Haribhatta: Jatakamala, Jatakas 1-8, 11-12, 19-20, 22, 24, 26, 32, 35. 22

न विना वीर्यात् तन्व् अपि फलम् ईप्सितम् आप्यते जगद्भूत्यै । इति खेदम् अगणयित्वा व्यायच्छन्ते महाभागाः

na vinā vīryāt tanv api phalam īpsitam āpyate jagadbhūtyai / iti khedam agaṇayitvā vyāyacchante mahābhāgāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्यथानुश्रूयते क्वचिद् अमलसलिलवाहिन्या वेतसपङ्क्तिश्यामतीरलेखया मद्गुकुलानुगम्यमानचकितमीनकुलाकुलाम्भस्तलया प्रसारितदुकूलधवलपुलिनया निम्नगया परिक्षिप्तभूधरपार्श्वे क्वचिद् दावानलार्धदग्धपरिणतामलकाक्षबदराकीर्णवसुधातले मरकतसूचीहरितदर्भाङ्कुरोपचिते क्वचिद् वराहावतरणसंत्रासपरिप्लुतदर्दुरपरिमुच्यमानपल्वलतटान्ते ऽन्यत्र मृगपिशिताध्मातप्रसुप्तशार्दूलाध्यासितगुहामुखे विविधवल्लीवलयपरिवेष्टितनिम्नकुटिललेखाङ्किततरुस्कन्धे घनपलाशवंशीवनरोधान्धकारनिकुञ्जे गहनान्तरे बोधिसत्त्वो मृगयूथाधिपतिर् बभूव । तेन च महात्मना राज्यम् इव सद्वृत्तेन नरपतिनानुपाल्यमानं हरिणयूथम् अकुतोभयं महतीं वृद्धिम् अगमत् । हरिणं हरकण्ठनीलपृष्ठं हरिसत्त्वं हरितं तृणं दशन्तम् । सदसत्पथवेदिनं मृगास् ते तम् उपाध्यायम् इवान्वगुः सुशिष्याः

tadyathānuśrūyate kvacid amalasalilavāhinyā vetasapaṅktiśyāmatīralekhayā madgukulānugamyamānacakitamīnakulākulāmbhastalayā prasāritadukūladhavalapulinayā nimnagayā parikṣiptabhūdharapārśve kvacid dāvānalārdhadagdhapariṇatāmalakākṣabadarākīrṇavasudhātale marakatasūcīharitadarbhāṅkuropacite kvacid varāhāvataraṇasaṃtrāsapariplutadarduraparimucyamānapalvalataṭānte 'nyatra mṛgapiśitādhmātaprasuptaśārdūlādhyāsitaguhāmukhe vividhavallīvalayapariveṣṭitanimnakuṭilalekhāṅkitataruskandhe ghanapalāśavaṃśīvanarodhāndhakāranikuñje gahanāntare bodhisattvo mṛgayūthādhipatir babhūva | tena ca mahātmanā rājyam iva sadvṛttena narapatinānupālyamānaṃ hariṇayūtham akutobhayaṃ mahatīṃ vṛddhim agamat | hariṇaṃ harakaṇṭhanīlapṛṣṭhaṃ harisattvaṃ haritaṃ tṛṇaṃ daśantam / sadasatpathavedinaṃ mṛgās te tam upādhyāyam ivānvaguḥ suśiṣyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ कदाचित् प्रियमृगयस्य तन् मृगयूथं व्याधसकाशात् कस्यचिद् अवनिपतेः श्रुतिपथम् आजगाम । स च राजा गृहीतधन्वा तुरगवराधिरोही सैन्यपरिवृतस् तद् वनम् आगम्य दूरात् तं मृगयूथम् आलोकयामास । विहाय रोमन्थनम् उन्मुखस्थिरः स कृष्णसारः शरपातशङ्कितान् । मृगान् निनीषुं शरगोचरं नृपं विलोकयामास चमूपुरःसरम्

atha kadācit priyamṛgayasya tan mṛgayūthaṃ vyādhasakāśāt kasyacid avanipateḥ śrutipatham ājagāma | sa ca rājā gṛhītadhanvā turagavarādhirohī sainyaparivṛtas tad vanam āgamya dūrāt taṃ mṛgayūtham ālokayāmāsa | vihāya romanthanam unmukhasthiraḥ sa kṛṣṇasāraḥ śarapātaśaṅkitān / mṛgān ninīṣuṃ śaragocaraṃ nṛpaṃ vilokayāmāsa camūpuraḥsaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विलोक्य संभूतखलीननिस्वनं जिघांसु तत् सैन्यम् अधिज्यकार्मुकम् । मृगैः परीतो भयलोलदृष्टिभिः स यूथभर्तेदम् अचिन्तयद् ध्रुवम्

vilokya saṃbhūtakhalīnanisvanaṃ jighāṃsu tat sainyam adhijyakārmukam / mṛgaiḥ parīto bhayaloladṛṣṭibhiḥ sa yūthabhartedam acintayad dhruvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महीपतिः पाति सुखं सुखार्थिनीं प्रजाम् अनुत्पन्नभयां शुभाश्रयात् । अचिन्तयित्वात्मगतं परिश्रमं स रक्षिता यो व्यसने ऽपि रक्षति

mahīpatiḥ pāti sukhaṃ sukhārthinīṃ prajām anutpannabhayāṃ śubhāśrayāt / acintayitvātmagataṃ pariśramaṃ sa rakṣitā yo vyasane 'pi rakṣati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अमून् भयभ्रान्तविलोललोचनान् परिस्रवच्छोणितसिक्तभूतलान् । मृगान् पुरस्तात् पततः स्फुरत्तनून् विलोकयिष्यामि कथं शराहतान्

amūn bhayabhrāntavilolalocanān parisravacchoṇitasiktabhūtalān / mṛgān purastāt patataḥ sphurattanūn vilokayiṣyāmi kathaṃ śarāhatān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृगांस् तद् एनान् मृगयाविनोदिनो न यावद् आघ्नन्ति शितैः शिलीमुखैः । बलेन तावद् भयलोलचक्षुषां प्रयत्नम् एषां करवाणि रक्षणे

mṛgāṃs tad enān mṛgayāvinodino na yāvad āghnanti śitaiḥ śilīmukhaiḥ / balena tāvad bhayalolacakṣuṣāṃ prayatnam eṣāṃ karavāṇi rakṣaṇe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदम् वनम् अनेन सैन्येन सर्वतः परिक्षिप्तं तत् कतमया दिशा मृगयूथं निर्वाहयामीति समन्ततो ऽवलोक्याचिन्तयत् । भवतु लब्ध उपायः । इमां गिरिसरितम् उल्लङ्घ्य स्वस्ति मृगेभ्यः स्याद् इति तर्कयामि । न चैकेन क्रमेणैते हरिणाः शक्यन्त एतां शीघ्रसलिलवाहिनीं समुद्रपत्नीं उल्लङ्घितुम् इति । तद् इदम् अत्र प्राप्तम् अस्याः सरितो मध्यावस्थितस्य मम पृष्ठे क्रमं दत्त्वा सुखम् एते मृगा यास्यन्तीति विचिन्त्य क्वचित् तटतरुशिखाप्रस्खलितसलिलायाः परिभ्रमदावर्तमध्यभ्रान्तविशीर्णफेनसङ्घायास् तस्याः क्षितिधरसरितो मध्यम् अवगाह्य स्थिरयित्वात्मानं स महात्मा तान् मृगान् उवाच । परिप्लुत्य तटाद् अस्माद् दत्त्वा पृष्ठे क्रमं मम । यात यातभयाः शीघ्रं स्वयूथ्याः संकटाद् इतः

idam vanam anena sainyena sarvataḥ parikṣiptaṃ tat katamayā diśā mṛgayūthaṃ nirvāhayāmīti samantato 'valokyācintayat | bhavatu labdha upāyaḥ | imāṃ girisaritam ullaṅghya svasti mṛgebhyaḥ syād iti tarkayāmi | na caikena krameṇaite hariṇāḥ śakyanta etāṃ śīghrasalilavāhinīṃ samudrapatnīṃ ullaṅghitum iti | tad idam atra prāptam asyāḥ sarito madhyāvasthitasya mama pṛṣṭhe kramaṃ dattvā sukham ete mṛgā yāsyantīti vicintya kvacit taṭataruśikhāpraskhalitasalilāyāḥ paribhramadāvartamadhyabhrāntaviśīrṇaphenasaṅghāyās tasyāḥ kṣitidharasarito madhyam avagāhya sthirayitvātmānaṃ sa mahātmā tān mṛgān uvāca | pariplutya taṭād asmād dattvā pṛṣṭhe kramaṃ mama / yāta yātabhayāḥ śīghraṃ svayūthyāḥ saṃkaṭād itaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शरीरं विशरारुत्वाद् धर्माभावाच् च फल्गु मे । युष्मन्निर्वाहणात् सारं लप्स्यते सुचिराद् इदम्

śarīraṃ viśarārutvād dharmābhāvāc ca phalgu me / yuṣmannirvāhaṇāt sāraṃ lapsyate sucirād idam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परोपकारविमुखो यदा कायः कलिस् तदा । यदा त्व् अन्यद्धितालम्बी कायरत्नम् इदं तदा

paropakāravimukho yadā kāyaḥ kalis tadā / yadā tv anyaddhitālambī kāyaratnam idaṃ tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिपातुम् अहं भयात् समर्थो यदि युष्मान् नृपसैनिकानुबद्धान् । सफलो ऽद्य भवेत् ततः पृथिव्यां मम यूथाधिपतित्वशब्द एषः

paripātum ahaṃ bhayāt samartho yadi yuṣmān nṛpasainikānubaddhān / saphalo 'dya bhavet tataḥ pṛthivyāṃ mama yūthādhipatitvaśabda eṣaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आगम्यतां तद् अधुना ननु तावद् एव युष्मासु यावद् इषवो न पतन्ति शाताः । पृष्ठं ममाचलसरिज्जलसेतुभूतम् आरुह्य निस्तरत सैन्यभयाद् अमुष्मात्

āgamyatāṃ tad adhunā nanu tāvad eva yuṣmāsu yāvad iṣavo na patanti śātāḥ / pṛṣṭhaṃ mamācalasarijjalasetubhūtam āruhya nistarata sainyabhayād amuṣmāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ ते हरिणा मरणभीता यूथपतिपृष्ठे क्रमं दत्त्वा नदीसलिलम् उल्लङ्घ्य द्वितीयं कूलम् उपगन्तुम् आरेभिरे । यथा यथा तस्य भृशं निपेतुः पृष्ठे मृगास् त्रासविलोलनेत्राः । तथा तथासौ मृगयूथभर्ता खुरान् स्थिरत्वं प्रसभं निनाय

atha te hariṇā maraṇabhītā yūthapatipṛṣṭhe kramaṃ dattvā nadīsalilam ullaṅghya dvitīyaṃ kūlam upagantum ārebhire | yathā yathā tasya bhṛśaṃ nipetuḥ pṛṣṭhe mṛgās trāsavilolanetrāḥ / tathā tathāsau mṛgayūthabhartā khurān sthiratvaṃ prasabhaṃ nināya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रुधिरम् अथ मृगाणां पत्युर् उत्खातमांसात् खुरपुटपरिभिन्नात् तस्य चक्षार पृष्ठात् । मृगकुलम् अचलान्तं गच्छद् आलोक्य चारात् स रुजम् अगणयित्वा प्रीतिम् एवाललम्बे

rudhiram atha mṛgāṇāṃ patyur utkhātamāṃsāt khurapuṭaparibhinnāt tasya cakṣāra pṛṣṭhāt / mṛgakulam acalāntaṃ gacchad ālokya cārāt sa rujam agaṇayitvā prītim evālalambe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिपालितसत्त्वानाम् उपायेन बलेन वा । रुणद्धि महतां दुःखं अन्तःप्रीतिपरम्परा

paripālitasattvānām upāyena balena vā / ruṇaddhi mahatāṃ duḥkhaṃ antaḥprītiparamparā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ स राजा हरिणनिस्तरणाय सरित्सलिलमध्यसंक्रमीभूतात्मानं यूथपतिम् आलोक्य विस्मयम् आगम्य शरासनेषु शरान् संदधानं सेनाजनम् उवाच । यः खलु कश्चिन् मृगम् आहन्यात् सो ऽस्मद्द्रोहीति । अथाववादम् आकर्ण्य स जनस् तस्य भूपतेः । बाणविश्लेषिणः सद्यश् चकार धनुषो गुणान्

atha sa rājā hariṇanistaraṇāya saritsalilamadhyasaṃkramībhūtātmānaṃ yūthapatim ālokya vismayam āgamya śarāsaneṣu śarān saṃdadhānaṃ senājanam uvāca | yaḥ khalu kaścin mṛgam āhanyāt so 'smaddrohīti | athāvavādam ākarṇya sa janas tasya bhūpateḥ / bāṇaviśleṣiṇaḥ sadyaś cakāra dhanuṣo guṇān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बोधिसत्त्वो ऽपि च किं नु निस्तीर्णाः सर्वे मृगाः स्युर् न वेति पश्चाद् आलोकयन्न् अपश्यद् एकम् अतीव भयचञ्चलाक्षम् अतिक्रान्तं यूथम् आलोकयन्तम् असामर्थ्याद् अनुत्सहमाणं क्रमं दातुं कतमया दिशा गच्छामीति दोलायमानहृदयं हरिणशावकम् आलोक्य च परमां करुणाम् आललम्बे । जहीहि शङ्कां न हि बोधिसत्त्वो भवन्तम् उत्स्रक्ष्यति बालम् एकम् । द्विरेफशब्दैर् इति पुष्पवन्त आश्वासयामासुर् इव द्रुमास् तम्

bodhisattvo 'pi ca kiṃ nu nistīrṇāḥ sarve mṛgāḥ syur na veti paścād ālokayann apaśyad ekam atīva bhayacañcalākṣam atikrāntaṃ yūtham ālokayantam asāmarthyād anutsahamāṇaṃ kramaṃ dātuṃ katamayā diśā gacchāmīti dolāyamānahṛdayaṃ hariṇaśāvakam ālokya ca paramāṃ karuṇām ālalambe | jahīhi śaṅkāṃ na hi bodhisattvo bhavantam utsrakṣyati bālam ekam / dvirephaśabdair iti puṣpavanta āśvāsayāmāsur iva drumās tam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ यूथपतिः प्रत्युत्तीर्य तस्मात् सलिलात् तं मृगशावकम् उवाच । अङ्गाधिरुह्य मत्पृष्ठं विमुञ्च मरणव्यथाम् । भवन्तं सरितः पारं नेष्याम्य् अहम् इतस् तटात्

atha yūthapatiḥ pratyuttīrya tasmāt salilāt taṃ mṛgaśāvakam uvāca | aṅgādhiruhya matpṛṣṭhaṃ vimuñca maraṇavyathām / bhavantaṃ saritaḥ pāraṃ neṣyāmy aham itas taṭāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उद्धर्तुं वीर्यम् आरब्धं येन लोकं भवार्णवात् । स त्वां नोत्तारयिष्यामि कथम् एकं नदीजलात्

uddhartuṃ vīryam ārabdhaṃ yena lokaṃ bhavārṇavāt / sa tvāṃ nottārayiṣyāmi katham ekaṃ nadījalāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ तेनाधिरूढो ऽसौ मृगशावेन वीर्यवान् । जगाहे करुणालम्बी सरितं वीचिमालिनीम्

atha tenādhirūḍho 'sau mṛgaśāvena vīryavān / jagāhe karuṇālambī saritaṃ vīcimālinīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अमूनि पृष्ठे तव विक्षतानि रुजं न गाढां जनयन्ति कच्चित् । इति ब्रुवाणेव समुत्तरन्तं परामृशत् तम् सरिद् ऊर्मिहस्तैः

amūni pṛṣṭhe tava vikṣatāni rujaṃ na gāḍhāṃ janayanti kaccit / iti bruvāṇeva samuttarantaṃ parāmṛśat tam sarid ūrmihastaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ यूथाधिपतिस् तं मृगशावकम् उत्तार्य तस्याः सरितः प्रहर्षविशाललोचनया मात्रा संयोजयामास । कृत्वाथ जानुनी भूमौ मृगशावः पिपासितः । जग्राह त्वरितं मातुः संभूतप्रस्रुती स्तनौ

atha yūthādhipatis taṃ mṛgaśāvakam uttārya tasyāḥ saritaḥ praharṣaviśālalocanayā mātrā saṃyojayāmāsa | kṛtvātha jānunī bhūmau mṛgaśāvaḥ pipāsitaḥ / jagrāha tvaritaṃ mātuḥ saṃbhūtaprasrutī stanau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा चैनं परिवृत्तास्या स्तन्यपानचलाननम् । आलिलेह मुहुः स्नेहाज् जिह्वया चलिताग्रया

sā cainaṃ parivṛttāsyā stanyapānacalānanam / ālileha muhuḥ snehāj jihvayā calitāgrayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ बोधिसत्त्वः परिश्रमवशात् खुरक्षतवेदनया चावसन्नशरीरप्रयत्नः । कथंचिद् अन्विष्य खुराङ्कशाद्वलां शनैर् मृगाणां पदवीं समाकुलः । निविश्य मन्दं रुधिरोक्षितः क्षितौ क्षणं विशश्राम स संभृतश्रमः

atha bodhisattvaḥ pariśramavaśāt khurakṣatavedanayā cāvasannaśarīraprayatnaḥ | kathaṃcid anviṣya khurāṅkaśādvalāṃ śanair mṛgāṇāṃ padavīṃ samākulaḥ / niviśya mandaṃ rudhirokṣitaḥ kṣitau kṣaṇaṃ viśaśrāma sa saṃbhṛtaśramaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इमां दशां निर्घृणयाद्य वत्स सत्या जनन्यापि मयासि नीतः । इति क्षताङ्गं करुणानुतापाद् भृशं रुरोदेव तम् ईक्षमाणा

imāṃ daśāṃ nirghṛṇayādya vatsa satyā jananyāpi mayāsi nītaḥ / iti kṣatāṅgaṃ karuṇānutāpād bhṛśaṃ rurodeva tam īkṣamāṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स च राजा तां सरितम् उत्तीर्य सपरिजनस् तुरगाद् अवतीर्य विस्मितमनास् तं महात्मानम् उपससाद । स यूथाधिपती राजानम् आलोक्याब्रवीत् । अभ्युत्थानार्हम् आलोक्य यत् त्वां नाहं समुत्थितः । नादाक्षिण्यं तद् एतन् मे श्रमेणास्म्य् अवसादितः

sa ca rājā tāṃ saritam uttīrya saparijanas turagād avatīrya vismitamanās taṃ mahātmānam upasasāda | sa yūthādhipatī rājānam ālokyābravīt | abhyutthānārham ālokya yat tvāṃ nāhaṃ samutthitaḥ / nādākṣiṇyaṃ tad etan me śrameṇāsmy avasāditaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ स राजा सविस्मयम् उपविश्य कुशलं पृष्ट्वा यूथपतिम् इति संराधयन्न् उवाच । निर्व्रीडैः परम् उपहन्तुम् उद्यतास्त्रैर् भोगेच्छातिमिरनिरुद्धबुद्धिनेत्रैः । धर्मज्ञो हरिणमुनिः कृपासहायो मादृक्षैर् नरपशुभिस् त्वम् अर्चनीयः

atha sa rājā savismayam upaviśya kuśalaṃ pṛṣṭvā yūthapatim iti saṃrādhayann uvāca | nirvrīḍaiḥ param upahantum udyatāstrair bhogecchātimiraniruddhabuddhinetraiḥ / dharmajño hariṇamuniḥ kṛpāsahāyo mādṛkṣair narapaśubhis tvam arcanīyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बिभर्ति भृत्यान् नृप आत्मरक्षणं विधित्सुर् आयोधनकालनिर्भयान् । स्वयूथरक्षापटुना तु सर्वथा नयेन ते भूमिभुजां जितो नयः

bibharti bhṛtyān nṛpa ātmarakṣaṇaṃ vidhitsur āyodhanakālanirbhayān / svayūtharakṣāpaṭunā tu sarvathā nayena te bhūmibhujāṃ jito nayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्रं किम् अत्र बहवो यदि भूमिपालं भृत्या रणान्तरगतं परिपालयन्ति । एकेन नाम हरिणा बहवस् त्वयामी यत् पालिताः खलु तद् अद्भुतम् एतद् अत्र

citraṃ kim atra bahavo yadi bhūmipālaṃ bhṛtyā raṇāntaragataṃ paripālayanti / ekena nāma hariṇā bahavas tvayāmī yat pālitāḥ khalu tad adbhutam etad atra

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बहुगुणकरुणान्विता तवेयं गुणविकलां करुणावियोगलघ्वीम् । हरिण हरिणता विशेषलाभाद् अवहसतीव मनुष्यतां ममैताम्

bahuguṇakaruṇānvitā taveyaṃ guṇavikalāṃ karuṇāviyogalaghvīm / hariṇa hariṇatā viśeṣalābhād avahasatīva manuṣyatāṃ mamaitām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् अभिसंराध्य स राजा यूथपतिम् अपृच्छत् । कीदृशं पुनर् अनेन परोपकारपटुना वीर्येण भवान् पदम् अभिलषति । बोधिसत्त्व उवाच ।श्रूयतां महाराज । बुद्धत्वम् अधिगन्तुं मे वीर्यं वीर्यवतां वर । यथाशक्ति मृगत्वे ऽपि सतीदं नावसीदति

ity abhisaṃrādhya sa rājā yūthapatim apṛcchat | kīdṛśaṃ punar anena paropakārapaṭunā vīryeṇa bhavān padam abhilaṣati | bodhisattva uvāca |śrūyatāṃ mahārāja | buddhatvam adhigantuṃ me vīryaṃ vīryavatāṃ vara / yathāśakti mṛgatve 'pi satīdaṃ nāvasīdati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा मयामी हरिणा भयाकुलाः प्रतारिता भीमरयान् नदीजलात् । तथा बहुक्लेशसमाकुलं जगत् प्रतारयेयं भवदुःखतोयधेः

yathā mayāmī hariṇā bhayākulāḥ pratāritā bhīmarayān nadījalāt / tathā bahukleśasamākulaṃ jagat pratārayeyaṃ bhavaduḥkhatoyadheḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न च महाराज शक्यते वीर्यपराङ्मुखेन बलवताप्य् अभिलषितं पदम् अभिगन्तुम् । पश्य । आलस्यात् ससहायो ऽपि न गच्छत्य् उदयं जनः । हस्ताग्रात् स्खलितो भूमौ तोयार्द्र इव कन्दुकः

na ca mahārāja śakyate vīryaparāṅmukhena balavatāpy abhilaṣitaṃ padam abhigantum | paśya | ālasyāt sasahāyo 'pi na gacchaty udayaṃ janaḥ / hastāgrāt skhalito bhūmau toyārdra iva kandukaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपि च । विपश्चिताप्य् अलसधिया सुखाश्रयं न शक्यते पदम् अभिगन्तुम् उच्छ्रितम् । अवाहितं वहनम् अरित्रधारिभिश् चिराद् अपि व्रजति न पारम् अम्बुधेः

api ca | vipaścitāpy alasadhiyā sukhāśrayaṃ na śakyate padam abhigantum ucchritam / avāhitaṃ vahanam aritradhāribhiś cirād api vrajati na pāram ambudheḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजोवाच । सम्यग् अभिहितं मृगयूथाधिपतिना । कुतः । जातस्यापि कुले विशुद्धयशसि प्रख्यातभोगोदये प्राप्तस्यापि सभासु पण्डितधुराम् अग्र्यां विपश्चित्तया । आलस्यान् न मनोरथः सकृद् अपि प्राप्नोति पुंसः फलं लक्ष्यं नैति गुणार्पितो ऽपि विशिखः क्षेप्तुः प्रयत्नाद् विना

rājovāca | samyag abhihitaṃ mṛgayūthādhipatinā | kutaḥ | jātasyāpi kule viśuddhayaśasi prakhyātabhogodaye prāptasyāpi sabhāsu paṇḍitadhurām agryāṃ vipaścittayā / ālasyān na manorathaḥ sakṛd api prāpnoti puṃsaḥ phalaṃ lakṣyaṃ naiti guṇārpito 'pi viśikhaḥ kṣeptuḥ prayatnād vinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् इत्थं वीर्यावलम्बिना भवता शक्यम् अधिगन्तुं बौद्धं पदम् इति । ये शान्तं पदम् आरुरुक्षव इह क्लेशैर् अभिन्नाशयास् त्वत्तः प्राक् कृतिनः कृतप्रणिधयो बोधौ घटन्ते जनाः । तेषां वर्त्मनि वाजिनाम् इव परिश्रान्त्या शनैर् धावताम् आजानेय इवोज्झितश्रमभयो भावी भवान् अग्रिमः

tad itthaṃ vīryāvalambinā bhavatā śakyam adhigantuṃ bauddhaṃ padam iti | ye śāntaṃ padam ārurukṣava iha kleśair abhinnāśayās tvattaḥ prāk kṛtinaḥ kṛtapraṇidhayo bodhau ghaṭante janāḥ / teṣāṃ vartmani vājinām iva pariśrāntyā śanair dhāvatām ājāneya ivojjhitaśramabhayo bhāvī bhavān agrimaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बिभ्राणं परिवेषिणीं वितमसां देहत्विषां संहतिं धर्मं धर्मकथाभिलाषिणि मुहुः प्रख्यापयन्तं जने । छिन्नक्लेशनिबन्धनं गुणधनैर् अभ्यर्चितं सूरिभिस् त्वां बुद्धत्वम् उपागतं गतभवं द्रक्ष्यन्ति धन्या जनाः

bibhrāṇaṃ pariveṣiṇīṃ vitamasāṃ dehatviṣāṃ saṃhatiṃ dharmaṃ dharmakathābhilāṣiṇi muhuḥ prakhyāpayantaṃ jane / chinnakleśanibandhanaṃ guṇadhanair abhyarcitaṃ sūribhis tvāṃ buddhatvam upāgataṃ gatabhavaṃ drakṣyanti dhanyā janāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति स राजा बोधिसत्त्वम् अभिसंराध्योवाच । अहो भवन्तम् एवं धर्माभिमुखम् आलोक्य ममापि धर्माभिलाष उत्पन्नः । तद् आचक्ष्व महाबुद्धे धर्मं धर्मविदां वर । सेव्यमानेन शुद्धेन येन यायां न दुर्गतिम्

iti sa rājā bodhisattvam abhisaṃrādhyovāca | aho bhavantam evaṃ dharmābhimukham ālokya mamāpi dharmābhilāṣa utpannaḥ | tad ācakṣva mahābuddhe dharmaṃ dharmavidāṃ vara / sevyamānena śuddhena yena yāyāṃ na durgatim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बोधिसत्त्व उवाच । यद्य् एवम् अतः श्रोतुम् अर्हति महाराजः । अवद्याद् विनिवृत्तिश् च प्रवृत्तिश् च शुभाश्रये । धर्मतत्त्वम् इदं सम्यग् आख्यातं ख्यातबुद्धिभिः

bodhisattva uvāca | yady evam ataḥ śrotum arhati mahārājaḥ | avadyād vinivṛttiś ca pravṛttiś ca śubhāśraye / dharmatattvam idaṃ samyag ākhyātaṃ khyātabuddhibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्फुटीकृते ऽपि तत्त्वे ऽस्मिन् प्रकाशितशुभाशुभे । यो गच्छति विमार्गेण सो ऽन्धः सत्य् अपि चक्षुषि

sphuṭīkṛte 'pi tattve 'smin prakāśitaśubhāśubhe / yo gacchati vimārgeṇa so 'ndhaḥ saty api cakṣuṣi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति प्रज्ञाप्रदीपेन विलोकितमहापथः । भजस्व भजमानानि कर्माणि क्लेशहानये

iti prajñāpradīpena vilokitamahāpathaḥ / bhajasva bhajamānāni karmāṇi kleśahānaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षितीश क्षपिताज्ञान क्षितिं धर्मेण पालय । तीक्ष्णदण्डाद् भूमिपालान् नित्यम् उद्विजते जनः

kṣitīśa kṣapitājñāna kṣitiṃ dharmeṇa pālaya / tīkṣṇadaṇḍād bhūmipālān nityam udvijate janaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि यशसि मृणालभङ्गशुक्ले जगदवभासिनि ते ऽस्ति काचिद् इच्छा । फलम् अभिमतम् आप्तुकामता वा बिभृहि गुणाभरणं ततो विशुद्धम्

yadi yaśasi mṛṇālabhaṅgaśukle jagadavabhāsini te 'sti kācid icchā / phalam abhimatam āptukāmatā vā bibhṛhi guṇābharaṇaṃ tato viśuddham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ स नरपतिर् अहो भवतो ऽनया धर्मदेशनया प्रह्लादितम् इदं मे हृदयम् इत्य् अभिधाय परां प्रीतिम् आजगाम । ततो यूथपतेस् तस्य खुरक्षतसमुत्थया । आविष्टस्य रुजा गुर्व्या निमिमीलतुर् अक्षिणी

atha sa narapatir aho bhavato 'nayā dharmadeśanayā prahlāditam idaṃ me hṛdayam ity abhidhāya parāṃ prītim ājagāma | tato yūthapates tasya khurakṣatasamutthayā / āviṣṭasya rujā gurvyā nimimīlatur akṣiṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्याथ नृपतिः कृत्वाचितां चन्दनदारुभिः । अग्निसंस्कारम् अकरोत् कृतिनः पुण्यजन्मनः

tasyātha nṛpatiḥ kṛtvācitāṃ candanadārubhiḥ / agnisaṃskāram akarot kṛtinaḥ puṇyajanmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ तत्र गते सुहृदीव दिवं हरिणे करुणाविमलप्रकृतौ । अनुशोच्य चिरं वसुधाधिपतिः पुरम् आगमद् आशु वितानमनाः

atha tatra gate suhṛdīva divaṃ hariṇe karuṇāvimalaprakṛtau / anuśocya ciraṃ vasudhādhipatiḥ puram āgamad āśu vitānamanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन् मृगे मृगवधूसदृशेक्षणाभिः सत्त्वोपकारकुशले कुशलान्विताभिः । ज्ञाताव् इव व्युपरते विरतक्रियाभिर् अच्छिन्नम् अश्रु मुमुचे वनदेवताभिः

tasmin mṛge mṛgavadhūsadṛśekṣaṇābhiḥ sattvopakārakuśale kuśalānvitābhiḥ / jñātāv iva vyuparate viratakriyābhir acchinnam aśru mumuce vanadevatābhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रावेपताथ वसुधा चलिताद्रिशृङ्गा वातानिलेन परिवर्धितसागरोर्मिः । भ्रान्तद्विरेफशबलश् च विकीर्णगन्धो मन्दारपुष्पनिकरो नभसः पपात

prāvepatātha vasudhā calitādriśṛṅgā vātānilena parivardhitasāgarormiḥ / bhrāntadvirephaśabalaś ca vikīrṇagandho mandārapuṣpanikaro nabhasaḥ papāta

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्वाणकाले च भगवता भिक्षूनां पुरस्ताद् इदं जातकम् अभ्यधायि । मृगयूथाधिपस् तत्र वने ऽभूवम् अहं तदा । परिव्राट् च सुभद्रो ऽयं बभूव मृगशावकः

nirvāṇakāle ca bhagavatā bhikṣūnāṃ purastād idaṃ jātakam abhyadhāyi | mṛgayūthādhipas tatra vane 'bhūvam ahaṃ tadā / parivrāṭ ca subhadro 'yaṃ babhūva mṛgaśāvakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भगवतश् च प्राक् परिनिर्वृते तत्र सुभद्रे परिव्राजके भिक्षवः पप्रच्छुः । कानि पुनः कर्माणि सुभद्रेण कृतानि यत् सर्वश्रावकेभ्यः पश्चाद् अर्हत्फलं प्राप्य प्रथमम् एव च भगवतः परिनिर्वृत इति । भगवान् आह । काश्यपो नाम बुद्धो ऽभूज् ज्ञेयसागरपारगः । नाम्नाशोको ऽभवद् भिक्षुः स्वस्रीयस् तस्य तायिनः

bhagavataś ca prāk parinirvṛte tatra subhadre parivrājake bhikṣavaḥ papracchuḥ | kāni punaḥ karmāṇi subhadreṇa kṛtāni yat sarvaśrāvakebhyaḥ paścād arhatphalaṃ prāpya prathamam eva ca bhagavataḥ parinirvṛta iti | bhagavān āha | kāśyapo nāma buddho 'bhūj jñeyasāgarapāragaḥ / nāmnāśoko 'bhavad bhikṣuḥ svasrīyas tasya tāyinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुलभं मे परं ज्योतिर् मातुले सुगते सति । अशोकः परिचिन्त्येति न व्यायच्छत मुक्तये

sulabhaṃ me paraṃ jyotir mātule sugate sati / aśokaḥ paricintyeti na vyāyacchata muktaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देशान्तरम् अशोके ऽथ गते गतपुनर्भवः । काश्यपो निर्वृतौ चेतः कृतवान् कृतिणां वरः

deśāntaram aśoke 'tha gate gatapunarbhavaḥ / kāśyapo nirvṛtau cetaḥ kṛtavān kṛtiṇāṃ varaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स्थिते ऽशोकतरोर् अधस्ताद् अशोकभिक्षौ विनिबद्धशोका । महीरुहे तत्र कृताधिवासा मुमोच मुक्ताद्युति देवताश्रु

tataḥ sthite 'śokataror adhastād aśokabhikṣau vinibaddhaśokā / mahīruhe tatra kṛtādhivāsā mumoca muktādyuti devatāśru

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भविष्यतीत्य् अद्य विचिन्तयन्त्या जिनस्य निर्वाणम् अनिर्वृतायाः । पपात पाराशरिणः शरीरे तस्यास्रम् उष्णं वनदेवतायाः

bhaviṣyatīty adya vicintayantyā jinasya nirvāṇam anirvṛtāyāḥ / papāta pārāśariṇaḥ śarīre tasyāsram uṣṇaṃ vanadevatāyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निरभ्रम् एतद् गगनं कुतो नु ममेदम् अम्भः पतितं शरीरे । इति ब्रुवन्न् उन्मुखम् ईक्षमाणः स देवतां तां रुदतीम् अपश्यत्

nirabhram etad gaganaṃ kuto nu mamedam ambhaḥ patitaṃ śarīre / iti bruvann unmukham īkṣamāṇaḥ sa devatāṃ tāṃ rudatīm apaśyat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पप्रच्छ चैनां परिदीनदीनां किं देवते रोदिषि जातशोका । सा चास्य कण्ठस्खलिताभिधाना भिक्षोः कथंचित् कथयां बभूव

papraccha caināṃ paridīnadīnāṃ kiṃ devate rodiṣi jātaśokā / sā cāsya kaṇṭhaskhalitābhidhānā bhikṣoḥ kathaṃcit kathayāṃ babhūva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महामुनिः कारुणिको जगद्धितं विहाय दग्धानुशयेन्धनो वशी । प्रदाय निर्वास्यति काश्यपो ऽधुना जनाय शोकं कृपणेति रोदिमि

mahāmuniḥ kāruṇiko jagaddhitaṃ vihāya dagdhānuśayendhano vaśī / pradāya nirvāsyati kāśyapo 'dhunā janāya śokaṃ kṛpaṇeti rodimi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अकम्पिते वादिवचःपतङ्गकैः परिप्रकाशीकृतसत्पथापथे । मुनिप्रदीपे परिनिर्वृतिं गते जगत्त्रयव्यापि तमो भविष्यति

akampite vādivacaḥpataṅgakaiḥ pariprakāśīkṛtasatpathāpathe / munipradīpe parinirvṛtiṃ gate jagattrayavyāpi tamo bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निशम्य चेदं वनदेवतावचः स मर्मणीवाभिहतः शितेषुणा । पपात भूमौ विनिमीलितेक्षणश् चिरात् समुत्थाय च पर्यदेवत

niśamya cedaṃ vanadevatāvacaḥ sa marmaṇīvābhihataḥ śiteṣuṇā / papāta bhūmau vinimīlitekṣaṇaś cirāt samutthāya ca paryadevata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपृच्छद् एनं वनदेवतोत्सुका प्रचक्ष्व भिक्षो किम् इति प्ररुद्यते । स मातुलो मे भगवान् इति व्यथां कथं न यास्यामि स चेदम् अब्रवीत्

apṛcchad enaṃ vanadevatotsukā pracakṣva bhikṣo kim iti prarudyate / sa mātulo me bhagavān iti vyathāṃ kathaṃ na yāsyāmi sa cedam abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनोहरं वाक्कुसुमं जिनद्रुमाद् गृहीतम् अत्यल्पम् इदं प्रमादिना । जगत्त्रयक्लेशपरंपराहरं मया न लब्धं फलम् अल्पबुद्धिना

manoharaṃ vākkusumaṃ jinadrumād gṛhītam atyalpam idaṃ pramādinā / jagattrayakleśaparaṃparāharaṃ mayā na labdhaṃ phalam alpabuddhinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदम् मनःसद्मनि मे कृताश्रयं निरोधकं मुक्तिपथस्य दारुणम् । विभिद्य कस्मान् न गतो ऽसि निर्वृतिं तथागतेन्दोर् वचनांशुभिस् तमः

idam manaḥsadmani me kṛtāśrayaṃ nirodhakaṃ muktipathasya dāruṇam / vibhidya kasmān na gato 'si nirvṛtiṃ tathāgatendor vacanāṃśubhis tamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ सा देवता तं भिक्षुम् इदम् अवोचत् । अलम् अलम् अतिविषादेन । यावन् न निर्वाणम् उपगच्छति स भगवांस् तावद् एव भवन्तं मन्त्रप्रभावाद् आकाशेन नेष्यामीति । अनुकम्पितः स्याम् अहं भवत्येत्य् उक्तवति तत्र तथागतभागिनेये सा देवता तस्माद् अशोकान् मन्त्रपरिजप्तानि कुसुमान्य् आदाय ममैनम् अशोककुसुमाञ्जलिम् ईक्षमाणो नभसा गच्छन्तीम् माम् अनुगच्छेत्य् उवाच । अथान्वगात् तां नभसा स देवताम् अशोकपुष्पाञ्जलिबद्धलोचनः । क्षणेन चागम्य तथागतान्तिकं जगाद बाष्पं विसृजन् मुहुर् मुहुः

atha sā devatā taṃ bhikṣum idam avocat | alam alam ativiṣādena | yāvan na nirvāṇam upagacchati sa bhagavāṃs tāvad eva bhavantaṃ mantraprabhāvād ākāśena neṣyāmīti | anukampitaḥ syām ahaṃ bhavatyety uktavati tatra tathāgatabhāgineye sā devatā tasmād aśokān mantraparijaptāni kusumāny ādāya mamainam aśokakusumāñjalim īkṣamāṇo nabhasā gacchantīm mām anugacchety uvāca | athānvagāt tāṃ nabhasā sa devatām aśokapuṣpāñjalibaddhalocanaḥ / kṣaṇena cāgamya tathāgatāntikaṃ jagāda bāṣpaṃ visṛjan muhur muhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रमादिनं बालम् अपेतधीप्लवं निमग्नम् अज्ञानमहापयोनिधौ । मुनीन्द्र मां दुःखमहोर्मिपीडितं क्षणाद् अनुत्तार्य कथं नु गच्छसि

pramādinaṃ bālam apetadhīplavaṃ nimagnam ajñānamahāpayonidhau / munīndra māṃ duḥkhamahormipīḍitaṃ kṣaṇād anuttārya kathaṃ nu gacchasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति ब्रुवाणं परिगद्गदाक्षरं क्षरन्तम् अस्रं कलुषीकृतेक्षणम् । क्षणाद् विमोक्षाय निवर्त्य कापथात् पथा विशुद्धेन निनाय तं जिनः

iti bruvāṇaṃ parigadgadākṣaraṃ kṣarantam asraṃ kaluṣīkṛtekṣaṇam / kṣaṇād vimokṣāya nivartya kāpathāt pathā viśuddhena nināya taṃ jinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथार्हत्फलभागिनं भागिनेयं कृत्वा सकलं च लोकं वचनांशुभिः प्रकाश्य काश्यपः सम्यक्संबुद्धः परिनिर्ववौ । परिनिर्वृते च तत्र भगवति शोकवशीकृतेषु सुरासुरकिन्नरमहोरगयक्षमनुष्येषु नभसः परिपतति मन्दारकुसुमवर्षे सा देवता शोकवशाद् इति तत् तद् विलपितुम् आरेभे । सिंहासनोपविष्टस्य वाक्पुष्पानि विमुञ्चतः । कस्य श्रोष्यति लोको ऽयं धर्मार्थी धर्मदेशनाम्

athārhatphalabhāginaṃ bhāgineyaṃ kṛtvā sakalaṃ ca lokaṃ vacanāṃśubhiḥ prakāśya kāśyapaḥ samyaksaṃbuddhaḥ parinirvavau | parinirvṛte ca tatra bhagavati śokavaśīkṛteṣu surāsurakinnaramahoragayakṣamanuṣyeṣu nabhasaḥ paripatati mandārakusumavarṣe sā devatā śokavaśād iti tat tad vilapitum ārebhe | siṃhāsanopaviṣṭasya vākpuṣpāni vimuñcataḥ / kasya śroṣyati loko 'yaṃ dharmārthī dharmadeśanām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वयि नाथ परं ज्योतिः प्राप्ते ऽस्तम् इव भास्करे । तमसा दुर्निवारेण निमीलितम् इदं जगत्

tvayi nātha paraṃ jyotiḥ prāpte 'stam iva bhāskare / tamasā durnivāreṇa nimīlitam idaṃ jagat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अद्य त्वयि गते शान्तिम् अशान्तेन मनोभुवा । जगन् मोहयितुं नूनं पुनर् आरोपितं धनुः

adya tvayi gate śāntim aśāntena manobhuvā / jagan mohayituṃ nūnaṃ punar āropitaṃ dhanuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गते मुनौ शान्तिम् अनाश्रया वयं क्व विश्रमिष्याम उदीर्णमन्यवः । गुणैर् इति ज्ञेयपथानुगामिना मुनीन्द्र विक्रुष्टम् इव त्वया विना

gate munau śāntim anāśrayā vayaṃ kva viśramiṣyāma udīrṇamanyavaḥ / guṇair iti jñeyapathānugāminā munīndra vikruṣṭam iva tvayā vinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवन्तं बोधाय प्रणिधिम् अवलम्ब्य त्रिभुवने भ्रमन्तं सत्त्वार्थं स्थिरधियम् अहं नोज्झितवती । परित्यज्य त्वं मां किम् इति जननीं वत्सल गतः प्रयाते त्वय्य् एवं रुदितम् इव दीनं करुणया

bhavantaṃ bodhāya praṇidhim avalambya tribhuvane bhramantaṃ sattvārthaṃ sthiradhiyam ahaṃ nojjhitavatī / parityajya tvaṃ māṃ kim iti jananīṃ vatsala gataḥ prayāte tvayy evaṃ ruditam iva dīnaṃ karuṇayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ स भिक्षुर् अभ्यधात् । अलम् अलं देवते विषादेन न क्वचिद् इयम् अनित्यता न प्रहरति यत्रेदृशस्यापि भगवतो वज्रगुरुसारस्याभाव इति । अथ सा देवता कथंचिद् आत्मानं धीरयित्वा प्रणिधिम् इति चकार । माम् आगम्य यथानेन भिक्षुणासादितं फलम् । तथा शाक्यमुनेः शिष्यः पश्चिमः स्याम् अहं तदा

atha sa bhikṣur abhyadhāt | alam alaṃ devate viṣādena na kvacid iyam anityatā na praharati yatredṛśasyāpi bhagavato vajragurusārasyābhāva iti | atha sā devatā kathaṃcid ātmānaṃ dhīrayitvā praṇidhim iti cakāra | mām āgamya yathānena bhikṣuṇāsāditaṃ phalam / tathā śākyamuneḥ śiṣyaḥ paścimaḥ syām ahaṃ tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्हत्फलं समासाद्य निर्वाणसमये मुनेः । तस्मात् प्राक् परिनिर्वायां सोढुं शोकम् अशक्नुवन्

arhatphalaṃ samāsādya nirvāṇasamaye muneḥ / tasmāt prāk parinirvāyāṃ soḍhuṃ śokam aśaknuvan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ भगवांस् तेषां भिक्षूणां पुरस्ताद् इदं वर्णयित्वा पुनर् उवाच । यासाव् अशोकनिलया बभूव वनदेवता । स परिव्राट् सुभद्रो ऽयं भद्रचेता महामतिः

atha bhagavāṃs teṣāṃ bhikṣūṇāṃ purastād idaṃ varṇayitvā punar uvāca | yāsāv aśokanilayā babhūva vanadevatā / sa parivrāṭ subhadro 'yaṃ bhadracetā mahāmatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रणिधानवशाद् एष मम श्रावकतां गतः । प्रथमं मम निर्वाणात् तस्माद् एव च निर्वृतः

praṇidhānavaśād eṣa mama śrāvakatāṃ gataḥ / prathamaṃ mama nirvāṇāt tasmād eva ca nirvṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति जातकम् एतद् अद्भुतं विधिवच् छाक्यमुनिप्रकाशितम् । विदुषां मनसः प्रशान्तये प्रथनीयं मधुराभिधायिना

iti jātakam etad adbhutaṃ vidhivac chākyamuniprakāśitam / viduṣāṃ manasaḥ praśāntaye prathanīyaṃ madhurābhidhāyinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परहितकरणार्थं ख्यापितातिप्रतिज्ञैर् अपि विपदि न मुक्तो वीर्यसंनाहबन्धः । इति परिविगणय्य प्राप्तुम् अत्यन्तनिष्ठां भुवनहितविधाने मा स्म गातालसत्वम्

parahitakaraṇārthaṃ khyāpitātipratijñair api vipadi na mukto vīryasaṃnāhabandhaḥ / iti parivigaṇayya prāptum atyantaniṣṭhāṃ bhuvanahitavidhāne mā sma gātālasatvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.