क्अ इइइ,२३६।१-१६ रो व्,१-३ युवोः अनाकौ इति उच्यते कयोः युवोः अनाकौ भवतः । प्रत्यययोः । कथम् पुनः अङ्गस्य इति अनुवर्तमाने प्रत्यययोः स्याताम् । युशब्दवुशब्दान्तम् एतत् विभक्तौ अङ्गम् भवति । यदि युशब्दवुशब्दान्तस्य अङ्गस्य अनाकौ भवतः सर्वादेशौ प्राप्नुतः । निर्दिश्यमानस्य आदेशाः भवन्ति इति एवम् न भविष्यतः । यत्र तर्हि विभक्तिः न अस्ति । नन्दना कारिका इति । अत्र अपि प्रत्ययलक्षणेन विभक्तिः । यत्र तर्हि प्रत्ययलक्षणम् न अस्ति । नन्दनप्रियः कारकप्रियः इति । मा भूताम् या असौ सामासिकी विभक्तिः तस्याम् या असौ समासात् विभक्तिः तस्याम् भविष्यतः । न वै तस्याम् युशब्दवुशब्दान्तम् अङ्गम् भवति । भवेत् यः युशब्दवुशब्दाभ्याम् अङ्गम् विशेषयेत् तस्य आनन्त्ययोः न स्याताम् । वयम् खलु अङ्गेन युशब्दवुशब्दौ विशेषयिष्यामः । अङ्गस्य युवोः अनाकौ भवतः यत्रतत्रस्थयोः इति । यत्र तर्हि समासात् विभक्तिः न अस्ति । नन्दनदधि कारकदधि । एवम् तर्हि न च अपरम् निमित्तम् सञ्ज्ञा च प्रत्ययलक्षणेन । न च इह परम् निमित्तम् आश्रीयते : अस्मिन् परतः युवोः अनाकौ भवतः इति । किम् तर्हि अङ्गस्य युवोः अनाकौ भवतः इति । अङ्गसञ्ज्ञा च भवति प्रत्ययलक्षणेन । अथ वा तयोः एव यत् अङ्गम् तन्निमित्तत्वेन आश्रयिष्यामः । कथम् । अङ्गस्य इति सम्बन्धसामान्ये षष्ठी विज्ञास्यते । अङ्गस्य यौ युवू । किम् च अङ्गस्य युवू । निमित्तम् । ययोः युवोः अङ्गम् इति एतत् भवति । कयोः च एतत् भवति । प्रत्यययोः ।
KA III,236.1-16 Ro V,1-3 yuvoḥ anākau iti ucyate kayoḥ yuvoḥ anākau bhavataḥ . pratyayayoḥ . katham punaḥ aṅgasya iti anuvartamāne pratyayayoḥ syātām . yuśabdavuśabdāntam etat vibhaktau aṅgam bhavati . yadi yuśabdavuśabdāntasya aṅgasya anākau bhavataḥ sarvādeśau prāpnutaḥ . nirdiśyamānasya ādeśāḥ bhavanti iti evam na bhaviṣyataḥ . yatra tarhi vibhaktiḥ na asti . nandanā kārikā iti . atra api pratyayalakṣaṇena vibhaktiḥ . yatra tarhi pratyayalakṣaṇam na asti . nandanapriyaḥ kārakapriyaḥ iti . mā bhūtām yā asau sāmāsikī vibhaktiḥ tasyām yā asau samāsāt vibhaktiḥ tasyām bhaviṣyataḥ . na vai tasyām yuśabdavuśabdāntam aṅgam bhavati . bhavet yaḥ yuśabdavuśabdābhyām aṅgam viśeṣayet tasya ānantyayoḥ na syātām . vayam khalu aṅgena yuśabdavuśabdau viśeṣayiṣyāmaḥ . aṅgasya yuvoḥ anākau bhavataḥ yatratatrasthayoḥ iti . yatra tarhi samāsāt vibhaktiḥ na asti . nandanadadhi kārakadadhi . evam tarhi na ca aparam nimittam sañjñā ca pratyayalakṣaṇena . na ca iha param nimittam āśrīyate : asmin parataḥ yuvoḥ anākau bhavataḥ iti . kim tarhi aṅgasya yuvoḥ anākau bhavataḥ iti . aṅgasañjñā ca bhavati pratyayalakṣaṇena . atha vā tayoḥ eva yat aṅgam tannimittatvena āśrayiṣyāmaḥ . katham . aṅgasya iti sambandhasāmānye ṣaṣṭhī vijñāsyate . aṅgasya yau yuvū . kim ca aṅgasya yuvū . nimittam . yayoḥ yuvoḥ aṅgam iti etat bhavati . kayoḥ ca etat bhavati . pratyayayoḥ .
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्अ इइइ,२३६।१७-२३८।१३ रो व्,३-७ युवोः अनाकौ इति चेत् धातुप्रतिषेधः । युवोः अनाकौ इति चेत् धातुप्रतिषेधः वक्तव्यः । युत्वा युतः युतवान् युतिः । भुज्य्वादीनाम् च । भुज्य्वादीनाम् च प्रतिषेधः वक्तव्यः । भुज्युः कंयुः शंयुः इति । अनुनासिकपरत्वात् सिद्धम् । अनुनासिकपरयोः युवोः ग्रहणम् न च एतौ अनुनासिकपरौ । यदि अनुनासिकपरयोः ग्रहणम् नन्दनः कारकः अत्र न प्राप्नुतः न हि एताभ्याम् युशब्दवुशब्दाभ्याम् अनुनासिकम् परम् पश्यामः । अनुनासिकपरत्वात् इति न एवम् विज्ञायते अनुनासिकः परः आभ्याम् तौ इमौ अनुनासिकपरौ अनुनासिकपरत्वात् इति । कथम् तर्हि । अनुनासिकः परः अनयोः तौ इमौ अनुनासिकपरौ अनुनासिकपरत्वात् इति । यदि अनुनासिकपरयोः ग्रहणम् इत्सञ्ज्ञा प्राप्नोति । तत्र कः दोषः । तत्र ङीब्नुमोः प्रतिषेधः । ङीब्नुमः प्रतिषेधः वक्तव्यः । नन्दनः कारकः । नन्दना कारिका । उगिल्लक्षणौ ङीब्नुमौ प्राप्नुतः । धात्वन्तस्य च । धात्वन्तस्य च प्रतिषेधः वक्तव्यः । दिवु सिवु । षिट्टित्करणम् तु ज्ञापकम् उगित्कार्याभावस्य । यत् अयम् युशब्दवुशब्दौ षिट्टितौ करोति शिल्पिनि ष्वुन् ट्युट्युलौ तुट् च इति तत् ज्ञापयति आचार्यः न युवोः उगित्कार्यम् भवति इति । कथम् कृत्वा ज्ञापकम् षिट्टित्करणे एतत् प्रयोजनम् षिट्टितः इति इकारः यथा स्यात् । यदि च अत्र उगित्कार्यम् स्यात् षिट्टित्करणम् अनर्थकम् स्यात् । पश्यति तु आचार्यः न युवोः उगित्कार्यम् भवति इति ततः युशब्दवुशब्दौ षिट्टितौ करोति । न वा षित्करणम् ङीष्विधानार्थम् । न एतत् अस्ति ज्ञापकम् । अस्ति हि अन्यत् एतस्य वचने प्रयोजनम् । किम् । षित्करणम् क्रियते ङीष्विधानार्थम् । षितः इति ङीष् यथा स्यात् । टित्करणम् अनुपसर्जनार्थम् । टित्करणे अपि अन्यत् प्रयोजनम् अस्ति । किम् । अनुपसर्जनात् टितः इति ईकारः यथा स्यात् । टितः अनुपसर्जनात् भवति उगितः उपसर्जनात् च अनुपसर्जनात् च । एवम् तर्हि विप्रतिषेधात् तु टापः बलीयस्त्वम् । विप्रतिषेधात् तु टापः बलीयस्त्वम् भविष्यति । टापः अवकाशः खट्वा माला । ङीपः अवकाशः गोमती यवमती । इह उभयम् प्राप्नोति नन्दना कारिका । टाप् भवति विप्रतिषेधेन । न एषः युक्तः विप्रतिषेधः । विप्रतिषेधे परम् इति उच्यते पूर्वः च टाप् परः ङीप् । ङीपः परः टाप् करिष्यते । सूत्रविपर्यासः कृतः भवति । एवम् तर्हि उगितः ङीप् भवति इति अत्र अपि अतः टाप् इति अनुवर्तिष्यते । एवम् अपि अकारान्तात् उगितः इह एव स्यात् नन्दना कारिका । गोमती यवमती इति अत्र न स्यात् । एवम् तर्हि सम्बन्धानुवृत्तिः करिष्यते । अजाद्यतः टाप् ऋन्नेभ्यः ङीप् अतः टाप् । उगितः च ङीप् भवति अतः टाप् । वनः र च वनः ङीप् भवति उगितः अतः टाप् । पादः अन्यतरस्याम् ङीप् भवति उगितः अतः टाप् । ततः ऋचि । ऋचि च टाप् भवति । प्रकृतम् अनुवर्तते । सिध्यति एवम् यदि वार्त्तिककारः पठति विप्रतिषेधात् तु टापः बलीयस्त्वम् इति एतत् असङ्गृहीतम् भवति । एतत् च सङ्गृहीतम् भवति । कथम् । इष्टवाची परशब्दः । विप्रतिषेधे परम् यत् इष्टम् तत् भवति इति । धात्वन्तस्य च अर्थवद्ग्रहणात् । अर्थवतोः युवोः ग्रहणम् न च धात्वन्तः अर्थवान् ।
KA III,236.17-238.13 Ro V,3-7 yuvoḥ anākau iti cet dhātupratiṣedhaḥ . yuvoḥ anākau iti cet dhātupratiṣedhaḥ vaktavyaḥ . yutvā yutaḥ yutavān yutiḥ . bhujyvādīnām ca . bhujyvādīnām ca pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ . bhujyuḥ kaṃyuḥ śaṃyuḥ iti . anunāsikaparatvāt siddham . anunāsikaparayoḥ yuvoḥ grahaṇam na ca etau anunāsikaparau . yadi anunāsikaparayoḥ grahaṇam nandanaḥ kārakaḥ atra na prāpnutaḥ na hi etābhyām yuśabdavuśabdābhyām anunāsikam param paśyāmaḥ . anunāsikaparatvāt iti na evam vijñāyate anunāsikaḥ paraḥ ābhyām tau imau anunāsikaparau anunāsikaparatvāt iti . katham tarhi . anunāsikaḥ paraḥ anayoḥ tau imau anunāsikaparau anunāsikaparatvāt iti . yadi anunāsikaparayoḥ grahaṇam itsañjñā prāpnoti . tatra kaḥ doṣaḥ . tatra ṅībnumoḥ pratiṣedhaḥ . ṅībnumaḥ pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ . nandanaḥ kārakaḥ . nandanā kārikā . ugillakṣaṇau ṅībnumau prāpnutaḥ . dhātvantasya ca . dhātvantasya ca pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ . divu sivu . ṣiṭṭitkaraṇam tu jñāpakam ugitkāryābhāvasya . yat ayam yuśabdavuśabdau ṣiṭṭitau karoti śilpini ṣvun ṭyuṭyulau tuṭ ca iti tat jñāpayati ācāryaḥ na yuvoḥ ugitkāryam bhavati iti . katham kṛtvā jñāpakam ṣiṭṭitkaraṇe etat prayojanam ṣiṭṭitaḥ iti ikāraḥ yathā syāt . yadi ca atra ugitkāryam syāt ṣiṭṭitkaraṇam anarthakam syāt . paśyati tu ācāryaḥ na yuvoḥ ugitkāryam bhavati iti tataḥ yuśabdavuśabdau ṣiṭṭitau karoti . na vā ṣitkaraṇam ṅīṣvidhānārtham . na etat asti jñāpakam . asti hi anyat etasya vacane prayojanam . kim . ṣitkaraṇam kriyate ṅīṣvidhānārtham . ṣitaḥ iti ṅīṣ yathā syāt . ṭitkaraṇam anupasarjanārtham . ṭitkaraṇe api anyat prayojanam asti . kim . anupasarjanāt ṭitaḥ iti īkāraḥ yathā syāt . ṭitaḥ anupasarjanāt bhavati ugitaḥ upasarjanāt ca anupasarjanāt ca . evam tarhi vipratiṣedhāt tu ṭāpaḥ balīyastvam . vipratiṣedhāt tu ṭāpaḥ balīyastvam bhaviṣyati . ṭāpaḥ avakāśaḥ khaṭvā mālā . ṅīpaḥ avakāśaḥ gomatī yavamatī . iha ubhayam prāpnoti nandanā kārikā . ṭāp bhavati vipratiṣedhena . na eṣaḥ yuktaḥ vipratiṣedhaḥ . vipratiṣedhe param iti ucyate pūrvaḥ ca ṭāp paraḥ ṅīp . ṅīpaḥ paraḥ ṭāp kariṣyate . sūtraviparyāsaḥ kṛtaḥ bhavati . evam tarhi ugitaḥ ṅīp bhavati iti atra api ataḥ ṭāp iti anuvartiṣyate . evam api akārāntāt ugitaḥ iha eva syāt nandanā kārikā . gomatī yavamatī iti atra na syāt . evam tarhi sambandhānuvṛttiḥ kariṣyate . ajādyataḥ ṭāp ṛnnebhyaḥ ṅīp ataḥ ṭāp . ugitaḥ ca ṅīp bhavati ataḥ ṭāp . vanaḥ ra ca vanaḥ ṅīp bhavati ugitaḥ ataḥ ṭāp . pādaḥ anyatarasyām ṅīp bhavati ugitaḥ ataḥ ṭāp . tataḥ ṛci . ṛci ca ṭāp bhavati . prakṛtam anuvartate . sidhyati evam yadi vārttikakāraḥ paṭhati vipratiṣedhāt tu ṭāpaḥ balīyastvam iti etat asaṅgṛhītam bhavati . etat ca saṅgṛhītam bhavati . katham . iṣṭavācī paraśabdaḥ . vipratiṣedhe param yat iṣṭam tat bhavati iti . dhātvantasya ca arthavadgrahaṇāt . arthavatoḥ yuvoḥ grahaṇam na ca dhātvantaḥ arthavān .
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्अ इइइ,२३८।१४-२३९।२४ रो व्,७-९ नुम्विधौ झल्ग्रहणम् । नुम्विधौ झल्ग्रहणम् कर्तव्यम् । झलन्तस्य उगितः इष्यते : उगिदचाम् सर्वनामस्थाने अधातोः झलः इति । तत् च अवश्यम् कर्तव्यम् । लिङ्गविशिष्टप्रतिषेधार्थम् । प्रातिपदिकग्रहणे लिङ्गविशिष्टस्य अपि ग्रहणम् भवति इति यथा इह भवति गोमान् यवमान् एवम् गोमती यवमती इति अत्र अपि स्यात् ।न वा विभक्तौ लिङ्गविशिष्टाग्रहणात् । न वा वक्तव्यम् । किम् कारणम् । विभक्तौ लिङ्गविशिष्टग्रहणम् न इति एषा परिभाषा कर्तव्या । कः पुनः अत्र विशेषः एषा वा परिभाषा क्रियेत झल्ग्रहणम् वा इति । अवश्यम् एषा परिभाषा कर्तव्या । बहूनि एतस्याः परिभाषायाः प्रयोजनानि । कानि । प्रयोजनम् शुनः स्वरे । यथा इह भवति शुना शुनः एवम् शुन्या शुन्याः इति अत्र अपि स्यात् । यूनः सम्प्रसारणे । यूनः सम्प्रसारणे प्रयोजनम् । यथा इह भवति यूनः पश्य इति एवम् युवतीः पश्य इति अत्र अपि स्यात् । उगिदचाम् नुम्विधौ । उगिदचाम् नुम्विधौ प्रयोजनम् । यथा इह भवति गोमान् यवमान् एवम् गोमती यवमती इति अत्र अपि स्यात् । अनडुहः च आम्विधौ । अनडुहः च आम्विधौ प्रयोजनम् । यथा इह भवति अनड्वान् इति एवम् अनडुही इति अत्र अपि स्यात् । न वा भवति अनड्वाही इति । भवति अन्येन यत्नेन । आम् अनडुहः स्त्रियाम् वा इति । लिङ्गविशिष्टग्रहणात् ईकारान्तस्य प्राप्नोति । पथिमथोः आत्त्वे । पथिमथोः आत्त्वे प्रयोजनम् । यथा इह भवति पन्थाः मन्थाः एवम् पथी मथी इति अत्र अपि प्राप्नोति । न केवलः पथिशब्दः स्त्रियाम् वर्तते । उपसमस्तः तर्हि वर्तते । सुपथी इति । पुंसः असुङ्विधौ । पुंसः असुङ्विधौ प्रयोजनम् । यथा इह भवति पुमान् एवम् पुंसी इति अत्र अपि स्यात् । न केवलः पुंशब्दः स्त्रियाम् वर्तते । उपसमस्तः तर्हि वर्तते । सुपुंसी इति । सख्युः णित्त्वानङौ । सख्युः णित्त्वानङौ प्रयोजनम् । यथा इह भवति सखा सखायौ सखायः एवम् सखी सख्यौ सख्यः इति अत्र अपि प्राप्नोति । भवद्भगवदघवताम् ओद्भावे । भवद्भगवदघवताम् ओद्भावे प्रयोजनम् । यथा इह भवति भोः भगोः अघोः इति एवम् भवति भगवति अघवति इति अत्र अपि स्यात् । एतानि अस्याः परिभाषायाः प्रयोजनानि यदर्थम् एषा परिभाषा कर्तव्या । एतस्याम् च सत्याम् न अर्थः झल्ग्रहणेन ।
KA III,238.14-239.24 Ro V,7-9 numvidhau jhalgrahaṇam . numvidhau jhalgrahaṇam kartavyam . jhalantasya ugitaḥ iṣyate : ugidacām sarvanāmasthāne adhātoḥ jhalaḥ iti . tat ca avaśyam kartavyam . liṅgaviśiṣṭapratiṣedhārtham . prātipadikagrahaṇe liṅgaviśiṣṭasya api grahaṇam bhavati iti yathā iha bhavati gomān yavamān evam gomatī yavamatī iti atra api syāt .na vā vibhaktau liṅgaviśiṣṭāgrahaṇāt . na vā vaktavyam . kim kāraṇam . vibhaktau liṅgaviśiṣṭagrahaṇam na iti eṣā paribhāṣā kartavyā . kaḥ punaḥ atra viśeṣaḥ eṣā vā paribhāṣā kriyeta jhalgrahaṇam vā iti . avaśyam eṣā paribhāṣā kartavyā . bahūni etasyāḥ paribhāṣāyāḥ prayojanāni . kāni . prayojanam śunaḥ svare . yathā iha bhavati śunā śunaḥ evam śunyā śunyāḥ iti atra api syāt . yūnaḥ samprasāraṇe . yūnaḥ samprasāraṇe prayojanam . yathā iha bhavati yūnaḥ paśya iti evam yuvatīḥ paśya iti atra api syāt . ugidacām numvidhau . ugidacām numvidhau prayojanam . yathā iha bhavati gomān yavamān evam gomatī yavamatī iti atra api syāt . anaḍuhaḥ ca āmvidhau . anaḍuhaḥ ca āmvidhau prayojanam . yathā iha bhavati anaḍvān iti evam anaḍuhī iti atra api syāt . na vā bhavati anaḍvāhī iti . bhavati anyena yatnena . ām anaḍuhaḥ striyām vā iti . liṅgaviśiṣṭagrahaṇāt īkārāntasya prāpnoti . pathimathoḥ āttve . pathimathoḥ āttve prayojanam . yathā iha bhavati panthāḥ manthāḥ evam pathī mathī iti atra api prāpnoti . na kevalaḥ pathiśabdaḥ striyām vartate . upasamastaḥ tarhi vartate . supathī iti . puṃsaḥ asuṅvidhau . puṃsaḥ asuṅvidhau prayojanam . yathā iha bhavati pumān evam puṃsī iti atra api syāt . na kevalaḥ puṃśabdaḥ striyām vartate . upasamastaḥ tarhi vartate . supuṃsī iti . sakhyuḥ ṇittvānaṅau . sakhyuḥ ṇittvānaṅau prayojanam . yathā iha bhavati sakhā sakhāyau sakhāyaḥ evam sakhī sakhyau sakhyaḥ iti atra api prāpnoti . bhavadbhagavadaghavatām odbhāve . bhavadbhagavadaghavatām odbhāve prayojanam . yathā iha bhavati bhoḥ bhagoḥ aghoḥ iti evam bhavati bhagavati aghavati iti atra api syāt . etāni asyāḥ paribhāṣāyāḥ prayojanāni yadartham eṣā paribhāṣā kartavyā . etasyām ca satyām na arthaḥ jhalgrahaṇena .
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्अ इइइ,२४०।१-१६ रो व्,९-१० तत् एतत् अनन्यार्थम् झल्ग्रहणम् कर्तव्यम् नुम्प्रतिषेधः वा वक्तव्यः । उभयम् न वक्तव्यम् । उपरिष्टात् झल्ग्रहणम् क्रियते तत् पुरस्तात् अपक्रक्ष्यते । एवम् अपि सूत्रविपर्यासः कृतः भवति । एवम् तर्हि योगविभागः करिष्यते । उगिदचाम् सर्वनामस्थाने अधातोः । युजेः असमासे । ततः नपुंसकस्य । नपुंसकस्य नुम् भवति । झलः इति उभयोः शेषः । ततः अचः । अजन्तस्य च नपुंसकलिङ्गस्य नुम् भवति । यदि अपि तावत् एतत् उगित्कार्यम् परिहृतम् इदम् अपरम् प्राप्नोति : शातनितरा पातनितरा । उगितः नद्याः घादिषु ह्रस्वः भवति इति अन्यतरस्याम् ह्रस्वत्वम् प्रसज्येत नित्यम् च इष्यते । उगितः या नदी एवम् एतत् विज्ञायते । उगितः एषा नदी । उगितः या परा । अत्र च एव दोषः भवति उगितः हि एषा परा नदी ऐषुमतितरायाम् च प्राप्नोति । उगितः परा या विहिता । उगितः एषा विहिता । उगितः इति एवम् या विहिता । एवम् अपि भोगवतितरायाम् दोषः भवति । भोगवतितरा भोगवतीतरा । तस्मात् उगितः या नदी उगितः या विहिता इति एवम् एतत् विज्ञास्यते । एवम् विज्ञायमाने शातनितरायाम् दोषः एव । सिद्धम् तु युवोः अनुनासिकत्वात् सिद्धम् एतत् । कथम् । यकारवकारयोः एव इदम् अनुनासिकयोः ग्रहणम् । सन्ति हि यणः सानुनासिकाः निरनुनासिकाः च ।
KA III,240.1-16 Ro V,9-10 tat etat ananyārtham jhalgrahaṇam kartavyam numpratiṣedhaḥ vā vaktavyaḥ . ubhayam na vaktavyam . upariṣṭāt jhalgrahaṇam kriyate tat purastāt apakrakṣyate . evam api sūtraviparyāsaḥ kṛtaḥ bhavati . evam tarhi yogavibhāgaḥ kariṣyate . ugidacām sarvanāmasthāne adhātoḥ . yujeḥ asamāse . tataḥ napuṃsakasya . napuṃsakasya num bhavati . jhalaḥ iti ubhayoḥ śeṣaḥ . tataḥ acaḥ . ajantasya ca napuṃsakaliṅgasya num bhavati . yadi api tāvat etat ugitkāryam parihṛtam idam aparam prāpnoti : śātanitarā pātanitarā . ugitaḥ nadyāḥ ghādiṣu hrasvaḥ bhavati iti anyatarasyām hrasvatvam prasajyeta nityam ca iṣyate . ugitaḥ yā nadī evam etat vijñāyate . ugitaḥ eṣā nadī . ugitaḥ yā parā . atra ca eva doṣaḥ bhavati ugitaḥ hi eṣā parā nadī aiṣumatitarāyām ca prāpnoti . ugitaḥ parā yā vihitā . ugitaḥ eṣā vihitā . ugitaḥ iti evam yā vihitā . evam api bhogavatitarāyām doṣaḥ bhavati . bhogavatitarā bhogavatītarā . tasmāt ugitaḥ yā nadī ugitaḥ yā vihitā iti evam etat vijñāsyate . evam vijñāyamāne śātanitarāyām doṣaḥ eva . siddham tu yuvoḥ anunāsikatvāt siddham etat . katham . yakāravakārayoḥ eva idam anunāsikayoḥ grahaṇam . santi hi yaṇaḥ sānunāsikāḥ niranunāsikāḥ ca .
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.