

devatārādhanaṃ kṛtvā tasthau nityaṃ samutsukaḥ / tathāpi tasya śākyasya svadaivaparimāṇataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न पुत्रो न च पुत्री वा सुचिरम् अप्य् अजायत । ततो ऽसौ रोहिणः शाक्यो देवतासु निराशया

na putro na ca putrī vā suciram apy ajāyata / tato 'sau rohiṇaḥ śākyo devatāsu nirāśayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुत्रवांछाविरक्तात्मा तस्थौ गेहे निरुत्सवः । अस्ति चैष महाराज प्रवादो लौकिकोद्भवः

putravāṃchāviraktātmā tasthau gehe nirutsavaḥ / asti caiṣa mahārāja pravādo laukikodbhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद् देवताप्रसादेन जायते संततिः खलु । एवं चेद् वा तथा राजन्न् एकैकस्य भवेत् खलु

yad devatāprasādena jāyate saṃtatiḥ khalu / evaṃ ced vā tathā rājann ekaikasya bhavet khalu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा पुत्रसहस्रं वा नृपस्य चक्रवर्त्तिनः । अपि तु संमुखीभावात् त्रिस्थानानां नृपेश्वर

yathā putrasahasraṃ vā nṛpasya cakravarttinaḥ / api tu saṃmukhībhāvāt tristhānānāṃ nṛpeśvara

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुत्रा वापि सुताश् चापि जायंते प्राणिनां खलु । तद्यथा पितरौ रक्तौ कल्या चर्तुमती प्रसूः । गंधर्वः प्रस्थितः काले तदा गर्भे समुद्भवेत्

putrā vāpi sutāś cāpi jāyaṃte prāṇināṃ khalu / tadyathā pitarau raktau kalyā cartumatī prasūḥ / gaṃdharvaḥ prasthitaḥ kāle tadā garbhe samudbhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततश् च समये तस्य रोहिणस्यानुरागिणः । भार्य्या कल्यावतीभूता स्नात्वा रतिं समारभत्

tataś ca samaye tasya rohiṇasyānurāgiṇaḥ / bhāryyā kalyāvatībhūtā snātvā ratiṃ samārabhat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदैका देवता स्वर्गाच् च्युत्वा कर्मानुभोगिनी । तस्य शाक्यस्य भार्य्याया गर्भे सा समुपाविशत्

tadaikā devatā svargāc cyutvā karmānubhoginī / tasya śākyasya bhāryyāyā garbhe sā samupāviśat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स्वापन्नसत्वा सा मत्वा गर्भसमुद्भवं । स्वामिनो ऽग्रे रहः स्थित्वा हर्षितैवं न्यवेदयत्

tataḥ svāpannasatvā sā matvā garbhasamudbhavaṃ / svāmino 'gre rahaḥ sthitvā harṣitaivaṃ nyavedayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वामिन्न् आपन्नसत्वास्मि वंश आवां समुद्भवेत् । तद् भवान् सर्वकृयानि कारयत्व् अनुमोदितः

svāminn āpannasatvāsmi vaṃśa āvāṃ samudbhavet / tad bhavān sarvakṛyāni kārayatv anumoditaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति भार्योदितं श्रुत्वा रोहिणो ऽसौ प्रमोदितः । भार्यां तां गर्भिणीं दृष्ट्वा संस्मितः प्रत्यभाषत

iti bhāryoditaṃ śrutvā rohiṇo 'sau pramoditaḥ / bhāryāṃ tāṃ garbhiṇīṃ dṛṣṭvā saṃsmitaḥ pratyabhāṣata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्यं मे भाषितं भद्रे मत्वा भव समाहिता ॥ र्म् ९।४६ ४५! ॥ प्रमादम् अत्र मा कार्षी यदि स्नेहास्ति ते मयि । एवं ते कुशलं भद्रे यदि पुत्रं जनिष्यसि

satyaṃ me bhāṣitaṃ bhadre matvā bhava samāhitā // Rm 9.46 45! // pramādam atra mā kārṣī yadi snehāsti te mayi / evaṃ te kuśalaṃ bhadre yadi putraṃ janiṣyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भर्तुर् वियोगशंकार्त्ता बभूव परिखेटिता

bhartur viyogaśaṃkārttā babhūva parikheṭitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यावत् सा समये सूत दारिकां दिव्यसुंदरीं । शुक्लवस्त्रपरीताङ्गां गर्भमलाविलिप्तितां

yāvat sā samaye sūta dārikāṃ divyasuṃdarīṃ / śuklavastraparītāṅgāṃ garbhamalāviliptitāṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस् तां दारिकां जातां श्रुत्वासौ रोहिणो रुषा । प्रत्याख्यातुं स्वयं भार्यां विवेश सूतिकागृहे

tatas tāṃ dārikāṃ jātāṃ śrutvāsau rohiṇo ruṣā / pratyākhyātuṃ svayaṃ bhāryāṃ viveśa sūtikāgṛhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रजापत्या तया भर्तुर् उपनीता पुरः सुता । शुक्लवस्त्रपरीताङ्गा भद्राङ्गी दिव्यसुंदरी

prajāpatyā tayā bhartur upanītā puraḥ sutā / śuklavastraparītāṅgā bhadrāṅgī divyasuṃdarī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स रोहिणो दृष्ट्वा तां सुतां दिव्यसुंदरीं । शुक्लवस्त्रपरीताङ्गां परविस्मयम् आययौ

tataḥ sa rohiṇo dṛṣṭvā tāṃ sutāṃ divyasuṃdarīṃ / śuklavastraparītāṅgāṃ paravismayam āyayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहो भाग्यान् मया लब्धा सुतेयं भद्ररूपिणी । यद् एषा सहजैः शुक्लवस्त्रैः प्रावृत्य जायते

aho bhāgyān mayā labdhā suteyaṃ bhadrarūpiṇī / yad eṣā sahajaiḥ śuklavastraiḥ prāvṛtya jāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मान् नूनं इयं साक्षाद् देवकन्यावतारिता । सद्धर्मचारिणी भद्रा भविष्यति न संशयः

tasmān nūnaṃ iyaṃ sākṣād devakanyāvatāritā / saddharmacāriṇī bhadrā bhaviṣyati na saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्त्वासौ पिता शाक्यः पश्यंस् तां दारिकां चिरात् । अतृप्तो निश्चलाक्षश् च तस्थौ संमूर्छितो यथा

ity uktvāsau pitā śākyaḥ paśyaṃs tāṃ dārikāṃ cirāt / atṛpto niścalākṣaś ca tasthau saṃmūrchito yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ज्ञातीन् समाहूय कृत्वा जातिमहं मुदा । तन् नामकरणं तस्यास् तान् पुनः स समब्रवीत्

tato jñātīn samāhūya kṛtvā jātimahaṃ mudā / tan nāmakaraṇaṃ tasyās tān punaḥ sa samabravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवन्तो ऽस्याः सुताया मे भद्राङ्ग्या अनुरूपतः । नामधेयं प्रसिद्धेन कर्त्तव्यं क्रियतां शुभं

bhavanto 'syāḥ sutāyā me bhadrāṅgyā anurūpataḥ / nāmadheyaṃ prasiddhena karttavyaṃ kriyatāṃ śubhaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति तेनार्थिते तस्याः सर्वे ते जातयस् तथा । सहजशुक्लवस्त्राङ्गं दृष्ट्वैवं संवभाषिरे

iti tenārthite tasyāḥ sarve te jātayas tathā / sahajaśuklavastrāṅgaṃ dṛṣṭvaivaṃ saṃvabhāṣire

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद् इयं दारिका सौम्या भद्रांगी दिव्यसुंदरी । शुक्लवस्त्रावृता जाता तच् छुक्लेति प्रसिध्यतु

yad iyaṃ dārikā saumyā bhadrāṃgī divyasuṃdarī / śuklavastrāvṛtā jātā tac chukleti prasidhyatu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति संभाषणां कृत्वा सर्वे ते ज्ञातयस् तथा । रोहिणं तं समामंत्र्य तथैवं समुदाहरत्

iti saṃbhāṣaṇāṃ kṛtvā sarve te jñātayas tathā / rohiṇaṃ taṃ samāmaṃtrya tathaivaṃ samudāharat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद् इयं ते सुता भद्र भद्राङ्गी दिव्यसुंदरी । शुक्लवस्त्रावृता जाता तच् छुक्लेति प्रचक्ष्यतां

yad iyaṃ te sutā bhadra bhadrāṅgī divyasuṃdarī / śuklavastrāvṛtā jātā tac chukleti pracakṣyatāṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथेत्य् अनुमतं कृत्वा तेन पित्रा प्रसादिता । शुक्ला सा दुहिताष्टासु धात्रीषु समुपार्पिता

tathety anumataṃ kṛtvā tena pitrā prasāditā / śuklā sā duhitāṣṭāsu dhātrīṣu samupārpitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस् तासां च धात्रीणाम् उपचारप्रचारतः । वर्द्धिताभूत् सुरम्याङ्गी ह्रदस्थम् इव पंकजं

tatas tāsāṃ ca dhātrīṇām upacārapracārataḥ / varddhitābhūt suramyāṅgī hradastham iva paṃkajaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा तथा च तद् वस्त्रं ववृद्धे निर्मली ऽभवत्

tathā tathā ca tad vastraṃ vavṛddhe nirmalī 'bhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न च कायो ऽप्य् अभूत् तस्मात् मलाभिलिप्तदुर्भगः । वभौ तु निर्मलः शुद्धः सुगंधिपरिवाहकः

na ca kāyo 'py abhūt tasmāt malābhiliptadurbhagaḥ / vabhau tu nirmalaḥ śuddhaḥ sugaṃdhiparivāhakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदा सा दारिका शुक्ला परिवृद्धा क्रमाद् अभूत् । कुमारी सर्वलोकानां मनोनेत्राभिहारिणी

yadā sā dārikā śuklā parivṛddhā kramād abhūt / kumārī sarvalokānāṃ manonetrābhihāriṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः सा शिक्षितुं विद्या गुरुणां समुपाश्रिता । शिक्षित्वा क्रमशो विद्यां पारम् आशु ययौ सुधीः

tataḥ sā śikṣituṃ vidyā guruṇāṃ samupāśritā / śikṣitvā kramaśo vidyāṃ pāram āśu yayau sudhīḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदा ये ये च तां शुक्लाम् अपश्यद् दिव्यसुंदरीं । ते ते सर्वे ऽपि पश्यन्तो विस्मिता मोहम् आययुः

tadā ye ye ca tāṃ śuklām apaśyad divyasuṃdarīṃ / te te sarve 'pi paśyanto vismitā moham āyayuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस् ते ब्राह्मणाद्याश् च तद्गुणाकृष्टमानसाः । स्वस्वदूतेन तां शुक्लां रोहिणं प्रार्थयन् मुहुः

tatas te brāhmaṇādyāś ca tadguṇākṛṣṭamānasāḥ / svasvadūtena tāṃ śuklāṃ rohiṇaṃ prārthayan muhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जातिश्रेष्ठो ह्य् अहं विप्रस् तच् छुक्लां मे दातुम् अर्हसि । इति तां ब्राह्मणपुत्रा रोहिणं प्रत्ययाचयन् ॥ र्म् ९।७० [६९] ॥ राजपुत्रो ऽस्म्य् अहं वीरस् तत् सुता मे प्रदीयतां । इति राजकुमारास् तं रोहिणं तां समर्थयन् ॥ र्म् ९।७१ [७०] ॥ अहं वैश्यः प्रजाभर्ता तच् छुक्लां मे दातुम् अर्हसि । इति वैश्यकुमारास् तां रोहिणं प्रार्थयरि मुहुः ॥ र्म् ९।७२ [७१] ॥ अहं मंत्रिसुतो विज्ञस् तच् छुक्ला मे प्रदीयतां । इति मंत्रिसुताः सर्वे रोहिणं प्रत्ययाचयन् ॥ र्म् ९।७३ ७१! ॥ महामात्यसुतो ऽहं हि तच् छुक्लां मे प्रयछतां । इत्य् आमात्यकुमारास् तां रोहिणं प्रत्ययाचयन्

jātiśreṣṭho hy ahaṃ vipras tac chuklāṃ me dātum arhasi / iti tāṃ brāhmaṇaputrā rohiṇaṃ pratyayācayan // Rm 9.70 [69] // rājaputro 'smy ahaṃ vīras tat sutā me pradīyatāṃ / iti rājakumārās taṃ rohiṇaṃ tāṃ samarthayan // Rm 9.71 [70] // ahaṃ vaiśyaḥ prajābhartā tac chuklāṃ me dātum arhasi / iti vaiśyakumārās tāṃ rohiṇaṃ prārthayari muhuḥ // Rm 9.72 [71] // ahaṃ maṃtrisuto vijñas tac chuklā me pradīyatāṃ / iti maṃtrisutāḥ sarve rohiṇaṃ pratyayācayan // Rm 9.73 71! // mahāmātyasuto 'haṃ hi tac chuklāṃ me prayachatāṃ / ity āmātyakumārās tāṃ rohiṇaṃ pratyayācayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् अन्ये ऽपि लोकाश् च रूपद्रव्याभिमानिनः । स्वस्वदूतेन तां शुक्लां रोहिणं प्रत्ययाचयन्

evam anye 'pi lokāś ca rūpadravyābhimāninaḥ / svasvadūtena tāṃ śuklāṃ rohiṇaṃ pratyayācayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं सर्वैश् च तैर् नित्यैः प्रार्थ्यमानो महाजनैः । रोहिणः स विषण्णात्मा स्थित्वैवं च व्यचिन्तयत्

evaṃ sarvaiś ca tair nityaiḥ prārthyamāno mahājanaiḥ / rohiṇaḥ sa viṣaṇṇātmā sthitvaivaṃ ca vyacintayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हा मे दुःखानि जातानि कथम् अत्र प्रतिक्रिया । सर्वथाहं प्रणष्टः स्यां सुतयाः कारणे ऽधुना

hā me duḥkhāni jātāni katham atra pratikriyā / sarvathāhaṃ praṇaṣṭaḥ syāṃ sutayāḥ kāraṇe 'dhunā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्य् एकस्मै प्रदास्यामि सुताम् एतां मनोहरां । अन्ये सर्वे ऽपि मे वैरा भविष्यंति तदा खलु

yady ekasmai pradāsyāmi sutām etāṃ manoharāṃ / anye sarve 'pi me vairā bhaviṣyaṃti tadā khalu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवश्यं मे सुता हीयं वैरिणी मां हनिष्यति । एवं दुःखानुदायिन्या पुत्र्यापि किं ममैतया

avaśyaṃ me sutā hīyaṃ vairiṇī māṃ haniṣyati / evaṃ duḥkhānudāyinyā putryāpi kiṃ mamaitayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कपोलं स्वकरे स्थाप्य तस्थौ कोष्ठे निरुत्सवः

kapolaṃ svakare sthāpya tasthau koṣṭhe nirutsavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं चिन्ताविभिन्नास्यं पितरं तं विषादिनं । सा शुक्ला दुहिता दृष्ट्वा प्रणत्वैवम् अभाषत

evaṃ cintāvibhinnāsyaṃ pitaraṃ taṃ viṣādinaṃ / sā śuklā duhitā dṛṣṭvā praṇatvaivam abhāṣata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किम् एवं तिष्ठसे तात किं ते दुःखं नु जायते । कथ्यतां तद् यदि स्नेहो मयि ते वर्त्तते पितः

kim evaṃ tiṣṭhase tāta kiṃ te duḥkhaṃ nu jāyate / kathyatāṃ tad yadi sneho mayi te varttate pitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति पुत्र्या वचः श्रुत्वा पिता स रुषिताशयः । निःस्नेहस् तां सुतां शुक्लां दृष्ट्वैवं पर्य्यभाषत

iti putryā vacaḥ śrutvā pitā sa ruṣitāśayaḥ / niḥsnehas tāṃ sutāṃ śuklāṃ dṛṣṭvaivaṃ paryyabhāṣata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वन् निमित्ते महद् दुःखं जायते मे कुपुत्रिके । किं तवाग्रे कथित्वैतं यतो नैव प्रतिक्रिया

tvan nimitte mahad duḥkhaṃ jāyate me kuputrike / kiṃ tavāgre kathitvaitaṃ yato naiva pratikriyā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवश्यं त्वं सुता शत्रुः सर्वथा मां हनिष्यसि । एवं दुःखाभिदायिन्या पुत्र्यापि किं मम त्वया

avaśyaṃ tvaṃ sutā śatruḥ sarvathā māṃ haniṣyasi / evaṃ duḥkhābhidāyinyā putryāpi kiṃ mama tvayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति पित्रोदितं श्रुत्वा सा शुक्ला प्रहताशया । सहसा पितरं नत्वा रुदंत्यैवं अभाषत । तात किं मे निमित्तेन दुःखं ते जायते कथं । सर्वथैतत् प्रवक्तव्यं यदि ते ऽहं सुतात्मजा । तद् उपायं करिष्यामि येन दुःखं निहन्यते

iti pitroditaṃ śrutvā sā śuklā prahatāśayā / sahasā pitaraṃ natvā rudaṃtyaivaṃ abhāṣata / tāta kiṃ me nimittena duḥkhaṃ te jāyate kathaṃ / sarvathaitat pravaktavyaṃ yadi te 'haṃ sutātmajā / tad upāyaṃ kariṣyāmi yena duḥkhaṃ nihanyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् एतत् सर्वथा तात ममाग्रे वक्तुम् अर्हसि । इति पुत्र्योदिते भूयः पितासौ रोहिणो ऽवदत्

tad etat sarvathā tāta mamāgre vaktum arhasi / iti putryodite bhūyaḥ pitāsau rohiṇo 'vadat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत् किन् ते कथ्यते पुत्रि यतो नास्ति प्रतिक्रिया । बहवः प्रार्थयितारस् तव राजसुतादयः

tat kin te kathyate putri yato nāsti pratikriyā / bahavaḥ prārthayitāras tava rājasutādayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुमारा ब्राह्मणा वैश्याः शूद्राश् च मंत्रिनंदनाः । अमात्यनंदनाश् चापि सार्थवाहसुतादयः

kumārā brāhmaṇā vaiśyāḥ śūdrāś ca maṃtrinaṃdanāḥ / amātyanaṃdanāś cāpi sārthavāhasutādayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् अन्ये ऽपि ये चान्या गुणद्रव्याभिमानिताः । पौरिका ग्रामिकाश् चापि कुलरूपाभिमानिकाः

evam anye 'pi ye cānyā guṇadravyābhimānitāḥ / paurikā grāmikāś cāpi kularūpābhimānikāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतैः सर्वैर् अहं नित्यं सुमुद्रितस् त्वदर्थिभिः । कथम् अत्र करिष्यामि चेतना मे न विद्यते

etaiḥ sarvair ahaṃ nityaṃ sumudritas tvadarthibhiḥ / katham atra kariṣyāmi cetanā me na vidyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वम् एवैका हि मे पुत्री बहवो याचकाश् च ते । एकस्मै यदि दास्यामि सर्वे ऽन्ये स्युर् ममाहिताः

tvam evaikā hi me putrī bahavo yācakāś ca te / ekasmai yadi dāsyāmi sarve 'nye syur mamāhitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतस् त्वां खण्डशः कृत्वा सर्वेभ्यो ऽप्य् अर्पये च वै । एवं तु क्रियमाणे मे कुशलत्वं भविष्यति

atas tvāṃ khaṇḍaśaḥ kṛtvā sarvebhyo 'py arpaye ca vai / evaṃ tu kriyamāṇe me kuśalatvaṃ bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति पित्रोदितं श्रुत्वा शुक्ला सा मृत्युशंकित

iti pitroditaṃ śrutvā śuklā sā mṛtyuśaṃkita

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मोदितेव पितुः पादौ प्रणत्वैवम् अभाषत । प्रसीद मा कृथाः खेदं ममैतत् कारणे पितः

moditeva pituḥ pādau praṇatvaivam abhāṣata / prasīda mā kṛthāḥ khedaṃ mamaitat kāraṇe pitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथाहं ते करिष्यामि यथा दोषो न विद्यते । नाहं कामार्थिनी तात तद् अनुज्ञां प्रदेहि मे

tathāhaṃ te kariṣyāmi yathā doṣo na vidyate / nāhaṃ kāmārthinī tāta tad anujñāṃ pradehi me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रव्रजित्वा चरिष्यामि भगवच्छासने व्रतं । इत्य् एतद् भाषितं पुत्र्या श्रुत्वासौ रोहिणः पिता

pravrajitvā cariṣyāmi bhagavacchāsane vrataṃ / ity etad bhāṣitaṃ putryā śrutvāsau rohiṇaḥ pitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुत्रीवियोगम् आशंक्य पुनर् एवम् अभाषत । मा कृथाः सर्वथा पुत्रि प्रव्रज्याचरणे मनः

putrīviyogam āśaṃkya punar evam abhāṣata / mā kṛthāḥ sarvathā putri pravrajyācaraṇe manaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वं स्त्री वाला न शक्नुयाः प्रव्रज्यां चरितुं सुते । प्रव्रज्यायां व्रतं कष्टं पुरुषैर् अपि दुष्करं

tvaṃ strī vālā na śaknuyāḥ pravrajyāṃ carituṃ sute / pravrajyāyāṃ vrataṃ kaṣṭaṃ puruṣair api duṣkaraṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वं तु वाला सुभद्रांगी कोमला दिव्यसुंदरी । कथं तद् दुष्करस्थाने व्रतं कर्तुं सहेः सुते

tvaṃ tu vālā subhadrāṃgī komalā divyasuṃdarī / kathaṃ tad duṣkarasthāne vrataṃ kartuṃ saheḥ sute

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तन् मा कृथास् तथा वाले प्रव्रज्यायां मनस् त्यज । यदि कामार्थिनी नासि कस्मै चिद् दास्यते न हि

tan mā kṛthās tathā vāle pravrajyāyāṃ manas tyaja / yadi kāmārthinī nāsi kasmai cid dāsyate na hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत् पुत्रि स्वगृहे स्थित्वा व्रतं धृत्वा सुखं वस । यदि कामार्थिनी वासि पुत्रि तेषां त्वदर्थिनां

tat putri svagṛhe sthitvā vrataṃ dhṛtvā sukhaṃ vasa / yadi kāmārthinī vāsi putri teṣāṃ tvadarthināṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वयंवरविधिं कृत्वा स्वयं वर यम् इछसि । तदा मे दूषणं नास्ति तवापि दूषणं न हि

svayaṃvaravidhiṃ kṛtvā svayaṃ vara yam ichasi / tadā me dūṣaṇaṃ nāsti tavāpi dūṣaṇaṃ na hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वत्रापि हि लोकेषु विधिर् एष प्रवर्त्तते । तस्मात् तेषां कुमाराणां पतिं भद्रं स्वयं वर

sarvatrāpi hi lokeṣu vidhir eṣa pravarttate / tasmāt teṣāṃ kumārāṇāṃ patiṃ bhadraṃ svayaṃ vara

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेनैव पतिना सार्द्धं व्रतं कृत्वा सुखं चर । तदा सन्ततिम् उत्पाद्य भुक्त्वा भोग्यं यथा सुखं

tenaiva patinā sārddhaṃ vrataṃ kṛtvā sukhaṃ cara / tadā santatim utpādya bhuktvā bhogyaṃ yathā sukhaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संवृत्तिचरणं कृत्वा तथान्ते स्वर्गम् आप्नुयाः । तेनैवं मा कृथाः पुत्रि प्रव्रज्याचरणे मनः

saṃvṛtticaraṇaṃ kṛtvā tathānte svargam āpnuyāḥ / tenaivaṃ mā kṛthāḥ putri pravrajyācaraṇe manaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं ते प्रव्रज्यया सिद्ध्येन् महद्दुष्करचर्य्यया । इत्य् उक्ते जनकेनासौ शुक्ला कामपराङ्मुखा

kiṃ te pravrajyayā siddhyen mahadduṣkaracaryyayā / ity ukte janakenāsau śuklā kāmaparāṅmukhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सद्धर्मचरणप्रेप्सुः पितरम् एवम् अब्रवीत् । नाहं कामार्थिनी तात संबोधिपदवांछिनी

saddharmacaraṇaprepsuḥ pitaram evam abravīt / nāhaṃ kāmārthinī tāta saṃbodhipadavāṃchinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्माद् भोग्यान्य् अपि त्यक्त्वा चरितुम् इछामि सद्व्रतं । सभयाः सरणाः कामाः सक्लेशाश् च विषोपमाः

tasmād bhogyāny api tyaktvā caritum ichāmi sadvrataṃ / sabhayāḥ saraṇāḥ kāmāḥ sakleśāś ca viṣopamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सदेवासुरमानुष्या ये सत्वाः कामरागिणः

sadevāsuramānuṣyā ye satvāḥ kāmarāgiṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वे ते क्लेशिताश् चान्धाश् चरन्ति पातकेष्व् अपि । कृत्वा ते पातकान्य् एवं गछन्ति दुर्गतिष्व् अपि

sarve te kleśitāś cāndhāś caranti pātakeṣv api / kṛtvā te pātakāny evaṃ gachanti durgatiṣv api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विविधानि च दुःखानि भुंजते नरकास्थिताः । ब्राह्मणा अपि धीराश् च वैदिका ब्रह्मचारिणः

vividhāni ca duḥkhāni bhuṃjate narakāsthitāḥ / brāhmaṇā api dhīrāś ca vaidikā brahmacāriṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते ऽपि कामानुरागेन भ्रष्टा गच्छंति दुर्गतिं । तपस्विनो महाभिज्ञाः शुद्धात्माना जितेन्द्रियाः । ते ऽपि कामानुरागेन भ्रष्टा गच्छंति दुर्गतिं । यतयो योगिनश् चापि निर्ग्रंथाश् च दिगंवराः

te 'pi kāmānurāgena bhraṣṭā gacchaṃti durgatiṃ / tapasvino mahābhijñāḥ śuddhātmānā jitendriyāḥ / te 'pi kāmānurāgena bhraṣṭā gacchaṃti durgatiṃ / yatayo yoginaś cāpi nirgraṃthāś ca digaṃvarāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते ऽपि कामानुरागेन भ्रष्टा गच्छन्ति दुर्गतिं । राजानः क्षत्रियाश् चापि कृत्वा युद्धं परस्परं

te 'pi kāmānurāgena bhraṣṭā gacchanti durgatiṃ / rājānaḥ kṣatriyāś cāpi kṛtvā yuddhaṃ parasparaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आहवे निधनं यान्ति तद् अपि कामकारणे । अमात्या मंत्रिणश् चापि मारयन्ति परार्धिनः

āhave nidhanaṃ yānti tad api kāmakāraṇe / amātyā maṃtriṇaś cāpi mārayanti parārdhinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्पापैर् दुर्गतिं यान्ति तद् अपि कामहेतुना । योधारश् च महावीरा युद्धं कृत्वा परस्परं

tatpāpair durgatiṃ yānti tad api kāmahetunā / yodhāraś ca mahāvīrā yuddhaṃ kṛtvā parasparaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संग्रामे निधनं यान्ति तद् अपि कामकारणे । वणिजः सार्थवाहाश् च रत्नद्रव्यातिलालसाः

saṃgrāme nidhanaṃ yānti tad api kāmakāraṇe / vaṇijaḥ sārthavāhāś ca ratnadravyātilālasāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समुद्रे पतिताः केचिन् मृताः केचिच् च जंगले । केचिन् मृता महारण्ये चौरैः केचिद् उपद्रुताः

samudre patitāḥ kecin mṛtāḥ kecic ca jaṃgale / kecin mṛtā mahāraṇye cauraiḥ kecid upadrutāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षुत्पिपासाहताः केचिन् मृता मार्गे रुजान्विताः । शीतवातातपाक्रान्ता मृता केचिच् छ्रमातुराः

kṣutpipāsāhatāḥ kecin mṛtā mārge rujānvitāḥ / śītavātātapākrāntā mṛtā kecic chramāturāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केचिद् गृहगता एव मृताः केचिच् च रोगिनः । केचिद् भारं वहन्तश् च मृताः केचिद् भयान्विताः

kecid gṛhagatā eva mṛtāḥ kecic ca roginaḥ / kecid bhāraṃ vahantaś ca mṛtāḥ kecid bhayānvitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जन्तुभिः खादिताः केचित् तत् सर्वं कामहेतुना । कृषिणश् च दिनं यावत् क्षत्रकर्मसमुद्यताः

jantubhiḥ khāditāḥ kecit tat sarvaṃ kāmahetunā / kṛṣiṇaś ca dinaṃ yāvat kṣatrakarmasamudyatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिनान्ते गृहम् अगत्य शेरते ते मृता इव । एवम् अन्ये ऽपि लोकाश् च शिल्पिप्रेष्यजनादयः

dinānte gṛham agatya śerate te mṛtā iva / evam anye 'pi lokāś ca śilpipreṣyajanādayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दासदासीजनाश् चापि स्वस्वकर्मसमुद्यताः । एवं नित्यम् अविश्रान्तं कुटुंवधनसाधने

dāsadāsījanāś cāpi svasvakarmasamudyatāḥ / evaṃ nityam aviśrāntaṃ kuṭuṃvadhanasādhane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वहंति खेदिताः क्लेशं तत् सर्वं कामहेतुना । एवं चौरादिदुष्टाश् च परद्रव्यापहारिणः

vahaṃti kheditāḥ kleśaṃ tat sarvaṃ kāmahetunā / evaṃ caurādiduṣṭāś ca paradravyāpahāriṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पातकान्य् अपि कुर्वन्ति तद् अपि कामकारणे । केचिच् च परद्रव्याणि हरन्ति हारयन्ति च

pātakāny api kurvanti tad api kāmakāraṇe / kecic ca paradravyāṇi haranti hārayanti ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केचिद् धत्वापि सर्वं हरन्ति क्रूरमानसाः । धनार्थे किं न कुर्वन्ति दुष्टा लुब्धाश् च निर्दयाः

kecid dhatvāpi sarvaṃ haranti krūramānasāḥ / dhanārthe kiṃ na kurvanti duṣṭā lubdhāś ca nirdayāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रघ्नन्ति पितरौ केचित् ते ऽपि घ्नन्ति गुरून् अपि । केचिद् विघ्नन्ति मित्राणि ज्ञातिवन्धुजनान् अपि ॥ र्म् ९।१२७ [१२५] ॥ पत्नीपुत्रदुहितॄश् च भ्रात्रींश् च भागिनीर् अपि । केचिद् घ्नन्ति सहायांश् च दासदासीजनान्य् अपि

praghnanti pitarau kecit te 'pi ghnanti gurūn api / kecid vighnanti mitrāṇi jñātivandhujanān api // Rm 9.127 [125] // patnīputraduhitṝś ca bhrātrīṃś ca bhāginīr api / kecid ghnanti sahāyāṃś ca dāsadāsījanāny api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बालान् वृद्धांश् च नारींश् च तत् सर्वं कामकारणे । केचिच् च प्राणिनः पक्षिमृगमत्स्यादिजन्तुकान्

bālān vṛddhāṃś ca nārīṃś ca tat sarvaṃ kāmakāraṇe / kecic ca prāṇinaḥ pakṣimṛgamatsyādijantukān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हत्वा खादन्ति पापिष्ठास् तद् अपि कामकारणे । एवं तिर्य्यग्गणाश् चापि पक्षिसिंहादिजन्तवः

hatvā khādanti pāpiṣṭhās tad api kāmakāraṇe / evaṃ tiryyaggaṇāś cāpi pakṣisiṃhādijantavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परस्परं निहत्यैवं खादन्ति कामहेतुना । एवं शथावंचयन्तस् त्रासयन्तो ऽपि वालकान्

parasparaṃ nihatyaivaṃ khādanti kāmahetunā / evaṃ śathāvaṃcayantas trāsayanto 'pi vālakān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अदत्तं प्रतिगृह्नन्ति तद् अपि कामकारणात् । मिथ्याकामरताः केचित् परदारांश् च कामिनीः

adattaṃ pratigṛhnanti tad api kāmakāraṇāt / mithyākāmaratāḥ kecit paradārāṃś ca kāminīḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हरन्ति छद्मना चापि तद् अपि कामकारणे । यच् च मृषावदंतो ऽपि परकार्य्याभिघाटकाः

haranti chadmanā cāpi tad api kāmakāraṇe / yac ca mṛṣāvadaṃto 'pi parakāryyābhighāṭakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं यावन्ति दुःखानि संसारे षड्गतिष्व् अपि । तानि सर्वाणि सत्वानां जायन्ते कामहेतुना ॥ र्म् ९।१४२ [१३०] ॥ एवं मत्वा तु ये विज्ञाः कामं त्यक्त्वा विरागिणः । प्रव्रजित्वा सुनिःक्लेशा ब्रह्मचर्य्यं चरन्ति ते ॥ र्म् ९।१४३ [१३१] ॥ ततो मे सभये कामे सरणे च विषोपमे । विद्वद्भिर् गर्हिते तात मनोवांछा न वर्त्तते

evaṃ yāvanti duḥkhāni saṃsāre ṣaḍgatiṣv api / tāni sarvāṇi satvānāṃ jāyante kāmahetunā // Rm 9.142 [130] // evaṃ matvā tu ye vijñāḥ kāmaṃ tyaktvā virāgiṇaḥ / pravrajitvā suniḥkleśā brahmacaryyaṃ caranti te // Rm 9.143 [131] // tato me sabhaye kāme saraṇe ca viṣopame / vidvadbhir garhite tāta manovāṃchā na varttate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्प्रव्रज्यां समाश्रित्य भगवच्छरणं गता । ब्रह्मचर्य्यं चरित्वाहं प्राप्तुम् इछामि निर्वृतिं

tatpravrajyāṃ samāśritya bhagavaccharaṇaṃ gatā / brahmacaryyaṃ caritvāhaṃ prāptum ichāmi nirvṛtiṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बुद्धो हि जगतां शास्ता धर्मराजो विनायकः । तत् तस्य शरणे गत्वा चरितुम् इछामि सच्चरीं

buddho hi jagatāṃ śāstā dharmarājo vināyakaḥ / tat tasya śaraṇe gatvā caritum ichāmi saccarīṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्य् अस्ति ते मयि स्नेहः सद्धर्मे चानुरागता । तद् अनुमोदनां कृत्वानुज्ञां मे दातुम् अर्हसि

yady asti te mayi snehaḥ saddharme cānurāgatā / tad anumodanāṃ kṛtvānujñāṃ me dātum arhasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि तु सौगते धर्मे ऽप्य् अनुज्ञां मे ददासि न । तीर्थयात्रां भ्रमिष्यामि सर्वदाहं विरागिनी

yadi tu saugate dharme 'py anujñāṃ me dadāsi na / tīrthayātrāṃ bhramiṣyāmi sarvadāhaṃ virāginī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति पुत्रीवचः श्रुत्य शाक्यो ऽसौ रोहिणः पिता । सुताधर्मवियोगत्वं विज्ञायैवम् अचिन्तयत्

iti putrīvacaḥ śrutya śākyo 'sau rohiṇaḥ pitā / sutādharmaviyogatvaṃ vijñāyaivam acintayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद् इयं मे सुता भद्रा निराश्रवा विरागिनी । अवश्यं स्वगृहं त्यक्त्वा प्रव्रजेत् सर्वथा खलु

yad iyaṃ me sutā bhadrā nirāśravā virāginī / avaśyaṃ svagṛhaṃ tyaktvā pravrajet sarvathā khalu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.