युञ्जते मनः ॥ युजे वां ब्रह्म पूर्व्यं नमोभिर् वि श्लोक एतु पथ्येव सूरिः । शृण्वन्तु विश्वे अमृतस्य पुत्रा आ ये धामानि दिव्यानि तस्थुः ॥ यस्य प्रयाणम् अन्व् अन्य इद् ययुर् देवा देवस्य महिमानम् अर्चतः । यः पार्थिवानि विममे स एतशो रजांसि देवः सविता महित्वना ॥ देव सवितः ॥ इमं मे देव सवितर् यज्ञं प्रणय देवायुवम् । वसुविदं सत्राजितं धनजितं स्वर्विदम् । ऋचा स्तोमं समर्धय गायत्रेण रथन्तरम् । बृहद् गायत्रवर्तनि ॥ देवस्य त्वा सवितुः प्रसवे ऽश्विनोर् बाहुभ्यां पूष्णो हस्ताभ्याम् आददे नारिर् असि गायत्रेण छन्दसा पृथिव्याः सधस्थाद् अग्निं पुरीष्यम् अङ्गिरस्वद् आभर त्रैष्टुभेन छन्दसाभ्रिर् असि नारिर् असि त्वया वयम् अग्निं शकेम खनितुं सधस्था आ जागतेन छन्दसा ॥ आभर : फ़्न् एमेन्देद्। एद्।: आभरा हस्त आधाय सविता बिभ्रद् अभ्रिं हिरण्ययीम् । अग्निं ज्योतिर् निचाय्य पृथिव्या अध्य् आभरत् ॥ आनुष्टुभेन छन्दसा
yuñjate manaḥ // yuje vāṃ brahma pūrvyaṃ namobhir vi śloka etu pathyeva sūriḥ / śṛṇvantu viśve amṛtasya putrā ā ye dhāmāni divyāni tasthuḥ // yasya prayāṇam anv anya id yayur devā devasya mahimānam arcataḥ / yaḥ pārthivāni vimame sa etaśo rajāṃsi devaḥ savitā mahitvanā // deva savitaḥ // imaṃ me deva savitar yajñaṃ praṇaya devāyuvam / vasuvidaṃ satrājitaṃ dhanajitaṃ svarvidam / ṛcā stomaṃ samardhaya gāyatreṇa rathantaram / bṛhad gāyatravartani // devasya tvā savituḥ prasave 'śvinor bāhubhyāṃ pūṣṇo hastābhyām ādade nārir asi gāyatreṇa chandasā pṛthivyāḥ sadhasthād agniṃ purīṣyam aṅgirasvad ābhara traiṣṭubhena chandasābhrir asi nārir asi tvayā vayam agniṃ śakema khanituṃ sadhasthā ā jāgatena chandasā // ābhara : FN emended. Ed.: ābharā hasta ādhāya savitā bibhrad abhriṃ hiraṇyayīm / agniṃ jyotir nicāyya pṛthivyā adhy ābharat // ānuṣṭubhena chandasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतूर्तं वाजिन्न् आद्रव वरिष्ठाम् अनु संवतम् । दिवि ते जन्म परमम् अन्तरिक्षे तव नाभिः पृथिव्याम् अधि योनिर् इत् ॥ युञ्जाथां रासभं युवम् अस्मिन् यामे वृषण्वसू । अग्निं भरन्ता अस्मयुम् ॥ योगेयोगे तवस्तरं वाजेवाजे हवामहे । सखाया इन्द्रम् ऊतये ॥ प्रतूर्वन्न् एह्य् अवक्रामन्न् अशस्तीर् रुद्रस्य गाणपत्यान् मयोभूर् एहि ॥ उर्व् अन्तरिक्षं वीहि ॥ स्वस्तिगव्यूतिर् अभयानि कृण्वन् पूष्णा सयुजा सह ॥ अग्निं पुरीष्यम् अङ्गिरस्वद् आभराग्निं पुरीष्यम् अङ्गिरस्वद् अच्छेमो ऽग्निं पुरीष्यम् अङ्गिरस्वद् भरिष्यामः ॥ अन्व् अग्निः ॥ आगत्य वाज्य् अध्वानं सर्वा मृधो विधूनुते । अग्निं सधस्थे महति चक्षुषा निचिकीषति ॥ आक्रम्य वाजिन् पृथिवीम् अग्निम् इछ रुचा त्वम् । भूम्या वृत्वाय नो ब्रूहि यतः खनेम तं वयम् ॥ द्यौस् ते पृष्ठं पृथिवी सधस्थम् आत्मानतरिक्षं समुद्रो योनिः । विक्शाय चक्षुषा त्वम् अभितिष्ठ पृतन्यतः ॥ उत्क्राम महते सौभगायास्माद् आस्थानाद् द्रविणोदा वाजिन् । वयं स्याम सुमतौ पृथिव्या अग्निं खनन्त उपस्थे अस्याः ॥ उदक्रमीद् द्रविणोदा वाज्य् अर्वाकः सु लोकं सुकृतं पृथिव्याः । ततः खनेम सुप्रतीकम् अग्निं स्वो रुहाणा अधि नाक उत्तमे ॥ आ त्वा जिघर्मि मनसा घृतेन प्रतिक्षियन्तं भुवनानि विश्वा । पृथुं तिरश्चा वयसा बृहन्तं व्यचिष्ठम् अन्नं रभसं दृशानम् ॥ आ विश्वतः प्रत्यञ्चं जिघर्म्य् अरक्षसा मनसा तज् जुषस्व । मर्यश्रीः स्पृहयद्वर्णो अग्निर् नाभिधृषे तन्वा जर्हृषाणः ॥ परि वाजपतिः ॥ परि त्वाग्ने पुरं वयं विप्रं सहस्य धीमहि । धृषद्वर्णं दिवेदिवे हन्तारं भङ्गुरावताम् ॥ त्वम् अग्ने द्युभिस् त्वम् आशुशुक्षणिस् त्वम् अद्भ्यस् त्वम् अश्मनस् परि । त्वं वनेभ्यस् त्वम् ओषधीभ्यस् त्वं नृणां नृपते जायसे शुचिः ॥ देवस्य त्वा सवितुः प्रसवे ऽश्विनोर् बाहुभ्यां पूष्णो हस्ताभ्यां पृथिव्याः सधस्थे अग्निं पुरीष्यम् अङ्गिरस्वत् खनामि ज्योतिष्मन्तं त्वाग्ने सुप्रतीकम् अजस्रेण भानुना दीद्यतं शिवं प्रजाभ्यो ऽहिंसन्तं पृथिव्याः सधस्थे अग्निं पुरीष्यम् अङ्गिरस्वत् खनामः
pratūrtaṃ vājinn ādrava variṣṭhām anu saṃvatam / divi te janma paramam antarikṣe tava nābhiḥ pṛthivyām adhi yonir it // yuñjāthāṃ rāsabhaṃ yuvam asmin yāme vṛṣaṇvasū / agniṃ bharantā asmayum // yogeyoge tavastaraṃ vājevāje havāmahe / sakhāyā indram ūtaye // pratūrvann ehy avakrāmann aśastīr rudrasya gāṇapatyān mayobhūr ehi // urv antarikṣaṃ vīhi // svastigavyūtir abhayāni kṛṇvan pūṣṇā sayujā saha // agniṃ purīṣyam aṅgirasvad ābharāgniṃ purīṣyam aṅgirasvad acchemo 'gniṃ purīṣyam aṅgirasvad bhariṣyāmaḥ // anv agniḥ // āgatya vājy adhvānaṃ sarvā mṛdho vidhūnute / agniṃ sadhasthe mahati cakṣuṣā nicikīṣati // ākramya vājin pṛthivīm agnim icha rucā tvam / bhūmyā vṛtvāya no brūhi yataḥ khanema taṃ vayam // dyaus te pṛṣṭhaṃ pṛthivī sadhastham ātmānatarikṣaṃ samudro yoniḥ / vikśāya cakṣuṣā tvam abhitiṣṭha pṛtanyataḥ // utkrāma mahate saubhagāyāsmād āsthānād draviṇodā vājin / vayaṃ syāma sumatau pṛthivyā agniṃ khananta upasthe asyāḥ // udakramīd draviṇodā vājy arvākaḥ su lokaṃ sukṛtaṃ pṛthivyāḥ / tataḥ khanema supratīkam agniṃ svo ruhāṇā adhi nāka uttame // ā tvā jigharmi manasā ghṛtena pratikṣiyantaṃ bhuvanāni viśvā / pṛthuṃ tiraścā vayasā bṛhantaṃ vyaciṣṭham annaṃ rabhasaṃ dṛśānam // ā viśvataḥ pratyañcaṃ jigharmy arakṣasā manasā taj juṣasva / maryaśrīḥ spṛhayadvarṇo agnir nābhidhṛṣe tanvā jarhṛṣāṇaḥ // pari vājapatiḥ // pari tvāgne puraṃ vayaṃ vipraṃ sahasya dhīmahi / dhṛṣadvarṇaṃ divedive hantāraṃ bhaṅgurāvatām // tvam agne dyubhis tvam āśuśukṣaṇis tvam adbhyas tvam aśmanas pari / tvaṃ vanebhyas tvam oṣadhībhyas tvaṃ nṛṇāṃ nṛpate jāyase śuciḥ // devasya tvā savituḥ prasave 'śvinor bāhubhyāṃ pūṣṇo hastābhyāṃ pṛthivyāḥ sadhasthe agniṃ purīṣyam aṅgirasvat khanāmi jyotiṣmantaṃ tvāgne supratīkam ajasreṇa bhānunā dīdyataṃ śivaṃ prajābhyo 'hiṃsantaṃ pṛthivyāḥ sadhasthe agniṃ purīṣyam aṅgirasvat khanāmaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इमं स्तोमम् अर्हते जातवेदसे रथम् इव संमहेमा मनीषया । भद्रा हि नः प्रमतिर् अस्य संसद्य् अग्ने सख्ये मा रिषामा वयं तव ॥ अयं ते
imaṃ stomam arhate jātavedase ratham iva saṃmahemā manīṣayā / bhadrā hi naḥ pramatir asya saṃsady agne sakhye mā riṣāmā vayaṃ tava // ayaṃ te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थिरो भव वीड्वङ्ग आशुर् भव वाज्य् अर्वन् । पृथुर् भव सुषदस् त्वम् अग्नेः पुरीष्यवाहनः ॥ शिवो भव प्रजाभ्यो मानुषीभ्यस् त्वम् अङ्गिरः । मा द्यावापृथिवीं हिंसीर् मान्तरिक्षं मा वनस्पतीन् ॥ प्रैतु वाजी कनिक्रदन् नानदद् रासभः पत्वा । भरन्न् अग्निं पुरीष्यं मा पाद्य् आयुषः पुरा ॥ वृषाग्निं वृषणं भरन्न् अपां गर्भं समुद्रियम् । अग्ना आयाहि वीतये ॥ ऋतं सत्यम् ऋतं सत्यम् अग्निं पुरीष्यम् अङ्गिरस्वद् भरामः
sthiro bhava vīḍvaṅga āśur bhava vājy arvan / pṛthur bhava suṣadas tvam agneḥ purīṣyavāhanaḥ // śivo bhava prajābhyo mānuṣībhyas tvam aṅgiraḥ / mā dyāvāpṛthivīṃ hiṃsīr māntarikṣaṃ mā vanaspatīn // praitu vājī kanikradan nānadad rāsabhaḥ patvā / bharann agniṃ purīṣyaṃ mā pādy āyuṣaḥ purā // vṛṣāgniṃ vṛṣaṇaṃ bharann apāṃ garbhaṃ samudriyam / agnā āyāhi vītaye // ṛtaṃ satyam ṛtaṃ satyam agniṃ purīṣyam aṅgirasvad bharāmaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मा अरं गमाम वो यस्य क्षयाय जिन्वथ । आपो जनयथा च नः ॥ मित्रः संसृज्या पृथिवीं भूमिं च ज्योतिषा स्वः । सुजातं जातवेदसम् अयक्ष्माय त्वा संसृजामि प्रजाभ्यः ॥ रुद्राः संसृज्या पृथिवीं बृहज् ज्योतिः समीधिरे । तेषां भानुर् अजस्रा इञ् शुक्रो देवेषु रोचते ॥ संसृष्टां वसुभी रुद्रैर् धीरैः कर्मण्यां मृदम् । हस्ताभ्यां मृद्वीं कृत्वा सिनीवाली कृणोतु ताम् ॥ सिनीवाली सुकपर्दा सुकरीरा स्वोपशा । सा तुभ्यम् अदिते मह्य् ओखां ददातु हस्तयोः ॥ उखां कृणोतु शक्त्या बाहुभ्याम् अदितिर् धिया । माता पुत्रं यथोपस्थे साग्निं बिभर्तु गर्भा आ
tasmā araṃ gamāma vo yasya kṣayāya jinvatha / āpo janayathā ca naḥ // mitraḥ saṃsṛjyā pṛthivīṃ bhūmiṃ ca jyotiṣā svaḥ / sujātaṃ jātavedasam ayakṣmāya tvā saṃsṛjāmi prajābhyaḥ // rudrāḥ saṃsṛjyā pṛthivīṃ bṛhaj jyotiḥ samīdhire / teṣāṃ bhānur ajasrā iñ śukro deveṣu rocate // saṃsṛṣṭāṃ vasubhī rudrair dhīraiḥ karmaṇyāṃ mṛdam / hastābhyāṃ mṛdvīṃ kṛtvā sinīvālī kṛṇotu tām // sinīvālī sukapardā sukarīrā svopaśā / sā tubhyam adite mahy okhāṃ dadātu hastayoḥ // ukhāṃ kṛṇotu śaktyā bāhubhyām aditir dhiyā / mātā putraṃ yathopasthe sāgniṃ bibhartu garbhā ā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मखस्य शिरो ऽसि वसवस् त्वा कृण्वन्तु गायत्रेण् छन्दसाङ्गिरस्वद् उखे ध्रुवासि पृथिव्य् असि धारया मयि प्रजां रायश्पोषं गौपत्यं सुवीर्यं सजातान् अस्मै यजमानाय रुद्रास् त्वा कृण्वन्तु त्रैष्टुभेन छन्दसाङ्गिरस्वद् उखे ध्रुवास्य् अन्तरिक्षम् असि धारया मयि प्रजां रायस्पोषं गौपत्यं सुवीर्यं सजातान् अस्मै यजमानायादित्यास् त्वा कृण्वन्तु जागतेन छन्दसाग्ङ्गिरस्वद् उखे ध्रुवासि द्यौर् असि धारया मयि प्रजां रायस्पोषं गौपत्यं सुवीर्यं सजातान् अस्मै यजमानाय विश्वे त्वा देवा वैश्वानराः कृण्वन्त्व् आनुष्टुभेन छन्दसाङ्गिरस्वद् उखे ध्रुवासि दिशो ऽसि धारया मयि प्रजां रायस्पोषं गौपत्यं सुवीर्यं सजातान् अस्मै यजमानायादित्या रास्नास्य् अदितिष् टे बिलं गृभ्णातु ॥ कृत्वाय सा महीम् उखां मृन्मयीं योनिम् अग्नये । तां पुत्रेभ्यः प्रायछद् अदितिः श्रपयान् इति ॥ वसवस् त्वा धूपयन्त्व् अङ्गिरस्वद् रुद्रास् त्वा धूपयन्त्व् अङ्गिरस्वद् आदित्यास् त्वा धूपयन्त्व् अङ्गिरस्वद् इन्द्रस् त्वा धूपयत्व् अङ्गिरस्वद् वरुणस् त्वा धूपयत्व् अङ्गिरस्वद् विष्णुस् त्वा धूपयत्व् अङ्गिरस्वद् बृहस्पतिष् ट्वा धूपयत्व् अङ्गिरस्वद् अदितिष् ट्वा देवी विश्वदेव्यवती पृथिव्याः सधस्थे अङ्गिरस्वत् खनत्व् अवट देवानां त्वा पत्नीर् देवीर् विश्वदेव्यवतीः पृथिव्याः सधस्थे अङ्गिरस्वद् दधतूखे धिषणा त्वा देवी विश्वदेव्यवती पृथिव्याः सधस्थे अङ्गिरस्वद् अभीन्द्धाम् उखे ग्नास् त्वा देवीर् विश्वदेव्यवतीः पृथिव्याः सधस्थे अङ्गिरस्वञ् श्रपयन्तूखे वरुत्री त्वा देवी विश्वदेव्यवती पृथिव्याः सधस्थे अङ्गिरस्वत् पचताम् उखे जनयस् त्वाछिन्नपत्रा देवीर् विश्वदेव्यवतीः पृथिव्याः सधस्थे अङ्गिरस्वत् पचन्तूखे ॥ मित्रस्य चर्षणीधृतः श्रवो देवस्य सानसि । द्युम्नं चित्रश्रवस्तमम् ॥ देवस् त्वा सवितोद्वपतु सुपाणिः स्वङ्गुरिः । सुबाहुर् उत शक्त्या ॥ उत्तिष्ठ बृहती भवोर्ध्वा तिष्ठ ध्रुवा त्वम् । अव्यथमाना पृथिव्य् आशा दिशा आपृण ॥ मित्रैतां त उखां परिददाम्य् अभित्त्यय् एषा मा भेदि ॥ वसवस् त्वाछृन्दन्तु गायत्रेण छन्दसाङ्गिरस्वद् उखे रुद्रास् त्वाछृन्दन्तु त्रैष्टुभेन छन्दसाङ्गिरस्वद् उख आदित्यास् त्वाछृन्दन्तु जागतेन छन्दसाङ्गिरस्वद् उखे विश्वे त्वा देवा वैश्वानरा आछृन्दन्त्व् आनुष्टुभेन छन्दसाङ्गिरस्वद् उखे
makhasya śiro 'si vasavas tvā kṛṇvantu gāyatreṇ chandasāṅgirasvad ukhe dhruvāsi pṛthivy asi dhārayā mayi prajāṃ rāyaśpoṣaṃ gaupatyaṃ suvīryaṃ sajātān asmai yajamānāya rudrās tvā kṛṇvantu traiṣṭubhena chandasāṅgirasvad ukhe dhruvāsy antarikṣam asi dhārayā mayi prajāṃ rāyaspoṣaṃ gaupatyaṃ suvīryaṃ sajātān asmai yajamānāyādityās tvā kṛṇvantu jāgatena chandasāgṅgirasvad ukhe dhruvāsi dyaur asi dhārayā mayi prajāṃ rāyaspoṣaṃ gaupatyaṃ suvīryaṃ sajātān asmai yajamānāya viśve tvā devā vaiśvānarāḥ kṛṇvantv ānuṣṭubhena chandasāṅgirasvad ukhe dhruvāsi diśo 'si dhārayā mayi prajāṃ rāyaspoṣaṃ gaupatyaṃ suvīryaṃ sajātān asmai yajamānāyādityā rāsnāsy aditiṣ ṭe bilaṃ gṛbhṇātu // kṛtvāya sā mahīm ukhāṃ mṛnmayīṃ yonim agnaye / tāṃ putrebhyaḥ prāyachad aditiḥ śrapayān iti // vasavas tvā dhūpayantv aṅgirasvad rudrās tvā dhūpayantv aṅgirasvad ādityās tvā dhūpayantv aṅgirasvad indras tvā dhūpayatv aṅgirasvad varuṇas tvā dhūpayatv aṅgirasvad viṣṇus tvā dhūpayatv aṅgirasvad bṛhaspatiṣ ṭvā dhūpayatv aṅgirasvad aditiṣ ṭvā devī viśvadevyavatī pṛthivyāḥ sadhasthe aṅgirasvat khanatv avaṭa devānāṃ tvā patnīr devīr viśvadevyavatīḥ pṛthivyāḥ sadhasthe aṅgirasvad dadhatūkhe dhiṣaṇā tvā devī viśvadevyavatī pṛthivyāḥ sadhasthe aṅgirasvad abhīnddhām ukhe gnās tvā devīr viśvadevyavatīḥ pṛthivyāḥ sadhasthe aṅgirasvañ śrapayantūkhe varutrī tvā devī viśvadevyavatī pṛthivyāḥ sadhasthe aṅgirasvat pacatām ukhe janayas tvāchinnapatrā devīr viśvadevyavatīḥ pṛthivyāḥ sadhasthe aṅgirasvat pacantūkhe // mitrasya carṣaṇīdhṛtaḥ śravo devasya sānasi / dyumnaṃ citraśravastamam // devas tvā savitodvapatu supāṇiḥ svaṅguriḥ / subāhur uta śaktyā // uttiṣṭha bṛhatī bhavordhvā tiṣṭha dhruvā tvam / avyathamānā pṛthivy āśā diśā āpṛṇa // mitraitāṃ ta ukhāṃ paridadāmy abhittyay eṣā mā bhedi // vasavas tvāchṛndantu gāyatreṇa chandasāṅgirasvad ukhe rudrās tvāchṛndantu traiṣṭubhena chandasāṅgirasvad ukha ādityās tvāchṛndantu jāgatena chandasāṅgirasvad ukhe viśve tvā devā vaiśvānarā āchṛndantv ānuṣṭubhena chandasāṅgirasvad ukhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्र्वन्नः सर्पिरासुतिः प्रत्नो होता वरेण्यः । सहसस् पुत्रो अद्भुतः ॥ परस्या अधि संवतो ऽवरं अभ्यातर । यत्राहम् अस्मि तं अव ॥ परमस्याः परावतो रोहिदश्व इहागहि । पुरीष्यः पुरुप्रियो अग्ने त्वं तरा मृधः ॥ यद् अग्ने यानि कानि चा ते दारूणि दध्मसि । सर्वं तद् अस्तु ते घृतं तज् जुषस्व यविष्ठ्य ॥ यद् अत्त्य् उपजिह्विका यद् वम्रो अतिसर्पति । सर्वं तद् अस्तु ते घृतं तज् जुषस्व यविष्ठ्य ॥ रात्रींरात्रीम् अप्रयावं भरन्तो ऽश्वायेव तिष्ठते घासम् अस्मै । रायस्पोषेण सम् इषा मदन्तो ऽग्ने मा ते प्रतिवेशा रिषाम ॥ नाभा पृथिव्याः समिधानो अग्निं रायस्पोषाय बृहते हवामहे । इरंमदं बृहदुक्थं यजत्रं जेतारम् अग्निं पृतनासु सासहिम् ॥ याः सेना अभीत्वरीर् आव्याधिनीर् उगणा उत । ये स्तेना ये च तस्करास् तांस् ते अग्ने अपिदधाम्य् आस्ये ॥ ये जनेषु मलिम्लवः स्तेनासस् तस्करा वने । ये कक्षेष्व् अघायवस् तांस् ते दधामि जम्भयोः ॥ दंष्ट्राभ्यां मलिम्लून् अग्ने जम्भाभ्यां तस्करं उत । हनुभ्यां स्तेनान् भगवस् तांस् त्वं खाद मुखादितम् ॥ यो अस्मभ्यम् अरातीयाद् यश् च नो द्वेषते जनः । निन्दाद् यो अस्मान् दिप्साच् च सर्वांस् तान् मृस्मृसा कुरु ॥ उद् एषां बाहून् अतिरम् उद् वर्चो अथो बलम् । क्षिणोमि ब्रह्मणामित्रान् उन्नयामि स्वं अहम् ॥ संशितं मे ब्रह्म संशितं वीर्यं बलम् । संशितं क्षत्रं मे जिष्णु यस्याहम् अस्मि पुरोहितः ॥ ब्रह्म क्षत्रं सयुजा न व्यथेते ब्रह्माह क्षत्रं जिन्वति क्षत्रियस्य । क्षत्रं ब्रह्म जिन्वति ब्राह्मणस्य यत् समीची कृणुतो वीर्याणि
drvannaḥ sarpirāsutiḥ pratno hotā vareṇyaḥ / sahasas putro adbhutaḥ // parasyā adhi saṃvato 'varaṃ abhyātara / yatrāham asmi taṃ ava // paramasyāḥ parāvato rohidaśva ihāgahi / purīṣyaḥ purupriyo agne tvaṃ tarā mṛdhaḥ // yad agne yāni kāni cā te dārūṇi dadhmasi / sarvaṃ tad astu te ghṛtaṃ taj juṣasva yaviṣṭhya // yad atty upajihvikā yad vamro atisarpati / sarvaṃ tad astu te ghṛtaṃ taj juṣasva yaviṣṭhya // rātrīṃrātrīm aprayāvaṃ bharanto 'śvāyeva tiṣṭhate ghāsam asmai / rāyaspoṣeṇa sam iṣā madanto 'gne mā te prativeśā riṣāma // nābhā pṛthivyāḥ samidhāno agniṃ rāyaspoṣāya bṛhate havāmahe / iraṃmadaṃ bṛhadukthaṃ yajatraṃ jetāram agniṃ pṛtanāsu sāsahim // yāḥ senā abhītvarīr āvyādhinīr ugaṇā uta / ye stenā ye ca taskarās tāṃs te agne apidadhāmy āsye // ye janeṣu malimlavaḥ stenāsas taskarā vane / ye kakṣeṣv aghāyavas tāṃs te dadhāmi jambhayoḥ // daṃṣṭrābhyāṃ malimlūn agne jambhābhyāṃ taskaraṃ uta / hanubhyāṃ stenān bhagavas tāṃs tvaṃ khāda mukhāditam // yo asmabhyam arātīyād yaś ca no dveṣate janaḥ / nindād yo asmān dipsāc ca sarvāṃs tān mṛsmṛsā kuru // ud eṣāṃ bāhūn atiram ud varco atho balam / kṣiṇomi brahmaṇāmitrān unnayāmi svaṃ aham // saṃśitaṃ me brahma saṃśitaṃ vīryaṃ balam / saṃśitaṃ kṣatraṃ me jiṣṇu yasyāham asmi purohitaḥ // brahma kṣatraṃ sayujā na vyathete brahmāha kṣatraṃ jinvati kṣatriyasya / kṣatraṃ brahma jinvati brāhmaṇasya yat samīcī kṛṇuto vīryāṇi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्तर् अग्ने रुचा त्वम् उखायां सदने स्वे । तस्यै त्वं हरसा तपन् जातवेदः शिवो भव ॥ शिवो भूत्वा मह्यम् अग्ने अथा सीद शिवस् त्वम् । शिवाः कृत्वा दिशः सर्वाः स्वं योनिम् इहासदः
antar agne rucā tvam ukhāyāṃ sadane sve / tasyai tvaṃ harasā tapan jātavedaḥ śivo bhava // śivo bhūtvā mahyam agne athā sīda śivas tvam / śivāḥ kṛtvā diśaḥ sarvāḥ svaṃ yonim ihāsadaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस् ते अद्य कृणवद् भद्रशोचे ऽपूपं देव घृतवन्तम् अग्ने । प्र तं नय प्रतरं वस्यो अछाभि द्युम्नं देवहितं यविष्ठ्य ॥ आ तं भज सौश्रवसेष्व् अग्न उक्थौक्था आभज शस्यमाने । प्रियः सूर्ये प्रियो अग्ना भवात्य् उज् जातेन भिनदद् उज् जनित्वैः ॥ त्वाम् अग्ने यजमाना अनु द्यून् दूतं कृण्वाना अयजन्त हव्यैः । त्वया सह द्रविणम् इछमाना व्रजं गोमन्तम् उशिजो विवव्रुः ॥ अस्ताव्य् अग्निर् नृणां सुशेवो वैश्वानर ऋषिभिः सोमगोपाः । अद्वेष्ये द्यावापृथिवी हुवे देवा धत्त रयिम् अस्मे सुवीरम्
yas te adya kṛṇavad bhadraśoce 'pūpaṃ deva ghṛtavantam agne / pra taṃ naya prataraṃ vasyo achābhi dyumnaṃ devahitaṃ yaviṣṭhya // ā taṃ bhaja sauśravaseṣv agna ukthaukthā ābhaja śasyamāne / priyaḥ sūrye priyo agnā bhavāty uj jātena bhinadad uj janitvaiḥ // tvām agne yajamānā anu dyūn dūtaṃ kṛṇvānā ayajanta havyaiḥ / tvayā saha draviṇam ichamānā vrajaṃ gomantam uśijo vivavruḥ // astāvy agnir nṛṇāṃ suśevo vaiśvānara ṛṣibhiḥ somagopāḥ / adveṣye dyāvāpṛthivī huve devā dhatta rayim asme suvīram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उद् उ त्वा विश्वे देवा अग्ने भरन्तु चित्तिभिः । स नो भव शिवस् त्वं सुप्रतीको विभावसुः ॥ प्रेद् अग्ने ज्योतिष्मान् याहि शिवेभिर् अर्चिभिष् ट्वम् । बृहद्भिर् भानुभिर् भासन् मा हिंसीस् तन्वा प्रजाः ॥ अक्रन्दद् अग्निः ॥ समिधाग्निं दुवस्यत घृतैर् बोधयतातिथिम् । आस्मिन् हव्या जुहोतन ॥ प्रप्रायम् अग्निर् भरतस्य शृण्वे वि यत् सूर्यो न रोचते बृहद् भाः । अभि यः पूरुं पृतनासु तस्थौ दीदाय दैव्यो अतिथिः शिवो नः ॥ आपो देवीः प्रतिगृभ्णीत भस्मैतत् स्योने कृणुध्वं सुरभा उलोके । तस्मै नमन्तां जनयः सनीडा मातेव पुत्रं बिभृता स्व् एनत् ॥ अप्स्व् अग्ने सधिष् टव सौषधीर् अनुरुध्यसे । गर्भः संजायसे पुनः ॥ गर्भो ऽस्य् ओषधीनां गर्भो वनस्पतीनाम् । गर्भो विश्वस्य भूतस्याग्ने गर्भो अपाम् असि ॥ प्रसद्य भस्मना योनिम् अपश् च पृथिवीम् अग्ने । संगत्य मातृभिष् ट्वं ज्योतिष्मान् पुनर् आसदः ॥ पुनर् आसद्य सदनम् अपश् च पृथिवीम् अग्ने । शेषे मातुर् यथोपस्थे अन्तर् अस्यां शिवतमः ॥ पुनर् ऊर्जा सह रय्या ॥ बोधा मे अस्य वचसो यविष्ठ मंहिष्ठस्य प्रभृतस्य स्वधावः । निन्दति त्वो अनु त्वो ववन्द वन्दारुं ते तन्वं वन्दे अग्ने ॥ स बोधि सूरिर् मघवा वसुदावा वसुपतिः । युयोध्य् अस्मद् द्वेषांसि यानि कानि च चकृम
ud u tvā viśve devā agne bharantu cittibhiḥ / sa no bhava śivas tvaṃ supratīko vibhāvasuḥ // pred agne jyotiṣmān yāhi śivebhir arcibhiṣ ṭvam / bṛhadbhir bhānubhir bhāsan mā hiṃsīs tanvā prajāḥ // akrandad agniḥ // samidhāgniṃ duvasyata ghṛtair bodhayatātithim / āsmin havyā juhotana // praprāyam agnir bharatasya śṛṇve vi yat sūryo na rocate bṛhad bhāḥ / abhi yaḥ pūruṃ pṛtanāsu tasthau dīdāya daivyo atithiḥ śivo naḥ // āpo devīḥ pratigṛbhṇīta bhasmaitat syone kṛṇudhvaṃ surabhā uloke / tasmai namantāṃ janayaḥ sanīḍā māteva putraṃ bibhṛtā sv enat // apsv agne sadhiṣ ṭava sauṣadhīr anurudhyase / garbhaḥ saṃjāyase punaḥ // garbho 'sy oṣadhīnāṃ garbho vanaspatīnām / garbho viśvasya bhūtasyāgne garbho apām asi // prasadya bhasmanā yonim apaś ca pṛthivīm agne / saṃgatya mātṛbhiṣ ṭvaṃ jyotiṣmān punar āsadaḥ // punar āsadya sadanam apaś ca pṛthivīm agne / śeṣe mātur yathopasthe antar asyāṃ śivatamaḥ // punar ūrjā saha rayyā // bodhā me asya vacaso yaviṣṭha maṃhiṣṭhasya prabhṛtasya svadhāvaḥ / nindati tvo anu tvo vavanda vandāruṃ te tanvaṃ vande agne // sa bodhi sūrir maghavā vasudāvā vasupatiḥ / yuyodhy asmad dveṣāṃsi yāni kāni ca cakṛma
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इडाम् अग्ने पुरुडंसं सनिं गोः शश्वत्तमं हवमानाय साध । स्यान् नः सूनुस् तनयो विजावाग्ने सा ते सुमतिर् भूत्व् अस्मे ॥ अयं ते ॥ चिद् असि तया देवतयाङ्गिरस्वद् ध्रुवा सीद परिचिद् असि तया देवतयाङ्गिरस्वद् ध्रुवा सीद चितः स्थ परिचितः स्थोर्ध्वश्रितः श्रयध्वम् ॥ समितं संकल्पेथां संप्रियौ रोचिष्णू सुमनस्यमानौ । इषम् ऊर्जम् अभि संवसानौ ॥ सं वां मनांसि सं व्रता सम् उ चित्तान्य् आकरम् । अग्ने पुरीष्याधिपा भव त्वं ना इषम् ऊर्जं यजमानाय धेहि ॥ त्वम् अग्ने पुरीष्यो रयिमान् पुष्टिमं असि । शिवाः कृत्वा दिशः सर्वाः स्वं योनिम् इहासदः ॥ भवतं नः ॥ मातेव पुत्रं पृथिवी पुरीष्यम् अग्निं स्वे योना अभार् उखा । तां विश्वैर् देवैर् ऋतुभिः संविदानः प्रजापतिर् विश्वकर्मा विमुञ्चतु
iḍām agne puruḍaṃsaṃ saniṃ goḥ śaśvattamaṃ havamānāya sādha / syān naḥ sūnus tanayo vijāvāgne sā te sumatir bhūtv asme // ayaṃ te // cid asi tayā devatayāṅgirasvad dhruvā sīda paricid asi tayā devatayāṅgirasvad dhruvā sīda citaḥ stha paricitaḥ sthordhvaśritaḥ śrayadhvam // samitaṃ saṃkalpethāṃ saṃpriyau rociṣṇū sumanasyamānau / iṣam ūrjam abhi saṃvasānau // saṃ vāṃ manāṃsi saṃ vratā sam u cittāny ākaram / agne purīṣyādhipā bhava tvaṃ nā iṣam ūrjaṃ yajamānāya dhehi // tvam agne purīṣyo rayimān puṣṭimaṃ asi / śivāḥ kṛtvā diśaḥ sarvāḥ svaṃ yonim ihāsadaḥ // bhavataṃ naḥ // māteva putraṃ pṛthivī purīṣyam agniṃ sve yonā abhār ukhā / tāṃ viśvair devair ṛtubhiḥ saṃvidānaḥ prajāpatir viśvakarmā vimuñcatu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुनं सुफाला वितुदन्तु भूमिं शुनं कीनाशो अभ्येतु वाहैः । शुनासीरा हविषा तोशमाना सुपिप्पला ओषधीः कर्तनास्मे ॥ शुनासीरा : फ़्न् एमेन्देद्। एद्।: शनासीरा शुनं नरो लाङ्गलेनानडुद्भिर् भगः फालैः सीरपतिर् मरुद्भिः । पर्जन्यो बिजम् ईरयानो धिनोतु शुनासीरा कृणुतं धान्यं नः ॥ शुनासीरा प्रकृषतं कृणुतं धान्यं बहु । भूमिर् इयम् ऋत्वियवती तां फाला उपजिघ्नतु ॥ घृतेन सीता मधुना समज्यतां विश्वैर् देवैर् अनुमता मरुद्भिः । ऊर्जो भागं मधुमत् पिन्वमानास्मान्त् सीते पयसाभ्याववृत्स्व ॥ उद् योजनम् अन्तर्यामम् ईषां खृगल्यं शवम् । अष्ट्रां ताडं प्रतीनाहा उभे मण्डूक्यौ युजे ॥ उदस्थाद् गोजिद् अश्वजिद् धिरण्यजित् सूनृतया परीवृतः । एकचक्रेण सविता रथेनोर्जो भागं पृथिव्या यात्य् आपृणन् ॥ इमाम् इन्द्र हस्तच्युतिं सच्युतिं जघनच्युतिम् । ससूतिम् इन्द्र सग्धितिम् ऊर्जं सपीतिम् उत्कृषे ॥ उष्टारयोः पील्वयोर् अथो आबन्धनीययोः । सर्वेषां विद्म वो नाम वाहाः कीलालपेशसः ॥ विमुच्यध्वम् अघ्न्या देवयाना अतारिष्ट तमसस् पारम् अस्य । ज्योतिर् आपाम
śunaṃ suphālā vitudantu bhūmiṃ śunaṃ kīnāśo abhyetu vāhaiḥ / śunāsīrā haviṣā tośamānā supippalā oṣadhīḥ kartanāsme // śunāsīrā : FN emended. Ed.: śanāsīrā śunaṃ naro lāṅgalenānaḍudbhir bhagaḥ phālaiḥ sīrapatir marudbhiḥ / parjanyo bijam īrayāno dhinotu śunāsīrā kṛṇutaṃ dhānyaṃ naḥ // śunāsīrā prakṛṣataṃ kṛṇutaṃ dhānyaṃ bahu / bhūmir iyam ṛtviyavatī tāṃ phālā upajighnatu // ghṛtena sītā madhunā samajyatāṃ viśvair devair anumatā marudbhiḥ / ūrjo bhāgaṃ madhumat pinvamānāsmānt sīte payasābhyāvavṛtsva // ud yojanam antaryāmam īṣāṃ khṛgalyaṃ śavam / aṣṭrāṃ tāḍaṃ pratīnāhā ubhe maṇḍūkyau yuje // udasthād gojid aśvajid dhiraṇyajit sūnṛtayā parīvṛtaḥ / ekacakreṇa savitā rathenorjo bhāgaṃ pṛthivyā yāty āpṛṇan // imām indra hastacyutiṃ sacyutiṃ jaghanacyutim / sasūtim indra sagdhitim ūrjaṃ sapītim utkṛṣe // uṣṭārayoḥ pīlvayor atho ābandhanīyayoḥ / sarveṣāṃ vidma vo nāma vāhāḥ kīlālapeśasaḥ // vimucyadhvam aghnyā devayānā atāriṣṭa tamasas pāram asya / jyotir āpāma
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उञ् शुष्मा ओषधीनां गावो गोष्ठाद् इवेरते । धनं सनिष्यन्तीनाम् आत्मानं तव पूरुष ॥ अति विश्वाः परिष्ठाः स्तेन इव व्रजम् अक्रमुः ॥ ओषधयः प्राचुच्यवुर् यत् किंच तन्वो रपः ॥ यास् त आविविशुर् आत्मानं या आतस्थुः परुःपरुः । तास् ते यक्ष्मं विबाधन्ताम् उग्रो मध्यमशीर् इव ॥ साकं यक्ष्म प्रपत चाषेण किकिदीव्या । साकं वातस्य ध्राज्या साकं नश्य निहाकया ॥ अन्या वो अन्याम् अवत्व् अन्यान्यस्या उपावत । ताः सर्वाः संविदाना ओषधयः प्रावत वाचं मे ॥ याः फलिनीर् या अफला अकोशा याश् च कोशिनीः । बृहस्पतिप्रसूतास् ता नो मुञ्चन्त्व् अंहसः ॥ अवपतन्तीर् अवदन् दिव ओषधयस् परि । यं जीवम् अश्नवामहे न स रिष्याति पूरुषः ॥ दिवं ब्रूमो नक्षत्राणि भूमिं यक्षाणि पर्वतान् । समुद्रान् नद्यो वेशन्तांस् ते नो मुञ्चन्त्व् अंहसः ॥ ब्रूमो राजानं वरुणं धातारम् उत पूषणम् । त्वष्टारम् अग्रीयं ब्रूमस् ते नो मुञ्चन्त्व् अंहसः
uñ śuṣmā oṣadhīnāṃ gāvo goṣṭhād iverate / dhanaṃ saniṣyantīnām ātmānaṃ tava pūruṣa // ati viśvāḥ pariṣṭhāḥ stena iva vrajam akramuḥ // oṣadhayaḥ prācucyavur yat kiṃca tanvo rapaḥ // yās ta āviviśur ātmānaṃ yā ātasthuḥ paruḥparuḥ / tās te yakṣmaṃ vibādhantām ugro madhyamaśīr iva // sākaṃ yakṣma prapata cāṣeṇa kikidīvyā / sākaṃ vātasya dhrājyā sākaṃ naśya nihākayā // anyā vo anyām avatv anyānyasyā upāvata / tāḥ sarvāḥ saṃvidānā oṣadhayaḥ prāvata vācaṃ me // yāḥ phalinīr yā aphalā akośā yāś ca kośinīḥ / bṛhaspatiprasūtās tā no muñcantv aṃhasaḥ // avapatantīr avadan diva oṣadhayas pari / yaṃ jīvam aśnavāmahe na sa riṣyāti pūruṣaḥ // divaṃ brūmo nakṣatrāṇi bhūmiṃ yakṣāṇi parvatān / samudrān nadyo veśantāṃs te no muñcantv aṃhasaḥ // brūmo rājānaṃ varuṇaṃ dhātāram uta pūṣaṇam / tvaṣṭāram agrīyaṃ brūmas te no muñcantv aṃhasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋतावानं महिषं विश्वदर्शतम् अग्निं सुम्नाय दधिरे पुरो जनाः । श्रुत्कर्णं सप्रथस्तमं त्वा गिरा दैवं मानुषा युजा ॥ इष्कर्तारम् अध्वरस्य प्रचेतसं क्षयन्तं राधसो महः । रातिं वामस्य सुभगां महीम् इषं दधासि सानसिं क्रतुम् ॥ आप्यायस्व समेतु ते विश्वतः सोम वृष्ण्यम् । भवा वाजस्य संगथे ॥ सं ते पयांसि सम् उ यन्तु वाजाः सं वृष्ण्यान्य् अभिमातिषाहः । आप्यायमानो आमृताय सोम दिवि श्रवांस्य् उत्तमानि धिष्व
ṛtāvānaṃ mahiṣaṃ viśvadarśatam agniṃ sumnāya dadhire puro janāḥ / śrutkarṇaṃ saprathastamaṃ tvā girā daivaṃ mānuṣā yujā // iṣkartāram adhvarasya pracetasaṃ kṣayantaṃ rādhaso mahaḥ / rātiṃ vāmasya subhagāṃ mahīm iṣaṃ dadhāsi sānasiṃ kratum // āpyāyasva sametu te viśvataḥ soma vṛṣṇyam / bhavā vājasya saṃgathe // saṃ te payāṃsi sam u yantu vājāḥ saṃ vṛṣṇyāny abhimātiṣāhaḥ / āpyāyamāno āmṛtāya soma divi śravāṃsy uttamāni dhiṣva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्नेष् ट्वा तेजसा सादयामि तया देवतयाङ्गिरस्वद् ध्रुवा सीद ॥ भुवो यज्ञस्य रजसश् च नेता यत्रा नियुद्भिः सचसे शिवाभिः । दिवि मूर्धानं दधिषे स्वर्षां जिह्वाम् अग्ने चकृषे हव्यवाहम् ॥ इन्द्रस्य त्वौजसा सादयामि तया देवतयाङ्गिरस्वद् ध्रुवा सीद ध्रुवासि धरुणास्तृता विश्वकर्मणा सुधृता मा त्वा समुद्र उद् वधीन् मा सुपर्णो ऽव्यथमाना पृथिवीं दृंह तेजो ऽसि तेजो मे यछ पृथिवीं यछ पृथिवीं दृंह पृथिवीं मा हिंसीः पृथिव्या मा पाहि ज्योतिर् असि ज्योतिर् मे यछान्तरिक्षं यछान्तरिक्षं दृंहान्तरिक्षं मा हिंसीर् अन्तरिक्षान् मा पाहि स्वर् असि स्वर् मे यछ दिवं यछ दिवं दृंह दिवं मा हिंसीर् दिवो मा पाहि ॥ यास् ते अग्न आर्द्रा योनयो याः कुलायिनीर् ये ते अग्ना इन्दवो या उ नाभयः । ताभिष् ट्वम् उभयीभिः संविदानः प्रजानंस् तन्वेह निषीद ॥ काण्डात्काण्डात् प्ररोहन्ती परुषःपरुषस् परि । एवा नो दूर्वे प्रतनु सहस्रेण शतेन च ॥ या शतेन प्रतनोषि सहस्रेण विरोहसि । तस्यै ते देवीष्टके विधेम हविषा वयम्
agneṣ ṭvā tejasā sādayāmi tayā devatayāṅgirasvad dhruvā sīda // bhuvo yajñasya rajasaś ca netā yatrā niyudbhiḥ sacase śivābhiḥ / divi mūrdhānaṃ dadhiṣe svarṣāṃ jihvām agne cakṛṣe havyavāham // indrasya tvaujasā sādayāmi tayā devatayāṅgirasvad dhruvā sīda dhruvāsi dharuṇāstṛtā viśvakarmaṇā sudhṛtā mā tvā samudra ud vadhīn mā suparṇo 'vyathamānā pṛthivīṃ dṛṃha tejo 'si tejo me yacha pṛthivīṃ yacha pṛthivīṃ dṛṃha pṛthivīṃ mā hiṃsīḥ pṛthivyā mā pāhi jyotir asi jyotir me yachāntarikṣaṃ yachāntarikṣaṃ dṛṃhāntarikṣaṃ mā hiṃsīr antarikṣān mā pāhi svar asi svar me yacha divaṃ yacha divaṃ dṛṃha divaṃ mā hiṃsīr divo mā pāhi // yās te agna ārdrā yonayo yāḥ kulāyinīr ye te agnā indavo yā u nābhayaḥ / tābhiṣ ṭvam ubhayībhiḥ saṃvidānaḥ prajānaṃs tanveha niṣīda // kāṇḍātkāṇḍāt prarohantī paruṣaḥparuṣas pari / evā no dūrve pratanu sahasreṇa śatena ca // yā śatena pratanoṣi sahasreṇa virohasi / tasyai te devīṣṭake vidhema haviṣā vayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रतुं देवानां महिमानम् ईमहे अग्निं सधस्थे सदनेष्व् अद्भुतम् । वैश्वानरं ब्रह्मणा विश्वव्यचसं स्तोमस्य धामन् निदधे पुरीष्यम् ॥ न्यधुर् मात्रायां कवयो वयोधसो अग्निं सधस्थे सदनेष्व् अच्युतम् । वैश्वानरं ब्रह्मणा विश्वव्यचसं स्तोमस्य धामन् निहितं पुरीष्यम् ॥ समिध्यमानं समिधा समिन्धते अग्निं सधस्थे सदनेषु सुक्रतुम् । वैश्वानरं ब्रह्मणा विश्वव्यचसं स्तोमस्य धामन् पवमानम् आभृतम्
kratuṃ devānāṃ mahimānam īmahe agniṃ sadhasthe sadaneṣv adbhutam / vaiśvānaraṃ brahmaṇā viśvavyacasaṃ stomasya dhāman nidadhe purīṣyam // nyadhur mātrāyāṃ kavayo vayodhaso agniṃ sadhasthe sadaneṣv acyutam / vaiśvānaraṃ brahmaṇā viśvavyacasaṃ stomasya dhāman nihitaṃ purīṣyam // samidhyamānaṃ samidhā samindhate agniṃ sadhasthe sadaneṣu sukratum / vaiśvānaraṃ brahmaṇā viśvavyacasaṃ stomasya dhāman pavamānam ābhṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्ने युक्ष्वा हि ये तवाश्वासो देव साधवः । अरं वहन्त्य् आशवः ॥ युक्ष्वा हि देवहूतमं अश्वं अग्ने रथीर् इव । नि होता पूर्व्यः सदः ॥ सम् इत् स्रवन्ति सरितो न धेना अन्तर् हृदा मनसा पूयमानाः । घृतस्य धारा अभिचाकशीमि हिरण्ययो वेतसो मध्ये अग्नेः ॥ ऋचे त्वा रुचे त्वा भासे त्वा ज्योतिषे त्वाभूद् इदं विश्वस्य भुवनस्य वाजिनम् अग्नेर् वैश्वानरस्य चाग्निस् तेजसा तेजस्वान् रुक्मो वर्चसा वर्चस्वान् सहस्रदा असि सहस्राय त्वा ॥ आदित्यं गर्भं पयसा समङ्ग्धि सहस्रस्य प्रतिमां विश्वरूपम् । परिवृङ्ग्धि हरसा माभिशोचीः शतायुषं कृणुहि चीयमानः ॥ वातस्य जूतिं वरुणस्य नाभिम् अश्वं जज्ञानं सलिलस्य मध्ये । शिशुं नदीनां हरिम् अद्रिबुध्नम् अग्ने मा हिंसीः परमे व्योमन् ॥ अजस्रम् इन्दुम् अरुषं भुरण्युम् अग्निम् ईडे पूर्वचित्तिं नमोभिः । स पर्वभिर् ऋतुशः कल्पमानो गां मा हिंसीर् अदितिं विराजम् ॥ त्वष्टुर् वरुत्रीं वरुणस्य नाभिम् अविं जज्ञानां रजसः परस्मात् । महीं साहस्रीम् असुरस्य मायाम् अग्ने मा हिंसीः परमे व्योमन् ॥ यो अग्निर् अग्नेस् तपसो ऽधि जातः शोकात् पृथिव्या उत वा दिवस् परि । य इमाः प्रजा विश्वकर्मा जजान तम् अग्ने हेडः परि ते वृणक्तु ॥ इमं मा हिंसीर् द्विपादं पशुं सहस्राक्षो मेधाय चीयमानो मयुम् आरण्यम् अनु ते दिशामि तेन चिन्वानस् तन्वं निषीद मयुं ते शुग् ऋछतु यं द्विष्मस् तं ते शुग् ऋछत्व् इमं मा हिंसीर् एकशफं पशुं कनिक्रदं वाजिनं वाजिनेषु गौरम् आरण्यम् अनु ते दिशामि तेन चिन्वानस् तन्वं निषीद गौरं ते शुग् ऋछतु यं द्विष्मस् तं ते शुग् ऋछत्व् इमं साहस्रं शतधारम् उत्सं व्यच्यमानं सलिलस्य मधे घृतं दुहानाम् अदितिं जनायाग्ने मा हिंसीः परमे व्योमन् ॥ गवयम् आरण्यम् अनु ते दिशामि तेन चिन्वानस् तन्वं निषीद गवयं ते शुग् ऋछतु यं द्विष्मस् तं ते शुग् ऋछत्व् इमम् ऊर्णायुं वरुणस्य नाभिं त्वचं पशूनां द्विपदां चतुष्पदां त्वष्टुर् देवानां प्रथमं जनित्रम् अग्ने मा हिंसीः परमे व्योमन् ॥ मेषम् आरण्यम् अनु ते दिशामि तेन चिन्वानस् तन्वं निषीद मेषं ते शुग् ऋछतु यं द्विष्मस् तं ते शुग् ऋछत्व् अजो ह्य् अग्नेर् अजनिष्ट शोकात् सो अपश्यज् जनितारम् अग्रे तेन देवा देवताम् अग्रम् आयंस् तेन रोहम् आयन्न् उप मेध्यासः शरभम् आरण्यम् अनु ते दिशामि तेन चिन्वानस् तन्वं निषीद शरभं ते शुग् ऋछतु यं द्विष्मस् तं ते शुग् ऋछतु
agne yukṣvā hi ye tavāśvāso deva sādhavaḥ / araṃ vahanty āśavaḥ // yukṣvā hi devahūtamaṃ aśvaṃ agne rathīr iva / ni hotā pūrvyaḥ sadaḥ // sam it sravanti sarito na dhenā antar hṛdā manasā pūyamānāḥ / ghṛtasya dhārā abhicākaśīmi hiraṇyayo vetaso madhye agneḥ // ṛce tvā ruce tvā bhāse tvā jyotiṣe tvābhūd idaṃ viśvasya bhuvanasya vājinam agner vaiśvānarasya cāgnis tejasā tejasvān rukmo varcasā varcasvān sahasradā asi sahasrāya tvā // ādityaṃ garbhaṃ payasā samaṅgdhi sahasrasya pratimāṃ viśvarūpam / parivṛṅgdhi harasā mābhiśocīḥ śatāyuṣaṃ kṛṇuhi cīyamānaḥ // vātasya jūtiṃ varuṇasya nābhim aśvaṃ jajñānaṃ salilasya madhye / śiśuṃ nadīnāṃ harim adribudhnam agne mā hiṃsīḥ parame vyoman // ajasram indum aruṣaṃ bhuraṇyum agnim īḍe pūrvacittiṃ namobhiḥ / sa parvabhir ṛtuśaḥ kalpamāno gāṃ mā hiṃsīr aditiṃ virājam // tvaṣṭur varutrīṃ varuṇasya nābhim aviṃ jajñānāṃ rajasaḥ parasmāt / mahīṃ sāhasrīm asurasya māyām agne mā hiṃsīḥ parame vyoman // yo agnir agnes tapaso 'dhi jātaḥ śokāt pṛthivyā uta vā divas pari / ya imāḥ prajā viśvakarmā jajāna tam agne heḍaḥ pari te vṛṇaktu // imaṃ mā hiṃsīr dvipādaṃ paśuṃ sahasrākṣo medhāya cīyamāno mayum āraṇyam anu te diśāmi tena cinvānas tanvaṃ niṣīda mayuṃ te śug ṛchatu yaṃ dviṣmas taṃ te śug ṛchatv imaṃ mā hiṃsīr ekaśaphaṃ paśuṃ kanikradaṃ vājinaṃ vājineṣu gauram āraṇyam anu te diśāmi tena cinvānas tanvaṃ niṣīda gauraṃ te śug ṛchatu yaṃ dviṣmas taṃ te śug ṛchatv imaṃ sāhasraṃ śatadhāram utsaṃ vyacyamānaṃ salilasya madhe ghṛtaṃ duhānām aditiṃ janāyāgne mā hiṃsīḥ parame vyoman // gavayam āraṇyam anu te diśāmi tena cinvānas tanvaṃ niṣīda gavayaṃ te śug ṛchatu yaṃ dviṣmas taṃ te śug ṛchatv imam ūrṇāyuṃ varuṇasya nābhiṃ tvacaṃ paśūnāṃ dvipadāṃ catuṣpadāṃ tvaṣṭur devānāṃ prathamaṃ janitram agne mā hiṃsīḥ parame vyoman // meṣam āraṇyam anu te diśāmi tena cinvānas tanvaṃ niṣīda meṣaṃ te śug ṛchatu yaṃ dviṣmas taṃ te śug ṛchatv ajo hy agner ajaniṣṭa śokāt so apaśyaj janitāram agre tena devā devatām agram āyaṃs tena roham āyann upa medhyāsaḥ śarabham āraṇyam anu te diśāmi tena cinvānas tanvaṃ niṣīda śarabhaṃ te śug ṛchatu yaṃ dviṣmas taṃ te śug ṛchatu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपां त्वेमन्त् सादयाम्य् अपां त्वोद्मन्त् सादयाम्य् अपां त्वायने सादयाम्य् अपां त्वा ज्योतिषि सादयाम्य् अपां त्वा भस्मनि सादयामि समुद्रे त्वा सदने सादयाम्य् अर्णवे त्वा सदने सादयामि सलिले त्वा सदने सादयाम्य् अपां त्वा क्षये सादयाम्य् अपां त्वा सध्रिषु सादयाम्य् अपां त्वा सदने सादयाम्य् अपां त्वा सधस्थे सादयाम्य् अपां त्वा योनौ सादयाम्य् अपां त्वा पुरीषे सादयाम्य् अपां त्वा पाथसि सादयामि गायत्रेण त्वा छन्दसा सादयामि त्रैष्टुभेन त्वा छन्दसा सादयामि जागतेन त्वा छन्दसा सादयाम्य् आनुष्टुभेन त्वा छन्दसा सादयामि पाङ्क्तेन त्वा छन्दसा सादयामि
apāṃ tvemant sādayāmy apāṃ tvodmant sādayāmy apāṃ tvāyane sādayāmy apāṃ tvā jyotiṣi sādayāmy apāṃ tvā bhasmani sādayāmi samudre tvā sadane sādayāmy arṇave tvā sadane sādayāmi salile tvā sadane sādayāmy apāṃ tvā kṣaye sādayāmy apāṃ tvā sadhriṣu sādayāmy apāṃ tvā sadane sādayāmy apāṃ tvā sadhasthe sādayāmy apāṃ tvā yonau sādayāmy apāṃ tvā purīṣe sādayāmy apāṃ tvā pāthasi sādayāmi gāyatreṇa tvā chandasā sādayāmi traiṣṭubhena tvā chandasā sādayāmi jāgatena tvā chandasā sādayāmy ānuṣṭubhena tvā chandasā sādayāmi pāṅktena tvā chandasā sādayāmi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयं पुरो भूस् तस्य प्राणो भौवायनो वसन्तः प्राणायनो गायत्री वासन्ती गायत्र्या गायत्रं गायत्राद् उपांशुर् उपांशोस् त्रिवृत् त्रिवृतो रथन्तरं वसिष्ठा ऋषिः प्रजापतिगृहीतया त्वया प्राणं गृह्णामि प्रजाभ्यो ऽयं दक्षिणा विश्वकर्मा तस्य मनो वैश्वकर्मणं ग्रीष्मो मानसस् त्रिष्टुब् ग्रैष्मी त्रिष्टुभः स्वारं स्वाराद् अन्तर्यामो ऽन्तर्यामात् पञ्चदशः पञ्चदशाद् बृहद् भरद्वाजा ऋषिः प्रजापतिगृहीतया त्वया मनो गृह्णामि प्रजाभ्यो ऽयं पश्चा विश्वव्यचास् तस्य चक्षुर् वैश्वव्यचसं वर्षाणि चाक्षुषाणि जगती वार्षी जगत्या ऋक्समम् ऋक्समाञ् शुक्रः शुक्रात् सप्तदशः सप्तदशाद् वैरूपं जमदग्निर् ऋषिः प्रजापतिगृहीतया त्वया चक्षुर् गृह्णामि प्रजाभ्य इदम् उत्तरात् स्वस् तस्य श्रोत्रं सौवं शरञ् श्रौत्र्य् अनुष्टुप् शारद्य् अनुष्टुभ ऐडम् ऐडान् मन्थी मन्थिन एकविंश एकविंशाद् वैराजं विश्वामित्रा ऋषिः प्रजापतिगृहीतया त्वया श्रोत्रं गृह्णामि प्रजाभ्य इयम् उपरि मतिस् तस्या वाङ् मात्या हेमन्तो वाच्यः पङ्क्तिर् हैमन्ती पङ्क्त्या निधनवन् निधनवत आग्रायण आग्रयणात् त्रिणवत्रयस्त्रिंशौ त्रिणवत्रयस्त्रिंशाभ्यां शाक्वररैवते विश्वकर्मा ऋषिः प्रजापतिगृहीतया त्वया वाचं गृह्णामि प्रजाभ्यः
ayaṃ puro bhūs tasya prāṇo bhauvāyano vasantaḥ prāṇāyano gāyatrī vāsantī gāyatryā gāyatraṃ gāyatrād upāṃśur upāṃśos trivṛt trivṛto rathantaraṃ vasiṣṭhā ṛṣiḥ prajāpatigṛhītayā tvayā prāṇaṃ gṛhṇāmi prajābhyo 'yaṃ dakṣiṇā viśvakarmā tasya mano vaiśvakarmaṇaṃ grīṣmo mānasas triṣṭub graiṣmī triṣṭubhaḥ svāraṃ svārād antaryāmo 'ntaryāmāt pañcadaśaḥ pañcadaśād bṛhad bharadvājā ṛṣiḥ prajāpatigṛhītayā tvayā mano gṛhṇāmi prajābhyo 'yaṃ paścā viśvavyacās tasya cakṣur vaiśvavyacasaṃ varṣāṇi cākṣuṣāṇi jagatī vārṣī jagatyā ṛksamam ṛksamāñ śukraḥ śukrāt saptadaśaḥ saptadaśād vairūpaṃ jamadagnir ṛṣiḥ prajāpatigṛhītayā tvayā cakṣur gṛhṇāmi prajābhya idam uttarāt svas tasya śrotraṃ sauvaṃ śarañ śrautry anuṣṭup śārady anuṣṭubha aiḍam aiḍān manthī manthina ekaviṃśa ekaviṃśād vairājaṃ viśvāmitrā ṛṣiḥ prajāpatigṛhītayā tvayā śrotraṃ gṛhṇāmi prajābhya iyam upari matis tasyā vāṅ mātyā hemanto vācyaḥ paṅktir haimantī paṅktyā nidhanavan nidhanavata āgrāyaṇa āgrayaṇāt triṇavatrayastriṃśau triṇavatrayastriṃśābhyāṃ śākvararaivate viśvakarmā ṛṣiḥ prajāpatigṛhītayā tvayā vācaṃ gṛhṇāmi prajābhyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राची दिग् वसन्त ऋतुर् अग्निर् देवता ब्रह्म द्रविणं गायत्री छन्दो रथन्तरं साम त्रिवृत् स्तोमः स उ पञ्चदशवर्तनिः सानगा ऋषिस् त्र्यविर् वयः कृतम् अयानां पुरोवातो वातः पितरः पितामहाः परे ऽवरे ते नो ऽवन्तु ते नः पान्त्व् अस्मिन् ब्रह्मण्य् अस्यां पुरोधायाम् अस्मिन् कर्मण्य् अस्याम् आशिष्य् अस्यां देवहूतौ ॥ दक्षिणा दिग् ग्रीष्म ऋतुर् इन्द्रो देवता क्षत्रं द्रविणं त्रिष्टुप् छन्दो बृहत् साम पञ्चदशः स्तोमः स उ सप्तदशवर्तनिः सनातना ऋषिर् दित्यवाड् वयस् त्रेतायानां दक्षिणाद्वातो वातः पितरः पितामहाः परे ऽवरे ते नो ऽवन्तु ते नः पान्त्व् अस्मिन् ब्रह्मण्य् अस्यां पुरोधायाम् अस्मिन् कर्मण्य् अस्याम् आशिष्य् अस्यां देवहूतौ ॥ प्रतीची दिग् वर्षा ऋतुर् विश्वे देवा देवता विड् द्रविणं जगती छन्दो वैरूपं साम सप्तदशः स्तोमः स उ एकविंशवर्तनिर् अहभूना ऋषिस् त्रिवत्सो वयो द्वापरो ऽयानां पश्चाद्वातो वातः पितरः पितामहाः परे ऽवरे ते नो ऽवन्तु ते नः पान्त्व् अस्मिन् ब्रह्मण्य् अस्यां पुरोधायाम् अस्मिन् कर्मण्य् अस्याम् आशिष्य् अस्यां देवहूतौ ॥ उदीची दिक् शरद् ऋतुर् मित्रावरुणौ देवता पुष्टं द्रविणम् अनुष्टुप् छन्दो वैराजं सामैकविंशः स्तोमः स उ त्रिणववर्तनिः पुराणा ऋषिस् तुर्यवाड् वयो ऽभिभवो ऽयानाम् उत्तराद्वातो वातः पितरः पितामहाः परे ऽवरे ते नो ऽवन्तु ते नः पान्त्व् अस्मिन् ब्रह्मण्य् अस्यां पुरोधायाम् अस्मिन् कर्मण्य् अस्याम् आशिष्य् अस्यां देवहूतौ ॥ ऊर्ध्वा दिग् घेमन्तशिशिरा ऋतू बृहस्पतिर् देवता फलं द्रविणं पङ्क्तिश् छन्दः शाक्वररैवते सामनी त्रिणवः स्तोमः स उ त्रयस्त्रिंशवर्तनिः सुपर्णा ऋषिः पष्ठवाड् वय आस्कन्दो ऽयानाम् उपरिष्टाद्वातो वातः पितरः पितामहाः परे ऽवरे ते नो ऽवन्तु ते नः पान्त्व् अस्मिन् ब्रह्मण्य् अस्यां पुरोधायाम् अस्मिन् कर्मण्य् अस्याम् आशिष्य् अस्यां देवहूतौ
prācī dig vasanta ṛtur agnir devatā brahma draviṇaṃ gāyatrī chando rathantaraṃ sāma trivṛt stomaḥ sa u pañcadaśavartaniḥ sānagā ṛṣis tryavir vayaḥ kṛtam ayānāṃ purovāto vātaḥ pitaraḥ pitāmahāḥ pare 'vare te no 'vantu te naḥ pāntv asmin brahmaṇy asyāṃ purodhāyām asmin karmaṇy asyām āśiṣy asyāṃ devahūtau // dakṣiṇā dig grīṣma ṛtur indro devatā kṣatraṃ draviṇaṃ triṣṭup chando bṛhat sāma pañcadaśaḥ stomaḥ sa u saptadaśavartaniḥ sanātanā ṛṣir dityavāḍ vayas tretāyānāṃ dakṣiṇādvāto vātaḥ pitaraḥ pitāmahāḥ pare 'vare te no 'vantu te naḥ pāntv asmin brahmaṇy asyāṃ purodhāyām asmin karmaṇy asyām āśiṣy asyāṃ devahūtau // pratīcī dig varṣā ṛtur viśve devā devatā viḍ draviṇaṃ jagatī chando vairūpaṃ sāma saptadaśaḥ stomaḥ sa u ekaviṃśavartanir ahabhūnā ṛṣis trivatso vayo dvāparo 'yānāṃ paścādvāto vātaḥ pitaraḥ pitāmahāḥ pare 'vare te no 'vantu te naḥ pāntv asmin brahmaṇy asyāṃ purodhāyām asmin karmaṇy asyām āśiṣy asyāṃ devahūtau // udīcī dik śarad ṛtur mitrāvaruṇau devatā puṣṭaṃ draviṇam anuṣṭup chando vairājaṃ sāmaikaviṃśaḥ stomaḥ sa u triṇavavartaniḥ purāṇā ṛṣis turyavāḍ vayo 'bhibhavo 'yānām uttarādvāto vātaḥ pitaraḥ pitāmahāḥ pare 'vare te no 'vantu te naḥ pāntv asmin brahmaṇy asyāṃ purodhāyām asmin karmaṇy asyām āśiṣy asyāṃ devahūtau // ūrdhvā dig ghemantaśiśirā ṛtū bṛhaspatir devatā phalaṃ draviṇaṃ paṅktiś chandaḥ śākvararaivate sāmanī triṇavaḥ stomaḥ sa u trayastriṃśavartaniḥ suparṇā ṛṣiḥ paṣṭhavāḍ vaya āskando 'yānām upariṣṭādvāto vātaḥ pitaraḥ pitāmahāḥ pare 'vare te no 'vantu te naḥ pāntv asmin brahmaṇy asyāṃ purodhāyām asmin karmaṇy asyām āśiṣy asyāṃ devahūtau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.