त्रिभिर्गुणितार्नव लघवो यस्यां सा तथोक्ता सप्ताविंशल्लघुरित्यर्थः । अवसितिरवसानं तस्मिन् गुरुर्यस्याः सा तथोक्ता इति पूर्वोक्तप्रकारेण सप्तविंशल्लघवो ऽन्ते गुरुः एवं दलयुगलकृततनुः विरचितशरीरा अतिरुचिरा नाम । यथा । समदगजगतिरुरुकुचयुगकृतनततनुरमलवदनकमला । अनवरतमपहरति मम हृदयमिह हि युवतिरियमतिरुचिरा ॥ ४२ ॥ ॥ इति मात्रासमकप्रकरणम् ॥ इति सुल्हणविरचितायां सुकविहदयानन्दिन्याभिधानायां वृत्तरत्नाकरच्छंदोवृत्तौ मात्रावृत्ताध्यायो द्वितीयः समाप्तः ॥ तृतीयो ऽध्यायः समवृत्ताध्यायः उक्तायाम् ग् श्रीः
tribhirguṇitārnava laghavo yasyāṃ sā tathoktā saptāviṃśallaghurityarthaḥ / avasitiravasānaṃ tasmin gururyasyāḥ sā tathoktā iti pūrvoktaprakāreṇa saptaviṃśallaghavo 'nte guruḥ evaṃ dalayugalakṛtatanuḥ viracitaśarīrā atirucirā nāma / yathā / samadagajagatirurukucayugakṛtanatatanuramalavadanakamalā / anavaratamapaharati mama hṛdayamiha hi yuvatiriyamatirucirā || 42 || // iti mātrāsamakaprakaraṇam // iti sulhaṇaviracitāyāṃ sukavihadayānandinyābhidhānāyāṃ vṛttaratnākaracchaṃdovṛttau mātrāvṛttādhyāyo dvitīyaḥ samāptaḥ // tṛtīyo 'dhyāyaḥ samavṛttādhyāyaḥ uktāyām g śrīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकाक्षरायां जातौ एको गुरुर्यस्य वृत्तस्य पादे तद्वृत्तं श्रीर्नाम । यथा । श्रीस्तत्तैलम् ॥ १ ॥ अत्युक्तायाम् गौ स्त्री
ekākṣarāyāṃ jātau eko gururyasya vṛttasya pāde tadvṛttaṃ śrīrnāma / yathā / śrīstattailam || 1 || atyuktāyām gau strī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुरुद्वयं यत्र तद्वृत्तं स्त्री नाम । यथा । आद्या सा स्त्री गौरी पायात् ॥ २ ॥ मध्यायाम् मो नारी
gurudvayaṃ yatra tadvṛttaṃ strī nāma / yathā / ādyā sā strī gaurī pāyāt || 2 || madhyāyām mo nārī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र मगणस्तद्वृत्तं नारी नाम । श्रीनारीगोविंदौ भूयास्तवोद्बुद्ध्यै ॥ ३ ॥ रो मृगी
yatra magaṇastadvṛttaṃ nārī nāma / śrīnārīgoviṃdau bhūyāstavodbuddhyai || 3 || ro mṛgī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र रगणस्तद्वृत्तं मृगी नाम । यथा । कथ्यतां यात्यसौ गीतगा हा मृगी ॥ ४ ॥ प्रतिष्ठायाम् म्गौ चेत्कन्या
yatra ragaṇastadvṛttaṃ mṛgī nāma / yathā / kathyatāṃ yātyasau gītagā hā mṛgī || 4 || pratiṣṭhāyām mgau cetkanyā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चेद्यदि पादे मगणगुरू भवतः तद्वृत्तं कन्या नाम । यथा । कामक्रीडारूढायासा । एताः कन्या कीदृश्यास्ताः ॥ तथा च । सर्वेषां यः सामान्यर्द्धिः । तस्येशस्स्ताद्भूयो वृद्ध्यै ॥ ५ ॥ सुप्रतिष्ठायाम् भ्गौ गिति पंक्तिः
cedyadi pāde magaṇagurū bhavataḥ tadvṛttaṃ kanyā nāma / yathā / kāmakrīḍārūḍhāyāsā / etāḥ kanyā kīdṛśyāstāḥ // tathā ca / sarveṣāṃ yaḥ sāmānyarddhiḥ / tasyeśasstādbhūyo vṛddhyai || 5 || supratiṣṭhāyām bhgau giti paṃktiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र भगणो द्वौ गुरू भवतः तद्वृत्तं पंक्तिर्नाम भवति । यथा । व्योमनि नीलां नीरदपंक्तिम् । वीक्ष्य विपन्नाः प्रोषितवध्वः ॥ ६ ॥ गायत्र्याम् त्यौ स्तस्तनुमध्या
yatra bhagaṇo dvau gurū bhavataḥ tadvṛttaṃ paṃktirnāma bhavati / yathā / vyomani nīlāṃ nīradapaṃktim / vīkṣya vipannāḥ proṣitavadhvaḥ || 6 || gāyatryām tyau stastanumadhyā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र तगणयगणौ भवतः तद्वृत्तं तनुमध्या नाम । यथा । कस्यापि महद्भिः पुण्यैरनुकूला । श्यामा तनुमध्या गेहे भवति स्त्री ॥ ७ ॥ शशिवदना न्यौ
yatra tagaṇayagaṇau bhavataḥ tadvṛttaṃ tanumadhyā nāma / yathā / kasyāpi mahadbhiḥ puṇyairanukūlā / śyāmā tanumadhyā gehe bhavati strī || 7 || śaśivadanā nyau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र नगणयगणौ भवतस्तद्वृत्तं शशिवदना नाम । यथा । मलयजलेपः कुवलयशय्या । दहति वियोगे शशिवदनायाः ॥ ८ ॥ त्सौ चेद्वसुमती
yatra nagaṇayagaṇau bhavatastadvṛttaṃ śaśivadanā nāma / yathā / malayajalepaḥ kuvalayaśayyā / dahati viyoge śaśivadanāyāḥ || 8 || tsau cedvasumatī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चेत्तगणसगणौ पादे भवतः तद्वृत्तं वसुमती नाम । यथा । पृथ्वी धृतवती राज्ञा नयवता । मुद्यज्जनपदा श्लाघ्या वसुमती ॥ ९ ॥ उष्णिहि मधुमतिननगाः
cettagaṇasagaṇau pāde bhavataḥ tadvṛttaṃ vasumatī nāma / yathā / pṛthvī dhṛtavatī rājñā nayavatā / mudyajjanapadā ślāghyā vasumatī || 9 || uṣṇihi madhumatinanagāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नगणनगणगुरवो यत्र तद्वृत्तं मधुमती नाम । यथा ॥ १० ॥ म्सौ गः स्यान्मदलेखा
nagaṇanagaṇaguravo yatra tadvṛttaṃ madhumatī nāma / yathā || 10 || msau gaḥ syānmadalekhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मगणसगणौ गुरुश्च यत्र तद्वृत्तं मदनलेखा नाम । यथा । लावण्याम्भसि मग्ने तस्याः काममहेभे । भ्रष्टेयं स्तनकुम्भाद्रोमलीमदलेखा ॥ ११ ॥ कुमारललिता ज्सौ ग्
magaṇasagaṇau guruśca yatra tadvṛttaṃ madanalekhā nāma / yathā / lāvaṇyāmbhasi magne tasyāḥ kāmamahebhe / bhraṣṭeyaṃ stanakumbhādromalīmadalekhā || 11 || kumāralalitā jsau g
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जगणसगणौ गुरुश्च यत्र तद्वृत्तं कुमारललिता नाम । यथा । कुमारललितानि प्रमोदजननानि । नयाभिमुदमग्र्यां विलोक्य नमनीका ॥ (?) १२ ॥ सरगा हंसमाला
jagaṇasagaṇau guruśca yatra tadvṛttaṃ kumāralalitā nāma / yathā / kumāralalitāni pramodajananāni / nayābhimudamagryāṃ vilokya namanīkā || (?) 12 || saragā haṃsamālā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र सगणरगणगुरवस्तद्वृत्तं हंसमाला नाम । यथा । शरदि प्रेक्ष्य यान्तीं मुदितां हंसमालाम् । त्यजति प्रेयसीं कः सुखलिप्सुः स्वतन्त्रः ॥ १३ ॥ अनुष्टुभि मो मो गो गो विद्युन्माला
yatra sagaṇaragaṇaguravastadvṛttaṃ haṃsamālā nāma / yathā / śaradi prekṣya yāntīṃ muditāṃ haṃsamālām / tyajati preyasīṃ kaḥ sukhalipsuḥ svatantraḥ || 13 || anuṣṭubhi mo mo go go vidyunmālā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वौ मगणौ द्वौ गुरू च यत्र तद्वृत्तं विद्युन्माला नाम । यथा । चतुर्भिर्यतिः । यथा ममैव छंदसि । मौ गौ वेदैर्विद्युन्माला । व्योम्नि व्याप्ते तप्तरेखानाकुर्वन्ती वंग्यांमानम्रां त्वां भर्तुः स्त्रीणां जागर्यका विद्युन्माला ॥ (??) १४ ॥ भौ गिति चित्रपदा गः
dvau magaṇau dvau gurū ca yatra tadvṛttaṃ vidyunmālā nāma / yathā / caturbhiryatiḥ / yathā mamaiva chaṃdasi / mau gau vedairvidyunmālā / vyomni vyāpte taptarekhānākurvantī vaṃgyāṃmānamrāṃ tvāṃ bhartuḥ strīṇāṃ jāgaryakā vidyunmālā || (??) 14 || bhau giti citrapadā gaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगणद्वयं गुरू च यत्र तद्वृत्तं चित्रपदा नाम । यथा । नूपुरशब्दमनोज्ञं ताललयान्वितगीतम् । पीनपयोधरयुग्मा नृत्यति विचित्रपदेयम् ॥ १५ ॥ माणवकं भात्तलगाः
bhagaṇadvayaṃ gurū ca yatra tadvṛttaṃ citrapadā nāma / yathā / nūpuraśabdamanojñaṃ tālalayānvitagītam / pīnapayodharayugmā nṛtyati vicitrapadeyam || 15 || māṇavakaṃ bhāttalagāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगणतगणलघुगुरवो यत्र तद्वृत्तं माणवकं नाम । यथा । वाञ्छसि शं चेद्विपुलं तर्हि सखे मुञ्च शठ - मेधा किं ज्ञास्य रुचिं मित्रमपि त्वचपलम् ॥ (?) चतुर्भिर्यतिरित्याम्नायः । माणवकाक्रीडितमिति पिंगलः ॥ १६ ॥ म्नौ गौ हंसरुतमेतत्
bhagaṇatagaṇalaghuguravo yatra tadvṛttaṃ māṇavakaṃ nāma / yathā / vāñchasi śaṃ cedvipulaṃ tarhi sakhe muñca śaṭha - medhā kiṃ jñāsya ruciṃ mitramapi tvacapalam // (?) caturbhiryatirityāmnāyaḥ / māṇavakākrīḍitamiti piṃgalaḥ || 16 || mnau gau haṃsarutametat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र मगणनगणौ द्वौ गुरू तद्वृत्तं हंसरुतं नाम । यथा । दृष्ट्वा कासकुसुमानि श्रुत्वा हंसरुतमेतत् । कामार्तः शरदि पान्थ कष्टं जीवति निकृष्टः ॥ १७ ॥ र्जौ समानिका गलौ च
yatra magaṇanagaṇau dvau gurū tadvṛttaṃ haṃsarutaṃ nāma / yathā / dṛṣṭvā kāsakusumāni śrutvā haṃsarutametat / kāmārtaḥ śaradi pāntha kaṣṭaṃ jīvati nikṛṣṭaḥ || 17 || rjau samānikā galau ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रगणजगणौ गुरुलघू च यत्र तद्वृत्तं समानिका नाम । यथा । ते समानिका च यान्ति शत्रवो भयेन धीर । राजसंपदं विहाय यद्यजेयबाहवो ऽपि ॥ १८ ॥ प्रमाणिका जरौ लगौ
ragaṇajagaṇau gurulaghū ca yatra tadvṛttaṃ samānikā nāma / yathā / te samānikā ca yānti śatravo bhayena dhīra / rājasaṃpadaṃ vihāya yadyajeyabāhavo 'pi || 18 || pramāṇikā jarau lagau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जगणरगणौ लघुगुरू यत्र तद्वृत्तं प्रमाणिका नाम । यथा । प्रवाति दक्षिणानिलः सुपुष्पिताम्रकिंशुकः । वसंत एष सांप्रतं प्रमाणिका ऽत्र कोकिला ॥ १९ ॥ [चम्पकमाला चेद्भमसा गः
jagaṇaragaṇau laghugurū yatra tadvṛttaṃ pramāṇikā nāma / yathā / pravāti dakṣiṇānilaḥ supuṣpitāmrakiṃśukaḥ / vasaṃta eṣa sāṃprataṃ pramāṇikā 'tra kokilā || 19 || [campakamālā cedbhamasā gaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगणमगणसगणाः गुरुश्च यत्र तद्वृत्तं चंपकमाला नाम] ॥ २० ॥ [नाराचकं तरौ लगौ
bhagaṇamagaṇasagaṇāḥ guruśca yatra tadvṛttaṃ caṃpakamālā nāma] || 20 || [nārācakaṃ tarau lagau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तगणरगणौ लघुगुरू च यत्र तद्वृत्तं नाराचकं नाम । यथा] ॥ २१ ॥ वितानमाभ्यां यदन्यत्
tagaṇaragaṇau laghugurū ca yatra tadvṛttaṃ nārācakaṃ nāma / yathā] || 21 || vitānamābhyāṃ yadanyat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आभ्यां समानिकाप्रमाणिकाभ्यां यदन्यदष्टाक्षरं छन्दस्तद्वितानं नाम । आभ्यां यदन्यदिति ब्रुवन् सूत्रकारो वितानस्यानेकप्रकारत्वं दर्शयति । अन्यथा गणनियमं ब्रूयात् । यथा । ज्योत्स्नावितानमैन्दवं पश्य प्रिये मनोरमम् । कोपं त्यज प्रियं भज स्त्रीणां प्रियं हि यौवनम् ॥ अन्यच्च । तस्याः स्मरामि सुंदरं चन्द्रोपमानमाननम् । कंदर्पचापभंगुरं श्रुतिभ्रमोपशोभितमिति ॥ अपि च । कंकालमालधारणं कंदर्पदर्पहारिणम् । संसारबन्धमोचनं वंदामहे त्रिलोचनम् ॥ ‘अन्यदतो हि वितानमिऽति श्वेतपटजयदेवेन यदुक्तम् । इत्यनेन गतार्थत्वात् ॥ २२ ॥ बृहत्याम् रान्नसाविह हलमुखी
ābhyāṃ samānikāpramāṇikābhyāṃ yadanyadaṣṭākṣaraṃ chandastadvitānaṃ nāma / ābhyāṃ yadanyaditi bruvan sūtrakāro vitānasyānekaprakāratvaṃ darśayati / anyathā gaṇaniyamaṃ brūyāt / yathā / jyotsnāvitānamaindavaṃ paśya priye manoramam / kopaṃ tyaja priyaṃ bhaja strīṇāṃ priyaṃ hi yauvanam // anyacca / tasyāḥ smarāmi suṃdaraṃ candropamānamānanam / kaṃdarpacāpabhaṃguraṃ śrutibhramopaśobhitamiti // api ca / kaṃkālamāladhāraṇaṃ kaṃdarpadarpahāriṇam / saṃsārabandhamocanaṃ vaṃdāmahe trilocanam // ‘anyadato hi vitānami'ti śvetapaṭajayadevena yaduktam / ityanena gatārthatvāt || 22 || bṛhatyām rānnasāviha halamukhī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र रगणनगणसगणास्तद्वृत्तं हलमुखी नाम । यथा । निंदितां वपुषि पुरुषद्वेषिणीं विरदशनाम् । तां सखे परिणयविधौ दूरतस्त्यज हलमुखीम् ॥ २३ ॥ भुजगशिशुभृता नौ मः
yatra ragaṇanagaṇasagaṇāstadvṛttaṃ halamukhī nāma / yathā / niṃditāṃ vapuṣi puruṣadveṣiṇīṃ viradaśanām / tāṃ sakhe pariṇayavidhau dūratastyaja halamukhīm || 23 || bhujagaśiśubhṛtā nau maḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वौ नगणौ मगणश्च यत्र तद्वृत्तं भुजगशिशुभृता नाम । सप्तभिर्यतिरित्याम्नायः । यथा । वरतरुलवलीवल्लीकिसलयगहनछिन्नाः । भुजगशिशुभृता रम्या मलयगिरिवनोद्देशाः ॥ २४ ॥ पंक्तौ म्सौ ज्गौ शुद्धविराडिदं मतम्
dvau nagaṇau magaṇaśca yatra tadvṛttaṃ bhujagaśiśubhṛtā nāma / saptabhiryatirityāmnāyaḥ / yathā / varatarulavalīvallīkisalayagahanachinnāḥ / bhujagaśiśubhṛtā ramyā malayagirivanoddeśāḥ || 24 || paṃktau msau jgau śuddhavirāḍidaṃ matam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मगणसगणजगणा गुरुश्च यत्र तद्वृत्तं शुद्धविराट् नाम । यथा । कुर्वन् राज्यमपीह संततं कामक्रोधविवर्जितः सदा । मित्रो मे न समोभयानतः(?) सत्यं शुद्धविराडसि प्रभो ॥ २५ ॥ म्नौ य्गौ चेति पणव नामेदम्
magaṇasagaṇajagaṇā guruśca yatra tadvṛttaṃ śuddhavirāṭ nāma / yathā / kurvan rājyamapīha saṃtataṃ kāmakrodhavivarjitaḥ sadā / mitro me na samobhayānataḥ(?) satyaṃ śuddhavirāḍasi prabho || 25 || mnau ygau ceti paṇava nāmedam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र मगणनगणयगणा गुरुश्च यत्र तद्वृत्तं पणव नाम । पञ्चभिर्यतिः । यथा । यासां वक्ष्यसि घनवक्षोजे हारः संप्रति शुशुभे तारः । पादौ नूपुररववाचालौ भ्रातस्ताः पणवनिताः पश्य ॥ २६ ॥ र्जौ रगौ मयूरसारिणी स्यात्
yatra magaṇanagaṇayagaṇā guruśca yatra tadvṛttaṃ paṇava nāma / pañcabhiryatiḥ / yathā / yāsāṃ vakṣyasi ghanavakṣoje hāraḥ saṃprati śuśubhe tāraḥ / pādau nūpuraravavācālau bhrātastāḥ paṇavanitāḥ paśya || 26 || rjau ragau mayūrasāriṇī syāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रगणजगणरगणा गुरुश्च यत्र तद्वृत्तं मयूरसारिणी नाम । यथा । विस्तारेण बर्हिभाररम्या बर्हिणी मयूरसारणीयम् । गर्जितं निशम्य वारिदानां नृत्यति प्रमोदनिर्भराङ्गी ॥ २७ ॥ भ्मौ सगयुक्तौ रुक्मवतीयम्
ragaṇajagaṇaragaṇā guruśca yatra tadvṛttaṃ mayūrasāriṇī nāma / yathā / vistāreṇa barhibhāraramyā barhiṇī mayūrasāraṇīyam / garjitaṃ niśamya vāridānāṃ nṛtyati pramodanirbharāṅgī || 27 || bhmau sagayuktau rukmavatīyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगणमगणसगणा गुरुश्च यत्र तद्वृत्तं रुक्मवती नाम । यथा । चेतसि यस्या जीवितनाथस्तत्प्रियकार्यासक्तमनस्का । देवगुरुश्वश्रूद्विजभक्ता रुक्मवती स्यात्कीर्तिमती वा ॥ २८ ॥ ज्ञेया मत्ता मभसगयुक्ता
bhagaṇamagaṇasagaṇā guruśca yatra tadvṛttaṃ rukmavatī nāma / yathā / cetasi yasyā jīvitanāthastatpriyakāryāsaktamanaskā / devaguruśvaśrūdvijabhaktā rukmavatī syātkīrtimatī vā || 28 || jñeyā mattā mabhasagayuktā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मगणभगणसगणगुरवो यत्र तद्वृत्तं मत्ता नाम । चतुर्भिर्यतिरित्याम्नायः । यथा । यच्चूताग्रे स्मरशरबंधौ बद्धावासा पिकसहवयः । गायन्त्येताः कलमिति मत्तास्तन्मध्ये ऽहं सखि मधुरेषः ॥ २९ ॥ नरजगैर्भवेन्मनोरमा
magaṇabhagaṇasagaṇaguravo yatra tadvṛttaṃ mattā nāma / caturbhiryatirityāmnāyaḥ / yathā / yaccūtāgre smaraśarabaṃdhau baddhāvāsā pikasahavayaḥ / gāyantyetāḥ kalamiti mattāstanmadhye 'haṃ sakhi madhureṣaḥ || 29 || narajagairbhavenmanoramā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र नगणरगणजगणगुरवो तद्वृत्तं मनोरमा नाम । यथा । युवतिरिंदुसुंदरानना पृथुघनस्तनी कृशोदरी । गुरुनितम्बभारमंथरा हरति मे मनो मनोरमा ॥ ३० ॥ त्जौ जो गुरुणेयमुपस्थिता
yatra nagaṇaragaṇajagaṇaguravo tadvṛttaṃ manoramā nāma / yathā / yuvatiriṃdusuṃdarānanā pṛthughanastanī kṛśodarī / gurunitambabhāramaṃtharā harati me mano manoramā || 30 || tjau jo guruṇeyamupasthitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तगणजगणौ जगणो गुरुश्च तद्वृत्तं उपस्थिता नाम । अत्र द्वाभ्यामष्टभिश्च यतिरित्येके । यथा । त्यक्त्वा निजशस्त्रमुपस्थिता ये प्रांजलयस्तव शत्रवः । तेषामवनीश्वर जीवितं दत्तं भवता समराजिरे ॥ ३१ ॥ त्रिष्टुभि स्यादिन्द्रवज्रा यदि तौ जगौ गः
tagaṇajagaṇau jagaṇo guruśca tadvṛttaṃ upasthitā nāma / atra dvābhyāmaṣṭabhiśca yatirityeke / yathā / tyaktvā nijaśastramupasthitā ye prāṃjalayastava śatravaḥ / teṣāmavanīśvara jīvitaṃ dattaṃ bhavatā samarājire || 31 || triṣṭubhi syādindravajrā yadi tau jagau gaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र तगणौ द्वौ जगणो गुरू च तद्वृत्तं इन्द्रवज्रा नाम । यथा । स्यादिन्द्रवज्रादि कर्कशं मे चेतो यदीये विरहागमे ऽस्मिन् । नूनं तदानीं यदि तद्वियोग- संतापसंयत्सहनक्षमः स्याम् ॥ ३२ ॥ उपेन्द्रवज्रा जतजास्ततो गौ
yatra tagaṇau dvau jagaṇo gurū ca tadvṛttaṃ indravajrā nāma / yathā / syādindravajrādi karkaśaṃ me ceto yadīye virahāgame 'smin / nūnaṃ tadānīṃ yadi tadviyoga- saṃtāpasaṃyatsahanakṣamaḥ syām || 32 || upendravajrā jatajāstato gau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र जगणतगणजगणा द्वौ गुरू च तद्वृत्तं उपेन्द्रवज्रा नाम । यथा । उपेन्द्रवज्रादि महाभिघाता प्रयान्ति नाशं स्मरतो नरस्य । अहर्निशं त्वां विजितामरेश श्रीकृष्ण विष्णोर्गुरु मे प्रसादम् ॥ ३३ ॥ अनंतरोदीरितलक्ष्मभाजौ पादौ यदीयावुपजातयस्ताः । इत्थं किलान्यास्वपि मिश्रितासु स्मरन्ति जातिष्विदमेव नाम
yatra jagaṇatagaṇajagaṇā dvau gurū ca tadvṛttaṃ upendravajrā nāma / yathā / upendravajrādi mahābhighātā prayānti nāśaṃ smarato narasya / aharniśaṃ tvāṃ vijitāmareśa śrīkṛṣṇa viṣṇorguru me prasādam || 33 || anaṃtarodīritalakṣmabhājau pādau yadīyāvupajātayastāḥ / itthaṃ kilānyāsvapi miśritāsu smaranti jātiṣvidameva nāma
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न विद्यन्ते ऽन्तरं व्यवधानं यस्य तदनंतरं उदीरितमुक्तं लक्ष्म लक्षणम् । भजत इति यस्याः पादौ तावनंतरोदीरितभाजौ इन्द्रवज्रोपेन्द्रवज्रयोरित्यर्थः । इत्थममुना प्रकारेणान्यास्वपि उक्ताप्रभृतिषु जातिषु मिश्रितास्विदमेवोपजातिं नाम स्मरन्ति वदन्ति छंदोविदः । यथा । विहाय पंकेरुहकाननानि स्फारस्फुरत्केतकमभ्युपास्य । मेघागमे ऽस्मिन्नुपजातिसर्वे भ्रमन्त्यमी षट्चरणा रणंतः ॥ एवमन्यान्यप्युदाहरणानि कुमारसम्भवादिमहाकाव्येषु दृष्टव्यानि । समवृत्ताध्याये ऽपि प्रसंगादुपजातीनां पाठा लाघवार्थः । एषां प्रस्तारवशाच्चतुर्दशप्रकारा भवन्ति । ते च लेखकेन पूर्वपत्रे रचिताः । अत्र प्रथमगणकृत एव विशेषः । जत एव प्रस्तार्यन्तो । यथा । ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ॥ ३४ ॥ सान्द्रपदं भ्तौ नगगुरुभिश्च
na vidyante 'ntaraṃ vyavadhānaṃ yasya tadanaṃtaraṃ udīritamuktaṃ lakṣma lakṣaṇam / bhajata iti yasyāḥ pādau tāvanaṃtarodīritabhājau indravajropendravajrayorityarthaḥ / itthamamunā prakāreṇānyāsvapi uktāprabhṛtiṣu jātiṣu miśritāsvidamevopajātiṃ nāma smaranti vadanti chaṃdovidaḥ / yathā / vihāya paṃkeruhakānanāni sphārasphuratketakamabhyupāsya / meghāgame 'sminnupajātisarve bhramantyamī ṣaṭcaraṇā raṇaṃtaḥ // evamanyānyapyudāharaṇāni kumārasambhavādimahākāvyeṣu dṛṣṭavyāni / samavṛttādhyāye 'pi prasaṃgādupajātīnāṃ pāṭhā lāghavārthaḥ / eṣāṃ prastāravaśāccaturdaśaprakārā bhavanti / te ca lekhakena pūrvapatre racitāḥ / atra prathamagaṇakṛta eva viśeṣaḥ / jata eva prastāryanto / yathā / ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ || 34 || sāndrapadaṃ bhtau nagagurubhiśca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगणतगणनगणा द्वौ गुरू तत्र तद्वृत्तं सान्द्रपदं नाम । यथा ॥ ३५ ॥ नजजलगैर्गदिता सुमुखी
bhagaṇatagaṇanagaṇā dvau gurū tatra tadvṛttaṃ sāndrapadaṃ nāma / yathā || 35 || najajalagairgaditā sumukhī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नगणजगणजगणा लघुगुरू च यत्र तद्वृत्तं सुमुखी नाम । पंचभिर्यतिरित्याम्नायः । यथा । सुतजननी सुकुलप्रभवा मृदुवचना सुरते चतुरा । भवति गृहे विपुलैः सुकृतैः मृगनयना युवतिः सुमुखी ॥ ३६ ॥ दोधकवृत्तमिदं भभभाद्गौ
nagaṇajagaṇajagaṇā laghugurū ca yatra tadvṛttaṃ sumukhī nāma / paṃcabhiryatirityāmnāyaḥ / yathā / sutajananī sukulaprabhavā mṛduvacanā surate caturā / bhavati gṛhe vipulaiḥ sukṛtaiḥ mṛganayanā yuvatiḥ sumukhī || 36 || dodhakavṛttamidaṃ bhabhabhādgau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र भगणत्रयं द्वौ गुरू च तद्वृत्तं दोधकं नाम । यथा । यस्य नरस्य भवेदिह साक्षाद्वृत्तमदोधकयोरपि तुल्यम् । तेन समं कथमर्थवतापि प्रेमकथां कथयामि वयस्ये ॥ ३७ ॥ शालिन्युक्ता म्तौ तगौ गो ऽब्धिलोकैः
yatra bhagaṇatrayaṃ dvau gurū ca tadvṛttaṃ dodhakaṃ nāma / yathā / yasya narasya bhavediha sākṣādvṛttamadodhakayorapi tulyam / tena samaṃ kathamarthavatāpi premakathāṃ kathayāmi vayasye || 37 || śālinyuktā mtau tagau go 'bdhilokaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र मगणतगणतगणा द्वौ गुरू च तद्वृत्तं शालिनी नाम । चतुर्भिः सप्तभिर्यतिरित्याम्नायः । यथा । नो जानीते शालिनी वारायार्यप्रायेणेह स्तादभेदं मनुष्यः । सो ऽपि प्रेम प्राप्य देवीप्रियायाः धुर्यात्मानं वेत्ति वैदग्धभाजाम् ॥ ३८ ॥ वातोर्मीयं गदिता म्भौ तगौ गः
yatra magaṇatagaṇatagaṇā dvau gurū ca tadvṛttaṃ śālinī nāma / caturbhiḥ saptabhiryatirityāmnāyaḥ / yathā / no jānīte śālinī vārāyāryaprāyeṇeha stādabhedaṃ manuṣyaḥ / so 'pi prema prāpya devīpriyāyāḥ dhuryātmānaṃ vetti vaidagdhabhājām || 38 || vātormīyaṃ gaditā mbhau tagau gaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मगणभगणतगणा गुरुद्वयं यत्र तद्वृत्तं वातोर्मी नाम । अत्र वक्ष्यामणसूत्रे च विशेषानभिधानात्प्रागुक्तैव यतिर्यथा । बलाद्वातोर्मय एते सनक्राः सामुद्राणां सलिलानां समूहाः । आब्रह्मादीनपि संहृत्य लोकान् येषामन्तः सुखशायी मुरारिः ॥ ३९ ॥ म्भौ न्लौ गः स्याद्भ्रमरविलसितम्
magaṇabhagaṇatagaṇā gurudvayaṃ yatra tadvṛttaṃ vātormī nāma / atra vakṣyāmaṇasūtre ca viśeṣānabhidhānātprāguktaiva yatiryathā / balādvātormaya ete sanakrāḥ sāmudrāṇāṃ salilānāṃ samūhāḥ / ābrahmādīnapi saṃhṛtya lokān yeṣāmantaḥ sukhaśāyī murāriḥ || 39 || mbhau nlau gaḥ syādbhramaravilasitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मगणभगणनगणा लघुगुरू च यत्र तद्वृत्तं भ्रमरविलसितं नाम । प्राच्येव यतिर्यथा । त्यक्त्वा मानं चरणविपतितस्तन्मन्ये ऽहं प्रिय सखि नियतम् । त्वद्वक्त्राब्जभ्रमरविलसितं कर्तुं वांछत्ययमिह दयितः ॥ ४० ॥ पञ्चरसैर्श्रीर्भतनगगैः स्यात्
magaṇabhagaṇanagaṇā laghugurū ca yatra tadvṛttaṃ bhramaravilasitaṃ nāma / prācyeva yatiryathā / tyaktvā mānaṃ caraṇavipatitastanmanye 'haṃ priya sakhi niyatam / tvadvaktrābjabhramaravilasitaṃ kartuṃ vāṃchatyayamiha dayitaḥ || 40 || pañcarasairśrīrbhatanagagaiḥ syāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगणतगणनगणा द्वौ गुरू च यत्र तद्वृत्तं श्रीः नाम । पंचभिः षड्भिर्यतिर्यथा । द्रव्यविमोहाज्जलनिधियानं संगरभूमौ त्यजति च देहम् । कृत्यमकृत्यं गणयति नैव श्रीरसलुब्धो ध्रुवमिह जन्तुः ॥ ४१ ॥ कुड्मलदंतीत्येके । रो नराविह रथोद्धता लगौ
bhagaṇatagaṇanagaṇā dvau gurū ca yatra tadvṛttaṃ śrīḥ nāma / paṃcabhiḥ ṣaḍbhiryatiryathā / dravyavimohājjalanidhiyānaṃ saṃgarabhūmau tyajati ca deham / kṛtyamakṛtyaṃ gaṇayati naiva śrīrasalubdho dhruvamiha jantuḥ || 41 || kuḍmaladaṃtītyeke / ro narāviha rathoddhatā lagau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र रगणनगणरगणा लघुगुरू च तद्वृत्तं रथोद्धता नाम । यथा । लग्न एव पदयोरथोद्धतान्यायताक्षिवचनानि संवृणु । सत्रवाभिरिति या प्रबोधिता तां स्मरामि निजजीवितौषधिम् ॥ ४२ ॥ स्वागतेति रनभाद्गुरुयुग्मम्
yatra ragaṇanagaṇaragaṇā laghugurū ca tadvṛttaṃ rathoddhatā nāma / yathā / lagna eva padayorathoddhatānyāyatākṣivacanāni saṃvṛṇu / satravābhiriti yā prabodhitā tāṃ smarāmi nijajīvitauṣadhim || 42 || svāgateti ranabhādguruyugmam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य पादे रगणनगणभगणा गुरू च तद्वृत्तं स्वागता नाम । यथा । सर्वलोकसुखदास्वपि वर्षास्वागतासु न सुखी रिपुवर्गः । विन्ध्यवर्मनृपते तव खड्गभ्रान्तिभाजमचिरामभिवीक्ष्य ॥ ४३ ॥ ननसगगुरुरचिता वृन्ता
yasya pāde ragaṇanagaṇabhagaṇā gurū ca tadvṛttaṃ svāgatā nāma / yathā / sarvalokasukhadāsvapi varṣāsvāgatāsu na sukhī ripuvargaḥ / vindhyavarmanṛpate tava khaḍgabhrāntibhājamacirāmabhivīkṣya || 43 || nanasagagururacitā vṛntā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वौ नगणौ सगणो गुरुद्वयं यस्य पादे तद्वृत्तं वृन्ता नाम । अत्र मण्डूकप्लुतन्यायेन शालिन्युक्तेति सूत्रादब्धिलोकैरिति पदमनुवर्तते । तेन हि चतुर्भिर्यतिः । यथा । मधुकरचरणभराक्रान्तं पथ तदिह कुसुममिदं वृन्तात् । कथयति विषयवियुक्तानां विधिपरिणतिमिव लोकानाम् ॥ ४४ ॥ ननरलगुरुभिश्च भद्रिका
dvau nagaṇau sagaṇo gurudvayaṃ yasya pāde tadvṛttaṃ vṛntā nāma / atra maṇḍūkaplutanyāyena śālinyukteti sūtrādabdhilokairiti padamanuvartate / tena hi caturbhiryatiḥ / yathā / madhukaracaraṇabharākrāntaṃ patha tadiha kusumamidaṃ vṛntāt / kathayati viṣayaviyuktānāṃ vidhipariṇatimiva lokānām || 44 || nanaralagurubhiśca bhadrikā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वौ नगणौ रगणो लघुगुरू च यत्र तद्वृत्तं भद्रिका नाम । यथा । विविधपरकथाप्रगल्भवागतिविरलविसंस्थुलद्विजा । कपिलचिकुरसंचया कृशा न भवति वनिता प्रभद्रिका ॥ ४५ ॥ श्येनिका रजौ रलौ गुरुर्यदा
dvau nagaṇau ragaṇo laghugurū ca yatra tadvṛttaṃ bhadrikā nāma / yathā / vividhaparakathāpragalbhavāgativiralavisaṃsthuladvijā / kapilacikurasaṃcayā kṛśā na bhavati vanitā prabhadrikā || 45 || śyenikā rajau ralau gururyadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रगनजगणरगणा लघुगुरू च यत्र तद्वृत्तं श्येनिका नाम । यथा । श्येनिकाशृगालसंकुले रणे विंध्यवर्मदेव ये त्वया हताः । शत्रवस्त एव तारकाश्रयं तन्वते विमानगाः सुरावृताः ॥ ४६ ॥ उपस्थितमिदं ज्सौ ताद्गकारौ
raganajagaṇaragaṇā laghugurū ca yatra tadvṛttaṃ śyenikā nāma / yathā / śyenikāśṛgālasaṃkule raṇe viṃdhyavarmadeva ye tvayā hatāḥ / śatravasta eva tārakāśrayaṃ tanvate vimānagāḥ surāvṛtāḥ || 46 || upasthitamidaṃ jsau tādgakārau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जगणसगणतगणा द्वौ गुरू च यत्र तद्वृत्तं उपस्थितं नाम । यथा । उपस्थितमनेकाश्चेतकी चुलुक्यनृपतेः सैन्यं विशालम् । अवन्तिप्रिय निहित्वा न को ऽपि ध्रुवं क्षितितले जेतुं समर्थः ॥ ४७ ॥ शिखण्डितमिदं ज्सौ त्गौ गुरुश्चेत्
jagaṇasagaṇatagaṇā dvau gurū ca yatra tadvṛttaṃ upasthitaṃ nāma / yathā / upasthitamanekāścetakī culukyanṛpateḥ sainyaṃ viśālam / avantipriya nihitvā na ko 'pi dhruvaṃ kṣititale jetuṃ samarthaḥ || 47 || śikhaṇḍitamidaṃ jsau tgau guruścet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जगणसगणौ तगणगुरू गुरुश्चेत्तद्वृत्तं शिखण्डितं नाम । यथा । ४८ मौक्तिकमाला भवेद्भभ्तलगाः
jagaṇasagaṇau tagaṇagurū guruścettadvṛttaṃ śikhaṇḍitaṃ nāma / yathā / 48 mauktikamālā bhavedbhabhtalagāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगणभगणतगणलघुगुरवो यत्र भवेत्तद्वृत्तं मौक्तिकमाला नाम । यथा ॥ ४९ ॥ जगत्याम् । चन्द्रवर्त्म गदितं तु रनभसैः
bhagaṇabhagaṇatagaṇalaghuguravo yatra bhavettadvṛttaṃ mauktikamālā nāma / yathā || 49 || jagatyām / candravartma gaditaṃ tu ranabhasaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र रगणनगणभगणसगणा भवन्ति तद्वृत्तं चन्द्रवर्त्म गदितम् । यथा । चक्षुषी परिविमृश्य करयुगात् क्रान्तहर्यपरिशोभितवदना । चन्द्रवर्त्म कथयेत्यतिविवशा कांतमेवमवदन्निशि वनिता ॥ ५० ॥ जतौ तु वंशस्थमुदीरितं जरौ
yatra ragaṇanagaṇabhagaṇasagaṇā bhavanti tadvṛttaṃ candravartma gaditam / yathā / cakṣuṣī parivimṛśya karayugāt krāntaharyapariśobhitavadanā / candravartma kathayetyativivaśā kāṃtamevamavadanniśi vanitā || 50 || jatau tu vaṃśasthamudīritaṃ jarau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र जगणतगणजगणरगणास्तद्वृत्तं वंशस्थं नाम । यथा । स्ववेश्मवंशस्थमुदीक्ष्य वायसं प्रियागमासंशिनमुत्तमेंगितैः । जगाद काचिन्मुदिता समागते प्रिये प्रदास्यामि तवेप्सितं खग ॥ ५१ ॥ स्यादिन्द्रवंशा ततजैः रसंयुतैः
yatra jagaṇatagaṇajagaṇaragaṇāstadvṛttaṃ vaṃśasthaṃ nāma / yathā / svaveśmavaṃśasthamudīkṣya vāyasaṃ priyāgamāsaṃśinamuttameṃgitaiḥ / jagāda kācinmuditā samāgate priye pradāsyāmi tavepsitaṃ khaga || 51 || syādindravaṃśā tatajaiḥ rasaṃyutaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र द्वौ तगणौ जगणरगणौ तद्वृत्तं इन्द्रवंशा नाम यथा । आदीन्द्रवंशाद्दिवमस्तभूरुहप्रच्छादितानेकगुहा गृहो ऽपि सन् । धाराधिनाथस्य भयेन विद्रुतान् भूगोप्तुरिष्टान्न भवामि नेश्वरः ॥ ५२ ॥ इह तोटकमम्बुधिसैः प्रथितम्
yatra dvau tagaṇau jagaṇaragaṇau tadvṛttaṃ indravaṃśā nāma yathā / ādīndravaṃśāddivamastabhūruhapracchāditānekaguhā gṛho 'pi san / dhārādhināthasya bhayena vidrutān bhūgopturiṣṭānna bhavāmi neśvaraḥ || 52 || iha toṭakamambudhisaiḥ prathitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र चत्वारि सगणास्तद्वृत्तं तोटकं नाम । यथा । त्यज मानममानमनंतगुणं कुरु वाक्यमिदं परिणामहितम् । त्वयि तोटकजायतनेत्रयुगे त्वरितं दयितांतिकमिन्दुमुखि ॥ ५३ ॥ द्रुतविलम्बितमाह नभौ भरौ
yatra catvāri sagaṇāstadvṛttaṃ toṭakaṃ nāma / yathā / tyaja mānamamānamanaṃtaguṇaṃ kuru vākyamidaṃ pariṇāmahitam / tvayi toṭakajāyatanetrayuge tvaritaṃ dayitāṃtikamindumukhi || 53 || drutavilambitamāha nabhau bharau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नगणभगणौ भगणरगणौ यत्र तद्वृत्तं द्रुतविलम्बितं नाम । यथा । द्रुतविलम्बितगेन तवारिणा क्वचिदपि स्थिरभावमविन्दता । गुरुनितम्बभरालसगामिनी प्रतिपदं स्ववधूर्नृप निन्द्यते ॥ ५४ ॥ वसुयुगविरतिर्नौ म्यौ पुटो ऽयम्
nagaṇabhagaṇau bhagaṇaragaṇau yatra tadvṛttaṃ drutavilambitaṃ nāma / yathā / drutavilambitagena tavāriṇā kvacidapi sthirabhāvamavindatā / gurunitambabharālasagāminī pratipadaṃ svavadhūrnṛpa nindyate || 54 || vasuyugaviratirnau myau puṭo 'yam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वौ नगणौ मगणयगणौ यत्र तद्वृत्तं पुटो नाम । वसुभिरष्टभिर्युगैश्चतुर्भिर्यतिः । अपि चरणनतो ऽहं तत्प्रसीद त्यज सरसिजनेत्रे मौनमुद्राम् । वचनममृतकल्पं श्रोतुकामा श्रवणपुटनिपेयं सर्वदा ते ॥ ५५ ॥ प्रमुदितवदना भवेन्नौ ररौ
dvau nagaṇau magaṇayagaṇau yatra tadvṛttaṃ puṭo nāma / vasubhiraṣṭabhiryugaiścaturbhiryatiḥ / api caraṇanato 'haṃ tatprasīda tyaja sarasijanetre maunamudrām / vacanamamṛtakalpaṃ śrotukāmā śravaṇapuṭanipeyaṃ sarvadā te || 55 || pramuditavadanā bhavennau rarau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वौ नगणौ द्वौ रगणौ यत्र तद्वृत्तं प्रमुदितवदना नाम । यथा । गुरुकुचयुगलां विशंलक्षणां विकटकटितटां मनोज्ञां सदा । विविधसुरतिकेलिदक्षामहं प्रमुदितवदनां स्मरामि प्रियाम् ॥ ५६ ॥ चतुर्जगणं वद मौक्तिकदाम
dvau nagaṇau dvau ragaṇau yatra tadvṛttaṃ pramuditavadanā nāma / yathā / gurukucayugalāṃ viśaṃlakṣaṇāṃ vikaṭakaṭitaṭāṃ manojñāṃ sadā / vividhasuratikelidakṣāmahaṃ pramuditavadanāṃ smarāmi priyām || 56 || caturjagaṇaṃ vada mauktikadāma
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नयसहितौ न्यौ कुसुमविचित्रा
nayasahitau nyau kusumavicitrā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नगणयगणौ पुनर्नगणयगणौ यत्र तद्वृत्तं कुसुमविचित्रा नाम । षड्भिर्यतिरित्युपदेशः । यथा । परिहृतरोषा कृतबहुवेषा सह निजभर्ता तरुणि वसंते । प्रमुदितपुंस्कोकिल इव रम्यां व्रज वनराजिं कुसुमविचित्राम् ॥ ५८ ॥ रसैर्जसजसा जलोद्धतगतिः
nagaṇayagaṇau punarnagaṇayagaṇau yatra tadvṛttaṃ kusumavicitrā nāma / ṣaḍbhiryatirityupadeśaḥ / yathā / parihṛtaroṣā kṛtabahuveṣā saha nijabhartā taruṇi vasaṃte / pramuditapuṃskokila iva ramyāṃ vraja vanarājiṃ kusumavicitrām || 58 || rasairjasajasā jaloddhatagatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र जगणसगणजगणा सगणश्च तद्वृत्तं जलोद्धतगतिर्नाम । यथा । अतीत्य सरितो जलोद्धतगतीरनेकगहना कुलानपि गिरीन् । समुद्रतरमाश्रिता रिपुनृपाः सुखं न निशि शेरते तव भयात् ॥ ५९ ॥ भुजंगप्रयातं भवेद्यैश्चतुर्भिः
yatra jagaṇasagaṇajagaṇā sagaṇaśca tadvṛttaṃ jaloddhatagatirnāma / yathā / atītya sarito jaloddhatagatīranekagahanā kulānapi girīn / samudrataramāśritā ripunṛpāḥ sukhaṃ na niśi śerate tava bhayāt || 59 || bhujaṃgaprayātaṃ bhavedyaiścaturbhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चत्वारो यगणा यत्र तद्वृत्तं भुजंगप्रयातं नाम । यथा । विदग्धांगनालोचनानन्दकारी सखि स्वेच्छया वीक्षितुं प्राणनाथः । मया नैव लब्धो हत ग्राममार्गे भुजंगप्रयातानुकारिण्यमुष्णिग् (?) ॥ ६० ॥ रैश्चतुर्भिर्युता स्रग्विणी संमता
catvāro yagaṇā yatra tadvṛttaṃ bhujaṃgaprayātaṃ nāma / yathā / vidagdhāṃganālocanānandakārī sakhi svecchayā vīkṣituṃ prāṇanāthaḥ / mayā naiva labdho hata grāmamārge bhujaṃgaprayātānukāriṇyamuṣṇig (?) || 60 || raiścaturbhiryutā sragviṇī saṃmatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चत्वारो रगणा यस्य पादे तद्वृत्तं स्रग्विणी नाम । यथा । पद्मपत्रायताक्षी शशांकानना कुंकुमोद्वर्तितांगी घनोच्चस्तनी । अंगहारैरनेकप्रकारैर्युता नृत्यति स्त्री सखे स्रग्विणी सुंदरा ॥ ६१ ॥ भुवि भवेन्नभजरैः प्रियंवदा
catvāro ragaṇā yasya pāde tadvṛttaṃ sragviṇī nāma / yathā / padmapatrāyatākṣī śaśāṃkānanā kuṃkumodvartitāṃgī ghanoccastanī / aṃgahārairanekaprakārairyutā nṛtyati strī sakhe sragviṇī suṃdarā || 61 || bhuvi bhavennabhajaraiḥ priyaṃvadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नगणभगणजगणरगणा यत्र तद्वृत्तं प्रियंवदा नाम । यथा । गुरुपयोधरवती सुमध्यमा विपुलपुण्यनिचयैः स्ववेश्मनि । भवति पार्वणशशांकसुंदराननवती प्रियतमा प्रियंवदा ॥ ६२ ॥ त्यौ त्यौ मणिमाला छिन्ना गुहवक्त्रैः
nagaṇabhagaṇajagaṇaragaṇā yatra tadvṛttaṃ priyaṃvadā nāma / yathā / gurupayodharavatī sumadhyamā vipulapuṇyanicayaiḥ svaveśmani / bhavati pārvaṇaśaśāṃkasuṃdarānanavatī priyatamā priyaṃvadā || 62 || tyau tyau maṇimālā chinnā guhavaktraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तगणयगणतगणयगणा यत्र तद्वृत्तं मणिमाला नाम । षड्भिर्यतिः । यथा । मातः सुरसिन्धो त्रैलोक्यपवित्रे पश्यामि कदा ते पापापहमम्भः । चंचन्मणिमालालंकारमणीनां त्यक्त्वा वनितानां संगं विषतुल्यम् ॥ ६३ ॥ धीरैरभाणि ललिता तभौ जरौ
tagaṇayagaṇatagaṇayagaṇā yatra tadvṛttaṃ maṇimālā nāma / ṣaḍbhiryatiḥ / yathā / mātaḥ surasindho trailokyapavitre paśyāmi kadā te pāpāpahamambhaḥ / caṃcanmaṇimālālaṃkāramaṇīnāṃ tyaktvā vanitānāṃ saṃgaṃ viṣatulyam || 63 || dhīrairabhāṇi lalitā tabhau jarau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र तगणभगणजगणरगणास्तद्वृत्तं ललिता नाम । यथा । पीनोन्नतस्तनभरोपरिस्फुरद्धारावलीसुभगमायतेक्षणा । नृत्यत्यसौ सुललितं हि नूपुराध्वानप्रबोधितमनोभवा वधूः ॥ ६४ ॥ प्रमिताक्षरा सजससैरुदिता
yatra tagaṇabhagaṇajagaṇaragaṇāstadvṛttaṃ lalitā nāma / yathā / pīnonnatastanabharoparisphuraddhārāvalīsubhagamāyatekṣaṇā / nṛtyatyasau sulalitaṃ hi nūpurādhvānaprabodhitamanobhavā vadhūḥ || 64 || pramitākṣarā sajasasairuditā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सगणजगणौ सगणौ यत्र तद्वृत्तं प्रमिताक्षरा नाम । यथा । चरणानतिं गतवति प्रसभं दयिते नितांतसुभगे सुभगे । परुषाणि संत्यज वचांसि सखि प्रमिताक्षरा भव शशांकमुखि ॥ ६५ ॥ ननभरसहिता ऽभिहितोज्ज्वला
sagaṇajagaṇau sagaṇau yatra tadvṛttaṃ pramitākṣarā nāma / yathā / caraṇānatiṃ gatavati prasabhaṃ dayite nitāṃtasubhage subhage / paruṣāṇi saṃtyaja vacāṃsi sakhi pramitākṣarā bhava śaśāṃkamukhi || 65 || nanabharasahitā 'bhihitojjvalā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वौ नगणौ भगणरगणौ च यत्र तद्वृत्तं उज्ज्वला नाम । यथा । इह शरदि भवन्त्युकाशया (?) विमलतरशशांककरोज्ज्वला । विदधति गमनं विजयार्थिनः प्रतिदिवसमवनीपतयः स्वयम् ॥ ६६ ॥ पञ्चाश्वैश्छिन्ना वैश्वदेवी ममौ यौ
dvau nagaṇau bhagaṇaragaṇau ca yatra tadvṛttaṃ ujjvalā nāma / yathā / iha śaradi bhavantyukāśayā (?) vimalataraśaśāṃkakarojjvalā / vidadhati gamanaṃ vijayārthinaḥ pratidivasamavanīpatayaḥ svayam || 66 || pañcāśvaiśchinnā vaiśvadevī mamau yau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वौ मगणौ द्वौ यगणौ च यत्र तद्वृत्तं वैश्वदेवी नाम । पञ्चभिः सप्तभिर्यतिः । यथा । वश्यात्मा नित्यस्नानशीलो महात्मा मित्रे शत्रौ वा तुल्यचित्तप्रवृत्तिः । श्रद्धासंपन्नो वैश्वदेवी च लोके स स्वर्गस्त्रीणां वल्लभः स्यात्सदैव ॥ ६७ ॥ अब्ध्यंगैः स्याज्जलधरमाला म्भौ स्मौ
dvau magaṇau dvau yagaṇau ca yatra tadvṛttaṃ vaiśvadevī nāma / pañcabhiḥ saptabhiryatiḥ / yathā / vaśyātmā nityasnānaśīlo mahātmā mitre śatrau vā tulyacittapravṛttiḥ / śraddhāsaṃpanno vaiśvadevī ca loke sa svargastrīṇāṃ vallabhaḥ syātsadaiva || 67 || abdhyaṃgaiḥ syājjaladharamālā mbhau smau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मगणभगणसगणमगणा यत्र तद्वृत्तं जलधरमाला नाम । चतुर्भिरष्टभिश्च यतिः । यथा । सत्याकाशे जलधरमालाव्याप्ते नीपामोदे प्रसरति झंझावाते । वर्षाकाले मुदितमयूरव्राते त्यक्त्वा कान्तां व्रजसि कथं पाथ त्वम् ॥ ६८ ॥ इह नवमालिनी नजपरौ भ्यौ
magaṇabhagaṇasagaṇamagaṇā yatra tadvṛttaṃ jaladharamālā nāma / caturbhiraṣṭabhiśca yatiḥ / yathā / satyākāśe jaladharamālāvyāpte nīpāmode prasarati jhaṃjhāvāte / varṣākāle muditamayūravrāte tyaktvā kāntāṃ vrajasi kathaṃ pātha tvam || 68 || iha navamālinī najaparau bhyau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नगणजगणभगणयगणा यत्र तद्वृत्तं नवमालिनी नाम । इहेत्यवग्रहणादब्ध्यंगैरिति पदविरीततया विपरिणमति तेनाष्टभिः चतुर्भिर्यथा । तव निशितासिघातदलिता रिद्धिपदकुम्भमौक्तिकसमूहैः । कृतनवमालिनीव भजति त्वां प्रति स्मरं नरेन्द्र जयलक्ष्मीः ॥ ६९ ॥ स्वरशरविरतिर्नौ रौ प्रभा नाम
nagaṇajagaṇabhagaṇayagaṇā yatra tadvṛttaṃ navamālinī nāma / ihetyavagrahaṇādabdhyaṃgairiti padavirītatayā vipariṇamati tenāṣṭabhiḥ caturbhiryathā / tava niśitāsighātadalitā riddhipadakumbhamauktikasamūhaiḥ / kṛtanavamālinīva bhajati tvāṃ prati smaraṃ narendra jayalakṣmīḥ || 69 || svaraśaraviratirnau rau prabhā nāma
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवति नजावथ मालती जरौ
bhavati najāvatha mālatī jarau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नगणजगणौ जगणरगणौ यत्र तद्वृत्तं मालती नाम । यथा । भ्रमरयुवा भ्रमतीह मालतीतरुतलमप्यपहाय केतकीम् । युवतिजनेन गृहीत नाम कः कथमपि न प्रतिबोधमेत्यसौ ॥ ७१ ॥ वरतनुरित्येके । जरौ जरौ वदन्ति पञ्चचामरम्
nagaṇajagaṇau jagaṇaragaṇau yatra tadvṛttaṃ mālatī nāma / yathā / bhramarayuvā bhramatīha mālatītarutalamapyapahāya ketakīm / yuvatijanena gṛhīta nāma kaḥ kathamapi na pratibodhametyasau || 71 || varatanurityeke / jarau jarau vadanti pañcacāmaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति वद तामरसं नजजाद्यः
iti vada tāmarasaṃ najajādyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नगणजगणौ जगणयगणौ यत्र तद्वृत्तं तामरसमिति वद शिक्षमिति शेषः । यथा । मृदुतरतामरसारुणपादव्रणतितिविस्रवदस्रजलौघाः । विदधति पर्व तिरोधसि यानं करपिहितोच्चक्रु वा रिपुवधः ॥ ७३ ॥ अतिजगत्याम् । तुरगरसयतिर्नौ ततौ गः क्षमा
nagaṇajagaṇau jagaṇayagaṇau yatra tadvṛttaṃ tāmarasamiti vada śikṣamiti śeṣaḥ / yathā / mṛdutaratāmarasāruṇapādavraṇatitivisravadasrajalaughāḥ / vidadhati parva tirodhasi yānaṃ karapihitoccakru vā ripuvadhaḥ || 73 || atijagatyām / turagarasayatirnau tatau gaḥ kṣamā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र द्वौ नगणौ द्वौ तगणौ गुरुश्च तद्वृत्तं क्षमा नाम । यथा । सप्तभिः षड्भिश्च यतिः । यथा । चकितमृगदृशा नेक्षितो लीलया त्रिवलितवदनश्रीचयाहं मुहुः । न च सुरतटिनी न क्षमा चाश्रिता गतमिदमधुना जीवितं मे वृथा ॥ ७४ ॥ म्नौ ज्रौ गस्त्रिदशयतिः प्रहर्षिणीयम्
yatra dvau nagaṇau dvau tagaṇau guruśca tadvṛttaṃ kṣamā nāma / yathā / saptabhiḥ ṣaḍbhiśca yatiḥ / yathā / cakitamṛgadṛśā nekṣito līlayā trivalitavadanaśrīcayāhaṃ muhuḥ / na ca surataṭinī na kṣamā cāśritā gatamidamadhunā jīvitaṃ me vṛthā || 74 || mnau jrau gastridaśayatiḥ praharṣiṇīyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्ग्रहैरिह रुचिरा जभौ स्यौ गः ॥ क्व्र्क् ३।७६* ॥] चतुर्ग्रहैरिह रुचिरा जभौ स्जगाः
caturgrahairiha rucirā jabhau syau gaḥ // KVrk 3.76* //] caturgrahairiha rucirā jabhau sjagāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जगणभगणसगणजगणा गुरुश्च यत्र तद्वृत्तं रुचिरा नाम । यथा । समीहते य इह परापदापदं वियच्छरित्तटरुचिरोटजालयः । मृगीदृशो वदनसरोजदर्शनं न तस्य तत्प्रमदकरं कवत् ॥ ७६ ॥ वेदै रन्ध्रैर्म्तौ यसगा मत्तमयूरम्
jagaṇabhagaṇasagaṇajagaṇā guruśca yatra tadvṛttaṃ rucirā nāma / yathā / samīhate ya iha parāpadāpadaṃ viyaccharittaṭaruciroṭajālayaḥ / mṛgīdṛśo vadanasarojadarśanaṃ na tasya tatpramadakaraṃ kavat || 76 || vedai randhrairmtau yasagā mattamayūram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नजसजगैर्भवति मञ्जुभाषिणी ॥ क्व्र्क् ३।७८* ॥] सजसा जगौ भवति मञ्जुभाषिणी
najasajagairbhavati mañjubhāṣiṇī // KVrk 3.78* //] sajasā jagau bhavati mañjubhāṣiṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य पादे सगणजगणसगणजगणा गुरुश्च तद्वृत्तं मञ्जुभाषिणी नाम । यथा । स्मर सुंदराकृतिमनेकवल्लभं चरणप्रणामनतमीप्सितं पतिम् । परुषोक्तिभिः किमिति खेदयस्यमु सखि वल्लभा भवति मञ्जुभाषिणी ॥ ७८ ॥ इह नंदिनी सजससैर्गुरुयुक्तैः
yasya pāde sagaṇajagaṇasagaṇajagaṇā guruśca tadvṛttaṃ mañjubhāṣiṇī nāma / yathā / smara suṃdarākṛtimanekavallabhaṃ caraṇapraṇāmanatamīpsitaṃ patim / paruṣoktibhiḥ kimiti khedayasyamu sakhi vallabhā bhavati mañjubhāṣiṇī || 78 || iha naṃdinī sajasasairguruyuktaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सश्च जश्च सश्च सश्च तैः सगुरुभिर्नन्दिनी ॥ ७९ ॥ ननतरगुरुभिश्चन्द्रिका चतुर्भिः
saśca jaśca saśca saśca taiḥ sagurubhirnandinī || 79 || nanataragurubhiścandrikā caturbhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वौ नगणौ तगणरगणौ गुरुश्च यत्र तद्वृत्तं चन्द्रिका नाम । चतुर्भिर्यतिर्यथा । वितरति कुमुदानां श्रियं समग्रां तम इव वनितानां भिनत्ति मानम् । ततमपि भुवनं चन्द्रिका भुवस्थाधवलितमिव चक्रे शरन्निशासु ॥ अष्टभिर्यतिरित्येके ॥ ८० ॥ शक्वर्याम् म्तौ न्सौ गावक्षग्रहविरतिरसंबाधा
dvau nagaṇau tagaṇaragaṇau guruśca yatra tadvṛttaṃ candrikā nāma / caturbhiryatiryathā / vitarati kumudānāṃ śriyaṃ samagrāṃ tama iva vanitānāṃ bhinatti mānam / tatamapi bhuvanaṃ candrikā bhuvasthādhavalitamiva cakre śaranniśāsu // aṣṭabhiryatirityeke || 80 || śakvaryām mtau nsau gāvakṣagrahaviratirasaṃbādhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मगणतगणनगणसगणा द्वौ गुरू च यत्र तद्वृत्तं असंबाधा नाम । अक्षैरिन्द्रियैः पञ्चभिर्ग्रहैर्नवभिश्च यतिः । यथा । यावद्गच्छेयंदयितविहितसंकेतस्थानस्याभ्यां सङ्कृतनिवृततुलाकोटिः । तावच्चक्रे ऽग्रे द्रुतमुदयमयं वैरी भित्वा संबंधान्यपि सखि तिमिराणीन्दुः ॥ ८१ ॥ ननरसलघुगैः स्वरैरपराजिता
magaṇatagaṇanagaṇasagaṇā dvau gurū ca yatra tadvṛttaṃ asaṃbādhā nāma / akṣairindriyaiḥ pañcabhirgrahairnavabhiśca yatiḥ / yathā / yāvadgaccheyaṃdayitavihitasaṃketasthānasyābhyāṃ saṅkṛtanivṛtatulākoṭiḥ / tāvaccakre 'gre drutamudayamayaṃ vairī bhitvā saṃbaṃdhānyapi sakhi timirāṇīnduḥ || 81 || nanarasalaghugaiḥ svarairaparājitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वौ नगणौ रगणसगणलघुगुरवो यत्र तद्वृत्तं अपराजिता नाम । सप्तभिर्यतिः । यथा । तुरगरजवतीं तुलार्कमहीपतेरितरनृपशतैश्चमूमपराजिताम् । जयति विजयिदोर्युगैकसहायवानवनिपतिरसौ प्रमारकुलोद्भवः ॥ ८२ ॥ ननभनलगिति प्रहरणकलिका
dvau nagaṇau ragaṇasagaṇalaghuguravo yatra tadvṛttaṃ aparājitā nāma / saptabhiryatiḥ / yathā / turagarajavatīṃ tulārkamahīpateritaranṛpaśataiścamūmaparājitām / jayati vijayidoryugaikasahāyavānavanipatirasau pramārakulodbhavaḥ || 82 || nanabhanalagiti praharaṇakalikā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नगणौ भगणनगणलघुगुरवश्च यत्र तद्वृत्तं प्रहरणकलिका नाम । इति शब्दस्याव्ययस्य ग्रहणात्सैव यतिः । यथा । रणभुवि भवता प्रहरणकलिता परहृतवनितास्तव नृप रिपवः । विदधति शयनं कृततृणशयना वनभुवि सततं भयचकितहृदः ॥ ८३ ॥ उक्ता वसंततिलका तभजा जगौ गः ॥ क्व्र्क् ३।८४(१) ॥ तगणभगणौ द्वौ जगणौ द्वौ गुरू च यस्य पादे तद्वृत्तं वसंततिलका नाम । यथा । भ्रातर्वसंततिलकानतिमुक्तकं च संदश्यते ऽत्र किमु मत्परमस्त्वमेतत् । ना ऽहं स यो ऽभवदनेकविधोत्सवश्रीः संप्रत्यसत्यविरहैकगृहं प्रियायाः ॥ सिंहोद्धतेयमुदिता मुनिकाश्यपेन ॥ क्व्र्क् ३।८४(२) ॥ इयमेव वसंततिलका कश्यपस्याचार्यस्य मतेन सिंहोद्धता नाम । यथा । उन्निद्रपद्मवदनः सुभगो ऽङ्गनानामारक्तपादतलपाणीरदीनसत्त्वः । सिंहोद्धता समगलः सुविशालवक्षाः स्यादीदृशो नरपतिः पुरुषः पृथिव्याः ॥ उद्धर्षिणी निगदिता मुनिसैतवेन ॥ क्व्र्क् ३।८४(३) ॥ सैव वसंततिलका सैतवमुनिना उद्धर्षिणी निगदिता उक्ता । यथा । संवत्सरे रसपयोनिधिसूर्यसंख्यैः श्रीविक्रमान्नरपते रचिता ममेयम् । उक्ता सनामभिरुदाहरण्यैरुदारैरुद्धर्षिणी भवतु चेतसि सत्कवीनाम् ॥ गोमेन सैवमुदिता मधुमाधवीति ॥ क्व्र्क् ३।८४(४) ॥ वसंततिलकामित्येके ॥ ८४ ॥ इन्दुवदना भजसनैः सगुरुयुग्मैः
nagaṇau bhagaṇanagaṇalaghuguravaśca yatra tadvṛttaṃ praharaṇakalikā nāma / iti śabdasyāvyayasya grahaṇātsaiva yatiḥ / yathā / raṇabhuvi bhavatā praharaṇakalitā parahṛtavanitāstava nṛpa ripavaḥ / vidadhati śayanaṃ kṛtatṛṇaśayanā vanabhuvi satataṃ bhayacakitahṛdaḥ || 83 || uktā vasaṃtatilakā tabhajā jagau gaḥ // KVrk 3.84(1) // tagaṇabhagaṇau dvau jagaṇau dvau gurū ca yasya pāde tadvṛttaṃ vasaṃtatilakā nāma / yathā / bhrātarvasaṃtatilakānatimuktakaṃ ca saṃdaśyate 'tra kimu matparamastvametat / nā 'haṃ sa yo 'bhavadanekavidhotsavaśrīḥ saṃpratyasatyavirahaikagṛhaṃ priyāyāḥ // siṃhoddhateyamuditā munikāśyapena // KVrk 3.84(2) // iyameva vasaṃtatilakā kaśyapasyācāryasya matena siṃhoddhatā nāma / yathā / unnidrapadmavadanaḥ subhago 'ṅganānāmāraktapādatalapāṇīradīnasattvaḥ / siṃhoddhatā samagalaḥ suviśālavakṣāḥ syādīdṛśo narapatiḥ puruṣaḥ pṛthivyāḥ // uddharṣiṇī nigaditā munisaitavena // KVrk 3.84(3) // saiva vasaṃtatilakā saitavamuninā uddharṣiṇī nigaditā uktā / yathā / saṃvatsare rasapayonidhisūryasaṃkhyaiḥ śrīvikramānnarapate racitā mameyam / uktā sanāmabhirudāharaṇyairudārairuddharṣiṇī bhavatu cetasi satkavīnām // gomena saivamuditā madhumādhavīti // KVrk 3.84(4) // vasaṃtatilakāmityeke || 84 || induvadanā bhajasanaiḥ saguruyugmaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगणजगणसगणनगणा द्वौ गुरू च यस्य पादे तद्वृत्तमिन्दुवदना नाम । यथा । मारुतवशप्रचलितोत्पलदलाक्षं शोभनललाटतटमध्यकृतपुण्ड्रम् । रे पथिक संप्रति मधौ मदनबन्धौ संस्मरसि तद्वदनमिन्दुवदनायाः ॥ ८५ ॥ द्विः सप्तच्छिदलोला म्सौ म्भौ गौ चरणे चेत्
bhagaṇajagaṇasagaṇanagaṇā dvau gurū ca yasya pāde tadvṛttaminduvadanā nāma / yathā / mārutavaśapracalitotpaladalākṣaṃ śobhanalalāṭataṭamadhyakṛtapuṇḍram / re pathika saṃprati madhau madanabandhau saṃsmarasi tadvadanaminduvadanāyāḥ || 85 || dviḥ saptacchidalolā msau mbhau gau caraṇe cet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य चरणे पादे मगणसगणमगणभगणा द्वौ गुरू तद्वृत्तं अलोला नाम । सप्तभिर्यतिः । यथा । यो देव द्विजभक्तः संसारेषु विरक्तः श्रौतस्मार्तविधीनां कर्ता त्यक्तविकल्पः । मैत्रः कारुणिकात्मा क्रोधामर्षविमुक्तस्तस्य श्रीभुवने स्याल्लोला नूनमलोला ॥ ८६ ॥ अतिशक्वर्याम् । द्विहतहयलघुरथ गिति शशिकला
yasya caraṇe pāde magaṇasagaṇamagaṇabhagaṇā dvau gurū tadvṛttaṃ alolā nāma / saptabhiryatiḥ / yathā / yo deva dvijabhaktaḥ saṃsāreṣu viraktaḥ śrautasmārtavidhīnāṃ kartā tyaktavikalpaḥ / maitraḥ kāruṇikātmā krodhāmarṣavimuktastasya śrībhuvane syāllolā nūnamalolā || 86 || atiśakvaryām / dvihatahayalaghuratha giti śaśikalā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विहतहयलघुरित्यर्थः गुरुश्च भवति यस्य चरणे तद्वृत्तं शशिकला नाम । सप्तभिरष्टभिर्यतिः । पारिशेष्याद्यथा । कुसुमशरतनुदहनशिरसि जटामुकुटतटमणिरमलकिरणा । तव भवतु सुखकृदयमिह सततं प्रविपदि सुनभसि वसति शशिकला ॥ ८७ ॥ स्रगिति भवति रसनवकयतिरियम्
dvihatahayalaghurityarthaḥ guruśca bhavati yasya caraṇe tadvṛttaṃ śaśikalā nāma / saptabhiraṣṭabhiryatiḥ / pāriśeṣyādyathā / kusumaśaratanudahanaśirasi jaṭāmukuṭataṭamaṇiramalakiraṇā / tava bhavatu sukhakṛdayamiha satataṃ pravipadi sunabhasi vasati śaśikalā || 87 || sragiti bhavati rasanavakayatiriyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षड्भिर्नवभिश्च यदा यतिर्भवति तदा स्रगिति नाम । मालेति वक्तव्ये छंदोभंगभयात् स्रगित्युक्तम् । एकार्थत्वान्न दोषः । यथा । घनपरिमलमिलितमधुपनिचया स्रगियमुरसि तव शशिमुखि शुशुभे । कटकयुगलमपि कलरवसुभगं श्रियमिदमिह जनयति सुचरणया ॥ ८८ ॥ वसुहययतिरिति मणिगुणनिकरः
ṣaḍbhirnavabhiśca yadā yatirbhavati tadā sragiti nāma / māleti vaktavye chaṃdobhaṃgabhayāt sragityuktam / ekārthatvānna doṣaḥ / yathā / ghanaparimalamilitamadhupanicayā sragiyamurasi tava śaśimukhi śuśubhe / kaṭakayugalamapi kalaravasubhagaṃ śriyamidamiha janayati sucaraṇayā || 88 || vasuhayayatiriti maṇiguṇanikaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इयमेव शशिकला वस्वष्टभिर्हयैः सप्तभिर्यदा मणिगुणनिकरः नाम । यथा । परजनहितकरवरधनकलितः सुवचनकृतवरजनसुखनिवहः । भवभुवि भवकृतवरतरमहिमा स भवति नरवर मणिगुणनिकरः ॥ ॥ ८९ ननमयययुतेयं मालिनी भोगिलोकैः
iyameva śaśikalā vasvaṣṭabhirhayaiḥ saptabhiryadā maṇiguṇanikaraḥ nāma / yathā / parajanahitakaravaradhanakalitaḥ suvacanakṛtavarajanasukhanivahaḥ / bhavabhuvi bhavakṛtavarataramahimā sa bhavati naravara maṇiguṇanikaraḥ || || 89 nanamayayayuteyaṃ mālinī bhogilokaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वौ नगणौ मगणो द्वौ यगणौ यस्य तद्वृत्तं मालिनी नाम । यथा । अष्टभिः सप्तभिर्यतिः । नवजलधरमालामालिनीं तां विलोक्य निजदयितवियोगप्रान्तभावं निबोधम् । न न खलु जलधराणां नादमाकर्ण्य कश्चि- द्भवति शिथिलबुद्धिर्वेश्म गन्तुं प्रवासी ॥ ९० ॥ भवति नजौ भजौ रसहितौ प्रभद्रकम्
dvau nagaṇau magaṇo dvau yagaṇau yasya tadvṛttaṃ mālinī nāma / yathā / aṣṭabhiḥ saptabhiryatiḥ / navajaladharamālāmālinīṃ tāṃ vilokya nijadayitaviyogaprāntabhāvaṃ nibodham / na na khalu jaladharāṇāṃ nādamākarṇya kaści- dbhavati śithilabuddhirveśma gantuṃ pravāsī || 90 || bhavati najau bhajau rasahitau prabhadrakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य पादे नगणजगणभगणजगणरगणास्तद्वृत्तं प्रभद्रकं नाम । यथा । अलभत दुश्चरेण तपसा हिमाद्रिजा यमिह पतिं पतिं त्रिजगतां महेश्वरम् । पवनसमुद्धुतामलिशिखाहुतस्मरो दिशतु सतां सदैव सवि सुप्रभद्रकम् ॥ ९१ ॥ सजना नयौ शरदशकविरतिरेला
yasya pāde nagaṇajagaṇabhagaṇajagaṇaragaṇāstadvṛttaṃ prabhadrakaṃ nāma / yathā / alabhata duścareṇa tapasā himādrijā yamiha patiṃ patiṃ trijagatāṃ maheśvaram / pavanasamuddhutāmaliśikhāhutasmaro diśatu satāṃ sadaiva savi suprabhadrakam || 91 || sajanā nayau śaradaśakaviratirelā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सगणजगणनगणनगणयगणा यत्र तद्वृत्तमेला नाम । पंचभिर्दशभिर्यतिः । यथा । वरचंदनद्रुमकिशलयमरिचैला- लवलीलताप्रभृतिवनमिह धुन्वन् । मलयानिलः सपदि विदलितप्रयुक्त- प्रमदाजनः प्रसरितपतिबन्धुः ॥ ९२ ॥ म्रौ म्यौ यान्तौ भवेतां सप्ताष्टभिश्चन्द्रलेखा
sagaṇajagaṇanagaṇanagaṇayagaṇā yatra tadvṛttamelā nāma / paṃcabhirdaśabhiryatiḥ / yathā / varacaṃdanadrumakiśalayamaricailā- lavalīlatāprabhṛtivanamiha dhunvan / malayānilaḥ sapadi vidalitaprayukta- pramadājanaḥ prasaritapatibandhuḥ || 92 || mrau myau yāntau bhavetāṃ saptāṣṭabhiścandralekhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य पादे मगणरगणमगणा द्वौ यगणौ तद्वृत्तं चन्द्रलेखा नाम । सप्तभिरष्टभिर्यतिः । यथा । विभ्रान्तिश्चन्द्रलेखां चूडामणिस्थानभृत्तां यस्तार्तीयं च नेत्रं जाज्वल्यमानं ललाटे । कण्ठे यस्यास्थिमाला भस्मांगरागः शरीरे कल्पांतां वः स दश्यात्त्रैलोक्यनाथो गिरीशः ॥ ९३ ॥ अष्टौ भ्रत्रिनगैः रसात् खमृषभजगविलसितम्
yasya pāde magaṇaragaṇamagaṇā dvau yagaṇau tadvṛttaṃ candralekhā nāma / saptabhiraṣṭabhiryatiḥ / yathā / vibhrāntiścandralekhāṃ cūḍāmaṇisthānabhṛttāṃ yastārtīyaṃ ca netraṃ jājvalyamānaṃ lalāṭe / kaṇṭhe yasyāsthimālā bhasmāṃgarāgaḥ śarīre kalpāṃtāṃ vaḥ sa daśyāttrailokyanātho girīśaḥ || 93 || aṣṭau bhratrinagaiḥ rasāt khamṛṣabhajagavilasitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगणरगणौ त्रयो नगणा गुरुश्च यत्र तद्वृत्तं ऋषभगजविलसितं नाम । षट्दशभिर्यतिः । यत्र चतुष्पथेषु विविधयुवतिजनता साममनोरमेषु तव रिपुवरनगरे । त्वद्भुजविक्रमेण नृपतिवर विजयति संप्रति तत्र वन्यमृषभगजविलसितम् ॥ ९४ ॥ नजभजरैः सदा भवति वाणिनी गयुक्तैः
bhagaṇaragaṇau trayo nagaṇā guruśca yatra tadvṛttaṃ ṛṣabhagajavilasitaṃ nāma / ṣaṭdaśabhiryatiḥ / yatra catuṣpatheṣu vividhayuvatijanatā sāmamanorameṣu tava ripuvaranagare / tvadbhujavikrameṇa nṛpativara vijayati saṃprati tatra vanyamṛṣabhagajavilasitam || 94 || najabhajaraiḥ sadā bhavati vāṇinī gayuktaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नगणजगणभगणजगणरगणा गुरवो यत्र तद्वृत्तं वाणिनी नाम । यथा । चकितमृगेक्षणा गुरुनितम्बबद्धकाञ्ची गुणकलकिंकिणीरवविबोधासमेषुः । जनयति वाणिनी चतुरवाक्यपण्डितेयं मुदमधिकां सखे मनसि करोति दृष्टा ॥ ९५ ॥ अत्यष्टौ रसैः रुद्रैश्छिन्ना यमनसभला गः शिखरिणी
nagaṇajagaṇabhagaṇajagaṇaragaṇā guravo yatra tadvṛttaṃ vāṇinī nāma / yathā / cakitamṛgekṣaṇā gurunitambabaddhakāñcī guṇakalakiṃkiṇīravavibodhāsameṣuḥ / janayati vāṇinī caturavākyapaṇḍiteyaṃ mudamadhikāṃ sakhe manasi karoti dṛṣṭā || 95 || atyaṣṭau rasaiḥ rudraiśchinnā yamanasabhalā gaḥ śikhariṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यगणमगणनगणसगणभगणा लघुगुरू च यत्र तद्वृत्तं शिखरिणी नाम । षड्भिरेकादशभिर्यतिः । शशांकास्या चंचत्कुवलयदलस्पर्धिनयना सलीलं गच्छंती गुरुजघनभारालसगतिः । इयं पीनोत्तुंगस्तनशिखरिणी वारवनिता कटाक्षैर्विक्षोभं जनयति मुनीनामपि हृदि ॥ ९६ ॥ जसौ जसयला वसुग्रहयतिश्च पृथ्वी गुरुः
yagaṇamagaṇanagaṇasagaṇabhagaṇā laghugurū ca yatra tadvṛttaṃ śikhariṇī nāma / ṣaḍbhirekādaśabhiryatiḥ / śaśāṃkāsyā caṃcatkuvalayadalaspardhinayanā salīlaṃ gacchaṃtī gurujaghanabhārālasagatiḥ / iyaṃ pīnottuṃgastanaśikhariṇī vāravanitā kaṭākṣairvikṣobhaṃ janayati munīnāmapi hṛdi || 96 || jasau jasayalā vasugrahayatiśca pṛthvī guruḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जगणसगणजगणसगणयगणलघुगुरवो यत्र तद्वृत्तं पृथ्वी नाम । यथा । किमित्ययमसंस्कृतस्तव सुकेशि केशोच्चयः किमित्युत सुमेखलाविरहिता च पृथ्वी कटिः । तदेहि कुरु मण्डनं त्यज रुषं वसंतोत्सवे यतः सुतनु पञ्चषैरपि दिनैर्वयो यास्यति ॥ ९७ ॥ दिङ्मुनि वंशपत्रपतितं भरनभनलगैः
jagaṇasagaṇajagaṇasagaṇayagaṇalaghuguravo yatra tadvṛttaṃ pṛthvī nāma / yathā / kimityayamasaṃskṛtastava sukeśi keśoccayaḥ kimityuta sumekhalāvirahitā ca pṛthvī kaṭiḥ / tadehi kuru maṇḍanaṃ tyaja ruṣaṃ vasaṃtotsave yataḥ sutanu pañcaṣairapi dinairvayo yāsyati || 97 || diṅmuni vaṃśapatrapatitaṃ bharanabhanalagaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगणरगणनगणभगणनगणलघुगुरवो यत्र तद्वृत्तं वंशपत्रपतितं नाम । दशभिः सप्तभिर्यतिः । यथा । नैव विदुस्तृषातुरधियस्तव रिपुनगरे मंदिरदीर्घिकासु सलिलं सविधमपि मृगाः । अम्बुजवंशपत्रपतितद्रुमदलनिकरैः छादितमातपे तु महति क्षितिपति तलका (?) ॥ ९८ ॥ रसयुगहयैर्न्सौ म्रौ स्लौ गो यदा हरिणी तदा
bhagaṇaragaṇanagaṇabhagaṇanagaṇalaghuguravo yatra tadvṛttaṃ vaṃśapatrapatitaṃ nāma / daśabhiḥ saptabhiryatiḥ / yathā / naiva vidustṛṣāturadhiyastava ripunagare maṃdiradīrghikāsu salilaṃ savidhamapi mṛgāḥ / ambujavaṃśapatrapatitadrumadalanikaraiḥ chāditamātape tu mahati kṣitipati talakā (?) || 98 || rasayugahayairnsau mrau slau go yadā hariṇī tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नगणसगणौ मगणरगणौ सगणलघुगुरवो यत्र तद्वृत्तं हरिणी नाम । षड्भिः चतुर्भिर्यतिः । यथा । वदनममलं धत्ते शोभां शशांकसमाश्रितां श्रवणयुगलं दोलालीलां तनोति मनोभुवः । स्तनपरिसरे हारः स्फारः स्फुरत्यतिनिर्मलः किमिह न चेत्तस्याहारि ध्रुवं हरिणीदृशः ॥ ऋषभचरितमित्येके ॥ ९९ ॥ मन्दाक्रान्ता जलधिषडगैः म्भौ नतौ ताद्गुरू चेत्
nagaṇasagaṇau magaṇaragaṇau sagaṇalaghuguravo yatra tadvṛttaṃ hariṇī nāma / ṣaḍbhiḥ caturbhiryatiḥ / yathā / vadanamamalaṃ dhatte śobhāṃ śaśāṃkasamāśritāṃ śravaṇayugalaṃ dolālīlāṃ tanoti manobhuvaḥ / stanaparisare hāraḥ sphāraḥ sphuratyatinirmalaḥ kimiha na cettasyāhāri dhruvaṃ hariṇīdṛśaḥ // ṛṣabhacaritamityeke || 99 || mandākrāntā jaladhiṣaḍagaiḥ mbhau natau tādgurū cet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मगणभगणनगणा द्वौ तगणौ द्वौ गुरू च यस्य पादे तद्वृत्तं मन्दाक्रान्ता नाम । चतुर्भिः षड्भिश्चेद्यतिर्भवति । यथा । मन्दाक्रान्ताधरकिसलया पाणिपद्मं धुनाना गाढाश्लेषप्रणयिशिथिला वेपमानांगयष्टिः । स्विद्यद्वक्त्रा पुलकिततनुः किंचिदामीलिताक्षी चेतःप्रीतिं जनयति भृशं नूतनोढा विवोढा ॥ १०० ॥ यदि भवतो नजौ भजजला गुरुर्नर्कुटकम्
magaṇabhagaṇanagaṇā dvau tagaṇau dvau gurū ca yasya pāde tadvṛttaṃ mandākrāntā nāma / caturbhiḥ ṣaḍbhiścedyatirbhavati / yathā / mandākrāntādharakisalayā pāṇipadmaṃ dhunānā gāḍhāśleṣapraṇayiśithilā vepamānāṃgayaṣṭiḥ / svidyadvaktrā pulakitatanuḥ kiṃcidāmīlitākṣī cetaḥprītiṃ janayati bhṛśaṃ nūtanoḍhā vivoḍhā || 100 || yadi bhavato najau bhajajalā gururnarkuṭakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नगनजगणभगणा द्वौ जगणौ लघुगुरू अह तद्वृत्तं नर्कुटकं नाम । अवितथमिति अन्ये । यथा । सुरभिसमागमे विरहिणीजनशोककरे कृतबहुमण्डना त्वमतिभामनि मद्वचनैः । निजदयितांतिकं यदि न यासि गतं तदहो अवितथवाक्यकौशलमिदं मम निष्फलताम् ॥ १०१ ॥ मुनिगुहकार्णवैः कृतयतिं वद कोकिलकम्
naganajagaṇabhagaṇā dvau jagaṇau laghugurū aha tadvṛttaṃ narkuṭakaṃ nāma / avitathamiti anye / yathā / surabhisamāgame virahiṇījanaśokakare kṛtabahumaṇḍanā tvamatibhāmani madvacanaiḥ / nijadayitāṃtikaṃ yadi na yāsi gataṃ tadaho avitathavākyakauśalamidaṃ mama niṣphalatām || 101 || muniguhakārṇavaiḥ kṛtayatiṃ vada kokilakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नर्कुटकमेव सप्तभिः गुहकैः कार्तिकेयशिरोभिः षड्भिश्चतुर्भिः कृतयतिं तद्वृत्तं वद कोकिलकं हे शिष्येति विशेषः । यथा । मदनमहोत्सवे मुदितकोकिलकान्तरवे न भजति या प्रियं प्रणयसुन्दरमिन्दुमुखि । ध्रुवमिह साबला स्वयमहर्निशमेव भृशं सखि परितप्यते गुरुमनोभवतापवती ॥ १०२ ॥ धृतौ स्याद्बाणर्त्वश्वैः कुसुमितलतावेल्लिता म्तौ नयौ यौ
narkuṭakameva saptabhiḥ guhakaiḥ kārtikeyaśirobhiḥ ṣaḍbhiścaturbhiḥ kṛtayatiṃ tadvṛttaṃ vada kokilakaṃ he śiṣyeti viśeṣaḥ / yathā / madanamahotsave muditakokilakāntarave na bhajati yā priyaṃ praṇayasundaramindumukhi / dhruvamiha sābalā svayamaharniśameva bhṛśaṃ sakhi paritapyate gurumanobhavatāpavatī || 102 || dhṛtau syādbāṇartvaśvaiḥ kusumitalatāvellitā mtau nayau yau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मगणतगणौ नगणस्त्रयो यगणा यत्र तद्वृत्तं कुसुमितलतावेल्लिता नाम । पंचभिः षड्भिः सप्तभिर्यतिः । यथा । उद्यानाब्जानां प्रकरधुननावाससौरभ्यसंपत् कंकोलैलानां कुसुमितलतावेल्लितान्यः पुनानः । आगस्त्यो वायुर्दिवि सुरतायासयातांगनानां स्वेदाम्भोबिन्दून्हरति पुनरप्यादिशन्संगमेच्छाम् ॥ १०३ ॥ अतिधृत्याम् रसर्त्वश्वैर्य्मौ न्सौ ररगुरुयुता मेघविस्फूर्जितं स्यात्
magaṇatagaṇau nagaṇastrayo yagaṇā yatra tadvṛttaṃ kusumitalatāvellitā nāma / paṃcabhiḥ ṣaḍbhiḥ saptabhiryatiḥ / yathā / udyānābjānāṃ prakaradhunanāvāsasaurabhyasaṃpat kaṃkolailānāṃ kusumitalatāvellitānyaḥ punānaḥ / āgastyo vāyurdivi suratāyāsayātāṃganānāṃ svedāmbhobindūnharati punarapyādiśansaṃgamecchām || 103 || atidhṛtyām rasartvaśvairymau nsau raraguruyutā meghavisphūrjitaṃ syāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यगणमगणनगणसगणा द्वौ रगणौ गुरुश्च यस्य पादे तद्वृत्तं मेघविस्फूर्जितं नाम । षड्भिः षड्भिः सप्तभिर्यतिः । यथा । समायातः स्वैरं कुटजकुसुमामोदवाही समीरः श्रुतं धैर्यं ध्वंसि प्रसभमधुना मेघविस्फूर्जितं च । वियोगे सद्भर्तुः निजलवणिमा ऽधःकृतस्वंतिजस्य प्रयान्ती मे प्राणा कुलिशकठिना मेघनाशं तथापि ॥ १०४ ॥ सूर्याश्वैर्मसजस्तताः सगुरवः शार्दूलविक्रीडितम्
yagaṇamagaṇanagaṇasagaṇā dvau ragaṇau guruśca yasya pāde tadvṛttaṃ meghavisphūrjitaṃ nāma / ṣaḍbhiḥ ṣaḍbhiḥ saptabhiryatiḥ / yathā / samāyātaḥ svairaṃ kuṭajakusumāmodavāhī samīraḥ śrutaṃ dhairyaṃ dhvaṃsi prasabhamadhunā meghavisphūrjitaṃ ca / viyoge sadbhartuḥ nijalavaṇimā 'dhaḥkṛtasvaṃtijasya prayāntī me prāṇā kuliśakaṭhinā meghanāśaṃ tathāpi || 104 || sūryāśvairmasajastatāḥ saguravaḥ śārdūlavikrīḍitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञेया सप्ताश्वषड्भिर्मरभनययुतो भ्लौ गः सुवदना
jñeyā saptāśvaṣaḍbhirmarabhanayayuto bhlau gaḥ suvadanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य वृत्तस्य पादे मगणरगणभगणनगणयगणभगणलघुगुरुस्तद्वृत्तं सुवदना नाम । सप्तभिः सप्तभिः षष्ठश्च यतिः । रम्भास्तम्भोपमोरुः सुगुरुघनकुचा सारंगनयना मध्यक्षामा सुरोमावलिरमलमदंता चन्द्रवदना । हृत्स्थं भावं कटाक्षैर्निजमिव कथयत्येषा सुवदना यूनां चेतांसि सद्यो मदयति युवतिश्छेकोक्तिकुशला ॥ १०६ ॥ त्री रजौ गलौ भवेदिहेदृशेन लक्षणेन वृत्तनाम
yasya vṛttasya pāde magaṇaragaṇabhagaṇanagaṇayagaṇabhagaṇalaghugurustadvṛttaṃ suvadanā nāma / saptabhiḥ saptabhiḥ ṣaṣṭhaśca yatiḥ / rambhāstambhopamoruḥ sugurughanakucā sāraṃganayanā madhyakṣāmā suromāvaliramalamadaṃtā candravadanā / hṛtsthaṃ bhāvaṃ kaṭākṣairnijamiva kathayatyeṣā suvadanā yūnāṃ cetāṃsi sadyo madayati yuvatiśchekoktikuśalā || 106 || trī rajau galau bhavedihedṛśena lakṣaṇena vṛttanāma
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रीन्वारान्रगणजगणौ गुरुलघू यस्य पादे तद्वृत्तं वृत्तनाम वृत्ताभिधानमित्यर्थः । संपदाप्तिसम्भवो मदः कदाचिदेव मानसे नगस्य न प्रमाणविद्यया परप्रमेयजालभंगदक्षया ऽपि । नाप्यरूपरूपया परांगनाभिमर्शनो रसः कदापि तस्य वृत्तमीदृशं शिरोभिरुह्यते नरैरतो विचार्यः ॥ १०७ ॥ प्रकृतौ म्रभ्नैर्यानां त्रयेण त्रिमुनियतियुता स्रग्धरा कीर्तितेयम्
trīnvārānragaṇajagaṇau gurulaghū yasya pāde tadvṛttaṃ vṛttanāma vṛttābhidhānamityarthaḥ / saṃpadāptisambhavo madaḥ kadācideva mānase nagasya na pramāṇavidyayā paraprameyajālabhaṃgadakṣayā 'pi / nāpyarūparūpayā parāṃganābhimarśano rasaḥ kadāpi tasya vṛttamīdṛśaṃ śirobhiruhyate narairato vicāryaḥ || 107 || prakṛtau mrabhnairyānāṃ trayeṇa trimuniyatiyutā sragdharā kīrtiteyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मगणरगणभगणनगणा यगणत्रयं यस्य पादे तद्वृत्तं स्रग्धरा नाम । वारत्रयं सप्तभिर्यतिः । यासामुन्निद्रपद्मद्युतिमुखममलं स्फारविस्फारिताक्षम् चञ्चत्काञ्चीगुणेन स्फुरदुरुमणिना ऽ; ऽवर्तलक्ष्मीं वितन्वत् । चेतःप्रीतिं नराणां विदधति विलसन्नाभिमध्यप्रदेशा गच्छन्त्यो राजमार्गे विकचविचकिलस्रग्धरा राजवध्वः ॥ १०८ ॥ आकृतौ भ्रौ नरना रनावथ गुरुर्दिगर्कविरमं हि मद्रकमिदम्
magaṇaragaṇabhagaṇanagaṇā yagaṇatrayaṃ yasya pāde tadvṛttaṃ sragdharā nāma / vāratrayaṃ saptabhiryatiḥ / yāsāmunnidrapadmadyutimukhamamalaṃ sphāravisphāritākṣam cañcatkāñcīguṇena sphuradurumaṇinā '; 'vartalakṣmīṃ vitanvat / cetaḥprītiṃ narāṇāṃ vidadhati vilasannābhimadhyapradeśā gacchantyo rājamārge vikacavicakilasragdharā rājavadhvaḥ || 108 || ākṛtau bhrau naranā ranāvatha gururdigarkaviramaṃ hi madrakamidam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगणरगणनगणा रगणनगणरगणनगणगुरवो यस्य पादे तद्वृत्तं मद्रकं नाम । दशभिर्द्वादशभिर्यतिः । यथा । त्वत्कथितैरलीकवचनैः करोमि कथमस्य कोपमसमम् यस्य न विप्रियं सखि मया श्रुतं न च निरीक्षितं कथमपि । मद्रकरैरयं प्रियतमः करोति वचनैर्मनः समदनम् पाश्यविमुक्तजालमधुना ममाङ्ध्रियुगले लुठत्यपि भृशम् ॥ १०९ ॥ विकृतौ यदिह नजौ भजौ भ्जभलगास्तदाश्वललितं हरार्कयतिमत्
bhagaṇaragaṇanagaṇā ragaṇanagaṇaragaṇanagaṇaguravo yasya pāde tadvṛttaṃ madrakaṃ nāma / daśabhirdvādaśabhiryatiḥ / yathā / tvatkathitairalīkavacanaiḥ karomi kathamasya kopamasamam yasya na vipriyaṃ sakhi mayā śrutaṃ na ca nirīkṣitaṃ kathamapi / madrakarairayaṃ priyatamaḥ karoti vacanairmanaḥ samadanam pāśyavimuktajālamadhunā mamāṅdhriyugale luṭhatyapi bhṛśam || 109 || vikṛtau yadiha najau bhajau bhjabhalagāstadāśvalalitaṃ harārkayatimat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य पादे नगणजगणौ भगणजगणभगणजगणभगणलघुगुरवो भवन्ति तद्वृत्तं अश्वललितं नाम । एकादशभिर्द्वादशभिर्यतिः । यथा । समरविनिर्जितारिनिवहक्षितीश्वरविचित्रमश्वललितम् हृदयचमत्कृतिप्रदमिदं विलोक्य भवतो वदन्ति कवयः । ध्रुवमुररीचकार नृपतेर्दिवस्पतिरिमं तुरंगमवरं बहुतरमन्यथा न वियति क्रथैरिह विवेलते ऽतिबहुलैः (?) ॥ ११० ॥ मत्ताक्रीडं मौ त्नौ नौ न्लौ गिति भवति वसुशरदशयतियुतम्
yasya pāde nagaṇajagaṇau bhagaṇajagaṇabhagaṇajagaṇabhagaṇalaghuguravo bhavanti tadvṛttaṃ aśvalalitaṃ nāma / ekādaśabhirdvādaśabhiryatiḥ / yathā / samaravinirjitārinivahakṣitīśvaravicitramaśvalalitam hṛdayacamatkṛtipradamidaṃ vilokya bhavato vadanti kavayaḥ / dhruvamurarīcakāra nṛpaterdivaspatirimaṃ turaṃgamavaraṃ bahutaramanyathā na viyati krathairiha vivelate 'tibahulaiḥ (?) || 110 || mattākrīḍaṃ mau tnau nau nlau giti bhavati vasuśaradaśayatiyutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य पादे द्वौ मगणौ तगणनगणौ द्वौ नगणौ नगणलघुगुरवस्तद्वृत्तं मत्ताक्रीडं नाम । अष्टभिः पञ्चभि दशभिश्च यतिः । यथा । दृष्ट्वा चान्द्रं बिम्बं रात्रौ करनिकरविनिहिततिमिरनिकरम् गायन्ति स्म स्वैरं यस्मिन्सुविकसितकुसुमवति मधुसमये । पौरा बद्धास्तस्मिन् संप्रत्यवनिपतितिलक तव नगरे मत्ताक्रीडातिस्वच्छन्दं विगतभयभवभमितमृगनिवहाः ॥ १११ ॥ संकृतौ भूतमुनीनैर्यतिरिह भतनाः स्भौ भनयाश्च यदि भवति तन्वी
yasya pāde dvau magaṇau tagaṇanagaṇau dvau nagaṇau nagaṇalaghuguravastadvṛttaṃ mattākrīḍaṃ nāma / aṣṭabhiḥ pañcabhi daśabhiśca yatiḥ / yathā / dṛṣṭvā cāndraṃ bimbaṃ rātrau karanikaravinihitatimiranikaram gāyanti sma svairaṃ yasminsuvikasitakusumavati madhusamaye / paurā baddhāstasmin saṃpratyavanipatitilaka tava nagare mattākrīḍātisvacchandaṃ vigatabhayabhavabhamitamṛganivahāḥ || 111 || saṃkṛtau bhūtamunīnairyatiriha bhatanāḥ sbhau bhanayāśca yadi bhavati tanvī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगणतगणनगणसगणा द्वौ भगणौ नगणयगणौ यस्य पादे तद्वृत्तं तन्वी नाम । पंचभिः सप्तभिरादित्यैश्च यतिः । यथा । या मुखपद्मं शशधरसदृशं सुन्दरलोलनयनमतिरम्यम् सुभ्रु बिभर्ति त्रिभुवनजयिनो वासनिवासमिव मकरकेतोः । पीननितम्बा गुरुकुचयुगला वृत्तसुकोमलभुजकरयुग्मा सा मम चित्ते जनयति युवती हर्षमनल्पमियमिह सुतन्वी ॥ ११२ ॥ अतिकृतौ क्रौञ्चपदा भ्मौ स्भौ ननना न्गी इषुशरवसुमुनिविरतिरिह भवेत्
bhagaṇatagaṇanagaṇasagaṇā dvau bhagaṇau nagaṇayagaṇau yasya pāde tadvṛttaṃ tanvī nāma / paṃcabhiḥ saptabhirādityaiśca yatiḥ / yathā / yā mukhapadmaṃ śaśadharasadṛśaṃ sundaralolanayanamatiramyam subhru bibharti tribhuvanajayino vāsanivāsamiva makaraketoḥ / pīnanitambā gurukucayugalā vṛttasukomalabhujakarayugmā sā mama citte janayati yuvatī harṣamanalpamiyamiha sutanvī || 112 || atikṛtau krauñcapadā bhmau sbhau nananā ngī iṣuśaravasumuniviratiriha bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगणमगणसगणभगणाश्चत्वारो नगणा गुरुश्च यस्य पादे तद्वृत्तं क्रौञ्चपदा नाम । पञ्चभिरष्टभिः सप्तभिश्च यतिः । यथा । क्रौञ्चपदा या रोमशगात्री विकटदशनतनिरतिपरुषतनुः पिंगलदृष्टिः सूक्ष्मनितम्बा कपिलकचनिचयविषमकुचयुगा । या च हसन्ती लोचनवारि प्रकटयति रहसि निजपतिविमुखी मुञ्च सखे तामिष्टतमं चेच्चिरतरमिह तव चर विषयसुखम् ॥ ११३ ॥ उत्कृतौ वस्वीशाश्वच्छेदोपेतं ममतनयुगनरसलगैर्भुजंगविजृम्भितम्
bhagaṇamagaṇasagaṇabhagaṇāścatvāro nagaṇā guruśca yasya pāde tadvṛttaṃ krauñcapadā nāma / pañcabhiraṣṭabhiḥ saptabhiśca yatiḥ / yathā / krauñcapadā yā romaśagātrī vikaṭadaśanataniratiparuṣatanuḥ piṃgaladṛṣṭiḥ sūkṣmanitambā kapilakacanicayaviṣamakucayugā / yā ca hasantī locanavāri prakaṭayati rahasi nijapativimukhī muñca sakhe tāmiṣṭatamaṃ ceccirataramiha tava cara viṣayasukham || 113 || utkṛtau vasvīśāśvacchedopetaṃ mamatanayuganarasalagairbhujaṃgavijṛmbhitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वौ मगणौ तगणस्त्रयो नगणा रगणसगणौ लघुगुरू च यस्य पादे तद्वृत्तं भुजंगविजृम्भितं नाम । अष्टभिरेकादशभिः सप्तभिर्यतिः । यथा । प्रालेयांशुज्योत्स्नाकांतद्युतिशुभमविमलसद्वितानमनोहरे क्रीडागारे चञ्चच्चिरत्र कुसुमपरिमलमिलदलिव्रजेशुधयोज्ज्वले । प्रेमोद्रेका वेश्यावृत्तं कुलयुवतिरपि वितनुते यदा सुरतोत्सवे प्रेयानप्यानन्देनेव प्रकटयति रहसि न तदा भुजंगविजृम्भितम् ॥ ११४ ॥ मो नाः षट् सगगिति यदि नवरसरसशरयतियुतमपवाहाख्यम्
dvau magaṇau tagaṇastrayo nagaṇā ragaṇasagaṇau laghugurū ca yasya pāde tadvṛttaṃ bhujaṃgavijṛmbhitaṃ nāma / aṣṭabhirekādaśabhiḥ saptabhiryatiḥ / yathā / prāleyāṃśujyotsnākāṃtadyutiśubhamavimalasadvitānamanohare krīḍāgāre cañcacciratra kusumaparimalamiladalivrajeśudhayojjvale / premodrekā veśyāvṛttaṃ kulayuvatirapi vitanute yadā suratotsave preyānapyānandeneva prakaṭayati rahasi na tadā bhujaṃgavijṛmbhitam || 114 || mo nāḥ ṣaṭ sagagiti yadi navarasarasaśarayatiyutamapavāhākhyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य पादे मगणो नगणा षट् सगणो द्वौ गुरू च यत्र तद्वृत्तमपवाहं नाम । नवभिः षड्भिः षड्भिः पंचभिः यतिः । यथा । आत्मानं कलयति तृणमिव सुरगुरुधरणितलसुरगवामर्थो यो नित्यं विकसितमुखकमलमिह वितरति धनममलमर्थिभ्यः । संपत्या समुपहसितधनदविभवनिवहदौरभ्यात् लोकः पश्यति विगलितबहुविधिमतिमतिकृशतनुमपवाहं तम् ॥ ११५ ॥ ॥ उक्तादिजातिप्रकरणम् ॥ अत एवं उर्ध्वं शेषजातिप्रकरणं भवति । तच्चात्र नोक्तं ग्रन्थगौरवभयात्केदारेण एवमुक्तादिजातिषु उत्कृत्यवसानासु श्रीप्रभृति अपवाहान्तानि समवृत्तानि पदर्श(?) । ‘यत्किंचिद्दृश्यते छन्दः षड्विंशत्यधिकाक्षरम् । शेषजात्यादिकं मुक्त्वा तत्सर्वं दण्डका विदुऽरित्यादिलक्षणान् दण्डकानाह । यदिह नयुक्तगलं ततः सप्तरेफास्तदा चण्डवृष्टिप्रयातो भवेद्दण्डकः
yasya pāde magaṇo nagaṇā ṣaṭ sagaṇo dvau gurū ca yatra tadvṛttamapavāhaṃ nāma / navabhiḥ ṣaḍbhiḥ ṣaḍbhiḥ paṃcabhiḥ yatiḥ / yathā / ātmānaṃ kalayati tṛṇamiva suragurudharaṇitalasuragavāmartho yo nityaṃ vikasitamukhakamalamiha vitarati dhanamamalamarthibhyaḥ / saṃpatyā samupahasitadhanadavibhavanivahadaurabhyāt lokaḥ paśyati vigalitabahuvidhimatimatikṛśatanumapavāhaṃ tam || 115 || // uktādijātiprakaraṇam // ata evaṃ urdhvaṃ śeṣajātiprakaraṇaṃ bhavati / taccātra noktaṃ granthagauravabhayātkedāreṇa evamuktādijātiṣu utkṛtyavasānāsu śrīprabhṛti apavāhāntāni samavṛttāni padarśa(?) / ‘yatkiṃciddṛśyate chandaḥ ṣaḍviṃśatyadhikākṣaram / śeṣajātyādikaṃ muktvā tatsarvaṃ daṇḍakā vidu'rityādilakṣaṇān daṇḍakānāha / yadiha nayuktagalaṃ tataḥ saptarephāstadā caṇḍavṛṣṭiprayāto bhaveddaṇḍakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इह शास्त्रे चण्डवृष्टिप्रयातो नाम दण्डको भवेत् । यदा नगणौ द्वौ सप्तरगणाश्च भवन्ति । शतमाण्डवाभ्यामृषिभ्यामनेका ऽस्य संज्ञा कृता । यथा । कुवलयदलदीर्घनेत्रा सुमध्या पृथुश्रोणिबिम्बा नवप्रागसंसक्तहृत् प्रथमविरहपीडिता सा मृता प्रेयसी गर्जितं वारिदानां निशम्य ध्रुवम् । नभसि कुटजपुष्पसंभारगंधासवोन्मत्तभृंगांगना गीयमानागमे हत पथिक वृथा किमायास॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥। । चण्डवृष्टिरित्येके ॥ ११६ ॥ प्रतिचरणविवृद्धरेफाः स्युरर्णार्णवव्यालजीमूतलीलाकरोद्दामशंखादयः
iha śāstre caṇḍavṛṣṭiprayāto nāma daṇḍako bhavet / yadā nagaṇau dvau saptaragaṇāśca bhavanti / śatamāṇḍavābhyāmṛṣibhyāmanekā 'sya saṃjñā kṛtā / yathā / kuvalayadaladīrghanetrā sumadhyā pṛthuśroṇibimbā navaprāgasaṃsaktahṛt prathamavirahapīḍitā sā mṛtā preyasī garjitaṃ vāridānāṃ niśamya dhruvam / nabhasi kuṭajapuṣpasaṃbhāragaṃdhāsavonmattabhṛṃgāṃganā gīyamānāgame hata pathika vṛthā kimāyāsa................................... / caṇḍavṛṣṭirityeke || 116 || praticaraṇavivṛddharephāḥ syurarṇārṇavavyālajīmūtalīlākaroddāmaśaṃkhādayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चरणं चरणं प्रति प्रतिचरणं रगणानां वृद्ध्या इहार्णादयो दण्डकास्स्युः । अष्टभी रगणैरर्णो यथा । श्रमसलिलमपकरोति द्रुतं कामिनीनां रसायासजं मरुच्चीकरामोदवान् जनयति मधुपस्य तीरद्रुमाली लसत्पल्लवालंकृतां कामिनीविभ्रमादेशकम् । अयमिह दयितैः पुरोर्णानिधिं यस्य शक्यं समसायुवज्रप्रहारानभिज्ञभ्युसी (?) भुजगपुरवधूलसल्लोचनानन्दकरो स्फुरन्ती न लीलां तनोति राजात्मजः ॥ नवभी रगणैरर्णवो यथा । त्रिनयननगतुंगशृंगश्रियं बिभ्रदुद्दण्डडिंडीरपिण्डावदातैस्तरंगोत्तरैरुल्लसन् मकरतिमितिमिंगिलो विस्तृताधिष्ठितक्रोडसंप्राप्तशोभैर्नभःप्रांगणज्ञापकैः । भुजगशयनशयितो देवदेवस्य यो वास वेश्मश्रियो जनेनार्णवसो ऽयमग्रीः प्रिये तव नयनपथं प्रयातस्तनोतुं प्रमोदं विनोदास्पदं तीरसंभूतपुन्नागपूगद्रुमैः ॥ दशभी रगणैः व्यालो यथा । प्रसयति मलयानिले विप्रयुक्तांगनादीर्घनिःश्वाससंपर्कसंववर्धितप्रौहितावेमतोनन्दनि स्फुडितबकुलकर्णिकाराम्रदुन्नागमाकंदकंकिल्लिसच्चम्पकामोदवाहिन्यमुष्मिन् वसंतागमे । भज चरणयुगानतं संनतांगिप्रियं प्रीतिसंदोहकामिनी नाम नगातुराणां मृगीचक्षुषाम् तरुणीमनि (?) सखि स्फुरज्ज्वालजिह्वाग्रलोले ऽङ्गनानां सदा सौख्यं विध्वंसिना ऽनेन किं दग्धमानेन ते ॥ तैरेकादशभिर्जीमूतैर्यथा । प्रियविरहितकामिनी जीविता सा विनाशैकदक्षानिलोद्धूतकादम्बपुष्पासवामूर्च्छिताशेषभृंगध्वजो । नभसि नभमिवांक्षसौदामिनीमालयालंकृतं नीलजीमूतपंक्तिं बलाकावलीसेवितां लोचनानन्ददाम् । विरचितमधुरस्वरं चातकानां च रम्यं समूहं तु सास्कांतमप्युन्मदं(?) भाविनीं तृप्तिमाकांक्षमाणम् । मुहुकृतविततसुबर्हिभारः शिखीसंवन्मन्मथा प्रेयसी प्रीतिमुत्पादयन् नृत्यति स्वाङ्ध्रिविन्याससौंदर्यवत् ॥ द्वादशभिर्लीलाकरो यथा । अभिनवनवपल्लवास्वादसंशुद्धकण्ठान्यपुष्टांगनासुंदरारध्वगीतध्वनिप्राप्तबोधिर्यदि चक्रवाले वने । कुसुमितबहुपाटला कर्णिकाराम्रसत्सिंदुवारोत्तमाशोकसत्पुष्पभारा वनश्रीकृताशेषशाखालसत्पल्लवे वने । विलपति वनिता घनस्याभिमानग्रहं लास्यलीलाकरो माधवी पल्लवानामयं कामदेवैकबन्धवसन्तानिलो । जगति विजयिनीं स्मराज्ञामिवाविष्करोत्यंगनानां रतायासजस्वेदबिन्दुप्रसक्तालकप्रांतकंपं विधित्सुर्मुहुः ॥ त्रयोदशभी रगणैरुद्दामो यथा । शशधरसदृशं मुखाम्भोरुहं बिभ्रती पक्वबिम्बाधरोद्दामहारावलीशोभितोच्चस्तनी सूक्ष्मरोमावलीप्राप्तनाभिहृदा । श्रवणयुगनिवेशितस्वर्णताण्डंकसंलग्नरत्नप्रभासितापांगरंगांगणोत्संगसंनृत्यमानेक्षणक्षोभितक्ष्मातला । कलरववरकिंकिणीपक्वणन्मेखलालंकृतश्रोणिबिम्बानुवृत्तानुपूर्वोरुयुग्मा सरोजारुणाङ्ध्रिद्वयन्यस्तसन्नूपुरा । हृदयमशरणं मुनीनामपीयं सलीलं व्रजंती करोति स्फुरच्चीवरप्रांजलोद्बोधितानंगलक्ष्मीकृताशेषलोकं भृशाम् ॥ चतुर्दशभी रैः शंखो यथा । क्वचिदुपरि तरच्चंदवल्लीवितानैः क्वचिद्द्रुमाणां लतासंचयैः संचरन्नक्रचक्रैः क्वचिन्नीरसंभूतपूगद्रुमैः शोभितम् । क्वचिदपि घनसांम्रहिंतालतालावलीचारुताम्बूलवल्लीसमूहैः (?) क्वचिद्व्यालसल्लोलकोलाहलोत्पादितोर्वीप्रकंपम् । क्वचिदभिनवचम्पकोन्निद्रचंचत्प्रस्तनासवामोदसंपर्कः संप्राप्तसौरभ्यसंपत्समीरागमातीततोयकणैः सेकितं नीरहृतं विद्रुतम् । सलिलनिधिमनेकरत्नाकरप्रीतिसंदोहदं सेतुसीमंतमंतं विलोक्य द्रुतं विलोचनानां निपातं च यस्याशु साफल्यमापादयः ॥ आदिशब्दात्पंचदशभिः रैः समुद्रः षोडशैर्भुजंग इत्येवमादयो यथेष्टकृतनामानो दण्डका भवन्ति ॥ ११७ ॥ प्रचितकसमभिधो धीरधीभिः स्मृतो दण्डको नद्वयादुत्तरैः सप्तभिर्यैः
caraṇaṃ caraṇaṃ prati praticaraṇaṃ ragaṇānāṃ vṛddhyā ihārṇādayo daṇḍakāssyuḥ / aṣṭabhī ragaṇairarṇo yathā / śramasalilamapakaroti drutaṃ kāminīnāṃ rasāyāsajaṃ maruccīkarāmodavān janayati madhupasya tīradrumālī lasatpallavālaṃkṛtāṃ kāminīvibhramādeśakam / ayamiha dayitaiḥ purorṇānidhiṃ yasya śakyaṃ samasāyuvajraprahārānabhijñabhyusī (?) bhujagapuravadhūlasallocanānandakaro sphurantī na līlāṃ tanoti rājātmajaḥ // navabhī ragaṇairarṇavo yathā / trinayananagatuṃgaśṛṃgaśriyaṃ bibhraduddaṇḍaḍiṃḍīrapiṇḍāvadātaistaraṃgottarairullasan makaratimitimiṃgilo vistṛtādhiṣṭhitakroḍasaṃprāptaśobhairnabhaḥprāṃgaṇajñāpakaiḥ / bhujagaśayanaśayito devadevasya yo vāsa veśmaśriyo janenārṇavaso 'yamagrīḥ priye tava nayanapathaṃ prayātastanotuṃ pramodaṃ vinodāspadaṃ tīrasaṃbhūtapunnāgapūgadrumaiḥ // daśabhī ragaṇaiḥ vyālo yathā / prasayati malayānile viprayuktāṃganādīrghaniḥśvāsasaṃparkasaṃvavardhitaprauhitāvematonandani sphuḍitabakulakarṇikārāmradunnāgamākaṃdakaṃkillisaccampakāmodavāhinyamuṣmin vasaṃtāgame / bhaja caraṇayugānataṃ saṃnatāṃgipriyaṃ prītisaṃdohakāminī nāma nagāturāṇāṃ mṛgīcakṣuṣām taruṇīmani (?) sakhi sphurajjvālajihvāgralole 'ṅganānāṃ sadā saukhyaṃ vidhvaṃsinā 'nena kiṃ dagdhamānena te // tairekādaśabhirjīmūtairyathā / priyavirahitakāminī jīvitā sā vināśaikadakṣāniloddhūtakādambapuṣpāsavāmūrcchitāśeṣabhṛṃgadhvajo / nabhasi nabhamivāṃkṣasaudāminīmālayālaṃkṛtaṃ nīlajīmūtapaṃktiṃ balākāvalīsevitāṃ locanānandadām / viracitamadhurasvaraṃ cātakānāṃ ca ramyaṃ samūhaṃ tu sāskāṃtamapyunmadaṃ(?) bhāvinīṃ tṛptimākāṃkṣamāṇam / muhukṛtavitatasubarhibhāraḥ śikhīsaṃvanmanmathā preyasī prītimutpādayan nṛtyati svāṅdhrivinyāsasauṃdaryavat // dvādaśabhirlīlākaro yathā / abhinavanavapallavāsvādasaṃśuddhakaṇṭhānyapuṣṭāṃganāsuṃdarāradhvagītadhvaniprāptabodhiryadi cakravāle vane / kusumitabahupāṭalā karṇikārāmrasatsiṃduvārottamāśokasatpuṣpabhārā vanaśrīkṛtāśeṣaśākhālasatpallave vane / vilapati vanitā ghanasyābhimānagrahaṃ lāsyalīlākaro mādhavī pallavānāmayaṃ kāmadevaikabandhavasantānilo / jagati vijayinīṃ smarājñāmivāviṣkarotyaṃganānāṃ ratāyāsajasvedabinduprasaktālakaprāṃtakaṃpaṃ vidhitsurmuhuḥ // trayodaśabhī ragaṇairuddāmo yathā / śaśadharasadṛśaṃ mukhāmbhoruhaṃ bibhratī pakvabimbādharoddāmahārāvalīśobhitoccastanī sūkṣmaromāvalīprāptanābhihṛdā / śravaṇayuganiveśitasvarṇatāṇḍaṃkasaṃlagnaratnaprabhāsitāpāṃgaraṃgāṃgaṇotsaṃgasaṃnṛtyamānekṣaṇakṣobhitakṣmātalā / kalaravavarakiṃkiṇīpakvaṇanmekhalālaṃkṛtaśroṇibimbānuvṛttānupūrvoruyugmā sarojāruṇāṅdhridvayanyastasannūpurā / hṛdayamaśaraṇaṃ munīnāmapīyaṃ salīlaṃ vrajaṃtī karoti sphuraccīvaraprāṃjalodbodhitānaṃgalakṣmīkṛtāśeṣalokaṃ bhṛśām // caturdaśabhī raiḥ śaṃkho yathā / kvacidupari taraccaṃdavallīvitānaiḥ kvaciddrumāṇāṃ latāsaṃcayaiḥ saṃcarannakracakraiḥ kvacinnīrasaṃbhūtapūgadrumaiḥ śobhitam / kvacidapi ghanasāṃmrahiṃtālatālāvalīcārutāmbūlavallīsamūhaiḥ (?) kvacidvyālasallolakolāhalotpāditorvīprakaṃpam / kvacidabhinavacampakonnidracaṃcatprastanāsavāmodasaṃparkaḥ saṃprāptasaurabhyasaṃpatsamīrāgamātītatoyakaṇaiḥ sekitaṃ nīrahṛtaṃ vidrutam / salilanidhimanekaratnākaraprītisaṃdohadaṃ setusīmaṃtamaṃtaṃ vilokya drutaṃ vilocanānāṃ nipātaṃ ca yasyāśu sāphalyamāpādayaḥ // ādiśabdātpaṃcadaśabhiḥ raiḥ samudraḥ ṣoḍaśairbhujaṃga ityevamādayo yatheṣṭakṛtanāmāno daṇḍakā bhavanti || 117 || pracitakasamabhidho dhīradhībhiḥ smṛto daṇḍako nadvayāduttaraiḥ saptabhiryaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.