Library·Atharvaveda Saṃhitā (Śaunaka)·14
सत्येनोत्तभिता भूमिः सूर्येणोत्तभिता द्यौः । ऋतेनादित्यास् तिष्ठन्ति दिवि सोमो अधि श्रितः ॥१॥
satyenottabhitā bhūmiḥ sūryeṇottabhitā dyauḥ | ṛtenādityās tiṣṭhanti divi somo adhi śritaḥ ||1||
By truth is the earth established (ut-stabh); by the sun is the sky established; by righteousness the Ādityas stand; Soma is set (çritá) upon the sky.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
सोमेनादित्या बलिनः सोमेन पृथिवी मही । अथो नक्षत्राणाम् एषाम् उपस्थे सोम आहितः ॥२॥
somenādityā balinaḥ somena pṛthivī mahī | atho nakṣatrāṇām eṣām upasthe soma āhitaḥ ||2||
By Soma are the Ādityas strong; by Soma is the earth great; likewise in the lap of these asterisms is Soma placed (ā-dhā).
Translated by William Dwight Whitney (1905)
सोमं मन्यते पपिवान् यत् संपिंषन्त्य् ओषधिम् । सोमं यं ब्रह्माणो विदुर् न तस्याश्नाति पार्थिवः ॥३॥
somaṃ manyate papivān yat saṃpiṃṣanty oṣadhim | somaṃ yaṃ brahmāṇo vidur na tasyāśnāti pārthivaḥ ||3||
One thinks himself to have drunk Soma when they crush up an herb; what Soma the priests (brahmán) know, of that no earthly man partakes.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
यत् त्वा सोम प्रपिबन्ति तत आ प्यायसे पुनः । वायुः सोमस्य रक्षिता समानां मास आकृतिः ॥४॥
yat tvā soma prapibanti tata ā pyāyase punaḥ | vāyuḥ somasya rakṣitā samānāṃ māsa ākṛtiḥ ||4||
When, O Soma, they drink thee ⌊up⌋, then thou fillest thyself up again; Vāyu is Soma's defender; the month is norm (ā́kṛti) of the years (sámā).
Translated by William Dwight Whitney (1905)
आछद्विधानैर् गुपितो बार्हतैः सोम रक्षितः । ग्राव्णाम् इच् छृण्वन् तिष्ठसि न ते अश्नाति पार्थिवः ॥५॥
āchadvidhānair gupito bārhataiḥ soma rakṣitaḥ | grāvṇām ic chṛṇvan tiṣṭhasi na te aśnāti pārthivaḥ ||5||
Guarded by covering-arrangements, defended by watchmen (?? bárhata), O Soma, thou standest hearing the pressing-stones; no earthly one partakes of thee.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
चित्तिर् आ उपबर्हणं चक्षुर् आ अभ्यञ्जनम् । द्यौर् भूमिः कोश आसीद् यद् अयात् सूर्या पतिम् ॥६॥
cittir ā upabarhaṇaṃ cakṣur ā abhyañjanam | dyaur bhūmiḥ kośa āsīd yad ayāt sūryā patim ||6||
Intention (cítti) was the pillow, sight was the ointment, heaven [and] earth were the coffer (kóça), when Sūryā went to her husband.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
रैभ्य् आसीद् अनुदेयी नाराशंसी न्योचनी । सुर्याया भद्रम् इद् वासो गाथयति परिष्कृता ॥७॥
raibhy āsīd anudeyī nārāśaṃsī nyocanī | suryāyā bhadram id vāso gāthayati pariṣkṛtā ||7||
The rāíbhī was the parting [song] (?? anudéyī), the nārāçaṅsī́ was the welcoming one (? nyócanī); Sūryā's garment verily was excellent; she goes adorned with song (gā́thā).
Translated by William Dwight Whitney (1905)
स्तोमा आसन् प्रतिधयः कुरीरं छन्द ओपशः । सूर्याया अश्विना वराग्निर् आसीत् पुरोगवः ॥८॥
stomā āsan pratidhayaḥ kurīraṃ chanda opaśaḥ | sūryāyā aśvinā varāgnir āsīt purogavaḥ ||8||
The laudations (stóma) were the cross-pieces (?? pratidhí); meter was the kurī́ra, the opaçá; of Sūryā the Açvins were the wooers, Agni was the forerunner.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
सोमो वधूयुर् अभवद् अश्विनास्ताम् उभा वरा । सूर्यां यत् पत्ये शंसन्तीं मनसा सविताददात् ॥९॥
somo vadhūyur abhavad aśvināstām ubhā varā | sūryāṃ yat patye śaṃsantīṃ manasā savitādadāt ||9||
Soma was the bride-seeker; both Açvins were wooers, when Savitar gave to her husband Sūryā, praising (çaṅs) with her mind.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
मनो अस्या अन आसीद् द्यौर् आसीद् उत छदिः । शुक्राव् अनड्वाहाव् आस्तां यद् अयात् सूर्या पतिम् ॥१०॥ १
mano asyā ana āsīd dyaur āsīd uta chadiḥ | śukrāv anaḍvāhāv āstāṃ yad ayāt sūryā patim ||10|| 1
Mind was her cart; heaven also was [its] canopy; the two draft-oxen were white (çukrá), when Sūryā went to her husband.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
ऋक्सामाभ्याम् अभिहितौ गावौ ते सामनाव् ऐताम् । श्रोत्रे ते चक्रे आस्तां दिवि पन्थाश् चराचरः ॥११॥
ṛksāmābhyām abhihitau gāvau te sāmanāv aitām | śrotre te cakre āstāṃ divi panthāś carācaraḥ ||11||
Haltered with verse (ṛ́c) and chant (sā́man), thy two oxen went peaceful (? sāmaná); ears were thy (two) wheels; in the sky the wandering track.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
शुची ते चक्रे यात्या व्यानो अक्ष आहतः । अनो मनस्मयं सूर्यारोहत् प्रयती पतिम् ॥१२॥
śucī te cakre yātyā vyāno akṣa āhataḥ | ano manasmayaṃ sūryārohat prayatī patim ||12||
Clean were the (two) wheels of thee as thou wentest; out-breathing (vyāná) was the inserted axle; a cart made of mind did Sūryā ascend when going forth to her husband.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
सूर्याया वहतुः प्रागात् सविता यम् अवासृजत् । मघासु हन्यन्ते गावः फल्गुनीषु व्य् उह्यते ॥१३॥
sūryāyā vahatuḥ prāgāt savitā yam avāsṛjat | maghāsu hanyante gāvaḥ phalgunīṣu vy uhyate ||13||
The bridal (vahatú) of Sūryā, which Savitar sent off (ava-sṛj), has gone forth; in the Maghās are slain the kine; in the Phalgunīs is the wedding.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
यद् अश्विना पृछमानाव् अयातं त्रिचक्रेण वहतुं सूर्यायाः । क्वैकं चक्रं वाम् आसीत् क्व देष्ट्राय तस्थथुः ॥१४॥
yad aśvinā pṛchamānāv ayātaṃ tricakreṇa vahatuṃ sūryāyāḥ | kvaikaṃ cakraṃ vām āsīt kva deṣṭrāya tasthathuḥ ||14||
When, O Açvins, ye went asking, with your three-wheeled [chariot], to Sūryā's bridal, where was one wheel of yours? where stood ye for pointing out?
Translated by William Dwight Whitney (1905)
यद् अयातं शुभस् पती वरेयं सूर्याम् उप । विश्वे देवा अनु तद् वाम् अजानन् पुत्रः पितरम् अवृणीत पूषा ॥१५॥
yad ayātaṃ śubhas patī vareyaṃ sūryām upa | viśve devā anu tad vām ajānan putraḥ pitaram avṛṇīta pūṣā ||15||
When ye went, O lords of beauty, unto the wooing of Sūryā, all the gods assented to that [deed] of yours; Pūshan as son chose a father.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
द्वे ते चक्रे सूर्ये ब्रह्माण ऋतुथा विदुः । अथैकं चक्रं यद् गुहा तद् अद्धातय इद् विदुः ॥१६॥
dve te cakre sūrye brahmāṇa ṛtuthā viduḥ | athaikaṃ cakraṃ yad guhā tad addhātaya id viduḥ ||16||
The two wheels of thee, O Sūryā, the priests (brahmán) know seasonably; further, the one wheel that is in secret—that, verily, the enlightened (addhātí) know.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
अर्यमणं यजामहे सुबन्धुं पतिवेदनम् । उर्वारुकम् इव बन्धनात् प्रेतो मुञ्चामि नामुतः ॥१७॥
aryamaṇaṃ yajāmahe subandhuṃ pativedanam | urvārukam iva bandhanāt preto muñcāmi nāmutaḥ ||17||
We make offering to Aryaman of good connections, husband-finder; like a gourd from its bond, from here I release, not from yonder.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
प्रेतो मुञ्चामि नामुतः सुबद्धाम् अमुतस् करम् । यथेयम् इन्द्र मीढ्वः सुपुत्रा सुभगासति ॥१८॥
preto muñcāmi nāmutaḥ subaddhām amutas karam | yatheyam indra mīḍhvaḥ suputrā subhagāsati ||18||
I release [her] from here, not from yonder; I make her well-bound yonder, that she, O gracious Indra, may be rich in sons, well-portioned.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
प्र त्वा मुञ्चामि वरुणस्य पाशाद् येन त्वाबध्नात् सविता सुशेवाः । ऋतस्य योनौ सुकृतस्य लोके स्योनं ते अस्तु सहसंभलायै ॥१९॥
pra tvā muñcāmi varuṇasya pāśād yena tvābadhnāt savitā suśevāḥ | ṛtasya yonau sukṛtasya loke syonaṃ te astu sahasaṃbhalāyai ||19||
I release thee from Varuṇa's fetter, with which the very propitious Savitar bound thee; in the lair (yóni) of righteousness, in the world of the well-done, be it pleasant for thee accompanied by the wooer (-sambhalá).
Translated by William Dwight Whitney (1905)
भगस् त्वेतो नयतु हस्तगृह्याश्विना त्वा प्र वहतां रथेन । गृहान् गछ गृहपत्नी यथासो वशिनी त्वं विदथम् आ वदासि ॥२०॥ २
bhagas tveto nayatu hastagṛhyāśvinā tvā pra vahatāṃ rathena | gṛhān gacha gṛhapatnī yathāso vaśinī tvaṃ vidatham ā vadāsi ||20|| 2
Let Bhaga lead thee hence, grasping thy hand; let the Açvins carry thee forth by a chariot; go to the houses, that thou mayest be housewife; thou, having control, shalt speak unto the council.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
इह प्रियं प्रजायै ते सम् ऋध्यताम् अस्मिन् गृहे गार्हपत्याय जागृहि । एना पत्या तन्वं सं स्पृशस्वाथ जिर्विर् विदथम् आ वदासि ॥२१॥
iha priyaṃ prajāyai te sam ṛdhyatām asmin gṛhe gārhapatyāya jāgṛhi | enā patyā tanvaṃ saṃ spṛśasvātha jirvir vidatham ā vadāsi ||21||
Let what is dear succeed (sam-ṛdh) here for thy progeny; watch thou over this house in order to housewife-ship; mingle thy self (tanū́) with this husband; then shalt thou in advanced age speak to the council.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
इहैव स्तं मा वि यौष्टं विश्वम् आयुर् व्य् अश्नुतम् । क्रीडन्तौ पुत्रैर् नप्तृभिर् मोदमानौ स्वस्तकौ ॥२२॥
ihaiva staṃ mā vi yauṣṭaṃ viśvam āyur vy aśnutam | krīḍantau putrair naptṛbhir modamānau svastakau ||22||
Be ye (two) just here; be not separated; attain your whole lifetime, sporting with sons [and] grandsons, rejoicing, well-homed.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
पूर्वापरं चरतो मायैतौ शिशू क्रीडन्तौ परि यातो ऽर्णवम् । विश्वान्यो भुवना विचष्ट ऋतूंर् अन्यो विदधज् जायसे नवः ॥२३॥
pūrvāparaṃ carato māyaitau śiśū krīḍantau pari yāto 'rṇavam | viśvānyo bhuvanā vicaṣṭa ṛtūṃr anyo vidadhaj jāyase navaḥ ||23||
These two move on one after the other by magic; two sporting young ones go about the ocean; the one looks abroad upon all beings; thou, the other, disposing the seasons art born new.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
नवोनवो भवसि जायमानो ऽह्नां केतुर् उषसाम् एष्य् अग्रम् । भागं देवेभ्यो वि दधास्य् आयन् प्र चन्द्रमस् तिरसे दीर्घम् आयुः ॥२४॥
navonavo bhavasi jāyamāno 'hnāṃ ketur uṣasām eṣy agram | bhāgaṃ devebhyo vi dadhāsy āyan pra candramas tirase dīrgham āyuḥ ||24||
Ever new art thou, being born; sign of the days, thou goest to the apex of the dawns; thou disposest to the gods their share as thou comest; thou extendest, O moon, a long life-time.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
परा देहि शामुल्यं ब्रह्मभ्यो वि भजा वसु । कृत्यैषा पद्वती भूत्वा जाया विशते पतिम् ॥२५॥
parā dehi śāmulyaṃ brahmabhyo vi bhajā vasu | kṛtyaiṣā padvatī bhūtvā jāyā viśate patim ||25||
Give thou away the çāmulyà; share out goods to the priests (brahmán); it, becoming a walking (padvánt) witchcraft, enters the husband [as] a wife.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
नीललोहितं भवति कृत्यासक्तिर् व्य् अज्यते । एधन्ते अस्या ज्ञातयः पतिर् बन्धेषु बध्यते ॥२६॥
nīlalohitaṃ bhavati kṛtyāsaktir vy ajyate | edhante asyā jñātayaḥ patir bandheṣu badhyate ||26||
It becomes blue-red; [as] witchcraft, infection, it is driven away (?); her relations (jñātí) thrive; her husband is bound in bonds.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
अश्लीला तनूर् भवति रुशती पापयामुया । पतिर् यद् वध्वो वाससः स्वम् अङ्गम् अभ्यूर्णुते ॥२७॥
aślīlā tanūr bhavati ruśatī pāpayāmuyā | patir yad vadhvo vāsasaḥ svam aṅgam abhyūrṇute ||27||
Unlovely becomes [his] body, glistening in that evil way, when the husband wraps his own member with the bride's garment.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
आशसनं विशसनम् अथो अधिविकर्तनम् । सूर्यायाः पश्य रूपाणि तानि ब्रह्मोत शुम्भति ॥२८॥
āśasanaṃ viśasanam atho adhivikartanam | sūryāyāḥ paśya rūpāṇi tāni brahmota śumbhati ||28||
Carving on, carving open, also cutting over apart; see the forms of Sūryā; them also the priest (brahmán) cleans (çumbh).
Translated by William Dwight Whitney (1905)
तृष्टम् एतत् कटुकम् अपाष्ठवद् विषवन् नैतद् अत्तवे । सूर्यां यो ब्रह्मा वेद स इद् वाधूयम् अर्हति ॥२९॥
tṛṣṭam etat kaṭukam apāṣṭhavad viṣavan naitad attave | sūryāṃ yo brahmā veda sa id vādhūyam arhati ||29||
Harsh is that, sharp, barbed, poisoned; that is not to be eaten; what priest (brahmán) knows Sūryā, he indeed deserves the bride's [garment].
Translated by William Dwight Whitney (1905)
स इत् तत् स्योनं हरति ब्रह्मा वासः सुमङ्गलम् । प्रायश्चित्तिं यो अध्येति येन जाया न रिष्यति ॥३०॥ ३
sa it tat syonaṃ harati brahmā vāsaḥ sumaṅgalam | prāyaścittiṃ yo adhyeti yena jāyā na riṣyati ||30|| 3
That priest verily takes this garment, pleasant, well-omened, who goes over the expiation, by whom the wife takes no harm.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
युवं भगं सं भरतं समृद्धम् ऋतं वदन्ताव् ऋतोद्येषु । ब्रह्मणस् पते पतिम् अस्यै रोचय चारु संभलो वदतु वाचम् एताम् ॥३१॥
yuvaṃ bhagaṃ saṃ bharataṃ samṛddham ṛtaṃ vadantāv ṛtodyeṣu | brahmaṇas pate patim asyai rocaya cāru saṃbhalo vadatu vācam etām ||31||
Do ye (two) bring together a successful (sámṛddha) portion, speaking right in right-speakings; O Brahmaṇaspati, make the husband shine (ruc) for her; let the wooer (sambhalá) speak this speech agreeably (cā́ru).
Translated by William Dwight Whitney (1905)
इहेद् असाथ न परो गमाथेमं गावः प्रजया वर्धयाथ । शुभं यतीर् उस्रियाः सोमवर्चसो विश्वे देवाः क्रन्न् इह वो मनांसि ॥३२॥
ihed asātha na paro gamāthemaṃ gāvaḥ prajayā vardhayātha | śubhaṃ yatīr usriyāḥ somavarcaso viśve devāḥ krann iha vo manāṃsi ||32||
May ye be just here; may ye not go away; may ye, O kine, increase this man with progeny; going in beauty, ruddy, with soma-splendor—may all the gods turn (kṛ) your minds hither.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
इमं गावः प्रजया सं विशाथायं देवानां न मिनाति भागम् । अस्मै वः पूषा मरुतश् च सर्वे अस्मै वो धाता सविता सुवाति ॥३३॥
imaṃ gāvaḥ prajayā saṃ viśāthāyaṃ devānāṃ na mināti bhāgam | asmai vaḥ pūṣā marutaś ca sarve asmai vo dhātā savitā suvāti ||33||
May ye, O kine, enter this man together with progeny; this man minisheth (mī) not the share of the gods; for this man shall Pūshan, and all the Maruts, for this man shall Dhātar, Savitar quicken (sū) you.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
अनृक्षरा ऋजवः सन्तु पन्थनो येभिः सखायो यन्ति नो वरेयम् । सं भगेन सम् अर्यम्णा सं धाता सृजतु वर्चसा ॥३४॥
anṛkṣarā ṛjavaḥ santu panthano yebhiḥ sakhāyo yanti no vareyam | saṃ bhagena sam aryamṇā saṃ dhātā sṛjatu varcasā ||34||
Free from thorns, straight, let the roads be by which [our] comrades go a-wooing for us; together with Bhaga, together with Aryaman—let Dhātar unite [us] with splendor.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
यच् च वर्चो अक्षेषु सुरायां च यद् आहितम् । यद् गोष्व् अश्विना वर्चस् तेनेमां वर्चसावतम् ॥३५॥
yac ca varco akṣeṣu surāyāṃ ca yad āhitam | yad goṣv aśvinā varcas tenemāṃ varcasāvatam ||35||
Both what splendor is placed in dice, and what in strong drink—what splendor, O Açvins, is in kine, with that splendor favor (av) ye this woman.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
येन महानघ्न्या जघनम् अश्विना येन वा सुरा । येनाक्षा अभ्यषिच्यन्त तेनेमां वर्चसावतम् ॥३६॥
yena mahānaghnyā jaghanam aśvinā yena vā surā | yenākṣā abhyaṣicyanta tenemāṃ varcasāvatam ||36||
With what [splendor] the backsides of the courtezan (mahānagnī́), O Açvins, or with what the strong drink, with what the dice were flooded (abhi-sic), with that splendor favor ye this woman.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
यो अनिध्मो दीदयद् अप्स्व् अन्तर् यं विप्रास ईडते अध्वरेषु । अपां नपान् मधुमतीर् अपो दा याभिर् इन्द्रो वावृधे वीर्यावान् ॥३७॥
yo anidhmo dīdayad apsv antar yaṃ viprāsa īḍate adhvareṣu | apāṃ napān madhumatīr apo dā yābhir indro vāvṛdhe vīryāvān ||37||
He who shines (dī) without fuel within the waters, whom the devout (vípra) praise at the sacrifices (adhvará)—O child of the waters, mayest thou give waters rich in honey, with which Indra increased, full of heroism.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
इदम् अहं रुशन्तं ग्राभं तनूदूषिम् अपोहामि । यो भद्रो रोचनस् तम् उद् अचामि ॥३८॥
idam ahaṃ ruśantaṃ grābhaṃ tanūdūṣim apohāmi | yo bhadro rocanas tam ud acāmi ||38||
Now do I remove (apa-ūh) the glistening seizer (grābhá), body-spoiling; what sheen is excellent, that I draw up (ud-ac).
Translated by William Dwight Whitney (1905)
आस्यै ब्राह्मणाः स्नपनीर् हरन्त्व् अवीरघ्नीर् उद् अजन्त्व् आपः । अर्यम्णो अग्निं पर्य् एतु पूषन् प्रतीक्षन्ते श्वशुरो देवरश् च ॥३९॥
āsyai brāhmaṇāḥ snapanīr harantv avīraghnīr ud ajantv āpaḥ | aryamṇo agniṃ pary etu pūṣan pratīkṣante śvaśuro devaraś ca ||39||
Let the Brahmans take for her [water] for bathing; let them draw up (?) waters that slay not a hero; let her go about the fire of Aryaman, O Pūshan; father-in-law and brother-in-law are looking on (prati-īkṣ).
Translated by William Dwight Whitney (1905)
शं ते हिरण्यं शम् उ सन्त्व् आपः शं मेथिर् भवतु शं युगस्य तर्द्म । शं त आपः शतपवित्रा भवन्तु शम् उ पत्या तन्वं सं स्पृशस्व ॥४०॥ ४
śaṃ te hiraṇyaṃ śam u santv āpaḥ śaṃ methir bhavatu śaṃ yugasya tardma | śaṃ ta āpaḥ śatapavitrā bhavantu śam u patyā tanvaṃ saṃ spṛśasva ||40|| 4
Weal be to thee gold, and weal be waters; weal be the post (methí), weal the perforation (tárdman) of the yoke; weal be for thee the waters having a hundred cleansers (-pavítra); for weal, too, mingle thyself with thy husband.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
खे रथस्य खे ऽनसः खे युगस्य शतक्रतो । अपालाम् इन्द्र त्रिष् पूत्वाकृणोः सूर्यत्वचम् ॥४१॥
khe rathasya khe 'nasaḥ khe yugasya śatakrato | apālām indra triṣ pūtvākṛṇoḥ sūryatvacam ||41||
In the hole of the chariot, in the hole of the cart, in the hole of the yoke, O thou of a hundred activities, having thrice purified Apālā, O Indra, thou didst make her sun-skinned.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
आशासाना सौमनसं प्रजां सौभाग्यं रयिम् । पत्युर् अनुव्रता भूत्वा सं नह्यस्वामृताय कम् ॥४२॥
āśāsānā saumanasaṃ prajāṃ saubhāgyaṃ rayim | patyur anuvratā bhūtvā saṃ nahyasvāmṛtāya kam ||42||
Hoping for well-willing, offspring, good-fortune, wealth, becoming obedient (ánuvrata) to thy husband, gird thyself in order to immortality.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
यथा सिन्धुर् नदीनां साम्राज्यं सुषुवे वृषा । एवा त्वं सम्राज्ञ्य् एधि पत्युर् अस्तं परेत्य ॥४३॥
yathā sindhur nadīnāṃ sāmrājyaṃ suṣuve vṛṣā | evā tvaṃ samrājñy edhi patyur astaṃ paretya ||43||
As the ⌊mighty (? vṛ́ṣā)⌋ river (síndhu) won (? sū) the supremacy of the streams (nadī́), so be thou supreme (samrā́jñī), having gone away to thy husband's home.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
सम्राज्ञ्य् एधि श्वशुरेषु सम्राज्ञ्य् उत देवृषु । ननान्दुः सम्राज्ञ्य् एधि सम्राज्ञ्य् उत श्वश्र्वाः ॥४४॥
samrājñy edhi śvaśureṣu samrājñy uta devṛṣu | nanānduḥ samrājñy edhi samrājñy uta śvaśrvāḥ ||44||
Be thou supreme among fathers-in-law, supreme also among brothers-in-law; be thou supreme over sister-in-law, supreme also over mother-in-law.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
या अकृन्तन्न् अवयन् याश् च तत्निरे या देवीर् अन्तां अभितो ऽददन्त । तास् त्वा जरसे सं व्ययन्त्व् आयुष्मतीदं परि धत्स्व वासः ॥४५॥
yā akṛntann avayan yāś ca tatnire yā devīr antāṃ abhito 'dadanta | tās tvā jarase saṃ vyayantv āyuṣmatīdaṃ pari dhatsva vāsaḥ ||45||
They (f.) who spun, wove, and who stretched [the web], what divine ones (f.) gave the ends about, let them wrap thee in order to old age; [as] one long-lived put about thee this garment.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
जीवं रुदन्ति वि नयन्त्य् अध्वरं दीर्घाम् अनु प्रसितिं दीध्युर् नरः । वामं पितृभ्यो य इदं समीरिरे मयः पतिभ्यो जनये परिष्वजे ॥४६॥
jīvaṃ rudanti vi nayanty adhvaraṃ dīrghām anu prasitiṃ dīdhyur naraḥ | vāmaṃ pitṛbhyo ya idaṃ samīrire mayaḥ patibhyo janaye pariṣvaje ||46||
They bewail the living one (m.); they lead away the sacrifice (adhvará); the men sent their thoughts after ⌊root dhī...ánu ⌋ a long reach (prásiti); what is lovely (vāmá) for the Fathers who came together here; joy to the husbands for embracing the wife.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
स्योनं ध्रुवं प्रजायै धारयामि ते ऽश्मानं देव्याः पृथिव्या उपस्थे । तम् आ तिष्ठानुमाद्या सुवर्चा दीर्घं त आयुः सविता कृणोतु ॥४७॥
syonaṃ dhruvaṃ prajāyai dhārayāmi te 'śmānaṃ devyāḥ pṛthivyā upasthe | tam ā tiṣṭhānumādyā suvarcā dīrghaṃ ta āyuḥ savitā kṛṇotu ||47||
I maintain for thee, in order to progeny, a pleasant, firm (dhruvá) stone in the lap of the divine earth; stand thou on that, one to be exulted after, of excellent glory; let Savitar make for thee a long life-time.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
येनाग्निर् अस्या भूम्या हस्तं जग्राह दक्षिणम् । तेन गृह्णामि ते हस्तं मा व्यथिष्ठा मया सह प्रजया च धनेन च ॥४८॥
yenāgnir asyā bhūmyā hastaṃ jagrāha dakṣiṇam | tena gṛhṇāmi te hastaṃ mā vyathiṣṭhā mayā saha prajayā ca dhanena ca ||48||
Wherewith Agni grasped the right hand of this earth, therewith grasp I thy hand; do not stagger in company with me, with both progeny and riches.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
देवस् ते सविता हस्तं गृह्णातु सोमो राजा सुप्रजसं कृणोतु । अग्निः सुभगां जतवेदाः पत्ये पत्नीं जरदष्टिम् कृणोतु ॥४९॥
devas te savitā hastaṃ gṛhṇātu somo rājā suprajasaṃ kṛṇotu | agniḥ subhagāṃ jatavedāḥ patye patnīṃ jaradaṣṭim kṛṇotu ||49||
Let god Savitar grasp thy hand; let king Soma make thee to have good offspring; let Agni, Jātavedas, make the spouse well-portioned, long-lived, for her husband.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
गृह्णामि ते सौभगत्वाय हस्तं मया पत्या जरदष्टिर् यथासः । भगो अर्यमा सविता पुरंधिर् मह्यं त्वादुर् गार्हपत्याय देवाः ॥५०॥ ५
gṛhṇāmi te saubhagatvāya hastaṃ mayā patyā jaradaṣṭir yathāsaḥ | bhago aryamā savitā puraṃdhir mahyaṃ tvādur gārhapatyāya devāḥ ||50|| 5
I grasp thy hand in order to good-fortune, that with me as husband thou mayest be long-lived; Bhaga, Aryaman, Savitar, Purandhi ⌊ púraṁdhi ⌋—the gods have given thee to me in order to housewifeship.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
भगस् ते हस्तम् अग्रहीत् सविता हस्तम् अग्रहीत् । पत्नी त्वम् असि धर्मणाहं गृहपतिस् तव ॥५१॥
bhagas te hastam agrahīt savitā hastam agrahīt | patnī tvam asi dharmaṇāhaṃ gṛhapatis tava ||51||
Bhaga hath grasped thy hand; Savitar hath grasped thy hand; thou art [my] spouse by ordinance (dhárman), I thy house-lord.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
ममेयम् अस्तु पोष्या मह्यं त्वादाद् बृहस्पतिः । मया पत्या प्रजावति सं जीव शरदः शतम् ॥५२॥
mameyam astu poṣyā mahyaṃ tvādād bṛhaspatiḥ | mayā patyā prajāvati saṃ jīva śaradaḥ śatam ||52||
Be this woman mine, bringing prosperity (pósya); Brihaspati hath given thee to me; in company with me ⌊as husband⌋ do thou live, rich in offspring, a hundred autumns.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
त्वष्टा वासो व्य् अदधाच् छुभे कं बृहस्पतेः प्रशिषा कवीनाम् । तेनेमां नारीं सविता भगश् च सूर्याम् इव परि धत्तां प्रजया ॥५३॥
tvaṣṭā vāso vy adadhāc chubhe kaṃ bṛhaspateḥ praśiṣā kavīnām | tenemāṃ nārīṃ savitā bhagaś ca sūryām iva pari dhattāṃ prajayā ||53||
Tvashṭar disposed (vi-dhā) the garment for beauty, by direction of Brihaspati, of the poets; therewith let Savitar and Bhaga envelop this woman, like Sūryā, with progeny.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
इन्द्राग्नी द्यावापृथिवी मातरिश्वा मित्रावरुणा भगो अश्विनोभा । बृहस्पतिर् मरुतो ब्रह्म सोम इमां नारिं प्रजया वर्धयन्तु ॥५४॥
indrāgnī dyāvāpṛthivī mātariśvā mitrāvaruṇā bhago aśvinobhā | bṛhaspatir maruto brahma soma imāṃ nāriṃ prajayā vardhayantu ||54||
Let Indra-and-Agni, heaven-and-earth, Mātariçvan, Mitra-and-Varuṇa, Bhaga, both Açvins, Brihaspati, the Maruts, the bráhman. Soma, increase this woman with progeny.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
बृहस्पतिः प्रथमः सूर्यायाः शीर्षे केशां अकल्पयत् । तेनेमाम् अश्विना नारीं पत्ये सं शोभयामसि ॥५५॥
bṛhaspatiḥ prathamaḥ sūryāyāḥ śīrṣe keśāṃ akalpayat | tenemām aśvinā nārīṃ patye saṃ śobhayāmasi ||55||
Brihaspati first prepared (kḷp) the hairs on the head of Sūryā; with this, O Açvins, do we thoroughly adorn (çubh) this woman for her husband.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
इदं तद् रूपं यद् अवस्त योषा जायां जिज्ञासे मनसा चरन्तीम् । ताम् अन्व् अर्तिष्ये सखिभिर् नवग्वैः क इमान् विद्वान् वि चचर्त पाशान् ॥५६॥
idaṃ tad rūpaṃ yad avasta yoṣā jāyāṃ jijñāse manasā carantīm | tām anv artiṣye sakhibhir navagvaiḥ ka imān vidvān vi cacarta pāśān ||56||
This [is] that form in which the young woman (yóṣā) dressed herself; I desire to know with [my] mind the wife (jāyá) moving about; I will go after her with nine-fold (? návagva) comrades: who, knowing, unloosened (vi-cṛt) these fetters?
Translated by William Dwight Whitney (1905)
अहं वि ष्यामि मयि रूपम् अस्या वेदद् इत् पश्यन् मनसः कुलायम् । न स्तेयम् अद्मि मनसोद् अमुच्ये स्वयं श्रथ्नानो वरुणस्य पाशान् ॥५७॥
ahaṃ vi ṣyāmi mayi rūpam asyā vedad it paśyan manasaḥ kulāyam | na steyam admi manasod amucye svayaṃ śrathnāno varuṇasya pāśān ||57||
I loosen (vi-sā) in me the form of her; he verily shall know, seeing the nest of mind; I eat not stolenly; I was freed (ud-muc) by mind, myself untying (çrath) the fetters of Varuṇa.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
प्र त्वा मुञ्चामि वरुणस्य पाशाद् येन त्वाबध्नात् सविता सुशेवाः । उरुं लोकं सुगम् अत्र पन्थां कृणोमि तुभ्यं सहपत्न्यै वधु ॥५८॥
pra tvā muñcāmi varuṇasya pāśād yena tvābadhnāt savitā suśevāḥ | uruṃ lokaṃ sugam atra panthāṃ kṛṇomi tubhyaṃ sahapatnyai vadhu ||58||
I release thee from Varuṇa's fetter, with which the very propitious Savitar bound thee; wide space (loká), an easy road here, do I make for thee, O bride (vadhū́), with thy husband.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
उद् यछध्वम् अप रक्षो हनाथेमं नारीं सुकृते दधात । धाता विपश्चित् पतिम् अस्यै विवेद भगो राजा पुर एतु प्रजानन् ॥५९॥
ud yachadhvam apa rakṣo hanāthemaṃ nārīṃ sukṛte dadhāta | dhātā vipaścit patim asyai viveda bhago rājā pura etu prajānan ||59||
Raise ye [your weapons]; may ye smite away the demon; set this woman in what is well done; inspired Dhātar found for her a husband; let king Bhaga go in front, foreknowing.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
भगस् ततक्ष चतुरः पादान् भगस् ततक्ष चत्वार्य् उष्पलानि । त्वष्टा पिपेश मध्यतो ऽनु वर्ध्रान्त् सा नो अस्तु सुमङ्गली ॥६०॥
bhagas tatakṣa caturaḥ pādān bhagas tatakṣa catvāry uṣpalāni | tvaṣṭā pipeśa madhyato 'nu vardhrānt sā no astu sumaṅgalī ||60||
Bhaga fashioned the four feet; Bhaga fashioned the four frame-pieces (? úṣyala); Tvashṭar adorned (piç) the straps (? várdhra) along in the middle; let her be to us of excellent omen.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
सुकिंशुकं वहतुं विश्वरूपं हिरण्यवर्णं सुवृतं सुचक्रम् । आ रोह सूर्ये अमृतस्य लोकं स्योनं पतिभ्यो वहतुं कृणु त्वम् ॥६१॥
sukiṃśukaṃ vahatuṃ viśvarūpaṃ hiraṇyavarṇaṃ suvṛtaṃ sucakram | ā roha sūrye amṛtasya lokaṃ syonaṃ patibhyo vahatuṃ kṛṇu tvam ||61||
The well-flowered (sukiṅçuká), all-formed bridal-car (vahatú), golden-colored, well-rolling, well-wheeled, do thou mount, O Sūryā, to the world of the immortal; make thou a bridal -car pleasant to husbands.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
अभ्रातृघ्नीं वरुणापशुघ्नीं बृहस्पते । इन्द्रापतिघ्नीम् पुत्रिणीम् आस्मभ्यं सवितर् वह ॥६२॥
abhrātṛghnīṃ varuṇāpaśughnīṃ bṛhaspate | indrāpatighnīm putriṇīm āsmabhyaṃ savitar vaha ||62||
Her, not brother-slaying, O Varuṇa; not cattle-slaying, O Brihaspati; not husband-slaying, possessing sons, O Indra—bring [her] for us, O Savitar.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
मा हिंसिष्टं कुमार्यं स्थूणे देवकृते पथि । शालाया देव्या द्वारं स्योनं कृण्मो वधूपथम् ॥६३॥
mā hiṃsiṣṭaṃ kumāryaṃ sthūṇe devakṛte pathi | śālāyā devyā dvāraṃ syonaṃ kṛṇmo vadhūpatham ||63||
Injure ye not the maiden (kumārī́), ye (two) pillars, on the god-made road; the door of the divine house we make pleasant, a road for the bride.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
ब्रह्मापरं युज्यतां ब्रह्म पूर्वं ब्रह्मान्ततो मध्यतो ब्रह्म सर्वतः । अनाव्याधां देवपुरां प्रपद्य शिवा स्योना पतिलोके वि राज ॥६४॥ ६
brahmāparaṃ yujyatāṃ brahma pūrvaṃ brahmāntato madhyato brahma sarvataḥ | anāvyādhāṃ devapurāṃ prapadya śivā syonā patiloke vi rāja ||64|| 6
Let the bráhman be yoked after, the bráhman before, the bráhman at the end, in the middle, the bráhman everywhere; going forward to an impenetrable stronghold of the gods, do thou (f.), propitious, pleasant, bear rule in thy husband's world.
Translated by William Dwight Whitney (1905)
तुभ्यम् अग्रे पर्य् अवहन्त् सूर्यां वहतुना सह । स नः पतिभ्यो जायां दा अग्ने प्रजया सह ॥१॥
tubhyam agre pary avahant sūryāṃ vahatunā saha | sa naḥ patibhyo jāyāṃ dā agne prajayā saha ||1||
For thee, with bridal train, they, first, escorted Surya to her home. Give to the husband in return, Agni, the wife with progeny.
Translated by Ralph T. H. Griffith (1896)This is the translator's rendering of the same verse where it occurs at RV 10.85.38; the wording of this text may differ in places.
पुनः पत्नीम् अग्निर् अदाद् आयुषा सह वर्चसा । दीर्घायुर् अस्या यः पतिर् जीवाति शरदः शतम् ॥२॥
punaḥ patnīm agnir adād āyuṣā saha varcasā | dīrghāyur asyā yaḥ patir jīvāti śaradaḥ śatam ||2||
Agni hath given the bride again with splendour and with ample life. Long lived be he who is her lord; a hundred autumns let him live.
Translated by Ralph T. H. Griffith (1896)This is the translator's rendering of the same verse where it occurs at RV 10.85.39; the wording of this text may differ in places.
सोमस्य जाया प्रथमं गन्धर्वस् ते ऽपरः पतिः । तृतीयो अग्निष् टे पतिस् तुरीयस् ते मनुष्यजाः ॥३॥
somasya jāyā prathamaṃ gandharvas te 'paraḥ patiḥ | tṛtīyo agniṣ ṭe patis turīyas te manuṣyajāḥ ||3||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सोमो ददद् गन्धर्वाय गन्धर्वो ददद् अग्नये । रयिं च पुत्रांस् चादाद् अग्निर् मह्यम् अथो इमाम् ॥४॥
somo dadad gandharvāya gandharvo dadad agnaye | rayiṃ ca putrāṃs cādād agnir mahyam atho imām ||4||
Soma to the Gandharva, and to Agni the Gandharva gave: And Agni hath bestowed on me riches and sons and this my spouse.
Translated by Ralph T. H. Griffith (1896)This is the translator's rendering of the same verse where it occurs at RV 10.85.41; the wording of this text may differ in places.
आ वाम् अगन्त् सुमतिर् वाजिनीवसू न्य् अश्विना हृत्सु कामा अरंसत । अभूतं गोपा मिथुना शुभस् पती प्रिया अर्यम्णो दुर्यां अशीमहि ॥५॥
ā vām agant sumatir vājinīvasū ny aśvinā hṛtsu kāmā araṃsata | abhūtaṃ gopā mithunā śubhas patī priyā aryamṇo duryāṃ aśīmahi ||5||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा मन्दसाना मनसा शिवेन रयिं धेहि सर्ववीरं वचस्यम् । सुगं तीर्थं सुप्रपाणं शुभस् पती स्थाणुं पथिष्ठाम् अप दुर्मतिं हतम् ॥६॥
sā mandasānā manasā śivena rayiṃ dhehi sarvavīraṃ vacasyam | sugaṃ tīrthaṃ suprapāṇaṃ śubhas patī sthāṇuṃ pathiṣṭhām apa durmatiṃ hatam ||6||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
या ओषधयो या नद्यो यानि क्षेत्राणि या वना । तास् त्वा वधु प्रजावतीं पत्ये रक्षन्तु रक्षसः ॥७॥
yā oṣadhayo yā nadyo yāni kṣetrāṇi yā vanā | tās tvā vadhu prajāvatīṃ patye rakṣantu rakṣasaḥ ||7||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एमं पन्थाम् अरुक्षाम सुगं स्वस्तिवाहनम् । यस्मिन् वीरो न रिष्यत्य् अन्येषां विन्दते वसु ॥८॥
emaṃ panthām arukṣāma sugaṃ svastivāhanam | yasmin vīro na riṣyaty anyeṣāṃ vindate vasu ||8||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदं सु मे नरः शृणुत ययाशिषा दंपती वामम् अश्नुतः । ये गन्धर्वा अप्सरसश् च देवीर् एषु वानस्पत्येषु ये ऽधि तस्थुः । स्योनास् ते अस्यै वध्वै भवन्तु मा हिंसिषुर् वहतुम् उह्यमानम् ॥९॥
idaṃ su me naraḥ śṛṇuta yayāśiṣā daṃpatī vāmam aśnutaḥ | ye gandharvā apsarasaś ca devīr eṣu vānaspatyeṣu ye 'dhi tasthuḥ | syonās te asyai vadhvai bhavantu mā hiṃsiṣur vahatum uhyamānam ||9||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये वध्वश् चन्द्रं वहतुं यक्ष्मा यन्ति जनां अनु । पुनस् तान् यज्ञिया देवा नयन्तु यत आगताः ॥१०॥ ७
ye vadhvaś candraṃ vahatuṃ yakṣmā yanti janāṃ anu | punas tān yajñiyā devā nayantu yata āgatāḥ ||10|| 7
Consumptions, from her people, which follow the bride's resplendent train,- These let the Holy Gods again bear to the place from which they came.
Translated by Ralph T. H. Griffith (1896)This is the translator's rendering of the same verse where it occurs at RV 10.85.31; the wording of this text may differ in places.
मा विदन् परिपन्थिनो य आसीदन्ति दंपती । सुगेन दुर्गम् अतीताम् अप द्रान्त्व् अरातयः ॥११॥
mā vidan paripanthino ya āsīdanti daṃpatī | sugena durgam atītām apa drāntv arātayaḥ ||11||
Let not the highway thieves who lie in ambush find the wedded pair. By pleasant ways let them escape the danger, and let foes depart.
Translated by Ralph T. H. Griffith (1896)This is the translator's rendering of the same verse where it occurs at RV 10.85.32; the wording of this text may differ in places.
सं काशयामि वहतुं ब्रह्मणा गृहैर् अघोरेण चक्षुषा मित्रियेण । पर्याणद्धं विश्वरूपं यद् अस्ति स्योनं पतिभ्यः सविता तत् कृणोतु ॥१२॥
saṃ kāśayāmi vahatuṃ brahmaṇā gṛhair aghoreṇa cakṣuṣā mitriyeṇa | paryāṇaddhaṃ viśvarūpaṃ yad asti syonaṃ patibhyaḥ savitā tat kṛṇotu ||12||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिवा नारीयम् अस्तम् आगन्न् इमं धाता लोकम् अस्यै दिदेश । ताम् अर्यमा भगो अश्विनोभा प्रजापतिः प्रजया वर्धयन्तु ॥१३॥
śivā nārīyam astam āgann imaṃ dhātā lokam asyai dideśa | tām aryamā bhago aśvinobhā prajāpatiḥ prajayā vardhayantu ||13||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मन्वत्य् उर्वरा नारीयम् आगन् तस्यां नरो वपत बीजम् अस्याम् । सा वः प्रजां जनयद् वक्षणाभ्यो बिभ्रती दुग्धम् ऋषभस्य रेतः ॥१४॥
ātmanvaty urvarā nārīyam āgan tasyāṃ naro vapata bījam asyām | sā vaḥ prajāṃ janayad vakṣaṇābhyo bibhratī dugdham ṛṣabhasya retaḥ ||14||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रति तिष्ठ विराड् असि विष्णुर् इवेह सरस्वति । सिनीवालि प्र जायतां भगस्य सुमताव् असत् ॥१५॥
prati tiṣṭha virāḍ asi viṣṇur iveha sarasvati | sinīvāli pra jāyatāṃ bhagasya sumatāv asat ||15||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उद् व ऊर्मिः शम्या हन्त्व् आपो योक्त्राणि मुञ्चत । मादुष्कृतौ व्येनसाव् अघ्न्याव् अशुनम् आरताम् ॥१६॥
ud va ūrmiḥ śamyā hantv āpo yoktrāṇi muñcata | māduṣkṛtau vyenasāv aghnyāv aśunam āratām ||16||
So let your wave bear up the pins, and ye, O Waters, spare the thongs; And never may the pair of Bulls, harmless and sinless, waste away.
Translated by Ralph T. H. Griffith (1896)This is the translator's rendering of the same verse where it occurs at RV 3.33.13; the wording of this text may differ in places.
अघोरचक्षुर् अपतिघ्नी स्योना शग्मा सुशेवा सुयमा गृहेभ्यः । वीरसूर् देवृकामा सं त्वयैधिषीमहि सुमस्यमाना ॥१७॥
aghoracakṣur apatighnī syonā śagmā suśevā suyamā gṛhebhyaḥ | vīrasūr devṛkāmā saṃ tvayaidhiṣīmahi sumasyamānā ||17||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अदेवृघ्न्य् अपतिघ्नीहैधि शिवा पशुभ्यः सुयमा सुवर्चाः । प्रजावती वीरसूर् देवृकामा स्योनेमम् अग्निं गार्हपत्यं सपर्य ॥१८॥
adevṛghny apatighnīhaidhi śivā paśubhyaḥ suyamā suvarcāḥ | prajāvatī vīrasūr devṛkāmā syonemam agniṃ gārhapatyaṃ saparya ||18||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत् तिष्ठेतः किम् इछन्तीदम् आगा अहं त्वेडे अभिभूः स्वाद् गृहात् । शून्यैषी निरृते याजगन्थोत् तिष्ठाराते प्र पत मेह रंस्थाः ॥१९॥
ut tiṣṭhetaḥ kim ichantīdam āgā ahaṃ tveḍe abhibhūḥ svād gṛhāt | śūnyaiṣī nirṛte yājaganthot tiṣṭhārāte pra pata meha raṃsthāḥ ||19||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा गार्हपत्यम् असपर्यैत् पूर्वम् अग्निं वधूर् इयम् । अधा सरस्वत्यै नारि पितृभ्यश् च नमस् कुरु ॥२०॥ ८
yadā gārhapatyam asaparyait pūrvam agniṃ vadhūr iyam | adhā sarasvatyai nāri pitṛbhyaś ca namas kuru ||20|| 8
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शर्म वर्मैतद् आ हरास्यै नार्या उपस्तिरे । सिनीवालि प्र जायतां भगस्य सुमताव् असत् ॥२१॥
śarma varmaitad ā harāsyai nāryā upastire | sinīvāli pra jāyatāṃ bhagasya sumatāv asat ||21||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यं बल्बजं न्यस्यथ चर्म चोपस्तृणीथन । तद् आ रोहतु सुप्रजा या कन्या विन्दते पतिम् ॥२२॥
yaṃ balbajaṃ nyasyatha carma copastṛṇīthana | tad ā rohatu suprajā yā kanyā vindate patim ||22||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उप स्तृणीहि बल्बजम् अधि चर्मणि रोहिते । तत्रोपविश्य सुप्रजा इमम् अग्निं सपर्यतु ॥२३॥
upa stṛṇīhi balbajam adhi carmaṇi rohite | tatropaviśya suprajā imam agniṃ saparyatu ||23||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आ रोह चर्मोप सीदाग्निम् एष देवो हन्ति रक्षांसि सर्वा । इह प्रजां जनय पत्ये अस्मै सुज्यैष्ठ्यो भवत् पुत्रस् त एषः ॥२४॥
ā roha carmopa sīdāgnim eṣa devo hanti rakṣāṃsi sarvā | iha prajāṃ janaya patye asmai sujyaiṣṭhyo bhavat putras ta eṣaḥ ||24||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वि तिष्ठन्तां मातुर् अस्या उपस्थान् नानारूपाः पशवो जायमानाः । सुमङ्गल्य् उप सीदेमम् अग्निं संपत्नी प्रति भूषेह देवान् ॥२५॥
vi tiṣṭhantāṃ mātur asyā upasthān nānārūpāḥ paśavo jāyamānāḥ | sumaṅgaly upa sīdemam agniṃ saṃpatnī prati bhūṣeha devān ||25||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुमङ्गली प्रतरणी गृहाणां सुशेवा पत्ये श्वशुराय शंभूः । स्योना श्वश्र्वै प्र गृहान् विशेमान् ॥२६॥
sumaṅgalī prataraṇī gṛhāṇāṃ suśevā patye śvaśurāya śaṃbhūḥ | syonā śvaśrvai pra gṛhān viśemān ||26||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्योना भव श्वशुरेभ्यः स्योना पत्ये गृहेभ्यः । स्योनास्यै सर्वस्यै विशे स्योना पुष्टायैषां भव ॥२७॥
syonā bhava śvaśurebhyaḥ syonā patye gṛhebhyaḥ | syonāsyai sarvasyai viśe syonā puṣṭāyaiṣāṃ bhava ||27||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुमङ्गलीर् इयं वधूर् इमां समेत पश्यत । सौभाग्यम् अस्यै दत्त्वा दौर्भाग्यैर् विपरेतन ॥२८॥
sumaṅgalīr iyaṃ vadhūr imāṃ sameta paśyata | saubhāgyam asyai dattvā daurbhāgyair viparetana ||28||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
या दुर्हार्दो युवतयो याश् चेह जरतीर् अपि । वर्चो न्व् अस्यै सं दत्ताथास्तं विपरेतन ॥२९॥
yā durhārdo yuvatayo yāś ceha jaratīr api | varco nv asyai saṃ dattāthāstaṃ viparetana ||29||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रुक्मप्रस्तरणं वह्यं विश्वा रूपाणि बिभ्रतम् । आरोहत् सूर्या सावित्री बृहते सौभगाय कम् ॥३०॥ ९
rukmaprastaraṇaṃ vahyaṃ viśvā rūpāṇi bibhratam | ārohat sūryā sāvitrī bṛhate saubhagāya kam ||30|| 9
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आ रोह तल्पं सुमनस्यमानेह प्रजां जनय पत्ये अस्मै । इन्द्राणीव सुबुधा बुध्यमाना ज्योतिरग्रा उषसः प्रति जागरासि ॥३१॥
ā roha talpaṃ sumanasyamāneha prajāṃ janaya patye asmai | indrāṇīva subudhā budhyamānā jyotiragrā uṣasaḥ prati jāgarāsi ||31||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवा अग्रे न्य् अपद्यन्त पत्नीः सम् अस्पृशन्त तन्वस् तनूभिः । सूर्येव नारि विश्वरूपा महित्वा प्रजावती पत्या सं भवेह ॥३२॥
devā agre ny apadyanta patnīḥ sam aspṛśanta tanvas tanūbhiḥ | sūryeva nāri viśvarūpā mahitvā prajāvatī patyā saṃ bhaveha ||32||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत् तिष्ठेतो विश्वावसो नमसेडामहे त्वा । जामिम् इछ पितृषदं न्यक्तां स ते भागो जनुषा तस्य विद्धि ॥३३॥
ut tiṣṭheto viśvāvaso namaseḍāmahe tvā | jāmim icha pitṛṣadaṃ nyaktāṃ sa te bhāgo januṣā tasya viddhi ||33||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अप्सरसः सधमादं मदन्ति हविर्धानम् अन्तरा सूर्यं च । तास् ते जनित्रम् अभि ताः परेहि नमस् ते गन्धर्वर्तुना कृणोमि ॥३४॥
apsarasaḥ sadhamādaṃ madanti havirdhānam antarā sūryaṃ ca | tās te janitram abhi tāḥ parehi namas te gandharvartunā kṛṇomi ||34||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमो गन्धर्वस्य नमसे नमो भामाय चक्षुषे च कृण्मः । विश्वावसो ब्रह्मणा ते नमो ऽभि जाया अप्सरसः परेहि ॥३५॥
namo gandharvasya namase namo bhāmāya cakṣuṣe ca kṛṇmaḥ | viśvāvaso brahmaṇā te namo 'bhi jāyā apsarasaḥ parehi ||35||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राया वयं सुमनसः स्यामोद् इतो गन्धर्वम् आवीवृताम । अगन्त् स देवः परमं सधस्थम् अगन्म यत्र प्रतिरन्त आयुः ॥३६॥
rāyā vayaṃ sumanasaḥ syāmod ito gandharvam āvīvṛtāma | agant sa devaḥ paramaṃ sadhastham aganma yatra pratiranta āyuḥ ||36||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सं पितराव् ऋत्विये सृजेथां माता पिता च रेतसो भवाथः । मर्य इव योषाम् अधि रोहयैनां प्रजां कृण्वाथाम् इह पुष्यतं रयिम् ॥३७॥
saṃ pitarāv ṛtviye sṛjethāṃ mātā pitā ca retaso bhavāthaḥ | marya iva yoṣām adhi rohayaināṃ prajāṃ kṛṇvāthām iha puṣyataṃ rayim ||37||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तां पूषं छिवतमाम् एरयस्व यस्यां बीजं मनुष्या वपन्ति । या न ऊरू उशती विश्रयाति यस्याम् उशन्तः प्रहरेम शेपः ॥३८॥
tāṃ pūṣaṃ chivatamām erayasva yasyāṃ bījaṃ manuṣyā vapanti | yā na ūrū uśatī viśrayāti yasyām uśantaḥ praharema śepaḥ ||38||
O Pusan, send her on as most auspicious, her who shall be the sharer of my pleasures; Her who shall twine her loving arms about me, and welcome all my love and mine embraces.
Translated by Ralph T. H. Griffith (1896)This is the translator's rendering of the same verse where it occurs at RV 10.85.37; the wording of this text may differ in places.
आ रोहोरुम् उप धत्स्व हस्तं परि ष्वजस्व जायां सुमनस्यमानः । प्रजां कृण्वाथाम् इह मोदमानौ दीर्घं वाम् आयुः सविता कृणोतु ॥३९॥
ā rohorum upa dhatsva hastaṃ pari ṣvajasva jāyāṃ sumanasyamānaḥ | prajāṃ kṛṇvāthām iha modamānau dīrghaṃ vām āyuḥ savitā kṛṇotu ||39||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आ वां प्रजां जनयतु प्रजापतिर् अहोरात्राभ्यां सम् अनक्त्व् अर्यमा । अदुर्मङ्गली पतिलोकम् आ विशेमं शं नो भव द्विपदे शं चतुष्पदे ॥४०॥ १०
ā vāṃ prajāṃ janayatu prajāpatir ahorātrābhyāṃ sam anaktv aryamā | adurmaṅgalī patilokam ā viśemaṃ śaṃ no bhava dvipade śaṃ catuṣpade ||40|| 10
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवैर् दत्तं मनुना साकम् एतद् वाधूयं वासो वध्वश् च वस्त्रम् । यो ब्रह्मणे चिकितुषे ददाति स इद् रक्षांसि तल्पानि हन्ति ॥४१॥
devair dattaṃ manunā sākam etad vādhūyaṃ vāso vadhvaś ca vastram | yo brahmaṇe cikituṣe dadāti sa id rakṣāṃsi talpāni hanti ||41||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यं मे दत्तो ब्रह्मभागं वधूयोर् वाधूयं वासो वध्वश् च वस्त्रम् । युवं ब्रह्मणे ऽनुमन्यमानौ बृहस्पते साकम् इन्द्रश् च दत्तम् ॥४२॥
yaṃ me datto brahmabhāgaṃ vadhūyor vādhūyaṃ vāso vadhvaś ca vastram | yuvaṃ brahmaṇe 'numanyamānau bṛhaspate sākam indraś ca dattam ||42||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्योनाद् योनेर् अधि बध्यमानौ हसामुदौ महसा मोदमानौ । सुगू सुपुत्रौ सुगृहौ तराथो जीवाव् उषसो विभातीः ॥४३॥
syonād yoner adhi badhyamānau hasāmudau mahasā modamānau | sugū suputrau sugṛhau tarātho jīvāv uṣaso vibhātīḥ ||43||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नवं वसानः सुरभिः सुवासा उदागां जीव उषसो विभातीः । आण्डात् पतत्रीवामुक्षि विश्वस्माद् एनसस् परि ॥४४॥
navaṃ vasānaḥ surabhiḥ suvāsā udāgāṃ jīva uṣaso vibhātīḥ | āṇḍāt patatrīvāmukṣi viśvasmād enasas pari ||44||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुम्भनी द्यावापृथिवी अन्तिसुम्ने महिव्रते । आपः सप्त सुस्रुवुर् देवीस् ता नो मुञ्चन्त्व् अंहसः ॥४५॥
śumbhanī dyāvāpṛthivī antisumne mahivrate | āpaḥ sapta susruvur devīs tā no muñcantv aṃhasaḥ ||45||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूर्यायै देवेभ्यो मित्राय वरुणाय च । ये भूतस्य प्रचेतसस् तेभ्य इदम् अकरं नमः ॥४६॥
sūryāyai devebhyo mitrāya varuṇāya ca | ye bhūtasya pracetasas tebhya idam akaraṃ namaḥ ||46||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
य ऋते चिद् अभिश्रिषः पुरा जत्रुभ्य आतृदः । संधाता संधिं मघवा पुरूवसुर् निष्कर्ता विह्रुतं पुनः ॥४७॥
ya ṛte cid abhiśriṣaḥ purā jatrubhya ātṛdaḥ | saṃdhātā saṃdhiṃ maghavā purūvasur niṣkartā vihrutaṃ punaḥ ||47||
He without ligature, before making incision in the neck, Closed up the wound again, most wealthy Maghavan, who maketh whole the injured part.
Translated by Ralph T. H. Griffith (1896)This is the translator's rendering of the same verse where it occurs at RV 8.1.12; the wording of this text may differ in places.
अपास्मत् तम उछतु नीलं पिशङ्गम् उत लोहितं यत् । निर्दहनी या पृषातक्य् अस्मिन् तां स्थाणाव् अध्य् आ सजामि ॥४८॥
apāsmat tama uchatu nīlaṃ piśaṅgam uta lohitaṃ yat | nirdahanī yā pṛṣātaky asmin tāṃ sthāṇāv adhy ā sajāmi ||48||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावतीः कृत्या उपवासने यावन्तो राज्ञो वरुणस्य पाशाः । व्यृद्धयो या असमृद्धयो या अस्मिन् ता स्थाणाव् अधि सादयामि ॥४९॥
yāvatīḥ kṛtyā upavāsane yāvanto rājño varuṇasya pāśāḥ | vyṛddhayo yā asamṛddhayo yā asmin tā sthāṇāv adhi sādayāmi ||49||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
या मे प्रियतमा तनूः सा मे बिभाय वाससः । तस्याग्रे त्वं वनस्पते नीविं कृणुष्व मा वयं रिषाम ॥५०॥ ११
yā me priyatamā tanūḥ sā me bibhāya vāsasaḥ | tasyāgre tvaṃ vanaspate nīviṃ kṛṇuṣva mā vayaṃ riṣāma ||50|| 11
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये अन्ता यावतीः सिचो य ओतवो ये च तन्तवः । वासो यत् पत्नीभिर् उतं तन् न स्योनम् उप स्पृशात् ॥५१॥
ye antā yāvatīḥ sico ya otavo ye ca tantavaḥ | vāso yat patnībhir utaṃ tan na syonam upa spṛśāt ||51||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उशतीः कन्यला इमाः पितृलोकात् पतिं यतीः । अव दीक्षाम् असृक्षत स्वाहा ॥५२॥
uśatīḥ kanyalā imāḥ pitṛlokāt patiṃ yatīḥ | ava dīkṣām asṛkṣata svāhā ||52||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बृहस्पतिनावसृष्टां विश्वे देवा अधारयन् । वर्चो गोषु प्रविष्टं यत् तेनेमां सं सृजामसि ॥५३॥
bṛhaspatināvasṛṣṭāṃ viśve devā adhārayan | varco goṣu praviṣṭaṃ yat tenemāṃ saṃ sṛjāmasi ||53||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बृहस्पतिनावसृष्टां विश्वे देवा अधारयन् । तेजो गोषु प्रविष्टं यत् तेनेमां सं सृजामसि ॥५४॥
bṛhaspatināvasṛṣṭāṃ viśve devā adhārayan | tejo goṣu praviṣṭaṃ yat tenemāṃ saṃ sṛjāmasi ||54||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बृहस्पतिनावसृष्टां विश्वे देवा अधारयन् । भजो गोषु प्रविष्टो यस् तेनेमां सं सृजामसि ॥५५॥
bṛhaspatināvasṛṣṭāṃ viśve devā adhārayan | bhajo goṣu praviṣṭo yas tenemāṃ saṃ sṛjāmasi ||55||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बृहस्पतिनावसृष्टां विश्वे देवा अधारयन् । यशो गोषु प्रविष्टं यत् तेनेमां सं सृजामसि ॥५६॥
bṛhaspatināvasṛṣṭāṃ viśve devā adhārayan | yaśo goṣu praviṣṭaṃ yat tenemāṃ saṃ sṛjāmasi ||56||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.