Library·Atharvaveda Saṃhitā (Śaunaka)·17

Atharvaveda Saṃhitā (Śaunaka) 17

विषासहिं सहमानं सासहानं सहीयांसम् । सहमानं सहोजितं स्वर्जितं गोजितं संधनाजितम् । ईड्यं नाम ह्व इन्द्रम् आयुष्मान् भूयासम् ॥१॥

viṣāsahiṃ sahamānaṃ sāsahānaṃ sahīyāṃsam | sahamānaṃ sahojitaṃ svarjitaṃ gojitaṃ saṃdhanājitam | īḍyaṃ nāma hva indram āyuṣmān bhūyāsam ||1||

Indra of mighty power, overpowering, having overpowered, very powerful, overpowering, power-winning (saho-jít), heaven-winning, kine-winning, booty-winning, to be praised (īḍ), by name, do I call: may I be long-lived.

Translated by William Dwight Whitney (1905)

विषासहिं सहमानं सासहानं सहीयांसम् । सहमानं सहोजितं स्वर्जितं गोजितं संधनाजितम् । ईड्यं नाम ह्व इन्द्रम् प्रियो देवानां भूयासम् ॥२॥

viṣāsahiṃ sahamānaṃ sāsahānaṃ sahīyāṃsam | sahamānaṃ sahojitaṃ svarjitaṃ gojitaṃ saṃdhanājitam | īḍyaṃ nāma hva indram priyo devānāṃ bhūyāsam ||2||

Indra of mighty power etc. etc. do I call: may I be dear to the gods.

Translated by William Dwight Whitney (1905)

विषासहिं सहमानं सासहानं सहीयांसम् । सहमानं सहोजितं स्वर्जितं गोजितं संधनाजितम् । ईड्यं नाम ह्व इन्द्रम् प्रियः प्रजानां भूयासम् ॥३॥

viṣāsahiṃ sahamānaṃ sāsahānaṃ sahīyāṃsam | sahamānaṃ sahojitaṃ svarjitaṃ gojitaṃ saṃdhanājitam | īḍyaṃ nāma hva indram priyaḥ prajānāṃ bhūyāsam ||3||

Indra of mighty power etc. etc. do I call: may I be dear to living beings (prajā́).

Translated by William Dwight Whitney (1905)

विषासहिं सहमानं सासहानं सहीयांसम् । सहमानं सहोजितं स्वर्जितं गोजितं संधनाजितम् । ईड्यं नाम ह्व इन्द्रम् प्रियः पशूनां भूयासम् ॥४॥

viṣāsahiṃ sahamānaṃ sāsahānaṃ sahīyāṃsam | sahamānaṃ sahojitaṃ svarjitaṃ gojitaṃ saṃdhanājitam | īḍyaṃ nāma hva indram priyaḥ paśūnāṃ bhūyāsam ||4||

Indra of mighty power etc. etc. do I call: may I be dear to cattle.

Translated by William Dwight Whitney (1905)

विषासहिं सहमानं सासहानं सहीयांसम् । सहमानं सहोजितं स्वर्जितं गोजितं संधनाजितम् । ईड्यं नाम ह्व इन्द्रम् प्रियः समानानां भूयासम् ॥५॥

viṣāsahiṃ sahamānaṃ sāsahānaṃ sahīyāṃsam | sahamānaṃ sahojitaṃ svarjitaṃ gojitaṃ saṃdhanājitam | īḍyaṃ nāma hva indram priyaḥ samānānāṃ bhūyāsam ||5||

Indra of mighty power etc. etc. do I call: may I be dear to my equals (samāná).

Translated by William Dwight Whitney (1905)

उद् इह्य् उद् इहि सूर्य वर्चसा माभ्युदिहि । द्विषंश् च मह्यं रध्यतु मा चाहं द्विषते रधं तवेद् विष्णो बहूधा वीर्यानि । त्वं नः पृणीहि पशुभिर् विश्वरूपैः सुधायां मा धेहि परमे व्योमन् ॥६॥

ud ihy ud ihi sūrya varcasā mābhyudihi | dviṣaṃś ca mahyaṃ radhyatu mā cāhaṃ dviṣate radhaṃ taved viṣṇo bahūdhā vīryāni | tvaṃ naḥ pṛṇīhi paśubhir viśvarūpaiḥ sudhāyāṃ mā dhehi parame vyoman ||6||

Arise, arise, O sun; arise upon me with splendor; both let my hater be subject to me, and let not me be subject to my hater.—Thine, O Vishṇu, are heroisms manifold; do thou fill us with cattle of all forms; set me in comfort in the highest firmament (vyòman).

Translated by William Dwight Whitney (1905)

उद् इह्य् उद् इहि सूर्य वर्चसा माभ्युदिहि । आंश् च पश्यामि यांश् च न तेषु मा सुमतिं कृधि तवेद् विष्णो बहूधा वीर्यानि । त्वं नः पृणीहि पशुभिर् विश्वरूपैः सुधायां मा धेहि परमे व्योमन् ॥७॥

ud ihy ud ihi sūrya varcasā mābhyudihi | āṃś ca paśyāmi yāṃś ca na teṣu mā sumatiṃ kṛdhi taved viṣṇo bahūdhā vīryāni | tvaṃ naḥ pṛṇīhi paśubhir viśvarūpaiḥ sudhāyāṃ mā dhehi parame vyoman ||7||

Arise, arise, O sun; arise upon me with splendor; both those whom I see and those whom I do not—among them make thou favor for me. Thine, O Vishṇu etc. etc.

Translated by William Dwight Whitney (1905)

मा त्वा दभन्त् सलिले अप्स्व् अन्तर् ये पाशिन उपतिष्ठन्त्य् अत्र । हित्वाशस्तिं दिवम् आरुक्ष एतां स नो मृड सुमतौ ते स्याम तवेद् विष्णो बहूधा वीर्यानि । त्वं नः पृणीहि पशुभिर् विश्वरूपैः सुधायां मा धेहि परमे व्योमन् ॥८॥

mā tvā dabhant salile apsv antar ye pāśina upatiṣṭhanty atra | hitvāśastiṃ divam ārukṣa etāṃ sa no mṛḍa sumatau te syāma taved viṣṇo bahūdhā vīryāni | tvaṃ naḥ pṛṇīhi paśubhir viśvarūpaiḥ sudhāyāṃ mā dhehi parame vyoman ||8||

Let them not damage thee in the sea, within the waters—they who approach there having fetters; quitting imprecation, thou hast ascended that sky; be thou then gracious to us; may we be in thy favor.—Thine, O Vishṇu etc. etc.

Translated by William Dwight Whitney (1905)

त्वं न इन्द्र महते सौभगायादब्धेभिः परि पाह्य् अक्तुभिस् तवेद् विष्णो बहूधा वीर्यानि । त्वं नः पृणीहि पशुभिर् विश्वरूपैः सुधायां मा धेहि परमे व्योमन् ॥९॥

tvaṃ na indra mahate saubhagāyādabdhebhiḥ pari pāhy aktubhis taved viṣṇo bahūdhā vīryāni | tvaṃ naḥ pṛṇīhi paśubhir viśvarūpaiḥ sudhāyāṃ mā dhehi parame vyoman ||9||

Do thou, O Indra, in order to great good-fortune, protect us about with unharmed rays.—Thine, O Vishṇu etc. etc.

Translated by William Dwight Whitney (1905)

त्वं न इन्द्रोतिभिः शिवाभिः शंतमो भव । आरोहंस् त्रिदिवं दिवो गृणानः सोमपीतये प्रियधामा स्वस्तये तवेद् विष्णो बहूधा वीर्यानि । त्वं नः पृणीहि पशुभिर् विश्वरूपैः सुधायां मा धेहि परमे व्योमन् ॥१०॥ १

tvaṃ na indrotibhiḥ śivābhiḥ śaṃtamo bhava | ārohaṃs tridivaṃ divo gṛṇānaḥ somapītaye priyadhāmā svastaye taved viṣṇo bahūdhā vīryāni | tvaṃ naḥ pṛṇīhi paśubhir viśvarūpaiḥ sudhāyāṃ mā dhehi parame vyoman ||10|| 1

Do thou, O Indra, with propitious aids, be most wealful to us—ascending to the triple heaven of the heaven (dív), besung unto soma-drinking, having a dear abode (-dhā́man) unto well-being.—Thine, O Vishnu etc. etc.

Translated by William Dwight Whitney (1905)

त्वम् इन्द्रासि विश्वजित् सर्ववित् पुरुहूतस् त्वम् इन्द्र । त्वम् इन्द्रेमं सुहवं स्तोमम् एरयस्व स नो मृड सुमतौ ते स्याम तवेद् विष्णो बहूधा वीर्याणि । त्वं नः पृणीहि पशुभिर् विश्वरूपैः सुधायां मा धेहि परमे व्योमन् ॥११॥

tvam indrāsi viśvajit sarvavit puruhūtas tvam indra | tvam indremaṃ suhavaṃ stomam erayasva sa no mṛḍa sumatau te syāma taved viṣṇo bahūdhā vīryāṇi | tvaṃ naḥ pṛṇīhi paśubhir viśvarūpaiḥ sudhāyāṃ mā dhehi parame vyoman ||11||

Thou, O Indra, art all-conquering, all-gaining (sarva-víd); much invoked [art] thou, O Indra; do thou, O Indra, send onward this well-invoking praise; be thou gracious to us; may we be in thy favor.—Thine, O Vishṇu etc. etc.

Translated by William Dwight Whitney (1905)

अदब्धो दिवि पृथिव्याम् उतासि न त आपुर् महिमानम् अन्तरिक्षे । अदब्धेन ब्रह्मणा वावृधानः स त्वं न इन्द्र दिवि सं छर्म यछ तवेद् विष्णो बहूधा वीर्याणि । त्वं नः पृणीहि पशुभिर् विश्वरूपैः सुधायां मा धेहि परमे व्योमन् ॥१२॥

adabdho divi pṛthivyām utāsi na ta āpur mahimānam antarikṣe | adabdhena brahmaṇā vāvṛdhānaḥ sa tvaṃ na indra divi saṃ charma yacha taved viṣṇo bahūdhā vīryāṇi | tvaṃ naḥ pṛṇīhi paśubhir viśvarūpaiḥ sudhāyāṃ mā dhehi parame vyoman ||12||

Unharmed in the heaven (dív), also on earth, art thou; they have not attained thy greatness in the atmosphere; increasing with unharmed worship (bráhman), do thou there, O Indra, being in the heaven (dív), bestow protection (çárman) on us.—Thine, O Vishṇu etc. etc.

Translated by William Dwight Whitney (1905)

या त इन्द्र तनूर् अप्सु या पृथिव्यां यान्तर् अग्नौ या ते इन्द्र पवमाने स्वर्विदि । ययेन्द्र तन्वा ऽन्तरिक्षं व्यापिथ तया न इन्द्र तन्वा शर्म यछ तवेद् विष्णो बहूधा वीर्याणि । त्वं नः पृणीहि पशुभिर् विश्वरूपैः सुधायां मा धेहि परमे व्योमन् ॥१३॥

yā ta indra tanūr apsu yā pṛthivyāṃ yāntar agnau yā te indra pavamāne svarvidi | yayendra tanvā 'ntarikṣaṃ vyāpitha tayā na indra tanvā śarma yacha taved viṣṇo bahūdhā vīryāṇi | tvaṃ naḥ pṛṇīhi paśubhir viśvarūpaiḥ sudhāyāṃ mā dhehi parame vyoman ||13||

What body of thine, O Indra, is in the waters, what on the earth, what within the fire; what of thine, O Indra, is in the heaven-gaining (svarvíd) purifying one (pávamāna); with what body, O Indra, thou didst permeate (vi-āp) the atmosphere—with that body, O Indra, bestow thou protection upon us.—Thine, O Vishṇu etc. etc.

Translated by William Dwight Whitney (1905)

त्वाम् इन्द्र ब्रह्मणा वर्धयन्तः सत्त्रं नि षेदुर् ऋषयो नाधमानास् तवेद् विष्णो बहूधा वीर्याणि । त्वं नः पृणीहि पशुभिर् विश्वरूपैः सुधायां मा धेहि परमे व्योमन् ॥१४॥

tvām indra brahmaṇā vardhayantaḥ sattraṃ ni ṣedur ṛṣayo nādhamānās taved viṣṇo bahūdhā vīryāṇi | tvaṃ naḥ pṛṇīhi paśubhir viśvarūpaiḥ sudhāyāṃ mā dhehi parame vyoman ||14||

Increasing thee, O Indra, with worship (bráhman), the imploring seers have sat down [for] the session (sattrá).—Thine, O Vishṇu etc. etc.

Translated by William Dwight Whitney (1905)

त्वं तृतं त्वं पर्य् एष्य् उत्सं सहस्रधारं विदथं स्वर्विदं तवेद् विष्णो बहूधा वीर्याणि । त्वं नः पृणीहि पशुभिर् विश्वरूपैः सुधायां मा धेहि परमे व्योमन् ॥१५॥

tvaṃ tṛtaṃ tvaṃ pary eṣy utsaṃ sahasradhāraṃ vidathaṃ svarvidaṃ taved viṣṇo bahūdhā vīryāṇi | tvaṃ naḥ pṛṇīhi paśubhir viśvarūpaiḥ sudhāyāṃ mā dhehi parame vyoman ||15||

Thou goest about Tṛita (?), thou about the fountain of a thousand streams, the heaven-gaining council.—Thine, O Vishṇu etc. etc.

Translated by William Dwight Whitney (1905)

त्वं रक्षसे प्रदिशश् चतस्रस् त्वं शोचिषा नभसी वि भासि । त्वम् इमा विश्वा भुवनानु तिष्ठस ऋतस्य पन्थाम् अन्व् एषि विद्वांस् तवेद् विष्णो बहूधा वीर्याणि । त्वं नः पृणीहि पशुभिर् विश्वरूपैः सुधायां मा धेहि परमे व्योमन् ॥१६॥

tvaṃ rakṣase pradiśaś catasras tvaṃ śociṣā nabhasī vi bhāsi | tvam imā viśvā bhuvanānu tiṣṭhasa ṛtasya panthām anv eṣi vidvāṃs taved viṣṇo bahūdhā vīryāṇi | tvaṃ naḥ pṛṇīhi paśubhir viśvarūpaiḥ sudhāyāṃ mā dhehi parame vyoman ||16||

Thou defendest the four directions; thou shinest abroad with brightness (çocis) unto the two firmaments (nábhas); thou pursuest (anusthā) all these beings; thou, knowing, followest (anu-i) the way of righteousness.—Thine, O Vishṇu etc. etc.

Translated by William Dwight Whitney (1905)

पञ्चभिः पराङ् तपस्य् एकयार्वाङ् अशस्तिम् एषि सुदिने बाधमानस् तवेद् विष्णो बहूधा वीर्याणि । त्वं नः पृणीहि पशुभिर् विश्वरूपैः सुधायां मा धेहि परमे व्योमन् ॥१७॥

pañcabhiḥ parāṅ tapasy ekayārvāṅ aśastim eṣi sudine bādhamānas taved viṣṇo bahūdhā vīryāṇi | tvaṃ naḥ pṛṇīhi paśubhir viśvarūpaiḥ sudhāyāṃ mā dhehi parame vyoman ||17||

With five thou heatest upward (párān̄), with one hitherward; thou goest driving off the imprecation in good weather (sudína).—Thine, O Vishṇu etc. etc.

Translated by William Dwight Whitney (1905)

त्वम् इन्द्रस् त्वम् महेन्द्रस् त्वं लोकस् त्वं प्रजापतिः । तुभ्यं यज्ञो वि तायते तुभ्यं जुह्वति जुह्वतस् तवेद् विष्णो बहूधा वीर्याणि । त्वं नः पृणीहि पशुभिर् विश्वरूपैः सुधायां मा धेहि परमे व्योमन् ॥१८॥

tvam indras tvam mahendras tvaṃ lokas tvaṃ prajāpatiḥ | tubhyaṃ yajño vi tāyate tubhyaṃ juhvati juhvatas taved viṣṇo bahūdhā vīryāṇi | tvaṃ naḥ pṛṇīhi paśubhir viśvarūpaiḥ sudhāyāṃ mā dhehi parame vyoman ||18||

Thou art Indra, thou great Indra, thou the world, thou Prajāpati; for thee the sacrifice is extended; to thee the offerers make oblation.—Thine, O Vishṇu etc. etc.

Translated by William Dwight Whitney (1905)

असति सत् प्रतिष्ठितं सति भूतं प्रतिष्ठितम् । भूतम् ह भव्य आहितं भव्यं भूते प्रतिष्ठितं तवेद् विष्णो बहूधा वीर्याणि । त्वं नः पृणीहि पशुभिर् विश्वरूपैः सुधायां मा धेहि परमे व्योमन् ॥१९॥

asati sat pratiṣṭhitaṃ sati bhūtaṃ pratiṣṭhitam | bhūtam ha bhavya āhitaṃ bhavyaṃ bhūte pratiṣṭhitaṃ taved viṣṇo bahūdhā vīryāṇi | tvaṃ naḥ pṛṇīhi paśubhir viśvarūpaiḥ sudhāyāṃ mā dhehi parame vyoman ||19||

In the non-existent is the existent made firm; in the existent is being (bhūtá) made firm; being is set in what is to be; what is to be is made firm in being. Thine, O Vishṇu etc. etc.

Translated by William Dwight Whitney (1905)

शुक्रो ऽसि भ्राजो ऽसि । स यथा त्वं भ्राजता भ्राजो ऽस्य् एवाहं भ्राजता भ्राज्यासम् ॥२०॥ २

śukro 'si bhrājo 'si | sa yathā tvaṃ bhrājatā bhrājo 'sy evāhaṃ bhrājatā bhrājyāsam ||20|| 2

Brilliant (çukrá) art thou; shiny art thou; as thou art shiny by the shining one (bhrā́jant), so may I by the shining one shine.

Translated by William Dwight Whitney (1905)

रुचिर् असि रोचो ऽसि । स यथा त्वं रुच्या रोचो ऽस्य् एवाहं पशुभिश् च ब्राह्मणवर्चसेन च रुचिषीय ॥२१॥

rucir asi roco 'si | sa yathā tvaṃ rucyā roco 'sy evāhaṃ paśubhiś ca brāhmaṇavarcasena ca ruciṣīya ||21||

Brightness art thou, bright art thou; as thou by brightness art bright, so may I by both cattle and Brahman-splendor be bright (ruc).

Translated by William Dwight Whitney (1905)

उद्यते नम उदायते नम उदिताय नमः । विराजे नमः स्वराजे नमः सम्राजे नमः ॥२२॥

udyate nama udāyate nama uditāya namaḥ | virāje namaḥ svarāje namaḥ samrāje namaḥ ||22||

To the rising one be obeisance; to the one coming up be obeisance; to the arisen one be obeisance; to the wide ruler (virā́j) be obeisance; to the self-ruler (svarā́j) be obeisance; to the universal ruler (samrā́j) be obeisance.

Translated by William Dwight Whitney (1905)

अस्तंयते नमो ऽस्तमेष्यते नमो ऽस्तमिताय नमः । विराजे नमः स्वराजे नमः सम्राजे नमः ॥२३॥

astaṃyate namo 'stameṣyate namo 'stamitāya namaḥ | virāje namaḥ svarāje namaḥ samrāje namaḥ ||23||

To the setting one be obeisance; to the one about to set be obeisance; to the one that has set be obeisance; to the wide ruler be obeisance; to the self-ruler be obeisance; to the universal ruler be obeisance.

Translated by William Dwight Whitney (1905)

उद् अगाद् अयम् आदित्यो विश्वेन तपसा सह । सपत्नान् मह्यं रन्धयन् मा चाहं द्विषते रधं तवेद् विष्णो बहूधा वीर्याणि । त्वं नः पृणीहि पशुभिर् विश्वरूपैः सुधायां मा धेहि परमे व्योमन् ॥२४॥

ud agād ayam ādityo viśvena tapasā saha | sapatnān mahyaṃ randhayan mā cāhaṃ dviṣate radhaṃ taved viṣṇo bahūdhā vīryāṇi | tvaṃ naḥ pṛṇīhi paśubhir viśvarūpaiḥ sudhāyāṃ mā dhehi parame vyoman ||24||

This Āditya hath arisen, together with all ardor (tápas), making subject to me my rivals; and let me not be subject to my hater.—Thine, O Vishṇu etc. etc.

Translated by William Dwight Whitney (1905)

आदित्य नावम् आरुक्षः शतारित्रां स्वस्तये । अहर् मात्य् अपीपरो रात्रिं सत्राति पारय ॥२५॥

āditya nāvam ārukṣaḥ śatāritrāṃ svastaye | ahar māty apīparo rātriṃ satrāti pāraya ||25||

O Āditya, thou hast ascended a boat of a hundred oars in order to well-being; thou hast made me to pass over the day, make thou me likewise (satrā́) to pass over the night.

Translated by William Dwight Whitney (1905)

सूर्य नावम् आरुक्षः शतारित्रां स्वस्तये । रात्रिं मात्य् अपीपरो ऽहः सत्राति पारय ॥२६॥

sūrya nāvam ārukṣaḥ śatāritrāṃ svastaye | rātriṃ māty apīparo 'haḥ satrāti pāraya ||26||

O sun, thou hast ascended a boat of a hundred oars in order to well-being; thou hast made me to pass over the night, make thou me likewise to pass over the day.

Translated by William Dwight Whitney (1905)

प्रजापतेर् आवृतो ब्रह्मणा वर्मणाहं कश्यपस्य ज्योतिषा वर्चसा च । जरदष्टिः कृतवीर्यो विहायाः सहस्रायुः सुकृतश् चरेयम् ॥२७॥

prajāpater āvṛto brahmaṇā varmaṇāhaṃ kaśyapasya jyotiṣā varcasā ca | jaradaṣṭiḥ kṛtavīryo vihāyāḥ sahasrāyuḥ sukṛtaś careyam ||27||

With Prajāpati's worship (bráhman) [as] defense am I covered, with Kaçyapa's light and splendor; long-lived, of finished heroism, vigorous (? víhāyas), having a thousand life-times, well-made, may I go about.

Translated by William Dwight Whitney (1905)

परिवृतो ब्रह्मणा वर्मणाहम् कश्यपस्य ज्योतिषा वर्चसा च । मा मा प्रापन्न् इषवो दैव्या या मा मानुषीर् अवसृष्टाः वधाय ॥२८॥

parivṛto brahmaṇā varmaṇāham kaśyapasya jyotiṣā varcasā ca | mā mā prāpann iṣavo daivyā yā mā mānuṣīr avasṛṣṭāḥ vadhāya ||28||

Encompassed with worship [as] defense am I, with Kaçyapa's light and splendor; let not the arrows that are the gods' attain me, nor those of men, let loose in order to slay (vadhyā́ya).

Translated by William Dwight Whitney (1905)

ऋतेन गुप्त ऋतुभिश् च सर्वैर् भूतेन गुप्तो भव्येन चाहम् । मा मा प्रापत् पाप्मा मोत मृत्युर् अन्तर् दधे ऽहं सलिलेन वाचः ॥२९॥

ṛtena gupta ṛtubhiś ca sarvair bhūtena gupto bhavyena cāham | mā mā prāpat pāpmā mota mṛtyur antar dadhe 'haṃ salilena vācaḥ ||29||

Guarded by righteousness and by all the seasons, guarded by what is and by what is to be am I; let not evil attain me, nor death; I interpose with a sea of speech.

Translated by William Dwight Whitney (1905)

अग्निर् मा गोप्ता परि पातु विश्वतः उद्यन्त् सूर्यो नुदतां मृत्युपाशान् । व्युछन्तीर् उषसः पर्वता ध्रुवाः सहस्रं प्राणा मय्य् आ यतन्ताम् ॥३०॥ ३

agnir mā goptā pari pātu viśvataḥ udyant sūryo nudatāṃ mṛtyupāśān | vyuchantīr uṣasaḥ parvatā dhruvāḥ sahasraṃ prāṇā mayy ā yatantām ||30|| 3

Let Agni [as] guardian protect me all about; let the sun, rising, thrust [away] the fetters of death; out-shining dawns, firm mountains—let a thousand breaths abide (ā-yat) in me.

Translated by William Dwight Whitney (1905)