Vidyakara: Subhasitaratnakosa 41

देव त्वद्-विजय-प्रयाण-समये काम्बोज-वाहावली- विङ्खोल्लेल्ख-विसर्पिणि क्षिति-रजः-पूरे वियच् चुम्बति । भानोर् वाजिभिर् अङ्ग-कर्षण-रसास्वादः समासादितो लब्धः किं च नभस्-तलामर-धुनी-पङ्केरुहैर् अन्वयः

deva tvad-vijaya-prayāṇa-samaye kāmboja-vāhāvalī- viṅkhollelkha-visarpiṇi kṣiti-rajaḥ-pūre viyac cumbati / bhānor vājibhir aṅga-karṣaṇa-rasāsvādaḥ samāsādito labdhaḥ kiṃ ca nabhas-talāmara-dhunī-paṅkeruhair anvayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्क्म्सौक। १५४६, वसुकल्पस्य) त्वद्-यन्त्राणां प्रयाणेष्व् अनवरत-वलत्-कर्ण-ताल-प्रकीर्णैर् आकीर्णे व्योम्नि सर्प-समदगज-घटा-कुम्भ-सिन्दूर-पूरैः । बिभ्राणाः पारि-भद्र-द्रुम-कुसुम-रुचो रश्मयः पत्युर् अह्नां मध्याह्ने ऽप्य् अस्त-संध्या-भ्रम-चकित-दृशश् चक्रिरे चक्रवाकान्

kasyacit | (Skmsa.u.ka. 1546, vasukalpasya) tvad-yantrāṇāṃ prayāṇeṣv anavarata-valat-karṇa-tāla-prakīrṇair ākīrṇe vyomni sarpa-samadagaja-ghaṭā-kumbha-sindūra-pūraiḥ / bibhrāṇāḥ pāri-bhadra-druma-kusuma-ruco raśmayaḥ patyur ahnāṃ madhyāhne 'py asta-saṃdhyā-bhrama-cakita-dṛśaś cakrire cakravākān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्फीतो धाम्ना समर-विजयी श्री-कटाक्ष-प्रदीर्घः स्निग्ध-श्यामः कुवलय-रुचिर् युद्ध-मल्ल त्वदीयः । वर्षे ऽमुष्मिन् प्रतिनृप-यशः-पूर-गौरे परीक्षा- क्षीर-न्यस्तं तुलयति महा-नील-रत्नं कृपाणः

sphīto dhāmnā samara-vijayī śrī-kaṭākṣa-pradīrghaḥ snigdha-śyāmaḥ kuvalaya-rucir yuddha-malla tvadīyaḥ / varṣe 'muṣmin pratinṛpa-yaśaḥ-pūra-gaure parīkṣā- kṣīra-nyastaṃ tulayati mahā-nīla-ratnaṃ kṛpāṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिग्दन्तिनः स्वकरपुष्करलेखनीभिर् गण्डस्थलान् मदमसिं मुहुर् आददानाः । श्रीचन्द्रदेव तव तोयनिधितीरताडीपत्रोदरेषु विजयस्तुतिम् आलिखन्ति

digdantinaḥ svakarapuṣkaralekhanībhir gaṇḍasthalān madamasiṃ muhur ādadānāḥ / śrīcandradeva tava toyanidhitīratāḍīpatrodareṣu vijayastutim ālikhanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिग्-दन्तिनः स्व-कर-पुष्कर-लेखनीभिर् गण्ड-स्थलान् मदमसिं मुहुर् आददानाः ।* श्री-चन्द्र-देव तव तोय-निधि-तीर-ताडी-पत्रोदरेषु विजय-स्तुतिम् आलिखन्ति ॥ विद्स्र्क् ४१।४ *(१३८४) ॥* अभिनन्दस्य -- सत्सु रक्तो द्विषां कालः पीतः स्त्रीणां विलोचनैः । शुभ्र-कीर्त्यासि तत् सत्यं चतुर्-वर्णाश्रमो भवान्

dig-dantinaḥ sva-kara-puṣkara-lekhanībhir gaṇḍa-sthalān madamasiṃ muhur ādadānāḥ /* śrī-candra-deva tava toya-nidhi-tīra-tāḍī-patrodareṣu vijaya-stutim ālikhanti // VidSrk 41.4 *(1384) //* abhinandasya -- satsu rakto dviṣāṃ kālaḥ pītaḥ strīṇāṃ vilocanaiḥ / śubhra-kīrtyāsi tat satyaṃ catur-varṇāśramo bhavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अचलस्य न जनयसि कंसहर्षं वहसि शरीरं यशोदया जुष्टम् । त्यजसि न सत्योन्मुखताम् इति सत्यं वासुदेवो ऽसि

acalasya na janayasi kaṃsaharṣaṃ vahasi śarīraṃ yaśodayā juṣṭam / tyajasi na satyonmukhatām iti satyaṃ vāsudevo 'si

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अचलस्य -- न जनयसि कंस-हर्षं वहसि शरीरं यशोदया जुष्टम् ।* त्यजसि न सत्योन्मुखताम् इति सत्यं वासुदेवो ऽसि ॥ विद्स्र्क् ४१।६ *(१३८६) ॥* भद्रस्य -- न लोपो वर्णानां न खलु परतः प्रत्यय-विधिर् विकारो नास्त्य् एव क्वचिद् अपि न भग्नाः प्रकृतयः । गुणो वा वृद्धिर् वा सततम् उपकाराय जगतां मुनेर् दाक्षी-पुत्राद् अपि तव समर्थः पद-विधिः

acalasya -- na janayasi kaṃsa-harṣaṃ vahasi śarīraṃ yaśodayā juṣṭam /* tyajasi na satyonmukhatām iti satyaṃ vāsudevo 'si // VidSrk 41.6 *(1386) //* bhadrasya -- na lopo varṇānāṃ na khalu parataḥ pratyaya-vidhir vikāro nāsty eva kvacid api na bhagnāḥ prakṛtayaḥ / guṇo vā vṛddhir vā satatam upakārāya jagatāṃ muner dākṣī-putrād api tava samarthaḥ pada-vidhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाणिनेः । (स्क्म्सौक। १३७८, शब्दार्णवस्य) सत्यं त्वद्-गुण-कीर्तनेन सुखयत्य् आखण्डलं नारदः किं तु श्रोत्र-कटु क्वणन्ति मधुपास् तत्-पारिजात-स्रजाम् । वार्यन्ते यदि चाप्सरः-परिषदा ते चामराडम्बरैर् उद्वेल्लद्-भुज-वल्लि-कङ्कण-झणत्-कारस् तदा दुःसहः

pāṇineḥ | (Skmsa.u.ka. 1378, śabdārṇavasya) satyaṃ tvad-guṇa-kīrtanena sukhayaty ākhaṇḍalaṃ nāradaḥ kiṃ tu śrotra-kaṭu kvaṇanti madhupās tat-pārijāta-srajām / vāryante yadi cāpsaraḥ-pariṣadā te cāmarāḍambarair udvellad-bhuja-valli-kaṅkaṇa-jhaṇat-kāras tadā duḥsahaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मधुकूटस्य -- यस्य द्वीपं धरित्री स च जलधिर् अभूद् यस्य गण्डूष-तोयं तस्याश्चर्यैक-मूर्तेर् अपि नभसि वपुर् यत्र दुर्लक्ष्यम् आसीत् । तत्-पीतं त्वद्-यशोभिस् त्रिभुवनम् अभजंस् तानि विश्राम-हेतोस् तच् चान्तः कैटभारेः स च तव हृदये वन्दनीयस् त्वम् एकः

madhukūṭasya -- yasya dvīpaṃ dharitrī sa ca jaladhir abhūd yasya gaṇḍūṣa-toyaṃ tasyāścaryaika-mūrter api nabhasi vapur yatra durlakṣyam āsīt / tat-pītaṃ tvad-yaśobhis tribhuvanam abhajaṃs tāni viśrāma-hetos tac cāntaḥ kaiṭabhāreḥ sa ca tava hṛdaye vandanīyas tvam ekaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथागत-दासस्य । (स्क्म्सौक। १३७७) कर्पासास्थि-प्रचय-निचिता निर्धन-श्रोत्रियाणां येषां वात्याप्रवितत-कुटी-प्राङ्गणान्ता बभूवुः । तत्-सौधानां परिसर-भुवि त्वत्-प्रसादाद् इदानीं क्रीडा-युद्ध-च्छिदुर-युवती-हार-मुक्ताः पतन्ति

tathāgata-dāsasya | (Skmsa.u.ka. 1377) karpāsāsthi-pracaya-nicitā nirdhana-śrotriyāṇāṃ yeṣāṃ vātyāpravitata-kuṭī-prāṅgaṇāntā babhūvuḥ / tat-saudhānāṃ parisara-bhuvi tvat-prasādād idānīṃ krīḍā-yuddha-cchidura-yuvatī-hāra-muktāḥ patanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुभाङ्कस्य । (स्क्म्सौक। १४५२) लक्ष्मी-वशीकरण-चूर्ण-सहोदराणि त्वत्-पाद-पङ्कज-रजांसि चिरं जयन्ति । यानि प्रणाम-मिलितानि नृणां ललाटे लुम्पन्ति दैव-लिखितानि दुरक्षराणि

śubhāṅkasya | (Skmsa.u.ka. 1452) lakṣmī-vaśīkaraṇa-cūrṇa-sahodarāṇi tvat-pāda-paṅkaja-rajāṃsi ciraṃ jayanti / yāni praṇāma-militāni nṛṇāṃ lalāṭe lumpanti daiva-likhitāni durakṣarāṇi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभिनन्दस्य । (स्क्सकआ। ५।४६७, स्क्म्सौक। १४१६) त्वं चेन् नाथ कला-निधिः शशधरस् तत् तोयनाथा वयं मर्यादा-निधिर् अम्भसां पतिर् अथ त्वं चेद् वयं वारिदाः । सर्वाशा-परिपूरको जलधरस् त्वं चेद् वयं भूरुहः सन्-मार्ग-स्थिति-सुन्दरस् त्वम् इति चेच् छाखी वयं चाध्वगाः

abhinandasya | (Sksa.ka.ā. 5.467, Skmsa.u.ka. 1416) tvaṃ cen nātha kalā-nidhiḥ śaśadharas tat toyanāthā vayaṃ maryādā-nidhir ambhasāṃ patir atha tvaṃ ced vayaṃ vāridāḥ / sarvāśā-paripūrako jaladharas tvaṃ ced vayaṃ bhūruhaḥ san-mārga-sthiti-sundaras tvam iti cec chākhī vayaṃ cādhvagāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पदहीनान् बिलवसतीन् भुजगान् इव जातभोगसंकोचान् । व्यथयति मन्त्राक्षरम् इव नाम तवा७रीन् वनेचरैर् गीतम्

padahīnān bilavasatīn bhujagān iva jātabhogasaṃkocān / vyathayati mantrākṣaram iva nāma tavā7rīn vanecarair gītam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दक्षस्य । (स्क्म्सौक। १४३७, कस्यचित्) पद-हीनान् बिल-वसतीन् भुजगान् इव जात-भोग-संकोचान् ।* व्यथयति मन्त्राक्षरम् इव नाम तवारीन् वनेचरैर् गीतम् ॥ विद्स्र्क् ४१।१३ *(१३९३) ॥* तस्यैव । (स्क्म्सौक। १५७५, दङ्कस्य) येषां वेश्मसु कम्बु-कर्पर-चलत्-तर्कु-ध्वनिर् दुःश्रवः प्राग् आसीन् नरनाथ संप्रति पुनस् तेषां तवानुग्रहात् । षड्-जादि-क्रम-रङ्गद्-अङ्गुलि-चलत्-पाणि-स्खलत्-कङ्कण- श्रेणी-निस्वन-मांसलः कल-गिरां वीणा-रवः श्रूयते

dakṣasya | (Skmsa.u.ka. 1437, kasyacit) pada-hīnān bila-vasatīn bhujagān iva jāta-bhoga-saṃkocān /* vyathayati mantrākṣaram iva nāma tavārīn vanecarair gītam // VidSrk 41.13 *(1393) //* tasyaiva | (Skmsa.u.ka. 1575, daṅkasya) yeṣāṃ veśmasu kambu-karpara-calat-tarku-dhvanir duḥśravaḥ prāg āsīn naranātha saṃprati punas teṣāṃ tavānugrahāt / ṣaḍ-jādi-krama-raṅgad-aṅguli-calat-pāṇi-skhalat-kaṅkaṇa- śreṇī-nisvana-māṃsalaḥ kala-girāṃ vīṇā-ravaḥ śrūyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाथ त्वाम् अनुयाचे प्रसीद विजहीहि सङ्गरारम्भम् । उन्नतिभाजः सम्प्रति सन्ति विपक्षाः परं गिरयः

nātha tvām anuyāce prasīda vijahīhi saṅgarārambham / unnatibhājaḥ samprati santi vipakṣāḥ paraṃ girayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्क्म्सौक। १४५१, भासोकस्य) नाथ त्वाम् अनुयाचे प्रसीद विजहीहि संगरारम्भम् ।* उन्नति-भाजः संप्रति सन्ति विपक्षाः परं गिरयः ॥ विद्स्र्क् ४१।१५ *(१३९५) ॥* देवः स्व-स्तुतिर् अस्तु नाम हृदि नः सर्वे वसन्त्य् आगमास् तीर्थं न क्वचिद् ईदृग् अत्र भवति त्वत्-खड्ग-धारा यथा । याम् एकः स्व-शरीर-शुद्धि-रसिको मूर्ध्ना प्रतीच्छन् रिपुर् द्वैविध्याद् अनु पञ्चतां तद् अनु च त्रैदश्यम् आप क्षणात्

kasyacit | (Skmsa.u.ka. 1451, bhāsokasya) nātha tvām anuyāce prasīda vijahīhi saṃgarārambham /* unnati-bhājaḥ saṃprati santi vipakṣāḥ paraṃ girayaḥ // VidSrk 41.15 *(1395) //* devaḥ sva-stutir astu nāma hṛdi naḥ sarve vasanty āgamās tīrthaṃ na kvacid īdṛg atra bhavati tvat-khaḍga-dhārā yathā / yām ekaḥ sva-śarīra-śuddhi-rasiko mūrdhnā pratīcchan ripur dvaividhyād anu pañcatāṃ tad anu ca traidaśyam āpa kṣaṇāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रथाङ्गस्य । (स्म्व्सूमु। ९७।६८, स्क्म्सौक। १५११) मत्-पर्यन्त-वसुन्धरा-विजयिने मुक्तादि-रत्नं मयात् तव्यं ढौकितम् एव तुभ्यम् अधुना जातो ऽस्मि निष्किंचनः । इत्य् उल्लासित-वीचि-बाहुर् उदयान् मार्तण्ड-बिम्ब-च्छलात् प्रातस् तप्त-कुठारम् एष वहते देव त्वद्-अग्रे ऽम्बुधिः

rathāṅgasya | (Smvsū.mu. 97.68, Skmsa.u.ka. 1511) mat-paryanta-vasundharā-vijayine muktādi-ratnaṃ mayāt tavyaṃ ḍhaukitam eva tubhyam adhunā jāto 'smi niṣkiṃcanaḥ / ity ullāsita-vīci-bāhur udayān mārtaṇḍa-bimba-cchalāt prātas tapta-kuṭhāram eṣa vahate deva tvad-agre 'mbudhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वसुकल्पस्य । (स्क्म्सौक। १४६२, कस्यापि) संद्न्दिष्टं मरुभूमि-भूरुह-चयैर् भूपाल भूयाद् भवान् निर्जेता नव-खण्ड-मण्डल-भुवो यत् त्वत्-प्रसादाद् वयम् । प्रत्यासन्न-विपन्न-वारड-वधू-नेत्र-प्रणाली-गलद्- बाष्पाम्भः-प्लव-पङ्क-पिच्छिल-तलाः श्री-मुञ्ज मोदामहे

vasukalpasya | (Skmsa.u.ka. 1462, kasyāpi) saṃdndiṣṭaṃ marubhūmi-bhūruha-cayair bhūpāla bhūyād bhavān nirjetā nava-khaṇḍa-maṇḍala-bhuvo yat tvat-prasādād vayam / pratyāsanna-vipanna-vāraḍa-vadhū-netra-praṇālī-galad- bāṣpāmbhaḥ-plava-paṅka-picchila-talāḥ śrī-muñja modāmahe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्क्म्सौक। १५८७) तन्वीम् उज्झित-भूषणां कल-गिरं सीत्कारम् आतन्वतीं वेपन्तीं व्रणिताधरां विवसनां रोमोद्गमं बिभ्रतीम् । हेमन्ते हिम-शीत-मारुत-भयाद् आश्लिष्य दोर्भ्यां तनुं स्वां मूर्तिं दयिताम् इवातिरसिकां त्वद्-विद्विषः शेरते

kasyacit | (Skmsa.u.ka. 1587) tanvīm ujjhita-bhūṣaṇāṃ kala-giraṃ sītkāram ātanvatīṃ vepantīṃ vraṇitādharāṃ vivasanāṃ romodgamaṃ bibhratīm / hemante hima-śīta-māruta-bhayād āśliṣya dorbhyāṃ tanuṃ svāṃ mūrtiṃ dayitām ivātirasikāṃ tvad-vidviṣaḥ śerate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भू-संपर्क-रजो-निपात-मलिनाः स्वस्माद् गृहाद् प्त् प्रच्युताः सामान्यैर् अपि जन्तुभिः करतलैर् निःशङ्कम् आलिङ्गिताः । निर्लग्नाः क्वचिद् एकताम् उपगता बद्धाः क्वचिन् मोचिताः अक्षाणाम् इव शारयः प्रतिगृहं भ्रान्तास् तवारि-स्त्रियः

bhū-saṃparka-rajo-nipāta-malināḥ svasmād gṛhād pt pracyutāḥ sāmānyair api jantubhiḥ karatalair niḥśaṅkam āliṅgitāḥ / nirlagnāḥ kvacid ekatām upagatā baddhāḥ kvacin mocitāḥ akṣāṇām iva śārayaḥ pratigṛhaṃ bhrāntās tavāri-striyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्षा-संभृत-पीति-सारम् अवशं स्तब्धाङ्घ्रि-हस्त-द्वयं भेकं मूर्ध्नि निगृह्य कज्जल-रजः-श्यामं भुजङ्गं स्थितम् । मुग्धा-व्याध-वधूस् तवारि-नगरे शून्ये चिरात् संप्रति स्वर्णोपस्कृति-मुष्टि-सायक-धिया साकूतम् आदित्सति

varṣā-saṃbhṛta-pīti-sāram avaśaṃ stabdhāṅghri-hasta-dvayaṃ bhekaṃ mūrdhni nigṛhya kajjala-rajaḥ-śyāmaṃ bhujaṅgaṃ sthitam / mugdhā-vyādha-vadhūs tavāri-nagare śūnye cirāt saṃprati svarṇopaskṛti-muṣṭi-sāyaka-dhiyā sākūtam āditsati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्क्म्सौक। १५९३, छित्तपस्य) पर्यङ्कः शिथिलीकृतो न भवता सिंहासनान् नोत्थितं न क्रोधानल-धूम-राजिर् इव च भ्रू-वल्लिर् उल्लासिता । राज्ञां त्वच्-चरणारविन्दम् अथ च श्रीचन्द्र पुष्पन्त्य् अमूश् चञ्चच्-चारु-मरीचि-सञ्चय-मुचां चूडामणीनां रुचः

kasyacit | (Skmsa.u.ka. 1593, chittapasya) paryaṅkaḥ śithilīkṛto na bhavatā siṃhāsanān notthitaṃ na krodhānala-dhūma-rājir iva ca bhrū-vallir ullāsitā / rājñāṃ tvac-caraṇāravindam atha ca śrīcandra puṣpanty amūś cañcac-cāru-marīci-sañcaya-mucāṃ cūḍāmaṇīnāṃ rucaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुविनीतस्य -- द्वारं खड्गिभिर् आवृतं बहिर् अपि प्रसिव्न्न-गण्डैर् गजैर् अन्तः कञ्चुकिभिः स्फूरन् मणिधरैर् अध्यासिता भूमयः । आक्रान्तं महिषीभिर् एव शयनं त्वद्-विद्विषां मन्दिरे राजन् सैव चिरन्तन-प्रणयिनी-शून्ये ऽपि राज्य-स्थितिः

suvinītasya -- dvāraṃ khaḍgibhir āvṛtaṃ bahir api prasivnna-gaṇḍair gajair antaḥ kañcukibhiḥ sphūran maṇidharair adhyāsitā bhūmayaḥ / ākrāntaṃ mahiṣībhir eva śayanaṃ tvad-vidviṣāṃ mandire rājan saiva cirantana-praṇayinī-śūnye 'pi rājya-sthitiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विजय-पालस्य । (स्क्म्सौक। १५९६, योगेश्वरस्य; स्व्सुआ। २५६९, स्म्व्सूमु। ९७।७८, कुवल्, प्। १६१) अत्युक्तौ यदि न प्रकुप्यसि मृषा-वादं न चेन् मन्यसे तद् ब्रूमो ऽद्भुत-कीर्तनेषु रसना केषां न कण्डूयते । देव त्वद्-विजय-प्रताप-दहन-ज्वालावली-शोषिताः सर्वे वारिधयस् ततो रिपु-वधू-बाष्पाम्बुभिः पूरिताः

vijaya-pālasya | (Skmsa.u.ka. 1596, yogeśvarasya; Svsu.ā. 2569, Smvsū.mu. 97.78, Kuval, p. 161) atyuktau yadi na prakupyasi mṛṣā-vādaṃ na cen manyase tad brūmo 'dbhuta-kīrtaneṣu rasanā keṣāṃ na kaṇḍūyate / deva tvad-vijaya-pratāpa-dahana-jvālāvalī-śoṣitāḥ sarve vāridhayas tato ripu-vadhū-bāṣpāmbubhiḥ pūritāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताडीताडङ्क-मात्राभरण-परिणतीन्य् उल्लसत्-सिन्दु-वार- स्रग्-दामानि द्विषां वो घन-जघन-जरद्-भूरि-भूर्जांशुकानि । विन्ध्य-स्कन्धेषु धातु-द्रव-रचित-कुच-प्रान्त-पत्राङ्कुराणि क्रीडन्ति क्रोड-लग्नैः कपि-शिशुभिर् अविश्रान्तम् अन्तः-पुराणि

tāḍītāḍaṅka-mātrābharaṇa-pariṇatīny ullasat-sindu-vāra- srag-dāmāni dviṣāṃ vo ghana-jaghana-jarad-bhūri-bhūrjāṃśukāni / vindhya-skandheṣu dhātu-drava-racita-kuca-prānta-patrāṅkurāṇi krīḍanti kroḍa-lagnaiḥ kapi-śiśubhir aviśrāntam antaḥ-purāṇi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वन्-नासीर-विसारि-वारण-भर-भ्रश्यन्-मही-यन्त्रणाद् अन्तः-खिन्न-भुजङ्ग-भोगविगलल्-लालाभिर् आसीन् नदी । किं चास्यां जलकेलि-लालस-वलन्-नागाङ्गनानां फण- श्रेणीभिर् मणि-केशराभिर् अभवत् संभूतिर् अम्भोरुहाम्

tvan-nāsīra-visāri-vāraṇa-bhara-bhraśyan-mahī-yantraṇād antaḥ-khinna-bhujaṅga-bhogavigalal-lālābhir āsīn nadī / kiṃ cāsyāṃ jalakeli-lālasa-valan-nāgāṅganānāṃ phaṇa- śreṇībhir maṇi-keśarābhir abhavat saṃbhūtir ambhoruhām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गङ्गाधरस्य -- संग्रामाङ्गण-संगतेन भवता चापे समारोपिते देवाकर्णय येन येन महसा यद्-यत्-समासादितम् । कोदण्डेन शराः शरै रिपुशिरस् तेनापि भू-मण्डलं तेन त्वं भवता च कीर्तिर् अनघा कीर्त्या च लोक-त्रयम्

gaṅgādharasya -- saṃgrāmāṅgaṇa-saṃgatena bhavatā cāpe samāropite devākarṇaya yena yena mahasā yad-yat-samāsāditam / kodaṇḍena śarāḥ śarai ripuśiras tenāpi bhū-maṇḍalaṃ tena tvaṃ bhavatā ca kīrtir anaghā kīrtyā ca loka-trayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संग्रामाङ्गणस्य । (स्क्सकआ। १।११५, स्क्म्सौक। १५५७, कर्क-राजस्य) शरैर् व्यर्थं नाथ त्रिभुवन-जयारम्भ-चतुरैस् तव ज्या-निर्घोषं नृपतिर् इह को नाम सहते । यम् उच्चैर् आकर्ण्य त्रिदश-पतिर् अप्य् आहव-भिया ह्रिया पार्श्वं पश्यन् निभृत-निभृतं मुञ्चति धनुः

saṃgrāmāṅgaṇasya | (Sksa.ka.ā. 1.115, Skmsa.u.ka. 1557, karka-rājasya) śarair vyarthaṃ nātha tribhuvana-jayārambha-caturais tava jyā-nirghoṣaṃ nṛpatir iha ko nāma sahate / yam uccair ākarṇya tridaśa-patir apy āhava-bhiyā hriyā pārśvaṃ paśyan nibhṛta-nibhṛtaṃ muñcati dhanuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाहिल्लस्य -- ऋक्षस्य क्रोड-सन्धि-प्रहित-मुखतया मण्डली-भूत-मूर्तेर् आरात् सुप्तस्य वीर त्वद्-अरि-वर-पुर-द्वारि नीहार-काले । प्रातर् निद्रा-विनोद-क्रम-जनित-मुखोन्मीलितं चक्षुर् एकं व्याधाः पालाल-भस्म-स्थित-दहन-कणाकारम् आलोकयन्ति

nāhillasya -- ṛkṣasya kroḍa-sandhi-prahita-mukhatayā maṇḍalī-bhūta-mūrter ārāt suptasya vīra tvad-ari-vara-pura-dvāri nīhāra-kāle / prātar nidrā-vinoda-krama-janita-mukhonmīlitaṃ cakṣur ekaṃ vyādhāḥ pālāla-bhasma-sthita-dahana-kaṇākāram ālokayanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते कौपीन-धनास् त एव हि परं धात्री-फलं भुञ्जते तेषां द्वारि नदन्ति वाजि-निवहास् तैर् एव लब्धा क्षितिः । तैर् एतत् समलंकृतं निज-कुलं किं वा बहु ब्रूमहे ये दृष्टाः परमेश्वरेण भवता तुष्टेन रुष्टेन वा

te kaupīna-dhanās ta eva hi paraṃ dhātrī-phalaṃ bhuñjate teṣāṃ dvāri nadanti vāji-nivahās tair eva labdhā kṣitiḥ / tair etat samalaṃkṛtaṃ nija-kulaṃ kiṃ vā bahu brūmahe ye dṛṣṭāḥ parameśvareṇa bhavatā tuṣṭena ruṣṭena vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जयादित्यस्य । (स्क्म्सौक। १४०४, स्प्द्शाप। १२२४) दत्तेन्द्राभय-विभ्रमाद्भुत-भुजा-संभार-गम्भीरया त्वद्-वृत्त्या शिथिली-कृतस् त्रिभुवन-त्राणाय नारायणः । अन्तस्-तोष-तुषार-सौरभ-मय-श्वासानिलापूरण- प्राणोत्तुङ्ग-भुजङ्ग-तल्पम् अधुना भद्रेण निद्रायते

jayādityasya | (Skmsa.u.ka. 1404, Spdśā.pa. 1224) dattendrābhaya-vibhramādbhuta-bhujā-saṃbhāra-gambhīrayā tvad-vṛttyā śithilī-kṛtas tribhuvana-trāṇāya nārāyaṇaḥ / antas-toṣa-tuṣāra-saurabha-maya-śvāsānilāpūraṇa- prāṇottuṅga-bhujaṅga-talpam adhunā bhadreṇa nidrāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वत्से माधवि तात चम्पक शिशो माकन्द कोन्ति प्रिये हा मातर् मदयन्ति हा कुरवक भ्रातः खसर् मालति । इत्य् एवं रिपु-मन्दिरेषु भवतः शृण्वन्ति नक्तंचरा गोलाङ्गूल-विमर्द-संभ्रम-वशाद् उद्यान-देवी-गिरः

vatse mādhavi tāta campaka śiśo mākanda konti priye hā mātar madayanti hā kuravaka bhrātaḥ khasar mālati / ity evaṃ ripu-mandireṣu bhavataḥ śṛṇvanti naktaṃcarā golāṅgūla-vimarda-saṃbhrama-vaśād udyāna-devī-giraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुभाङ्कस्य । (स्क्म्सौक। १५९९) वज्रिन् वज्रम् इदं जहीहि भगवन् ईश त्रिशूलेन किं विष्णो त्वं च विमुञ्च चक्रम् अमराः सर्वे त्यजन्त्व् आयुधम् । अद्यायं पर-चक्र-भूम-नृपतेर् वोढुं त्रिलोकी-धुरं प्रौढाराति-घटा-विघट्टन-पटुर् दोर्दण्ड एवोद्यतः

śubhāṅkasya | (Skmsa.u.ka. 1599) vajrin vajram idaṃ jahīhi bhagavan īśa triśūlena kiṃ viṣṇo tvaṃ ca vimuñca cakram amarāḥ sarve tyajantv āyudham / adyāyaṃ para-cakra-bhūma-nṛpater voḍhuṃ trilokī-dhuraṃ prauḍhārāti-ghaṭā-vighaṭṭana-paṭur dordaṇḍa evodyataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बाणास् ते पर-चक्र-विक्रम-कला-वैलक्ष्य-दीक्षा-गुरोः वीक्षन्ते मिहिरांशु-मांसल-रुचः क्षिप्ताः प्रति-द्वेषिणः । हस्ताहल्लित-हार-वल्लि-तरला युद्धाङ्गणालोकन- क्रीडालोल-दिग्-अङ्गना-समुदयोन्मुक्ताः कटाक्षा इव

bāṇās te para-cakra-vikrama-kalā-vailakṣya-dīkṣā-guroḥ vīkṣante mihirāṃśu-māṃsala-rucaḥ kṣiptāḥ prati-dveṣiṇaḥ / hastāhallita-hāra-valli-taralā yuddhāṅgaṇālokana- krīḍālola-dig-aṅganā-samudayonmuktāḥ kaṭākṣā iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मञ्जुश्रीमित्रस्य -- मन्दोद्वृन्तैः शिरोभिर् मणि-भर-गुरुभिः प्रौढ-रोमाञ्च-दण्ड- स्फायन्-निर्मोक-सन्धि-प्रसरद्-अविगलत्-संमद-स्वेद-पूराः । जिह्वा-युग्माभिपूर्णानन्द-विषम-समुद्गीर्ण-वर्णाभिरामं वेला-शैलाङ्क-भाजो भुजग-युवतयस् त्वद्-गुणान् उद्गृणन्ति

mañjuśrīmitrasya -- mandodvṛntaiḥ śirobhir maṇi-bhara-gurubhiḥ prauḍha-romāñca-daṇḍa- sphāyan-nirmoka-sandhi-prasarad-avigalat-saṃmada-sveda-pūrāḥ / jihvā-yugmābhipūrṇānanda-viṣama-samudgīrṇa-varṇābhirāmaṃ velā-śailāṅka-bhājo bhujaga-yuvatayas tvad-guṇān udgṛṇanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुरारेः । (अरा। १।५६) जीयासुः कलिकाल-कर्णक-जगद् दारिद्र्य-दारूदर- व्याघूर्णद्-धूण-चूर्ण-लङ्गिम-जुषस् त्वत्-पादयोः पांशवः । लक्ष्मी-सद्म-सरोज-रेणु-सुहृदः सेवावनम्री-भवद्- भूमीपाल-किरीट-रत्न-किरण-ज्योत्स्ना-नदी-बालिकाः

murāreḥ | (a.rā. 1.56) jīyāsuḥ kalikāla-karṇaka-jagad dāridrya-dārūdara- vyāghūrṇad-dhūṇa-cūrṇa-laṅgima-juṣas tvat-pādayoḥ pāṃśavaḥ / lakṣmī-sadma-saroja-reṇu-suhṛdaḥ sevāvanamrī-bhavad- bhūmīpāla-kirīṭa-ratna-kiraṇa-jyotsnā-nadī-bālikāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वल्लणस्य । (स्क्म्सौक। १४१७) पृथुर् असि गुणैः कीर्त्या रामो नलो भरतो भवान् महति समरे शत्रुघ्नस् त्वं सदैव युधिष्ठिरः । इति सुचरितैर् बिभ्रद् रूपं चिरन्तन-भूभुजां कथम् असि न मान्धाता देव त्रिलोक-विधाय्य् अपि

vallaṇasya | (Skmsa.u.ka. 1417) pṛthur asi guṇaiḥ kīrtyā rāmo nalo bharato bhavān mahati samare śatrughnas tvaṃ sadaiva yudhiṣṭhiraḥ / iti sucaritair bibhrad rūpaṃ cirantana-bhūbhujāṃ katham asi na māndhātā deva triloka-vidhāyy api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्व्सुआ। २५०२, स्क्म्सौक। १४३६, वीर्य-मित्रस्य) प्रभुर् असि वयं मालाकार-व्रत-व्यवसायिनो वचन-कुसुमं तेनास्माभिस् तवादर-ढौकितम् । यदि तद् अगुणं कण्ठे मा धास् तथोरसि मा कृथा नवम् इति कियत् कर्णे धेहि क्षणं फलतु श्रमः

kasyacit | (Svsu.ā. 2502, Skmsa.u.ka. 1436, vīrya-mitrasya) prabhur asi vayaṃ mālākāra-vrata-vyavasāyino vacana-kusumaṃ tenāsmābhis tavādara-ḍhaukitam / yadi tad aguṇaṃ kaṇṭhe mā dhās tathorasi mā kṛthā navam iti kiyat karṇe dhehi kṣaṇaṃ phalatu śramaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वीर्य-मित्रस्य । (स्क्म्सौक। १६३८) भयम् एकम् अनेकेभ्यः शत्रुभ्यो युगपत् सदा । ददाति तच् च तेनास्ति राजन् चित्रम् इदं महत्

vīrya-mitrasya | (Skmsa.u.ka. 1638) bhayam ekam anekebhyaḥ śatrubhyo yugapat sadā / dadāti tac ca tenāsti rājan citram idaṃ mahat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वदा सर्वदो ऽसीति मिथ्या संस्तूयसे बुधैः । नारयो लेभिरे पृष्ठं न वक्षः पर-योषितः

sarvadā sarvado 'sīti mithyā saṃstūyase budhaiḥ / nārayo lebhire pṛṣṭhaṃ na vakṣaḥ para-yoṣitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपूर्वेयं धनुर्-विद्या भवता शिक्षिता कुतः । मार्गणौघः समायाति गुणो याति दिग्-अन्तरम्

apūrveyaṃ dhanur-vidyā bhavatā śikṣitā kutaḥ / mārgaṇaughaḥ samāyāti guṇo yāti dig-antaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सालकानन-योगे ऽपि सालकानन-वर्जिता । हारावरुद्ध-कण्ठापि विहारारि-वधूस् तव

sālakānana-yoge 'pi sālakānana-varjitā / hārāvaruddha-kaṇṭhāpi vihārāri-vadhūs tava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अमी वीर्यमित्रस्य -- कर्षद्भिः सिचयाञ्चलान् अतिरसात् कुर्वद्भिर् आलिङ्गनम् गृह्णानैः कचम् आलिखद्भिर् अधरं विद्रावयद्भिः कुचौ । प्रत्यक्षे ऽपि कलिङ्ग-मण्डल-पतेर् अन्तः-पुराणाम् अहो धिक् कष्टं विटपैर् विटैर् इव वने किं नाम नाचेष्टितम्

amī vīryamitrasya -- karṣadbhiḥ sicayāñcalān atirasāt kurvadbhir āliṅganam gṛhṇānaiḥ kacam ālikhadbhir adharaṃ vidrāvayadbhiḥ kucau / pratyakṣe 'pi kaliṅga-maṇḍala-pater antaḥ-purāṇām aho dhik kaṣṭaṃ viṭapair viṭair iva vane kiṃ nāma nāceṣṭitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वसुकल्पस्य -- गम्भीर-नीर-सरसीर् अपि पङ्कशेषाः कुर्वन्ति ये दिनकरस्य करास् त एव । त्वद्-वैरि-वीर-वनितानयनाम्बु-लेश- शोषे कथं प्रतिहता इति मे वितर्कः

vasukalpasya -- gambhīra-nīra-sarasīr api paṅkaśeṣāḥ kurvanti ye dinakarasya karās ta eva / tvad-vairi-vīra-vanitānayanāmbu-leśa- śoṣe kathaṃ pratihatā iti me vitarkaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्क्म्सौक। १५८९, कल्प-दत्तस्य) त्वत्-सैन्य-ग्लपितस्य पन्नग-पतेर् अच्छिन्न-धारा-क्रमं विस्फारायत-शालिनि प्रतिफणं फेनाम्भसि भ्रश्यति । देव क्ष्मावलय-प्रभो फणि-कुलैः प्रव्यक्तम् एकोत्तर- स्थूल-स्तम्भ-सहस्र-धारितम् इव क्ष्मा-चक्रम् आलोक्यते

kasyacit | (Skmsa.u.ka. 1589, kalpa-dattasya) tvat-sainya-glapitasya pannaga-pater acchinna-dhārā-kramaṃ visphārāyata-śālini pratiphaṇaṃ phenāmbhasi bhraśyati / deva kṣmāvalaya-prabho phaṇi-kulaiḥ pravyaktam ekottara- sthūla-stambha-sahasra-dhāritam iva kṣmā-cakram ālokyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्क्म्सौक। १५०३, वसुकल्पस्य) शेषं क्लेशयितुं दिशः स्थगयितुं पेष्टुं धरित्री-भृतः सिन्धून् धूलि-भरेण कर्दमयितुं तैर् एव रोद्धुं नभः । नासीरे च मुहुर् मुहुश् चलचलेत्य् आलाप-कोलाहलान् कर्तुं नाथ वरुथिनीयम् अवनीं जेतुं पुनस् त्वद्-भुजौ

kasyacit | (Skmsa.u.ka. 1503, vasukalpasya) śeṣaṃ kleśayituṃ diśaḥ sthagayituṃ peṣṭuṃ dharitrī-bhṛtaḥ sindhūn dhūli-bhareṇa kardamayituṃ tair eva roddhuṃ nabhaḥ / nāsīre ca muhur muhuś calacalety ālāpa-kolāhalān kartuṃ nātha varuthinīyam avanīṃ jetuṃ punas tvad-bhujau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्क्म्सौक। १५०४, वसुकल्पस्य) देव त्वत्-सैन्य-भाराद् अवनिम् अवनतां धर्तुम् उत्तब्ध-देहः स्फूत्कार-क्ष्वेड-मीलत्-फण-शत-निपतत्-पीन-लाला-प्रवाहः । दृष्टः प्रारोह-शाली वट इव फलितो रक्त-मूर्धन्य-रत्नः कूर्मेणोद्धृत्य कण्ठं निज-विपुल-वपुश् चत्वरे सर्पराजः

kasyacit | (Skmsa.u.ka. 1504, vasukalpasya) deva tvat-sainya-bhārād avanim avanatāṃ dhartum uttabdha-dehaḥ sphūtkāra-kṣveḍa-mīlat-phaṇa-śata-nipatat-pīna-lālā-pravāhaḥ / dṛṣṭaḥ prāroha-śālī vaṭa iva phalito rakta-mūrdhanya-ratnaḥ kūrmeṇoddhṛtya kaṇṭhaṃ nija-vipula-vapuś catvare sarparājaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अम्भः कर्दमताम् उपैति सहसा पङ्क-द्रवः पांशुतां पांशुर् वारण-कर्ण-ताल-पवनैर् दिक्-प्रान्त-नीहारताम् । निम्नत्वं गिरयः समं विषमतां शून्यं जन-स्थानकं निर्याते त्वयि राज्य-पाल भवति त्यक्त-स्वभावं जगत्

ambhaḥ kardamatām upaiti sahasā paṅka-dravaḥ pāṃśutāṃ pāṃśur vāraṇa-karṇa-tāla-pavanair dik-prānta-nīhāratām / nimnatvaṃ girayaḥ samaṃ viṣamatāṃ śūnyaṃ jana-sthānakaṃ niryāte tvayi rājya-pāla bhavati tyakta-svabhāvaṃ jagat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महोदधेः । (स्क्म्सौक। १५३०) असिन्दूरेण सीमन्तो मा भून् नो योषिताम् इति । अतः परिहरन्त्य् आजा- वसिं दूरेण ते ऽरयः

mahodadheḥ | (Skmsa.u.ka. 1530) asindūreṇa sīmanto mā bhūn no yoṣitām iti / ataḥ pariharanty ājā- vasiṃ dūreṇa te 'rayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देव त्वं किल कुन्तल-ग्रह-रुचिः काञ्चीम् अपासारयन् क्षिप्तः क्षिप्त-कर-ततः प्रहणनं प्रारब्धम् अङ्गेष्व् अपि । इत्य् आकूत-जुषस् तव स्तव-कृता वैतालिकेनोदिते लज्जन्ते प्रमदाः परस्परम् अभिप्रेक्ष्यारयो बिभ्यति

deva tvaṃ kila kuntala-graha-ruciḥ kāñcīm apāsārayan kṣiptaḥ kṣipta-kara-tataḥ prahaṇanaṃ prārabdham aṅgeṣv api / ity ākūta-juṣas tava stava-kṛtā vaitālikenodite lajjante pramadāḥ parasparam abhiprekṣyārayo bibhyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्क्म्सौक। १४४३) भीमे प्रस्थान-भाजि स्फुरद्-असि-जलदापह्नुत-द्वेषि-वह्नौ गृह्णीताह्नाय सर्वे भुवि भुवन-भुजश् चामरं वा दिशो वा । नैवं चेद् वस् तदानीं प्रधन-धृत-धनुर् मुक्त-रावर्ण-विद्धं गृध्रा मूर्धानम् ऊर्ध्वं नभसि रभसिनो लाघवेनोद्धरन्ति

kasyacit | (Skmsa.u.ka. 1443) bhīme prasthāna-bhāji sphurad-asi-jaladāpahnuta-dveṣi-vahnau gṛhṇītāhnāya sarve bhuvi bhuvana-bhujaś cāmaraṃ vā diśo vā / naivaṃ ced vas tadānīṃ pradhana-dhṛta-dhanur mukta-rāvarṇa-viddhaṃ gṛdhrā mūrdhānam ūrdhvaṃ nabhasi rabhasino lāghavenoddharanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वसुकल्पस्य भवान् ईहितकृन् नित्यं त्वं हिमानीगिरिस्थितः । अतः शंकर एवा७सि सदा स्कन्दः परं न ते

vasukalpasya bhavān īhitakṛn nityaṃ tvaṃ himānīgiristhitaḥ / ataḥ śaṃkara evā7si sadā skandaḥ paraṃ na te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वसुकल्पस्य -- भवान् ईहित-कृन् नित्यं त्वं हिमानी-गिरि-स्थितः ।* अतः शङ्कर एवासि सदा स्कन्दः परं न ते ॥ विद्स्र्क् ४१।५२ *(१४३२) ॥* आबाल्याधिगमान् मयैव गमितः कोटिं पराम् उन्नतेर् अस्मत्-संकथनेन पार्थिव-सुतः संप्रत्य् असौ लज्जते । इत्थं खिन्न इवात्ययेन यशसा दत्तो ऽवलम्बो ऽम्बुधेर् यातस् तीर-तपो-वनानि भवतो वृद्धो गुणानां गणः

vasukalpasya -- bhavān īhita-kṛn nityaṃ tvaṃ himānī-giri-sthitaḥ /* ataḥ śaṅkara evāsi sadā skandaḥ paraṃ na te // VidSrk 41.52 *(1432) //* ābālyādhigamān mayaiva gamitaḥ koṭiṃ parām unnater asmat-saṃkathanena pārthiva-sutaḥ saṃpraty asau lajjate / itthaṃ khinna ivātyayena yaśasā datto 'valambo 'mbudher yātas tīra-tapo-vanāni bhavato vṛddho guṇānāṃ gaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्तनयुगम् अश्रुस्नातं समीपतरवर्तिहृदयशोकाग्नेः । चरति विमुक्ताहारं व्रतम् इव भवतो रिपुस्त्रीणाम्

stanayugam aśrusnātaṃ samīpataravartihṛdayaśokāgneḥ / carati vimuktāhāraṃ vratam iva bhavato ripustrīṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्क्म्सौक। १३८६, श्री-हनूमतः; स्म्व्सूमु। ९७।१४) स्तन-युगम् अश्रु-स्नातं समीपतर-वर्ति-हृदय-शोकाग्नेः ।* चरति विमुक्ताहारं व्रतम् इव भवतो रिपु-स्त्रीणाम् ॥ विद्स्र्क् ४१।५४ *(१४३४) ॥* संकल्पे ऽङ्कुरितं द्विपत्रितम् अथ प्रस्थान-वेलागमे मार्गे पल्लवितं पुरं प्रविशतः शाखा-शतैर् उद्गतम् । प्रातर् भाविनि दर्शने मुकुलितं दृष्टे तु देव त्वयि प्रोत्फुल्लं फलितं च संप्रति मनोराज्य-द्रुमेणाद्य मे

kasyacit | (Skmsa.u.ka. 1386, śrī-hanūmataḥ; Smvsū.mu. 97.14) stana-yugam aśru-snātaṃ samīpatara-varti-hṛdaya-śokāgneḥ /* carati vimuktāhāraṃ vratam iva bhavato ripu-strīṇām // VidSrk 41.54 *(1434) //* saṃkalpe 'ṅkuritaṃ dvipatritam atha prasthāna-velāgame mārge pallavitaṃ puraṃ praviśataḥ śākhā-śatair udgatam / prātar bhāvini darśane mukulitaṃ dṛṣṭe tu deva tvayi protphullaṃ phalitaṃ ca saṃprati manorājya-drumeṇādya me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूतिविभूषितदेहाः कान्तारागेण लब्धमहिमानः । त्रिकलिङ्गन्यस्तकरा भवदरयस् त्वत्समा जाताः

bhūtivibhūṣitadehāḥ kāntārāgeṇa labdhamahimānaḥ / trikaliṅganyastakarā bhavadarayas tvatsamā jātāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्क्म्सौक। १४२३, छित्तपस्य) भूति-विभूषित-देहाः कान्ता-रागेण लब्ध-महिमानः ।* त्रिकलिङ्ग-न्यस्त-करा भवद्-अरयस् त्वत्-समार् जाताः ॥ विद्स्र्क् ४१।५६ *(१४३६) ॥* जाने विक्रम-वर्धन त्वयि धनं विश्राणयत्य् अर्थिनां भावी शोण इवोपलैर् उपचितो रत्नैर् अगाधो ऽम्बुधिः । तत् पश्यामि च रोहणो मणि-भरैर् आध्माय-मानोदरः पाकोत्पीडित-दाडिमी-फल-दृशां कैश्चिद् दिनैर् यास्यति

kasyacit | (Skmsa.u.ka. 1423, chittapasya) bhūti-vibhūṣita-dehāḥ kāntā-rāgeṇa labdha-mahimānaḥ /* trikaliṅga-nyasta-karā bhavad-arayas tvat-samār jātāḥ // VidSrk 41.56 *(1436) //* jāne vikrama-vardhana tvayi dhanaṃ viśrāṇayaty arthināṃ bhāvī śoṇa ivopalair upacito ratnair agādho 'mbudhiḥ / tat paśyāmi ca rohaṇo maṇi-bharair ādhmāya-mānodaraḥ pākotpīḍita-dāḍimī-phala-dṛśāṃ kaiścid dinair yāsyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्क्म्सौक। १४५८, डिम्बोकस्य) एकस् त्रिधा हृदि सदा वससि स्म चित्रं यो विद्विषां च विदुषां च मृगीदृशां च । तापं च संमद-रसं च रतिं च तन्वन् शौर्योष्मणा च विनयेन च लीलया च

kasyacit | (Skmsa.u.ka. 1458, ḍimbokasya) ekas tridhā hṛdi sadā vasasi sma citraṃ yo vidviṣāṃ ca viduṣāṃ ca mṛgīdṛśāṃ ca / tāpaṃ ca saṃmada-rasaṃ ca ratiṃ ca tanvan śauryoṣmaṇā ca vinayena ca līlayā ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्री-हनूमतः । (स्क्म्सौक। १४३३) देव त्वाम् अहम् अर्थये चिरम् असौ वर्षागमो निर्गतस् तीर्थं तीर्थम् इतस् ततो विचरितुं चेतो ऽधुना धावति । तद् विश्रामय वीर वीर्य-निविड-ज्या-बन्धनात् कार्मुकं मा भूद् वैरि-वधू-विलोचन-जलैर् मार्ग-क्रमो दुर्गमः

śrī-hanūmataḥ | (Skmsa.u.ka. 1433) deva tvām aham arthaye ciram asau varṣāgamo nirgatas tīrthaṃ tīrtham itas tato vicarituṃ ceto 'dhunā dhāvati / tad viśrāmaya vīra vīrya-niviḍa-jyā-bandhanāt kārmukaṃ mā bhūd vairi-vadhū-vilocana-jalair mārga-kramo durgamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विरूपा समरे राजन्न् एकैवासि-लता-वधूः । दारिकारि-करीन्द्राणां सुभटानां च कुट्टनी

dvirūpā samare rājann ekaivāsi-latā-vadhūḥ / dārikāri-karīndrāṇāṃ subhaṭānāṃ ca kuṭṭanī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आमृश्य स्तन-मण्डलं प्रतिमुहुः सञ्चुम्ब्य गण्ड-स्थलीं ग्रीवां प्रत्यवलम्ब्य संभ्रम-बलैर् आहन्यमानः करैः । सुप्तस्याद्रि-नदि-निकुञ्ज-गहने मत्तः पयोदानिलैः कर्णान्ते मशकः किम् अप्य् अरि-वधू-सार्थस्य ते जल्पति

āmṛśya stana-maṇḍalaṃ pratimuhuḥ sañcumbya gaṇḍa-sthalīṃ grīvāṃ pratyavalambya saṃbhrama-balair āhanyamānaḥ karaiḥ / suptasyādri-nadi-nikuñja-gahane mattaḥ payodānilaiḥ karṇānte maśakaḥ kim apy ari-vadhū-sārthasya te jalpati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लम्बमाननयनाम्बुबिन्दवः कन्दरासु गहनासु भूभृताम् । आकपोलतललोलकुन्तलाः संचरन्ति तव वैरियोषितः

lambamānanayanāmbubindavaḥ kandarāsu gahanāsu bhūbhṛtām / ākapolatalalolakuntalāḥ saṃcaranti tava vairiyoṣitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लम्बमान-नयनाम्बु-बिन्दवः कन्दरासु गहनासु भूभृताम् ।* आकपोल-तल-लोल-कुन्तलाः सञ्चरन्ति तव वैरि-योषितः ॥ विद्स्र्क् ४१।६२ *(१४४२) ॥* मा ते भवतु शत्रूणां या श्रुतिः श्रूयते क्विपः । सार्धं बन्धुभिर् अङ्गस्य या परस्मैपदे सिचि

lambamāna-nayanāmbu-bindavaḥ kandarāsu gahanāsu bhūbhṛtām /* ākapola-tala-lola-kuntalāḥ sañcaranti tava vairi-yoṣitaḥ // VidSrk 41.62 *(1442) //* mā te bhavatu śatrūṇāṃ yā śrutiḥ śrūyate kvipaḥ / sārdhaṃ bandhubhir aṅgasya yā parasmaipade sici

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत् कल्प-द्रुम-पुष्प-संस्तरि-रजस् तत् काम-धेनोः पयस्ः तं च त्र्यम्बक-नेत्र-दग्ध-वपुषः पुष्पायुधस्यानलम् । पद्मायाः श्वसितानिलानि च शरत्-कालस्य तच् च स्फुटं व्योमादाय विनिर्मितो ऽसि विधिना काम्बोज तुभ्यं नमः

tat kalpa-druma-puṣpa-saṃstari-rajas tat kāma-dhenoḥ payasḥ taṃ ca tryambaka-netra-dagdha-vapuṣaḥ puṣpāyudhasyānalam / padmāyāḥ śvasitānilāni ca śarat-kālasya tac ca sphuṭaṃ vyomādāya vinirmito 'si vidhinā kāmboja tubhyaṃ namaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वसुकल्पस्य -- द्विषो भवन्ति वीरेन्द्र मुखे न तव संमुखाः । भवद्-भुज-बल-प्रौढि- परित्याजित-हेतयः

vasukalpasya -- dviṣo bhavanti vīrendra mukhe na tava saṃmukhāḥ / bhavad-bhuja-bala-prauḍhi- parityājita-hetayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षिप्तः क्षीर-गृहे न दुग्ध-जलधिः कोषे न हेमाचलो दिक्पाला अपि पालि-पालन-विधाव् आनीय नारोपिताः । नो वा दिक्करिणः क्वणन् मधुलिहः पर्याय-पर्याणन- क्रीडायां विनियोजिता वद कृतं किं किं त्वया दिग्-जये

kṣiptaḥ kṣīra-gṛhe na dugdha-jaladhiḥ koṣe na hemācalo dikpālā api pāli-pālana-vidhāv ānīya nāropitāḥ / no vā dikkariṇaḥ kvaṇan madhulihaḥ paryāya-paryāṇana- krīḍāyāṃ viniyojitā vada kṛtaṃ kiṃ kiṃ tvayā dig-jaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दक्षस्य । (स्क्म्सौक। १५६६, कस्यचित्) वाह-व्यूह-खुराग्र-टङ्क-विहति-क्षुण्णक्षमा-जन्माभिर् धूलिभिः पिहिते विहायसि भवत्-प्रस्थान-कालोत्सवे । दिङ्-मोहाकुल-सूर-सूत-विपथ-भ्राम्यत्-तुरङ्गावली- दीर्घायुः कुतवासरं प्रतिदिशं व्यस्तो रविर् ताम्यति

dakṣasya | (Skmsa.u.ka. 1566, kasyacit) vāha-vyūha-khurāgra-ṭaṅka-vihati-kṣuṇṇakṣamā-janmābhir dhūlibhiḥ pihite vihāyasi bhavat-prasthāna-kālotsave / diṅ-mohākula-sūra-sūta-vipatha-bhrāmyat-turaṅgāvalī- dīrghāyuḥ kutavāsaraṃ pratidiśaṃ vyasto ravir tāmyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्क्म्सौक। १५४८, महोदधेः) दातैष विश्व-विदितः किम् अयं ददाति सर्वाहितानि जगते ननु वार्तम् एतत् । अस्योदयात् प्रभृति वाञ्छति दान-पात्रं चिन्तामणिर् यदि ददाति ददातु तावत्

kasyacit | (Skmsa.u.ka. 1548, mahodadheḥ) dātaiṣa viśva-viditaḥ kim ayaṃ dadāti sarvāhitāni jagate nanu vārtam etat / asyodayāt prabhṛti vāñchati dāna-pātraṃ cintāmaṇir yadi dadāti dadātu tāvat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अङ्कोकस्य पूर्णो ऽग्रे कलसो विलास-वनिताः स्मेराननाः कन्यका दान-क्लिन्न-कपोल-पद्धतिर् इभो गौर-द्युतिर् गौर् वृषः । क्षीर-क्ष्मारुहि वायसो मधुर-वाग्-वामा शिवेति ध्रुवं त्वां प्रत्युच्चलतां नरेन्द्र-तिलक प्रादुर्भवन्त्य् अर्थिनाम्

aṅkokasya pūrṇo 'gre kalaso vilāsa-vanitāḥ smerānanāḥ kanyakā dāna-klinna-kapola-paddhatir ibho gaura-dyutir gaur vṛṣaḥ / kṣīra-kṣmāruhi vāyaso madhura-vāg-vāmā śiveti dhruvaṃ tvāṃ pratyuccalatāṃ narendra-tilaka prādurbhavanty arthinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्र्क्सौक। १४४७१४४७, परमेश्वरस्य) यतो यतो नृप-वर पद्म-पाटलं विलोचनं चलति तव प्रसीदतः । ततस् ततो नलिन-वनाधिवासिनी तद्-ईप्सया किल कमलानुधावति

kasyacit | (Srksa.u.ka. 14471447, parameśvarasya) yato yato nṛpa-vara padma-pāṭalaṃ vilocanaṃ calati tava prasīdataḥ / tatas tato nalina-vanādhivāsinī tad-īpsayā kila kamalānudhāvati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परमेश्वरस्य रुदितं वनेचरैर् अपि विन्ध्याद्रिनिवासिभिस् तवा७रिशिशौ । वनमानुषीषु हस्तं फलहस्तासु प्रसारयति

parameśvarasya ruditaṃ vanecarair api vindhyādrinivāsibhis tavā7riśiśau / vanamānuṣīṣu hastaṃ phalahastāsu prasārayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्क्म्सौक। १४०३) रुदितं वनेचरैर् अपि विन्ध्याद्रि-निवासिभिस् तवारि-शिशौ ।* वन-मानुषीषु हस्तं फल-हस्तासु प्रसारयति ॥ विद्स्र्क् ४१।७१ *(१४५१) ॥* आबद्ध-भीम-भृकुटी-स्थपुटं ललाटं बिभ्रत् पराङ्मुख-रिपोर् विधुताधरोष्ठः । आत्मैव संगर-मुखे निज-मण्डलाग्र- च्छाया-छलाद् अभिमुखस् तव देव जातः

kasyacit | (Skmsa.u.ka. 1403) ruditaṃ vanecarair api vindhyādri-nivāsibhis tavāri-śiśau /* vana-mānuṣīṣu hastaṃ phala-hastāsu prasārayati // VidSrk 41.71 *(1451) //* ābaddha-bhīma-bhṛkuṭī-sthapuṭaṃ lalāṭaṃ bibhrat parāṅmukha-ripor vidhutādharoṣṭhaḥ / ātmaiva saṃgara-mukhe nija-maṇḍalāgra- cchāyā-chalād abhimukhas tava deva jātaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निजगृहमयूरनामभिर् आहूतानागतेषु वनशिखिषु । बालतनयेन रुदता त्वदरिवधूर् रोदिता दीर्घम्

nijagṛhamayūranāmabhir āhūtānāgateṣu vanaśikhiṣu / bālatanayena rudatā tvadarivadhūr roditā dīrgham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निज-गृह-मयूर-नामभिर् आहूतानागतेषु वन-शिखिषु ।* बाल-तनयेन रुदता त्वद्-अरि-वधू रोदिता दीर्घम् ॥ विद्स्र्क् ४१।७३ *(१४५३) ॥* योगेश्वरस्य -- ये तृष्णार्तैर् अधिकम् अनिशं भुज्यमानाः प्रसन्नाः अन्तर्भूतार् झटिति गुणिनो यत्र पूर्णा भवन्ति । नम्री-भूतैः फलम् अभिनवं प्राप्यते यद्य् अवश्यं तत् किं कूपाः सुकृत-घटितास् त्वादृशा वा पुमांसः

nija-gṛha-mayūra-nāmabhir āhūtānāgateṣu vana-śikhiṣu /* bāla-tanayena rudatā tvad-ari-vadhū roditā dīrgham // VidSrk 41.73 *(1453) //* yogeśvarasya -- ye tṛṣṇārtair adhikam aniśaṃ bhujyamānāḥ prasannāḥ antarbhūtār jhaṭiti guṇino yatra pūrṇā bhavanti / namrī-bhūtaiḥ phalam abhinavaṃ prāpyate yady avaśyaṃ tat kiṃ kūpāḥ sukṛta-ghaṭitās tvādṛśā vā pumāṃsaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अमर-दत्तस्य -- भ्रान्तं येन चतुर्भिर् एव चरणैः सत्याभिधाने युगे त्रेतायां त्रिभिर् अङ्घ्रिभिः कथम् अपि द्वाभ्यां ततो द्वापरे । न स्यास् त्वं यदि देव पङ्गुल-गुङ्दः काले कलाव् उत्कले सो ऽयं पङ्गुर् अवस्थितैक-चरणो धर्मः कथं भ्राम्यति

amara-dattasya -- bhrāntaṃ yena caturbhir eva caraṇaiḥ satyābhidhāne yuge tretāyāṃ tribhir aṅghribhiḥ katham api dvābhyāṃ tato dvāpare / na syās tvaṃ yadi deva paṅgula-guṅdaḥ kāle kalāv utkale so 'yaṃ paṅgur avasthitaika-caraṇo dharmaḥ kathaṃ bhrāmyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्तूकस्य । (स्क्म्सौक। १३९१) त्वं धर्म-भूस् त्वम् इह संगर-मूर्ध्नि भीमः कीर्त्यार्जुनो ऽसि नकुलेन तवोपमास्ति । तुल्यस् त्वया यदि परं सहदेव एव दुःशासनस् तव पुनर् ननु को ऽपि शत्रुः

cittūkasya | (Skmsa.u.ka. 1391) tvaṃ dharma-bhūs tvam iha saṃgara-mūrdhni bhīmaḥ kīrtyārjuno 'si nakulena tavopamāsti / tulyas tvayā yadi paraṃ sahadeva eva duḥśāsanas tava punar nanu ko 'pi śatruḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हलायुधस्य -- कूर्मः पादो ऽत्र यष्टिर् भुजग-पतिर् असौ भाजनं भूत-धात्री तैलोत्पूरः समुद्रः कनक-गिरिर् अयं वृत्त-वर्ति-प्ररोहः । अर्चिश् तिग्मांशु-रोचिर् गगन-मलिनिमा कज्जलं दह्यमाना शत्रु-श्रेणी पतङ्गा ज्वलति नरपते त्वत्-प्रताप-प्रदीपः

halāyudhasya -- kūrmaḥ pādo 'tra yaṣṭir bhujaga-patir asau bhājanaṃ bhūta-dhātrī tailotpūraḥ samudraḥ kanaka-girir ayaṃ vṛtta-varti-prarohaḥ / arciś tigmāṃśu-rocir gagana-malinimā kajjalaṃ dahyamānā śatru-śreṇī pataṅgā jvalati narapate tvat-pratāpa-pradīpaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्री-हनूमतः । (स्प्द्शाप। १२४८, स्म्व्सूमु। ९७।४७, स्क्म्सौक। १४७६) अन्तः-खेदम् इवोद्वहन् यद् अनिशं रत्नाकरो घूर्णते यच् च ध्यानम् इवास्थितो न कनक-क्षोणी-धरः स्यन्दते । जाने दान-विलास दान-रभसं शौर्यं च ते शुश्रुवान् एको मन्थ-विघट्टनास् तद्-अपरष् टङ्का-हतीः शङ्कते

śrī-hanūmataḥ | (Spdśā.pa. 1248, Smvsū.mu. 97.47, Skmsa.u.ka. 1476) antaḥ-khedam ivodvahan yad aniśaṃ ratnākaro ghūrṇate yac ca dhyānam ivāsthito na kanaka-kṣoṇī-dharaḥ syandate / jāne dāna-vilāsa dāna-rabhasaṃ śauryaṃ ca te śuśruvān eko mantha-vighaṭṭanās tad-aparaṣ ṭaṅkā-hatīḥ śaṅkate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाक्कूटस्य -- मया तावद् दृष्टो न खलु कलि-कन्दर्प-नृपतेर् गुणैस् तुल्यः को ऽपि क्वचिद् अपि किम् अश्रावि भवता । इति प्रश्न-श्रद्धाकुलितम् इव कर्णान्तिकम् अगान् मृगाक्षीणां चक्षुश् चटुलतर-तारान्त-तरलम्

vākkūṭasya -- mayā tāvad dṛṣṭo na khalu kali-kandarpa-nṛpater guṇais tulyaḥ ko 'pi kvacid api kim aśrāvi bhavatā / iti praśna-śraddhākulitam iva karṇāntikam agān mṛgākṣīṇāṃ cakṣuś caṭulatara-tārānta-taralam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वसुकल्पस्य न दीनस् त्वं पुण्य-प्रभ-वर-मणीनां विलसितैर् विराजच्-छुद्धान्तस् त्वम् अहिम-कर-प्रौढ-महिमा । क्वचिन् न क्रोधस् ते स्वपद-जित-देवस् त्वम् उदधेर् अभिन्नो ऽपि स्वामिन् न किम् असि समुद्रः स्व-विषये

vasukalpasya na dīnas tvaṃ puṇya-prabha-vara-maṇīnāṃ vilasitair virājac-chuddhāntas tvam ahima-kara-prauḍha-mahimā / kvacin na krodhas te svapada-jita-devas tvam udadher abhinno 'pi svāmin na kim asi samudraḥ sva-viṣaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.