Jaimini: Mimamsasutra, with Sabara's Bhasya 1

अथातो धर्मजिज्ञासा

athāto dharmajijñāsā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।१: त्ब्: एवं हि; त्अ: एवं सति; ए१,२,३,५,६: एवं * * १।२: त्अ, त्ब्: तद् यत्न-; ए१: प्रयत्न-; ए२,३,६: इति प्रयत्न-; ए५: इति यत्न- * * १।३: ए२,३,५, त्अ, त्ब्, श्व्: तादृशीं; ए१,६: मादृशां * * १।४: ए२: १,४; ए३: २३; ए५: १,९; ए६: १,१ * * १।५: ए२,५; हिन्तेर् शिष्मः फ़ोल्ग्त् बेइ त्अ: नापि परस्ताद् आनन्तर्यम्, बेइ ए१,३: परस्ताच् च; नछ् कुमारिल, श्व् १।८४-८५ wउर्दे दिएस् वोन् एइनिगेन् हिन्ज़ुगेफ़्üग्त् (केचिद् अध्याहरन्ति) * * १।६: ए१,२,३,५,६, त्ब्; त्अ, ए१ (व्ल्।): प्रतिषेधयिष्यति * * १।७: ए१,५, त्अ, त्ब्; ए२,३,६: प्रतिषेधति॥।उपदिशति * * १।८: ए१,२,३,६, त्अ; ए६, म्परि।: वेदं नानधीत्य; त्ब्: वेदं नाधीत * * १।९: म्स् २।१।४६: अर्थैनोतेस्:अकत्वाद् एकं वाक्यम्, साकाङ्क्षं चेद् विभागे स्यात् * * १।१०: ए२,३,५, त्अ, त्ब्, तात्प्।; ए१,६: किं च * * १।११: ए५; ए१,२,३,६, त्अ: पूर्वं गम्यते, त्ब्: पूर्वम् * * १।१२: ब्ग्सू। इइ।६।१ (फ़्रग्लिछ्, ओब् wइर्क्लिछ् दिएसे स्तेल्ले गेमेइन्त् इस्त् * * १।१३: ए१,२,३,५,६;, त्अ, त्ब्: अवकल्पयेम * * १।१४: ए१,२,३,६, त्अ; ए५, त्ब्: तत्र * * १।१५: म्स् ४।३।१ * * १।१६: ए५, त्ब्; हि फ़ेह्ल्त् इन् ए१,२,३,६, त्अ * * १।१७: ए२: १,८; ए३: २८; ए५: १,१४; ए६: १,२ * * १।१८: ए५, तात्प्।; ए१,२,३,६, त्अ, त्ब्: हेत्वर्थः * * १।१९: पुनः फ़ेह्ल्त् इन् त्अ, त्ब् * * १।२०: म्स् १।१।२ * * १।२१: ए१,२,३,५,६, त्अ, काश्।, न्य्रत्।; त्ब्, तात्प्।: शेषलक्षणे * * १।२२: म्स् ३-१२ * * १।२३: त्अ, त्ब्, काश्।; ए१,२,३,५,६, न्य्रत्।: जिज्ञासितव्यः * * १।२४: ए१,२,३,५,६, त्अ; त्ब्: उभयत्रापि * * १।२५: त्ब्; ए१,२,३,५,६, त्अ: जिज्ञासितव्य इति * चोदनालक्षणो ऽर्थो धर्मः

* 1/1: TB: evaṃ hi; TA: evaṃ sati; E1,2,3,5,6: evaṃ * * 1/2: TA, TB: tad yatna-; E1: prayatna-; E2,3,6: iti prayatna-; E5: iti yatna- * * 1/3: E2,3,5, TA, TB, ŚV: tādṛśīṃ; E1,6: mādṛśāṃ * * 1/4: E2: 1,4; E3: 23; E5: 1,9; E6: 1,1 * * 1/5: E2,5; hinter śiṣmaḥ folgt bei TA: nāpi parastād ānantaryam, bei E1,3: parastāc ca; nach Kumārila, ŚV 1.84-85 wurde dies von einigen hinzugefügt (kecid adhyāharanti) * * 1/6: E1,2,3,5,6, TB; TA, E1 (v.l.): pratiṣedhayiṣyati * * 1/7: E1,5, TA, TB; E2,3,6: pratiṣedhati...upadiśati * * 1/8: E1,2,3,6, TA; E6, M.pari.: vedaṃ nānadhītya; TB: vedaṃ nādhīta * * 1/9: MS 2.1.46: arthaiNOTES:akatvād ekaṃ vākyam, sākāṅkṣaṃ ced vibhāge syāt * * 1/10: E2,3,5, TA, TB, Tātp.; E1,6: kiṃ ca * * 1/11: E5; E1,2,3,6, TA: pūrvaṃ gamyate, TB: pūrvam * * 1/12: BGSū. II.6.1 (fraglich, ob wirklich diese Stelle gemeint ist * * 1/13: E1,2,3,5,6;, TA, TB: avakalpayema * * 1/14: E1,2,3,6, TA; E5, TB: tatra * * 1/15: MS 4.3.1 * * 1/16: E5, TB; hi fehlt in E1,2,3,6, TA * * 1/17: E2: 1,8; E3: 28; E5: 1,14; E6: 1,2 * * 1/18: E5, Tātp.; E1,2,3,6, TA, TB: hetvarthaḥ * * 1/19: punaḥ fehlt in TA, TB * * 1/20: MS 1.1.2 * * 1/21: E1,2,3,5,6, TA, Kāś., Ny.rat.; TB, Tātp.: śeṣalakṣaṇe * * 1/22: MS 3-12 * * 1/23: TA, TB, Kāś.; E1,2,3,5,6, Ny.rat.: jijñāsitavyaḥ * * 1/24: E1,2,3,5,6, TA; TB: ubhayatrāpi * * 1/25: TB; E1,2,3,5,6, TA: jijñāsitavya iti * codanālakṣaṇo 'rtho dharmaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।२६: ए२: १,१४; ए३: ३६; ए५: १,२०; ए६: १,३ * * १।२७: ए५, त्ब्, त्च्, काश्।, न्य्। रत्।; ए१,२,३,६, त्अ, अ: उच्यते * * १।२८: त्ब्, त्च्; ए१,२,३,५,६, त्अ, अ: गम्यते * * १।२९: त्ब्, त्च्; ए१,२,३,५,६, त्अ, अ: भवतीति * * १।३०: ए१,२,३,५,६, त्अ, अ; त्च्, तात्प्।: अग्निहोत्रं जुहुयात् स्वर्गकाम; त्ब्: अग्निहोत्रात् स्वर्गो भवति * * १।३१: ए५, त्अ, त्ब्, त्च्, अ; ए१,२,३,६: तावत् * * १।३२: व्ल्।: न च विदुषां (न्र् अद् श्व्, स्।१५५); मित्तेइलुन्ग् वोन् प्रोफ़्। स्लजे * * १।३३: ए५, त्अ, त्ब्, त्च्, अ; ए१,२,३,६: पुरुषात् * * १।३४: ए१,२,३,५,६, त्अ, अ; त्ब्, त्च्: विदितवन्तः * * १।३५: ए५, त्अ, त्ब्, त्च्, तात्प्।, काश्।; ए१,२,३,६, न्यरत्।: उपदेशा॥।भवन्ति॥।भवन्ति * * १।३६: त्ब्, त्च्, काश्।; ए१,२,३,५,६, त्अ, अ, तात्प्। ओम् * * १।३७: त्च्, तात्प्।, काश्।; ए१,२,३,५,६, त्अ, त्ब्, अ: -साम्याद् * * १।३८: त्च्, अ, काश्।: वेदवचनं मिथ्येत्य् अनुमीयते; ए१,२,३,५,६, त्अ: इदम् अपि वितथम् अवगम्य-ते; तात्प्।: वैदिकम् अपि तथा स्यात् * * १।३९: ए१,२,३,५,६, त्अ, त्ब्, अ; त्च्, काश्।: वैतथ्ये * * १।४०: ए१,२,३,५,६, त्अ; त्ब्, त्च्, तात्प्।: भवति * * १।४१: ए१,२,३,५,६, त्अ, त्ब्, त्च्; अ, काश्।, न्य्रत्।: मिथ्या; तात्प्।: अप्रमाणम् * * १।४२: त्अ, अ, तात्प्।, काश्।, न्य्रत्।; ए५, त्ब्, त्च्: अनुमानाद् अवगम्यते; ए१,२,३,६: अनुमानं व्यप-देशाद् अवगम्यते * * १।४३: त्अ, त्ब्, त्च्, अ, तात्प्।, काश्।, त्स्प्; ए१,२,३,५,६, न्य्रत्।: वेदवचनेन * * १।४४: ए१,२,३,५,६, त्अ, अ; त्ब्, त्च्: -विरोधे; तात्प्।, न्य्रत्।: -विरुद्धम् * * १।४५: ए१,२,३,५,६, त्अ, त्ब्, अ, त्स्प्; त्च्, तात्प्।: भवितुम् अर्हति, न्य्रत्।: आत्मानं लभते * * १।४६: त्अ, त्च्, काश्।, न्य्रत्। ओम्। ऽर्थः * * १।४७: त्अ, त्ब्, त्च्, अ, त्स्प्; ए१,२,३,५,६: अवगम्यताम् * * १।४८: ए१,२,३,५,६, त्अ, अ; त्ब्, त्च्: समाख्यायते, त्स्प्: आख्यायते * * १।४९: ए२,३,५,६ त्च्, त्स्प्; ए१, त्ब्, त्अ, अ ओम्। एव * * १।५०: तैत्स्। ३।५।११।५ * * १।५१: त्ब्, त्च्: -वाच्ये * * १।५२: त्ब्, त्च्: धर्मशब्दं * * १।५३: त्ब्, त्च्, काश्।: इत्य् एवमर्थम् अर्थग्रहनम् * * १।५४: ए५, त्अ, त्ब्, त्च्, तात्प्।, काश्।; ए१,२,३,६: हिंसा च * * १।५५: त्ब्, त्च्; ए१,२,३,५,६, त्अ, अ: प्रतिषिद्धेति * * १।५६: ए१,२,३,५,६, त्अ, त्ब्, काश्।, न्य। रत्।: कर्तव्यतया; अ, तात्प्।, काश्।, न्य्रत्।: कर्तव्या * * १।५७: आप्श्स् २२।४।१३ (१७) * * १।५८: ए२: १,२२; ए३: ९६; ए५: १,३८; ए६: १,४ * * १।५९: त्ब्, त्च्, काश्।; ए१,२,३,५,६, त्अ, अ, तात्प्। ओम्। एव * * १।६०: त्ब्, त्च्, काश्।; ए१,२,३,५,६, त्अ, अ: एवमर्थम् इदम् * * १।६१: व्ग्ल्। य्द्, ए१, स्।२।२३-२४: सूचनात् सूत्रम्; सूचयति तांस् तान् अर्थविशेषान् इति सूत्रम्। * * १।६२: तात्प्।, काश्। ओम्। उच्यते * * १।६३: ए१,२,३,५,६, त्अ, त्ब्, अ, काश्।, न्य्रत्।; त्च्, तात्प्।: एकार्थत्वम् * तस्य निमित्तपरीष्टिः

* 1/26: E2: 1,14; E3: 36; E5: 1,20; E6: 1,3 * * 1/27: E5, TB, TC, Kāś., Ny. rat.; E1,2,3,6, TA, A: ucyate * * 1/28: TB, TC; E1,2,3,5,6, TA, A: gamyate * * 1/29: TB, TC; E1,2,3,5,6, TA, A: bhavatīti * * 1/30: E1,2,3,5,6, TA, A; TC, Tātp.: agnihotraṃ juhuyāt svargakāma; TB: agnihotrāt svargo bhavati * * 1/31: E5, TA, TB, TC, A; E1,2,3,6: tāvat * * 1/32: v.l.: na ca viduṣāṃ (NR ad ŚV, S.155); Mitteilung von Prof. Slaje * * 1/33: E5, TA, TB, TC, A; E1,2,3,6: puruṣāt * * 1/34: E1,2,3,5,6, TA, A; TB, TC: viditavantaḥ * * 1/35: E5, TA, TB, TC, Tātp., Kāś.; E1,2,3,6, Nya.rat.: upadeśā...bhavanti...bhavanti * * 1/36: TB, TC, Kāś.; E1,2,3,5,6, TA, A, Tātp. om * * 1/37: TC, Tātp., Kāś.; E1,2,3,5,6, TA, TB, A: -sāmyād * * 1/38: TC, A, Kāś.: vedavacanaṃ mithyety anumīyate; E1,2,3,5,6, TA: idam api vitatham avagamya-te; Tātp.: vaidikam api tathā syāt * * 1/39: E1,2,3,5,6, TA, TB, A; TC, Kāś.: vaitathye * * 1/40: E1,2,3,5,6, TA; TB, TC, Tātp.: bhavati * * 1/41: E1,2,3,5,6, TA, TB, TC; A, Kāś., Ny.rat.: mithyā; Tātp.: apramāṇam * * 1/42: TA, A, Tātp., Kāś., Ny.rat.; E5, TB, TC: anumānād avagamyate; E1,2,3,6: anumānaṃ vyapa-deśād avagamyate * * 1/43: TA, TB, TC, A, Tātp., Kāś., TSP; E1,2,3,5,6, Ny.rat.: vedavacanena * * 1/44: E1,2,3,5,6, TA, A; TB, TC: -virodhe; Tātp., Ny.rat.: -viruddham * * 1/45: E1,2,3,5,6, TA, TB, A, TSP; TC, Tātp.: bhavitum arhati, Ny.rat.: ātmānaṃ labhate * * 1/46: TA, TC, Kāś., Ny.rat. om. 'rthaḥ * * 1/47: TA, TB, TC, A, TSP; E1,2,3,5,6: avagamyatām * * 1/48: E1,2,3,5,6, TA, A; TB, TC: samākhyāyate, TSP: ākhyāyate * * 1/49: E2,3,5,6 TC, TSP; E1, TB, TA, A om. eva * * 1/50: Tait.S. 3.5.11.5 * * 1/51: TB, TC: -vācye * * 1/52: TB, TC: dharmaśabdaṃ * * 1/53: TB, TC, Kāś.: ity evamartham arthagrahanam * * 1/54: E5, TA, TB, TC, Tātp., Kāś.; E1,2,3,6: hiṃsā ca * * 1/55: TB, TC; E1,2,3,5,6, TA, A: pratiṣiddheti * * 1/56: E1,2,3,5,6, TA, TB, Kāś., Nya. rat.: kartavyatayā; A, Tātp., Kāś., Ny.rat.: kartavyā * * 1/57: ĀpŚS 22.4.13 (17) * * 1/58: E2: 1,22; E3: 96; E5: 1,38; E6: 1,4 * * 1/59: TB, TC, Kāś.; E1,2,3,5,6, TA, A, Tātp. om. eva * * 1/60: TB, TC, Kāś.; E1,2,3,5,6, TA, A: evamartham idam * * 1/61: Vgl. YD, E1, S.2/23-24: sūcanāt sūtram; sūcayati tāṃs tān arthaviśeṣān iti sūtram/ * * 1/62: Tātp., Kāś. om. ucyate * * 1/63: E1,2,3,5,6, TA, TB, A, Kāś., Ny.rat.; TC, Tātp.: ekārthatvam * tasya nimittaparīṣṭiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।६४: ए५, त्अ, त्ब्, त्च्, अ; ए१,२,३,६: इत्य् अन्यद् * सत्संप्रयोगे पुरुषस्येन्द्रियाणां बुद्धिजन्म तत् प्रत्यक्षम् अनिमित्तम्, विद्यमानोपलंभनत्वात्

* 1/64: E5, TA, TB, TC, A; E1,2,3,6: ity anyad * satsaṃprayoge puruṣasyendriyāṇāṃ buddhijanma tat pratyakṣam animittam, vidyamānopalaṃbhanatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।६५: त्ब्, त्च्; ए१,२,३,५,६, त्अ, अ: अस्तीति * * १।६६: ए१,२,३,५,६, त्अ, अ: अकारणत्वम् इति * औत्पत्तिकस् तु शब्दस्यार्थेन संबन्धस् तस्य ज्ञानम् उपदेशो ऽव्यतिरेकश् चार्थे ऽनुपलब्धे, तत् प्रमाणं बादरायणस्य, अनपेक्षत्वात्

* 1/65: TB, TC; E1,2,3,5,6, TA, A: astīti * * 1/66: E1,2,3,5,6, TA, A: akāraṇatvam iti * autpattikas tu śabdasyārthena saṃbandhas tasya jñānam upadeśo 'vyatirekaś cārthe 'nupalabdhe, tat pramāṇaṃ bādarāyaṇasya, anapekṣatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।२८२: ए५, त्ब्, त्च्, बृह्।; ए१,२,६, अ: उच्यते * * १।२८३: ए५, त्अ, त्ब्, त्च्, अ, बृह्, ए१ (व्ल्।); ए१,२,६: अपरो * * १।२८४: ए५; ए१,२,६, अ ओम्। यो * * १।२८५: ए५, त्अ, त्ब्, त्च्: तद् यथा; ए१,२,६, अ: यथा * * १।२८६: त्अ, न्य्। रत्।; त्च्: आत्मप्रत्ययम्; ए१,२,५,६, त्ब्, अ: प्रत्ययम् * * १।२८७: त्ब्, त्च्; ए१,२,५,६, त्अ, अ ओम्। हि * * १।२८८: बु (म्) ३।९।२८, (क्) ३।९।२६, इदेन्तिस्छ् मित् (म्) ४।२।६, (क्) ४।२।४। उन्द् (म्) ४।४।२७, (क्) ४।४।२२ उन्द् (क्) ४।५।१५ (फ़ेह्ल्त् इन् म्) * * १।२८९: ए१ (व्ल्।), त्अ; त्च्: ये चैव; ए५: ये ऽपि चैव; ए१,२,६: ये; अ: यच् च * * १।२९०: बु (म्) ४।५।१५, (क्) ४।५।१४ * * १।२९१: ए१,२,५,६, त्अ, अ; त्ब्: विज्ञानाद् अन्य आत्मा; त्च्: विज्ञानाद् अन्यो ऽस्ति * * १।२९२: ए२: १,८०; ए५: १,२३२; ए६: १,१६ * * १।२९३: ए१,२,५,६, त्अ, अ; त्ब्, त्च्: इत्य् एतत् तत्त्वम् (इत्य्) अवगम्येत * * १।२९४: ए१,२,५,६: निदर्श्येत; त्अ, त्ब्: निदर्श्यत; त्अ, च्: निर्दिश्यत * * १।२९५: त्ब्, त्च्, बृह्। ओम्। च * * १।२९६: ए१,२,५,६, त्च्, अ; त्अ, त्ब्: परम् आत्मानम् * * १।२९७: त्अ, त्ब्, त्च्, अ; ए१,२,५,६: परपुरुषं नोपलभन्त * * १।२९८: बु (म्) ४।३।६ (=क्) * * १।२९९: बु (म्) ३।९।२८ (क् ३।९।२६) इदेन्तिस्छ् मित् (म्) ४।२।६ (क् ४।२।४), (म्) ४।४।२७ (क् ४।४।२२) उन्द् (क्) ४।५।१५ (फ़ेह्ल्त् इन् म्) * * १।३००: त्अ, त्च्; ए१,२,५,६, अ: अथापि * * १।३०१: बु (म्) ४।४।१० (क् ४।३।९), इदेन्तिस्छ् मित् (म्) ४।३।१६ (क् ४।३।१४) * * १।३०२: त्ब्, त्च् ओम्। अयम् (सो औछ् ए१।२) * * १।३०३: त्अ, त्ब्, त्च्; ए१,२,५,६, अ: तत्राप्य् * * १।३०४: ए२: १,८३; ए५: १,२४७; ए६: १,१७ * * १।३०५: बु (म्) ३।९।२८ (क् ३।९।२६), इदेन्तिस्छ् मित् (म्) ४।२।६ (क् ४।२।४), (म्) ४।४।२७ (क् ४।४।२२) उन्द् क् ४।५।१५ (फ़ेह्ल्त् इन् म्) * * १।३०६: ए१,२,५,६ ओम्। अयम् * * १।३०७: त्ब्, त्च्; ए१,२,५,६, त्अ, अ: अन्य इति * * १।३०८: ए१,२,५,६, त्च्, अ ओम्। आत्मा * * १।३०९: ए१,२,५,६, त्अ, अ ओम्। इति * * १।३१०: ए५, अ ओम्। तेभ्यो; ए१,२,६ हबेन् तेभ्यो (फ़ल्स्छ् बेइ फ़्रौwअल्ल्नेर्) * * १।३११: ए१,२,५,६, त्अ, अ; त्ब्: तया; त्च्: अनया * * १।३१२: ए१,२,५,६, त्अ, अ; त्ब्: पश्यति; त्च्: अन्यं पश्यति * * १।३१३: ए१,२,५,६; त्अ: पाट्यमानस्य॥।तद्यमानस्य; त्ब् भिद्यमानस्य; त्च्: नुद्यमानस्य॥।ताड्-यमानस्य॥।भिद्यमान्स्य; अ: दह्यमानस्य॥।वाद्यमानस्य॥।तुद्यमानस्य * * १।३१४: त्ब्, त्च्, ऋज्।; ए१।२, त्अ, अ: यद् * * १।३१५: ए२: १,८५; ए५: १,२५४; ए६: १,१७ * * १।३१६: त्ब्, त्च्; ए१,२,५,६, त्अ, अ ओम्। अप्य् * * १।३१७: बु (म्) ४।५।१४ (=क्); व्ग्ल्। म् २।४।१३ (=क्) * * १।३१८: त्अ, त्ब्, त्च्; ए१,२,५,६, अ: मोहान्त- * * १।३१९: ए१,२,५,६, अ ओम्। वचनस्य * * १।३२०: ए१,२,५,६ ओम्। ऽहं * * १।३२१: बु (म्) ४।५।१५ (व्ग्ल्। क् ४।५।१४) * कर्मैके तत्र दर्शनात्

* 1/282: E5, TB, TC, Bṛh.; E1,2,6, A: ucyate * * 1/283: E5, TA, TB, TC, A, Bṛh, E1 (v.l.); E1,2,6: aparo * * 1/284: E5; E1,2,6, A om. yo * * 1/285: E5, TA, TB, TC: tad yathā; E1,2,6, A: yathā * * 1/286: TA, Ny. rat.; TC: ātmapratyayam; E1,2,5,6, TB, A: pratyayam * * 1/287: TB, TC; E1,2,5,6, TA, A om. hi * * 1/288: BU (M) 3.9.28, (K) 3.9.26, identisch mit (M) 4.2.6, (K) 4.2.4. und (M) 4.4.27, (K) 4.4.22 und (K) 4.5.15 (fehlt in M) * * 1/289: E1 (v.l.), TA; TC: ye caiva; E5: ye 'pi caiva; E1,2,6: ye; A: yac ca * * 1/290: BU (M) 4.5.15, (K) 4.5.14 * * 1/291: E1,2,5,6, TA, A; TB: vijñānād anya ātmā; TC: vijñānād anyo 'sti * * 1/292: E2: 1,80; E5: 1,232; E6: 1,16 * * 1/293: E1,2,5,6, TA, A; TB, TC: ity etat tattvam (ity) avagamyeta * * 1/294: E1,2,5,6: nidarśyeta; TA, TB: nidarśyata; TA, C: nirdiśyata * * 1/295: TB, TC, Bṛh. om. ca * * 1/296: E1,2,5,6, TC, A; TA, TB: param ātmānam * * 1/297: TA, TB, TC, A; E1,2,5,6: parapuruṣaṃ nopalabhanta * * 1/298: BU (M) 4.3.6 (=K) * * 1/299: BU (M) 3.9.28 (K 3.9.26) identisch mit (M) 4.2.6 (K 4.2.4), (M) 4.4.27 (K 4.4.22) und (K) 4.5.15 (fehlt in M) * * 1/300: TA, TC; E1,2,5,6, A: athāpi * * 1/301: BU (M) 4.4.10 (K 4.3.9), identisch mit (M) 4.3.16 (K 4.3.14) * * 1/302: TB, TC om. ayam (so auch E1/2) * * 1/303: TA, TB, TC; E1,2,5,6, A: tatrāpy * * 1/304: E2: 1,83; E5: 1,247; E6: 1,17 * * 1/305: BU (M) 3.9.28 (K 3.9.26), identisch mit (M) 4.2.6 (K 4.2.4), (M) 4.4.27 (K 4.4.22) und K 4.5.15 (fehlt in M) * * 1/306: E1,2,5,6 om. ayam * * 1/307: TB, TC; E1,2,5,6, TA, A: anya iti * * 1/308: E1,2,5,6, TC, A om. ātmā * * 1/309: E1,2,5,6, TA, A om. iti * * 1/310: E5, A om. tebhyo; E1,2,6 haben tebhyo (falsch bei Frauwallner) * * 1/311: E1,2,5,6, TA, A; TB: tayā; TC: anayā * * 1/312: E1,2,5,6, TA, A; TB: paśyati; TC: anyaṃ paśyati * * 1/313: E1,2,5,6; TA: pāṭyamānasya...tadyamānasya; TB bhidyamānasya; TC: nudyamānasya...tāḍ-yamānasya...bhidyamānsya; A: dahyamānasya...vādyamānasya...tudyamānasya * * 1/314: TB, TC, Ṛj.; E1/2, TA, A: yad * * 1/315: E2: 1,85; E5: 1,254; E6: 1,17 * * 1/316: TB, TC; E1,2,5,6, TA, A om. apy * * 1/317: BU (M) 4.5.14 (=K); vgl. M 2.4.13 (=K) * * 1/318: TA, TB, TC; E1,2,5,6, A: mohānta- * * 1/319: E1,2,5,6, A om. vacanasya * * 1/320: E1,2,5,6 om. 'haṃ * * 1/321: BU (M) 4.5.15 (vgl. K 4.5.14) * karmaike tatra darśanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उक्तम् - नित्यः शब्दार्थयोः संबन्ध इति। तद् अनुपपन्नम्, शब्दस्यानित्यत्वात्। विनष्टः शब्दः, पुनर् अस्य क्रियमाणस्यार्थेनाकृतकः संबन्धो नोपपद्यते। न हि प्रथमश्रुताच् छब्दात् कश्चिद् अर्थं प्रत्येति। कथं पुनर् अनित्यः शब्दः। प्रयत्नाद् उत्तरकालं दृश्यते यतः। अतः प्रयत्नानन्तर्यात् तेन क्रियत इति गम्यते। नन्व् अभिव्यञ्ज्यात् स एनम्। नेति ब्रूमः। न ह्य् अस्य प्राग् अभिव्यञ्जनात् सद्भावे किंचन प्रमाणम् अस्ति। संश् चाभिव्यज्यते नासन्। अस्थानात्

uktam - nityaḥ śabdārthayoḥ saṃbandha iti. tad anupapannam, śabdasyānityatvāt. vinaṣṭaḥ śabdaḥ, punar asya kriyamāṇasyārthenākṛtakaḥ saṃbandho nopapadyate. na hi prathamaśrutāc chabdāt kaścid arthaṃ pratyeti. kathaṃ punar anityaḥ śabdaḥ. prayatnād uttarakālaṃ dṛśyate yataḥ. ataḥ prayatnānantaryāt tena kriyata iti gamyate. nanv abhivyañjyāt sa enam. neti brūmaḥ. na hy asya prāg abhivyañjanāt sadbhāve kiṃcana pramāṇam asti. saṃś cābhivyajyate nāsan. asthānāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।३२२: ए१ गिब्त् अल्स् व्ल्।: न चैनम् उच्चरितं * करोतिशब्दात्

* 1/322: E1 gibt als v.l.: na cainam uccaritaṃ * karotiśabdāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपि च शब्दं कुरु, मा शब्दं कार्षीर् इति व्यवहर्तारः प्रयुञ्जते, न ते नूनम् अवगच्छन्ति स एवायं शब्द इति। सत्त्वान्तरे च यौगपद्यात्

api ca śabdaṃ kuru, mā śabdaṃ kārṣīr iti vyavahartāraḥ prayuñjate, na te nūnam avagacchanti sa evāyaṃ śabda iti. sattvāntare ca yaugapadyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नानादेशेषु च युगपच् छब्दम् उपलभामहे, तद् एकस्य नित्यस्यानुपपन्नम् इति। असति विशेषे नित्यस्य नानेकत्वम्। कार्याणां तु बहूनां नानादेशेषु क्रियमाणानाम् उपपद्यते ऽनेकदेशसंबन्धः। तस्माद् अप्य् अनित्यः। प्रकृतिविकृत्योश् च

nānādeśeṣu ca yugapac chabdam upalabhāmahe, tad ekasya nityasyānupapannam iti. asati viśeṣe nityasya nānekatvam. kāryāṇāṃ tu bahūnāṃ nānādeśeṣu kriyamāṇānām upapadyate 'nekadeśasaṃbandhaḥ. tasmād apy anityaḥ. prakṛtivikṛtyoś ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपि च दध्यत्रेत्य् अत्रेकारः प्रकृतिः, यकारो विकृतिर् इत्य् उपपदिशन्ति। यद् विक्रियते, तद् अनित्यम्। इकारसादृश्यं च यकारस्योपलभ्यते, तेनापि तयोः प्रकृतिविकारभावो लक्ष्यते। वृद्धिश् च कर्तृभूम्नास्य

api ca dadhyatrety atrekāraḥ prakṛtiḥ, yakāro vikṛtir ity upapadiśanti. yad vikriyate, tad anityam. ikārasādṛśyaṃ ca yakārasyopalabhyate, tenāpi tayoḥ prakṛtivikārabhāvo lakṣyate. vṛddhiś ca kartṛbhūmnāsya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।३२३: ए२: १,९०; ए५: १,२७२; ए६: १,१९ * समं तु तत्र दर्शनम्

* 1/323: E2: 1,90; E5: 1,272; E6: 1,19 * samaṃ tu tatra darśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।३२४: ए१,५,६; ए२: तद् * * १।३२५: श्भ् अद् म्स् १।१।६ * सतः परम् अदर्शनं विषयानागमात्

* 1/324: E1,5,6; E2: tad * * 1/325: ŚBh ad MS 1.1.6 * sataḥ param adarśanaṃ viṣayānāgamāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।३२६: च्फ़्। श्भ् अद् म्स् १।१।७ * * १।३२७: ए२,५,६ हबेन् स्रुघ्न- * * १।३२८: ए२: १,९५; ए५: १,२८०; ए६: १,२० * * १।३२९: ए२ ओम्। न चेद् उपकुर्वन्ति * * १।३३०: ए१,६; ए२,५ (रिछ्तिग्): वायवः स्तिमितानि * प्रयोगस्य परम्

* 1/326: Cf. ŚBh ad MS 1.1.7 * * 1/327: E2,5,6 haben srughna- * * 1/328: E2: 1,95; E5: 1,280; E6: 1,20 * * 1/329: E2 om. na ced upakurvanti * * 1/330: E1,6; E2,5 (richtig): vāyavaḥ stimitāni * prayogasya param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।३३१: श्भ् अद् म्स् १।१।८ * * १।३३२: ए२,५,६ (रिछ्तिग्): गोमयान् * * १।३३३: ए१,५; ए२,६: संवाहे (ए१ गिब्त् संवाहे अल्स् फ़्न्।) * आदित्यवद् यौगपद्यम्

* 1/331: ŚBh ad MS 1.1.8 * * 1/332: E2,5,6 (richtig): gomayān * * 1/333: E1,5; E2,6: saṃvāhe (E1 gibt saṃvāhe als Fn.) * ādityavad yaugapadyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।३३४: ए५: यथैतद् एकस्य * * १।३३५: च्फ़्। श्भ् अद् म्स् १।१।९ * * १।३३६: ए२: संप्रति स्थितं तिरश्चीनं (ए१ गिब्त्: संप्रतिस्थिते तिरश्चीनं अल्स् फ़्न्।) * * १।३३७: ए२: १,९८; ए५: १,३०८; ए६: १,२० * वर्णान्तरम् अविकारः

* 1/334: E5: yathaitad ekasya * * 1/335: Cf. ŚBh ad MS 1.1.9 * * 1/336: E2: saṃprati sthitaṃ tiraścīnaṃ (E1 gibt: saṃpratisthite tiraścīnaṃ als Fn.) * * 1/337: E2: 1,98; E5: 1,308; E6: 1,20 * varṇāntaram avikāraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।३३९: ए५: नादवृद्धिः परा * * १।३४०: ए१,६; ए२: आधमद्भिः, ए५: अघ्नद्भिः (?) * * १।३४१: ए५: गोशब्दम् * * १।३४२: च्फ़्। श्भ् अद् म्स् १।१।११ * * १।३४३: ए२: १,१०१; ए५: १,३१८; ए६: १,२१ * नित्यस् तु स्याद् दर्शनस्य परार्थत्वात्

* 1/339: E5: nādavṛddhiḥ parā * * 1/340: E1,6; E2: ādhamadbhiḥ, E5: aghnadbhiḥ (?) * * 1/341: E5: gośabdam * * 1/342: Cf. ŚBh ad MS 1.1.11 * * 1/343: E2: 1,101; E5: 1,318; E6: 1,21 * nityas tu syād darśanasya parārthatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।३४४: ए२: कृत्रिमसंबन्धो * * १।३४५: ए१,६; ए२ (रिछ्तिग्): शालाशब्दान् मालाप्रत्यय इव, ए५: शालाशब्दान् मालाप्रत्ययवत् * * १।३४६: ए१,६; ए२,५: चैकेनोच्चारणयत्नेन * * १।३४७: ए२ ओम्। शक्यते * सर्वत्र यौगपद्यात्

* 1/344: E2: kṛtrimasaṃbandho * * 1/345: E1,6; E2 (richtig): śālāśabdān mālāpratyaya iva, E5: śālāśabdān mālāpratyayavat * * 1/346: E1,6; E2,5: caikenoccāraṇayatnena * * 1/347: E2 om. śakyate * sarvatra yaugapadyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।३४८: ए२: १,१०५; ए५: १,३२८; ए६: १,२२ * संख्याभावात्

* 1/348: E2: 1,105; E5: 1,328; E6: 1,22 * saṃkhyābhāvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।३४९: व्ग्ल्। स्फोटसिद्धिव्याख्या, व्। २१२ * * १।३५०: ए१,५; ए२, ए१ (फ़्न्।), ए६: प्रत्यभिजानानाः प्रत्यभिजानन्ति चेद् वयम् * * १।३५१: च्फ़्। कुमारिल, श्व्, शब्दनित्यताधिकरण, व्व्। ३८९।९०-३९३।९४ * * १।३५२: ए५: तस्माद् अव्यामोहः। सति चाव्यामोहे नाभावाः * * १।३५३: ए२: १,१०६; ए५: १,३४०; ए६: १,२२ * * १।३५४: ए२: तथा * अनपेक्षत्वात्

* 1/349: Vgl. Sphoṭasiddhivyākhyā, v. 212 * * 1/350: E1,5; E2, E1 (Fn.), E6: pratyabhijānānāḥ pratyabhijānanti ced vayam * * 1/351: Cf. Kumārila, ŚV, Śabdanityatādhikaraṇa, vv. 389/90-393/94 * * 1/352: E5: tasmād avyāmohaḥ. sati cāvyāmohe nābhāvāḥ * * 1/353: E2: 1,106; E5: 1,340; E6: 1,22 * * 1/354: E2: tathā * anapekṣatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

येषाम् अनवगतोत्पत्तीनां द्रव्याणां भाव एव लक्ष्यते, तेषाम् अपि केषांचिद् अनित्यता गम्यते, येषां विनाशकारणम् उपलभ्यते। यथाभिनवं पटं दृष्ट्वा, न चैवं क्रियमाणम् उपलब्धवान्, अथवानित्यत्वम् अवगच्छति रूपम् एव दृष्ट्वा, तन्तुव्यतिषङ्गजनितो ऽयं तन्तुव्यतिषङ्गविनाशात् तन्तुविनाशाद् वा विनश्यतीत्य् अवगच्छति। नैवं शब्दस्य किंचित् कारणम् अवगम्यते, यद् विनाशाद् विनङ्क्ष्यतीत्य् अवगम्यते। प्रख्याभावाच् च योगस्य

yeṣām anavagatotpattīnāṃ dravyāṇāṃ bhāva eva lakṣyate, teṣām api keṣāṃcid anityatā gamyate, yeṣāṃ vināśakāraṇam upalabhyate. yathābhinavaṃ paṭaṃ dṛṣṭvā, na caivaṃ kriyamāṇam upalabdhavān, athavānityatvam avagacchati rūpam eva dṛṣṭvā, tantuvyatiṣaṅgajanito 'yaṃ tantuvyatiṣaṅgavināśāt tantuvināśād vā vinaśyatīty avagacchati. naivaṃ śabdasya kiṃcit kāraṇam avagamyate, yad vināśād vinaṅkṣyatīty avagamyate. prakhyābhāvāc ca yogasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।३५५: क़ुएल्ले निछ्त् नछ्wएइस्बर्। व्ग्ल्। अबेर् नारदशिक्षा १।५।८-१० * * १।३५६: ए२: १,१०९; ए५:१,३४६; ए६: १,२३ * लिङ्गदर्शनाच् च

* 1/355: Quelle nicht nachweisbar. Vgl. aber Nāradaśikṣā 1.5.8-10 * * 1/356: E2: 1,109; E5:1,346; E6: 1,23 * liṅgadarśanāc ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।३५७: क़ुएल्ले निछ्त् नछ्गेwइएसेन् * उत्पत्तौ वावचनाः *१।३५८* स्युर् अर्थस्यातन्निमित्तत्वात्

* 1/357: Quelle nicht nachgewiesen * utpattau vāvacanāḥ *1/358* syur arthasyātannimittatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।३५८: ए१ (फ़्न्।): वावचनानि * * १।३५९: ए१,६; ए२,५: शब्दः संबन्धश् च * * १।३६०: ए१; ए२ (बेस्सेर्): अन्यतमात्, ए५: एकस्मात्, ए६: अन्यतमस्मात् * * १।३६१: ए२: १,११३; ए५: १,३७७; ए६: १,२४ * * १।३६२: ए१,५,६; ए२: तदा न * * १।३६३: ए२: गोर् * * १।३६४: ए२ ओम्। न हि * * १।३६५: ए१,६; ए२,५ (रिछ्तिग्): प्रनृत्यन्तीव * * १।३६६: क़ुएल्ले उन्बेकन्न्त् * * १।३६७: ए२: १,११५; ए५: १,३८२; ए६: १,२४ * तद् भूतानं क्रियार्थेन समाम्नायो ऽर्थस्य तन्निमित्तत्वात्

* 1/358: E1 (Fn.): vāvacanāni * * 1/359: E1,6; E2,5: śabdaḥ saṃbandhaś ca * * 1/360: E1; E2 (besser): anyatamāt, E5: ekasmāt, E6: anyatamasmāt * * 1/361: E2: 1,113; E5: 1,377; E6: 1,24 * * 1/362: E1,5,6; E2: tadā na * * 1/363: E2: gor * * 1/364: E2 om. na hi * * 1/365: E1,6; E2,5 (richtig): pranṛtyantīva * * 1/366: Quelle unbekannt * * 1/367: E2: 1,115; E5: 1,382; E6: 1,24 * tad bhūtānaṃ kriyārthena samāmnāyo 'rthasya tannimittatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।३६८: ए२ ओम्। पदानां, ए१ गिब्त् एस् गेक्लम्मेर्त्, ए५,६ उन्गेक्लम्मेर्त् * * १।३६९: ए५: क्रियार्थेन समानायः समुच्चारणम् * * १।३७०: ए२,५,६: वर्तितुम् * * १।३७१: ए५: मानसाद् अपचारात् * * १।३७२: ए५: उच्चरितेभ्यो ऽपि * * १।३७३: ए५ (रिछ्तिग्): न तदानीं * * १।३७४: ए२: १,११७; ए५: १,३९३; ए६: १,२५ * * १।३७५: ए५ (रिछ्तिग्): पार्थगर्थ्यम् * * १।३७६: ए२,५,६ (रिछ्तिग्): शौक्ल्यम् * * १।३७७: च्फ़्। ए१, स्।३३।१७ * * १।३७८: ए२: सत्यम् एवैवम् एतत् * * १।३७९: च्फ़्। ए१, स्।३३।१८-१९ * * १।३८०: च्फ़्। ए१, स्।३३।२३ * * १।३८१: च्फ़्। ए१, स्।१५।२३ * लोके सन्नियमात् प्रयोगसंनिकर्षः स्यात्

* 1/368: E2 om. padānāṃ, E1 gibt es geklammert, E5,6 ungeklammert * * 1/369: E5: kriyārthena samānāyaḥ samuccāraṇam * * 1/370: E2,5,6: vartitum * * 1/371: E5: mānasād apacārāt * * 1/372: E5: uccaritebhyo 'pi * * 1/373: E5 (richtig): na tadānīṃ * * 1/374: E2: 1,117; E5: 1,393; E6: 1,25 * * 1/375: E5 (richtig): pārthagarthyam * * 1/376: E2,5,6 (richtig): śauklyam * * 1/377: Cf. E1, S.33/17 * * 1/378: E2: satyam evaivam etat * * 1/379: Cf. E1, S.33/18-19 * * 1/380: Cf. E1, S.33/23 * * 1/381: Cf. E1, S.15/23 * loke sanniyamāt prayogasaṃnikarṣaḥ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।३८२: ए१, स्।३३।२१-२२ * * १।३८३: ए२: १,१२०; ए५: १,४०१; ए६: १,२६ * वेदांश् चैके संनिकर्षं पुरुषाख्याः

* 1/382: E1, S.33/21-22 * * 1/383: E2: 1,120; E5: 1,401; E6: 1,26 * vedāṃś caike saṃnikarṣaṃ puruṣākhyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।३८४: म्स् १।१।२ * * १।३८५: ए१,६; ए२ ओम्। मौहुलम्, ए५: मौद्गलम् * * १।३८६: ए२: पुरुषस्यान्यः शब्देनास्ति * * १।३८७: ए१,६, ए६: संबन्धो ऽन्यतः; ए२: संबन्धो यद् अतः। ए५: संबन्धो ऽन्यद् अतः * अनित्यदर्शनाच् च

* 1/384: MS 1.1.2 * * 1/385: E1,6; E2 om. mauhulam, E5: maudgalam * * 1/386: E2: puruṣasyānyaḥ śabdenāsti * * 1/387: E1,6, E6: saṃbandho 'nyataḥ; E2: saṃbandho yad ataḥ. E5: saṃbandho 'nyad ataḥ * anityadarśanāc ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।३८८: च्फ़्। तैत्स्। ७।१।२० * * १।३८९: च्फ़्। तैत्स्। ७।२।२ * * १।३९०: ए२: १,१२२; ए५: १,४०४; ए६: १,२६ * उक्तं तु शब्दपूर्वत्वम्

* 1/388: Cf. Tait.S. 7.1.20 * * 1/389: Cf. Tait.S. 7.2.2 * * 1/390: E2: 1,122; E5: 1,404; E6: 1,26 * uktaṃ tu śabdapūrvatvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।३९१: च्फ़्। श्भ् अद् म्स् १।१।५ * आख्या प्रवचनात्

* 1/391: Cf. ŚBh ad MS 1.1.5 * ākhyā pravacanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।३९२: ए२,६, इन् ए२ गेक्लम्मेर्त्; ए५ ओम् * परं तु श्रुतिसामान्यमात्रम्

* 1/392: E2,6, in E2 geklammert; E5 om * paraṃ tu śrutisāmānyamātram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।३९३: इन् ए२ गेक्लम्मेर्त् * कृते वा विनियोगः स्यात् कर्मणः संबन्धात्

* 1/393: In E2 geklammert * kṛte vā viniyogaḥ syāt karmaṇaḥ saṃbandhāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।३९४: ए२: १,१२४; ए५: १,४०५; ए६: १,२७ * * १।३९५: इन् ए२ गेक्लम्मेर्त्; ए५ ओम् * * १।३९६: ए२: २,१; ए५: २,१; ए६: १,२८ * आम्नायस्य क्रियार्थत्वाद् आनर्थक्यम् अतदर्थानां तस्माद् अनित्यम् उच्यते

* 1/394: E2: 1,124; E5: 1,405; E6: 1,27 * * 1/395: In E2 geklammert; E5 om * * 1/396: E2: 2,1; E5: 2,1; E6: 1,28 * āmnāyasya kriyārthatvād ānarthakyam atadarthānāṃ tasmād anityam ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।३९७: तैत्स्। १।५।१ * * १।३९८: तैत्स्। २।१।१ * * १।३९९: तैत्स्। ६।१।५ * * १।४००: ए४: हि तां वेदितुं * * १।४०१: ए२: उच्चिखेदात्मनो वपां * * १।४०२: ए२: २,३; ए४: १,३; ए५: २,८; ए६: १,२८ * * १।४०३: ए२: न तु * * १।४०४: इन् ए१ गेक्लम्मेर्त् * शास्त्रदृष्टविरोधाच् च

* 1/397: Tait.S. 1.5.1 * * 1/398: Tait.S. 2.1.1 * * 1/399: Tait.S. 6.1.5 * * 1/400: E4: hi tāṃ vedituṃ * * 1/401: E2: uccikhedātmano vapāṃ * * 1/402: E2: 2,3; E4: 1,3; E5: 2,8; E6: 1,28 * * 1/403: E2: na tu * * 1/404: In E1 geklammert * śāstradṛṣṭavirodhāc ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।४०५: तैत्ब्र्। २।१।२।१०, व्ग्ल् दज़ु श्भ् अद् म्स् १।२।१२ * * १।४०६: ए२: २,५; ए४: १,१९; ए५: २,१३; ए६: १,२९ * * १।४०७: तैत्ब्र्। २।१।२, गोप्ब्र्। ५।२१, मैत्स्। १।४।११ * * १।४०८: ए२ ओम्। स्मः, अब्राह्मणा वा * * १।४०९: तैत्स्। ६।१।१; ६।२।२, व्ग्ल्। श्भ् अद् म्स् १।२।१४ * तथा फलाभावात्

* 1/405: Tait.Br. 2.1.2.10, vgl dazu ŚBh ad MS 1.2.12 * * 1/406: E2: 2,5; E4: 1,19; E5: 2,13; E6: 1,29 * * 1/407: Tait.Br. 2.1.2, Gop.Br. 5.21, Mait.S. 1.4.11 * * 1/408: E2 om. smaḥ, abrāhmaṇā vā * * 1/409: Tait.S. 6.1.1; 6.2.2, vgl. ŚBh ad MS 1.2.14 * tathā phalābhāvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।४१०: ताब्र्। २०।१६।६ * * १।४११: म्स् ४।३।१ * * १।४१२: ए२,४,६ हबेन् ज़ुस्äत्ज़्लिछ्: तेन न फलविधित्वान् निराकृतस्येहानर्थको ऽर्थवादविचार इति, दिएस् इन् ए१ औछ् अल्स् फ़्न्, ए५ ओम् * अन्यानर्थक्यात्

* 1/410: Tā.Br. 20.16.6 * * 1/411: MS 4.3.1 * * 1/412: E2,4,6 haben zusätzlich: tena na phalavidhitvān nirākṛtasyehānarthako 'rthavādavicāra iti, dies in E1 auch als Fn, E5 om * anyānarthakyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।४१३: तैत्ब्र्। ३।८।१० * * १।४१४: च्फ़्। तैत्ब्र्। ५।३।१२।२ * * १।४१५: ए२: २,८; ए४: १,३२; ए५: २,१६; ए६: १,२९ * * १।४१६: क़ुएल्ले उन्बेकन्न्त् * अभागिप्रतिषेधाच् च

* 1/413: Tait.Br. 3.8.10 * * 1/414: Cf. Tait.Br. 5.3.12.2 * * 1/415: E2: 2,8; E4: 1,32; E5: 2,16; E6: 1,29 * * 1/416: Quelle unbekannt * abhāgipratiṣedhāc ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।४१७: तैत्स्। ५।२।७।१ * अनित्यसंयोगात्

* 1/417: Tait.S. 5.2.7.1 * anityasaṃyogāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।४१८: इन् ए२,५ गेक्लम्मेर्त् * * १।४१९: च्फ़्। म्स् १।१।२१ * * १।४२०: च्फ़्। तैत्स्। ७।१।१०।२ * विधिना त्व् एकवाक्यत्वात् स्तुत्यर्थेन विधीनां स्युः

* 1/418: In E2,5 geklammert * * 1/419: Cf. MS 1.1.21 * * 1/420: Cf. Tait.S. 7.1.10.2 * vidhinā tv ekavākyatvāt stutyarthena vidhīnāṃ syuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।४२८: ए२,४,५,६ सेत्ज़ेन् दण्ड ओदेर् कोम्म वोर् एवम् * * १।४२९: इन् ए१,५ गेक्लम्मेर्त् * * १।४३०: ए१,२,५,६; ए४: अध्यायानध्ययने (औछ् इन् ए१ अल्स् फ़्न्।, दोर्त् नोछ्: अध्यायानध्यायता) * * १।४३१: ए२: २,२३; ए४: १,९२; ए५: २,२७; ए६: १,३१ * अप्राप्ता चानुपपत्तिः, प्रयोगे हि विरोधः स्यात्, शब्दार्तस् त्व् अप्रयोगभूतः, तस्माद् उपपद्येत

* 1/428: E2,4,5,6 setzen Daṇḍa oder Komma vor evam * * 1/429: In E1,5 geklammert * * 1/430: E1,2,5,6; E4: adhyāyānadhyayane (auch in E1 als Fn., dort noch: adhyāyānadhyāyatā) * * 1/431: E2: 2,23; E4: 1,92; E5: 2,27; E6: 1,31 * aprāptā cānupapattiḥ, prayoge hi virodhaḥ syāt, śabdārtas tv aprayogabhūtaḥ, tasmād upapadyeta

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।४३२: च्फ़्। म्स् १।२।२ उन्द् श्भ् दज़ु * गुणवादस् तु

* 1/432: Cf. MS 1.2.2 und ŚBh dazu * guṇavādas tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।४३३: च्फ़्। श्भ् अद् म्स् १।२।७ * * १।४३४: तैत्स्। ५।४।४ * * १।४३५: तैत्स्।५।४।४ * * १।४३६: ए१: स्तूतम्, लिएस् मित् ए२,४,५,६: स्तुतम् * * १।४३७: तैत्स्। १।५।१।२ * * १।४३८: एबेन्द * * १।४३९: एबेन्द * * १।४४०: ए१: विधर्, लिएस् मित् ए२,४,५,६: विधेर् * * १।४४१: ए२: २,२५; ए४: ९५; ए५: २,३०; ए६: १,३२ * * १।४४२: तैत्स्। २।१।१।४।५ * * १।४४३: तैत्स्। २।१।१।४ * * १।४४४: ए१: निष्यद्यते, लिएस् मित् ए२,४,५,६: निष्पद्यते; ए१ (फ़्न्।): आपतति * * १।४४५: तैत्स्। ६।१।५।१ * रूपात् प्रायात्

* 1/433: Cf. ŚBh ad MS 1.2.7 * * 1/434: Tait.S. 5.4.4 * * 1/435: Tait.S.5.4.4 * * 1/436: E1: stūtam, lies mit E2,4,5,6: stutam * * 1/437: Tait.S. 1.5.1.2 * * 1/438: Ebenda * * 1/439: Ebenda * * 1/440: E1: vidhar, lies mit E2,4,5,6: vidher * * 1/441: E2: 2,25; E4: 95; E5: 2,30; E6: 1,32 * * 1/442: Tait.S. 2.1.1.4/5 * * 1/443: Tait.S. 2.1.1.4 * * 1/444: E1: niṣyadyate, lies mit E2,4,5,6: niṣpadyate; E1 (Fn.): āpatati * * 1/445: Tait.S. 6.1.5.1 * rūpāt prāyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।४४६: च्फ़्। मैत्स्। ४।८।२।३ * * १।४४७: ए२: २,२८; ए४: १,११२; ए५: २,३२; ए६: १,३३ * दूरभूयस्त्वात्

* 1/446: Cf. Mait.S. 4.8.2.3 * * 1/447: E2: 2,28; E4: 1,112; E5: 2,32; E6: 1,33 * dūrabhūyastvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।४४८: ए१: इष्टविरोधे, लिएस् मित् ए२,४,५,६ (उन्द् ए१, स्।४०।१७, ज़ु म्स् १।२।२): दृष्टविरोध * * १।४४९: ए१, स्।४०।१७, तैत्ब्र्। २।१।२।१० * * १।४५०: वाज्स्। ३।९ * अपराधात् *१।४५१* कर्तुश् च पुत्रदर्शनम्

* 1/448: E1: iṣṭavirodhe, lies mit E2,4,5,6 (und E1, S.40/17, zu MS 1.2.2): dṛṣṭavirodha * * 1/449: E1, S.40/17, Tait.Br. 2.1.2.10 * * 1/450: Vāj.S. 3.9 * aparādhāt *1/451* kartuś ca putradarśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।४५१: ए१,६; ए२,४,५ (बेस्सेर्): स्त्र्यपराधात्; औछ् ए१ हत् दिएसे लेसर्त् इम् कोम्मेन्तर् * * १।४५२: ए१, स्।४०।२१, उअ। मैत्स्। १।४।११ * * १।४५३: मैत्स्। १।४।११ * आकालिकेप्सा

* 1/451: E1,6; E2,4,5 (besser): stryaparādhāt; auch E1 hat diese Lesart im Kommentar * * 1/452: E1, S.40/21, u.a. Mait.S. 1.4.11 * * 1/453: Mait.S. 1.4.11 * ākālikepsā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।४५४: ए१, स्।४१।३, तैत्स्। ६।१।१।१ * * १।४५५: एबेन्द * विद्याप्रशंसा

* 1/454: E1, S.41/3, Tait.S. 6.1.1.1 * * 1/455: Ebenda * vidyāpraśaṃsā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।४५६: म्स् १।२।३ * * १।४५७: ए१, स्।४१।८, ताब्र्। २०।१६।६ * * १।४५८: ए२: २,३०; ए४: १,१२०; ए५: २,३३; ए६: १,३४ * सर्वत्वम् आधिकारिकम्

* 1/456: MS 1.2.3 * * 1/457: E1, S.41/8, Tā.Br. 20.16.6 * * 1/458: E2: 2,30; E4: 1,120; E5: 2,33; E6: 1,34 * sarvatvam ādhikārikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।४५९: ए१, स्।४१।१७, ज़ु म्स् १।२।४, तैत्ब्र्। ३।८।१० * * १।४६०: तैत्स्। ५।३।१२।२ * फलस्य कर्मनिष्पत्तेस् तेषां लोकवत् परिमाणतः फलविशेषः स्यात्

* 1/459: E1, S.41/17, zu MS 1.2.4, Tait.Br. 3.8.10 * * 1/460: Tait.S. 5.3.12.2 * phalasya karmaniṣpattes teṣāṃ lokavat parimāṇataḥ phalaviśeṣaḥ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।४६१: ए१, स्।४९।६: पूर्णाहुत्या सर्वान् कामान् अवाप्नोतीति * अन्त्ययोर् यथोक्तम्

* 1/461: E1, S.49/6: pūrṇāhutyā sarvān kāmān avāpnotīti * antyayor yathoktam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।४६२: तैत्स्। ५।२।७।१, ज़ितिएर्त् इन् श्भ् अद् म्स् १।२।५ * * १।४६३: तैत्स्। ५।२।७।३ * * १।४६४: च्फ़्। म्स् १।२।६, तैत्स्। ७।१।१०।२ * * १।४६५: ए२: २,३३; ए४: १,१२९; ए५: २,३४; ए६: १,३५ * विधिर् वा स्याद् अपूर्वत्वात्, वादमात्रं ह्य् अनर्थकम्

* 1/462: Tait.S. 5.2.7.1, zitiert in ŚBh ad MS 1.2.5 * * 1/463: Tait.S. 5.2.7.3 * * 1/464: Cf. MS 1.2.6, Tait.S. 7.1.10.2 * * 1/465: E2: 2,33; E4: 1,129; E5: 2,34; E6: 1,35 * vidhir vā syād apūrvatvāt, vādamātraṃ hy anarthakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।४६६: च्फ़्। तैत्स्। २।१।१।६ * लोकवद् इति चेत्

* 1/466: Cf. Tait.S. 2.1.1.6 * lokavad iti cet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति चेत् पश्यसि - स्तुतिर् अनर्थिका, न च शब्देनावगम्यत इति। लौकिकानि वाक्यानि भवन्तो विदां कुर्वन्तु। तद् यथा - इयं गौः क्रेतव्या देवदत्तीया, एषा हि बहुक्षीरा, स्त्र्यपत्या, अनष्टप्रजा चेति। क्रेतव्येत्य् अप्य् उक्ते गुणाभिधानात् प्रवर्तन्तेतरां क्रेतारः। बहुक्षीरेति च गुणाभिधानम् अवगम्यते। तद्वद् वेदे ऽपि भविष्यति। न पूर्वत्वात्

iti cet paśyasi - stutir anarthikā, na ca śabdenāvagamyata iti. laukikāni vākyāni bhavanto vidāṃ kurvantu. tad yathā - iyaṃ gauḥ kretavyā devadattīyā, eṣā hi bahukṣīrā, stryapatyā, anaṣṭaprajā ceti. kretavyety apy ukte guṇābhidhānāt pravartantetarāṃ kretāraḥ. bahukṣīreti ca guṇābhidhānam avagamyate. tadvad vede 'pi bhaviṣyati. na pūrvatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नैतद् एवम्। लोके विदितपूर्वा अर्था उच्यन्ते बहुक्षीरादयः। तेषां विज्ञानम् एव न प्रयोजनम्। अतः प्रशंसा गम्यते। अविदितवादे न श्रद्दधीरन् पूर्ववचनाद् इव। विदितत्वाद् एव च प्ररोचयन्ते। वैदिकेषु पुनर् यदि विधिशब्देन न प्ररोचयन्ते न तराम् अर्थवादेन। जाताशङ्को हि विधिशब्दे स तदानीम्। अथ विधिशब्देन प्ररोचितः, किम् अर्थवादशब्देन। अपि च वेदे व्यक्तम् असंवादः। ऊर्जो ऽवरुद्ध्यै इत्य् अप्रसिद्धं वचनम्। ऊर्ग्वा उदुम्बर इति हेतुत्वं चाप्रसिद्धम्। यस्माद् ऊर्ग् उदुम्बरः, तस्मात् तन्मयो यूपः कर्तव्य इति। ऊर्ग् उदुम्बर इत्य् अनृतवचनाद् अन्यद् अस्यानृतम् इति परिकल्प्येत। उक्तं तु वाक्यशेषत्वम्

naitad evam. loke viditapūrvā arthā ucyante bahukṣīrādayaḥ. teṣāṃ vijñānam eva na prayojanam. ataḥ praśaṃsā gamyate. aviditavāde na śraddadhīran pūrvavacanād iva. viditatvād eva ca prarocayante. vaidikeṣu punar yadi vidhiśabdena na prarocayante na tarām arthavādena. jātāśaṅko hi vidhiśabde sa tadānīm. atha vidhiśabdena prarocitaḥ, kim arthavādaśabdena. api ca vede vyaktam asaṃvādaḥ. ūrjo 'varuddhyai ity aprasiddhaṃ vacanam. ūrgvā udumbara iti hetutvaṃ cāprasiddham. yasmād ūrg udumbaraḥ, tasmāt tanmayo yūpaḥ kartavya iti. ūrg udumbara ity anṛtavacanād anyad asyānṛtam iti parikalpyeta. uktaṃ tu vākyaśeṣatvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।४६७: च्फ़्। म्स् १।२।७ * * १।४६८: ए१,५,६; ए२,४ ओम्। प्रशंसितुं * * १।४६९: ए१,५; ए२,४,६ ए१ (फ़्न्।): प्रीतिसाधनशब्देनोच्यते * * १।४७०: ए२: २,४०; ए४: १,१५१; ए५: २,४०; ए६: १,३६ * विधिश् चानर्थकः क्वचित्, तस्मात् स्तुतिः प्रतीयेत, तत्सामान्याद् इतरेषु तथात्वम्

* 1/467: Cf. MS 1.2.7 * * 1/468: E1,5,6; E2,4 om. praśaṃsituṃ * * 1/469: E1,5; E2,4,6 E1 (Fn.): prītisādhanaśabdenocyate * * 1/470: E2: 2,40; E4: 1,151; E5: 2,40; E6: 1,36 * vidhiś cānarthakaḥ kvacit, tasmāt stutiḥ pratīyeta, tatsāmānyād itareṣu tathātvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।४७१: तैत्स्। ५।३।१२ * प्रकरणे संभवन्न् अपकर्षो न कल्प्येत, विध्यानर्थक्यं हि तं प्रति

* 1/471: Tait.S. 5.3.12 * prakaraṇe saṃbhavann apakarṣo na kalpyeta, vidhyānarthakyaṃ hi taṃ prati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।४७२: तैत्स्। २।६।३ * विधौ च वाक्यभेदः स्यात्

* 1/472: Tait.S. 2.6.3 * vidhau ca vākyabhedaḥ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।४७३: व्ग्ल्। तैत्स्। २।१।१।६ * * १।४७४: ए२: २,४२; ए४: १,१५९; ए५: २,४४; ए६: १,३७ * हेतुर् वा स्याद् अर्थवत्त्वोपपत्तिभ्याम्

* 1/473: Vgl. Tait.S. 2.1.1.6 * * 1/474: E2: 2,42; E4: 1,159; E5: 2,44; E6: 1,37 * hetur vā syād arthavattvopapattibhyām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।४७५: ए२,४,५,६ (रिछ्तिग्): शूर्पेण * * १।४७६: तैत्ब्र्। १।६।५ * * १।४७७: ए१,५,६; ए२,४: हेत्वपदेशः * * १।४७८: ए२,४,५,६: शूर्पेण * * १।४७९: ए२,४: दर्विपिठरादि; ए५: दर्वीपीठरादि; ए६: दर्वीपिठरादि * * १।४८०: ए२,४ ओम्। शब्दः * * १।४८१: ए२,४: दर्विपिठरादि उö।; व्ग्ल्। फ़्न्। ३७७ * * १।४८२: ए२,४,५,६: शूर्पस्तुतिर् * * १।४८३: ए२,४,५,६: शूर्पम् उö * * १।४८४: ए२।४: शूर्पस्य * स्तुतिस् तु, शब्दपूर्वत्वाद् अचोदना च तस्य

* 1/475: E2,4,5,6 (richtig): śūrpeṇa * * 1/476: Tait.Br. 1.6.5 * * 1/477: E1,5,6; E2,4: hetvapadeśaḥ * * 1/478: E2,4,5,6: śūrpeṇa * * 1/479: E2,4: darvipiṭharādi; E5: darvīpīṭharādi; E6: darvīpiṭharādi * * 1/480: E2,4 om. śabdaḥ * * 1/481: E2,4: darvipiṭharādi u.ö.; vgl. Fn. 377 * * 1/482: E2,4,5,6: śūrpastutir * * 1/483: E2,4,5,6: śūrpam u.ö * * 1/484: E2/4: śūrpasya * stutis tu, śabdapūrvatvād acodanā ca tasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।४८५: ए१ हत् हिएर् उन्द् नछ्फ़ोल्गेन्द् कुर्ज़ेस् इ wइए ए२,४ * व्यर्थे स्तुतिर् अन्यायेति चेत्

* 1/485: E1 hat hier und nachfolgend kurzes i wie E2,4 * vyarthe stutir anyāyeti cet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।४८६: ए२: २,४५; ए४: १,१७१; ए५: २,४८; ए६: १,३७ * अर्थस् तु विधिशेषत्वात्, यथा लोके

* 1/486: E2: 2,45; E4: 1,171; E5: 2,48; E6: 1,37 * arthas tu vidhiśeṣatvāt, yathā loke

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।४८७: ए२,४,५,६: स्तोतुं * * १।४८८: ए२: शूर्पपय (?) * यदि च हेतुर् अवतिष्ठेत निर्देशात्, सामान्याद् इति चेद् अव्यवस्था विधीनां स्यात्

* 1/487: E2,4,5,6: stotuṃ * * 1/488: E2: śūrpapaya (?) * yadi ca hetur avatiṣṭheta nirdeśāt, sāmānyād iti ced avyavasthā vidhīnāṃ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।४८९: ए२,४ ज़्äह्लेन् म्स् १।२।३१-३९ निछ्त् अल्स् एइगेने सूत्रस्, दरौस् एर्गिब्त् सिछ् एइने उन्तेर्स्छिएद्लिछे ज़्äह्लुन्ग् * * १।४९०: ए४: नियोगता * * १।४९१: मैत्स्। १।१।२ * * १।४९२: ए४: निर्ज्ञाताङ्गभावो * * १।४९३: वाज्स्। १।२२, तैत्स्। १।१।८।१ * * १।४९४: तैत्ब्र्। ३।२।८।४ * * १।४९५: च्फ़्। तैत्स्। १।१।३।४ * * १।४९६: तैत्स्। ५।१।१ * * १।४९७: ए२: ब्द्।२, स्।४९-५६ फ़ेह्लेन्; ए४: १,१८०; ए५: २,५४; ए६: १,३९ * * १।४९८: ए४,५,६ (बेस्सेर्): रशनामृतस्येत्य् * * १।४९९: श्प्ब्र्। १३।१।२।२१।, तैत्स्। ५।१।२।१ * * १।५००: ए४,५,६: रशनादाने * * १।५०१: च्फ़्। तैत्स्। ४।१।२।१, माध्य्स्। १२।२ * * १।५०२: ए४,५,६: रशनादान * * १।५०३: ए४,५,६: गर्दभरशनां * * १।५०४: ए४,५,६ (रिछ्तिग्): परिसंख्यातुम् * * १।५०५: ए४ ओम्। च * वाक्यनियमात्

* 1/489: E2,4 zählen MS 1.2.31-39 nicht als eigene Sūtras, daraus ergibt sich eine unterschiedliche Zählung * * 1/490: E4: niyogatā * * 1/491: Mait.S. 1.1.2 * * 1/492: E4: nirjñātāṅgabhāvo * * 1/493: Vāj.S. 1.22, Tait.S. 1.1.8.1 * * 1/494: Tait.Br. 3.2.8.4 * * 1/495: Cf. Tait.S. 1.1.3.4 * * 1/496: Tait.S. 5.1.1 * * 1/497: E2: Bd.2, S.49-56 fehlen; E4: 1,180; E5: 2,54; E6: 1,39 * * 1/498: E4,5,6 (besser): raśanāmṛtasyety * * 1/499: ŚPBr. 13.1.2.21., Tait.S. 5.1.2.1 * * 1/500: E4,5,6: raśanādāne * * 1/501: Cf. Tait.S. 4.1.2.1, Mādhy.S. 12.2 * * 1/502: E4,5,6: raśanādāna * * 1/503: E4,5,6: gardabharaśanāṃ * * 1/504: E4,5,6 (richtig): parisaṃkhyātum * * 1/505: E4 om. ca * vākyaniyamāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।५०६: तैत्स्। १।५।५।१ * * १।५०७: ए१,५,६; ए४: तेनान्यतरस्मिन् * बुद्धशास्त्रात्

* 1/506: Tait.S. 1.5.5.1 * * 1/507: E1,5,6; E4: tenānyatarasmin * buddhaśāstrāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।५०८: ए४,५,६: विहर * * १।५०९: तैत्स्। ३।२।९ * * १।५१०: ए१,५,६; ए४: तूच्चारणविशेषार्थाः * * १।५११: ए४: १,१८०; ए५: २,५५; ए६: १,४० * अविद्यमानवचनात्

* 1/508: E4,5,6: vihara * * 1/509: Tait.S. 3.2.9 * * 1/510: E1,5,6; E4: tūccāraṇaviśeṣārthāḥ * * 1/511: E4: 1,180; E5: 2,55; E6: 1,40 * avidyamānavacanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।५१२: ए४ ओम्। ऽर्थो * * १।५१३: ए१ (फ़्न्।): अभिवहन्ति केचिन् मन्त्राः, ए५: अभिदधाति * * १।५१४: तैता। १०।१०।१७, ऋव् ४।५८।३अ * अचेतने ऽर्थबन्धनात्

* 1/512: E4 om. 'rtho * * 1/513: E1 (Fn.): abhivahanti kecin mantrāḥ, E5: abhidadhāti * * 1/514: Tait.Ā. 10.10.17, ṚV 4.58.3a * acetane 'rthabandhanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।५१५: ए४: त्रायस्वनैम् (?) * * १।५१६: तैत्स्। १।२।१।१ * * १।५१७: तैत्स्। १।३।१३।१ * अर्थविप्रतिषेधात्

* 1/515: E4: trāyasvanaim (?) * * 1/516: Tait.S. 1.2.1.1 * * 1/517: Tait.S. 1.3.13.1 * arthavipratiṣedhāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।५१८: ऋव् १।८९।१०अ * * १।५१९: तैत्स्। १।८।६।१ * * १।५२०: तैता। १।१२।१, वाज्स्। १६।५४, तैत्स्। ४।५।११।१ * * १।५२१: ए४: १,१८१; ए५: २,५६; ए६: १,४० * स्वाध्यायवद् अवचनात्

* 1/518: ṚV 1.89.10a * * 1/519: Tait.S. 1.8.6.1 * * 1/520: Tait.Ā. 1.12.1, Vāj.S. 16.54, Tait.S. 4.5.11.1 * * 1/521: E4: 1,181; E5: 2,56; E6: 1,40 * svādhyāyavad avacanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वाध्यायकाले पूर्णिकावहन्ति करोति। माणवको ऽवहन्ति मन्त्रम् अधीते। नासौ तेन मन्त्रेण तदभिधानम् अभ्यस्यत्य् अक्षरानुपूर्व्या अवधारण एव यतते। येन च नाम प्रयोजनम्, तद् अभ्यसितव्यम्। अत उच्चारणाभ्यासाद् उच्चारणेन प्रयोजनम् इत्य् अवगच्छामः। अविज्ञेयात्

svādhyāyakāle pūrṇikāvahanti karoti. māṇavako 'vahanti mantram adhīte. nāsau tena mantreṇa tadabhidhānam abhyasyaty akṣarānupūrvyā avadhāraṇa eva yatate. yena ca nāma prayojanam, tad abhyasitavyam. ata uccāraṇābhyāsād uccāraṇena prayojanam ity avagacchāmaḥ. avijñeyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।५२२: ऋव् १।१६९।३अ * * १।५२३: ऋव् १०।१०६।६अ * * १।५२४: ऋव् ८।७७।४च् * अनित्यसंयोगान् मन्त्रानर्थक्यम्

* 1/522: ṚV 1.169.3a * * 1/523: ṚV 10.106.6a * * 1/524: ṚV 8.77.4c * anityasaṃyogān mantrānarthakyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।५३०: ए२,४ हबेन् अब् म्स् १।२।३१ निछ्त् wइए ए१,५,६ wएइतेर्गेज़्äह्ल्त्, सो दß सिए बेइ म्स् १।२।४० मित् १।२।३२ फ़ोर्त्फ़ह्रेन् * * १।५३१: ए२: २,५७; ए४: १,२०४; ए५: २,५७; ए६: १,४१ * * १।५३२: ए१,५,६; ए२,४: युक्तम् * * १।५३३: ए४: कामं भवतु * गुणार्थेन पुनःश्रुतिः

* 1/530: E2,4 haben ab MS 1.2.31 nicht wie E1,5,6 weitergezählt, so daß sie bei MS 1.2.40 mit 1.2.32 fortfahren * * 1/531: E2: 2,57; E4: 1,204; E5: 2,57; E6: 1,41 * * 1/532: E1,5,6; E2,4: yuktam * * 1/533: E4: kāmaṃ bhavatu * guṇārthena punaḥśrutiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।५३४: ए१, स्।५५।२६ * * १।५३५: ए२ ओम्। गृह्णन् न यथाश्रुतं * परिसंख्या

* 1/534: E1, S.55/26 * * 1/535: E2 om. gṛhṇan na yathāśrutaṃ * parisaṃkhyā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।५३६: ए१, स्।५६।४-६, तैत्स्। ५।१।२।१ * * १।५३७: ए२: २,५९; ए४: १,२१०; ए५: २,५९; ए६: १,४१ * अर्थवादो वा

* 1/536: E1, S.56/4-6, Tait.S. 5.1.2.1 * * 1/537: E2: 2,59; E4: 1,210; E5: 2,59; E6: 1,41 * arthavādo vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।५३८: तैत्स्। ३।२।८।४, ज़ितिएर्त्: श्भ् अद् म्स् १।२।३१ * * १।५३९: ए२ ओम्। सत्यम् * अविरुद्धं परम्

* 1/538: Tait.S. 3.2.8.4, zitiert: ŚBh ad MS 1.2.31 * * 1/539: E2 om. satyam * aviruddhaṃ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।५४०: श्भ् अद् म्स् १।२।३२ * * १।५४१: ए२: पदनियमस्यार्थयववाद् (?) * * १।५४२: ए२: २,६३; ए४: १,२२३; ए५: २,६०; ए६: १,४२ * संप्रैषे कर्मगर्हानुपालम्भः संस्कारत्वात्

* 1/540: ŚBh ad MS 1.2.32 * * 1/541: E2: padaniyamasyārthayavavād (?) * * 1/542: E2: 2,63; E4: 1,223; E5: 2,60; E6: 1,42 * saṃpraiṣe karmagarhānupālambhaḥ saṃskāratvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।५४३: श्भ् अद् म्स् १।२।३३, माध्य्स्।१।२८; तैत्स्। ३।२।९ * अभिधाने ऽर्थवादः

* 1/543: ŚBh ad MS 1.2.33, Mādhy.S.1.28; Tait.S. 3.2.9 * abhidhāne 'rthavādaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।५४४: ज़ितिएर्त्: श्भ् अद् म्स् १।२।३४, ऋव् ४।५८।३अ * * १।५४५: श्भ् अद् म्स् १।२।३५ * * १।५४६: तैत्स्। १।२।१।१ * * १।५४७: तैत्स्। १।३।१३।१ * गुणाद् अविप्रतिषेधः स्यात्

* 1/544: Zitiert: ŚBh ad MS 1.2.34, ṚV 4.58.3a * * 1/545: ŚBh ad MS 1.2.35 * * 1/546: Tait.S. 1.2.1.1 * * 1/547: Tait.S. 1.3.13.1 * guṇād avipratiṣedhaḥ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।५४८: श्भ् अद् म्स् १।२।३६, ऋव् १।८९।१०अ * * १।५४९: ए२: २,६५; ए४: १,२२८; ए५: २,६१; ए६: १,४३ * * १।५५०: ए२,४,६ ओम्। त्वम् एव * विद्यावचनम् असंयोगात्

* 1/548: ŚBh ad MS 1.2.36, ṚV 1.89.10a * * 1/549: E2: 2,65; E4: 1,228; E5: 2,61; E6: 1,43 * * 1/550: E2,4,6 om. tvam eva * vidyāvacanam asaṃyogāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।५५५: ज़ु म्स् १।२।३९ * * १।५५६: म्स् १।१।३१ * * १।५५७: ए२ निम्म्त् देन् कोम्मेन्तर् इर्र्त्üम्लिछेर्wएइसे अल्स् एइगेनेस् सूत्र * * १।५५८: ए२: २,६८; ए४: १,२३८; ए५: २,६२; ए६: १,४३ * लिङ्गोपदेशश् च तदर्थवत्

* 1/555: Zu MS 1.2.39 * * 1/556: MS 1.1.31 * * 1/557: E2 nimmt den Kommentar irrtümlicherweise als eigenes Sūtra * * 1/558: E2: 2,68; E4: 1,238; E5: 2,62; E6: 1,43 * liṅgopadeśaś ca tadarthavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।५५९: तैत्स्। ३।१।६ * ऊहः

* 1/559: Tait.S. 3.1.6 * ūhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।५६०: व्ग्ल्। तैत्ब्र्। ३।६।६।१ * विधिशब्दाश् च

* 1/560: Vgl. Tait.Br. 3.6.6.1 * vidhiśabdāś ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।५६१: श्प्ब्र्। २।३।४।२१ * * १।५६२: ए२: २,६९; ए४: १,२४३; ए५: २,६४; ए६: १,४४ * धर्मस्य शब्दमूलत्वाद् अशब्दम् अनपेक्षं स्यात्

* 1/561: ŚPBr. 2.3.4.21 * * 1/562: E2: 2,69; E4: 1,243; E5: 2,64; E6: 1,44 * dharmasya śabdamūlatvād aśabdam anapekṣaṃ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।५६३: व्ग्ल्। म्स् १।१।२ * * १।५६४: ए२,४ ओम्। न * * १।५६५: ए२: २,७३; ए४: १,२४३; ए५: २,७०; ए६: १,४५ * अपि वा कर्तृसामान्यात् प्रमाणम् अनुमानं स्यात्

* 1/563: Vgl. MS 1.1.2 * * 1/564: E2,4 om. na * * 1/565: E2: 2,73; E4: 1,243; E5: 2,70; E6: 1,45 * api vā kartṛsāmānyāt pramāṇam anumānaṃ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।५६६: पारग्स् ३।२।२, आप्म्प् २।२०।२७ * * १।५६७: ए२: अन्वेति * * १।५६८: ए२: २,७८; ए४: १,२५९; ए५: २,७८; ए६: १,४५ * * १।५६९: ऋव् १०।४।१च् * * १।५७०: ऋव् ६।७५।१७अ * विरोधे त्व् अनपेक्षं स्यात्, असति ह्य् अनुमानम्

* 1/566: Pāra.GS 3.2.2, Āp.MP 2.20.27 * * 1/567: E2: anveti * * 1/568: E2: 2,78; E4: 1,259; E5: 2,78; E6: 1,45 * * 1/569: ṚV 10.4.1c * * 1/570: ṚV 6.75.17a * virodhe tv anapekṣaṃ syāt, asati hy anumānam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।५७१: ए२: २,९८; ए४: १,२८१; ए५: २,८५; ए६: १,४६ * * १।५७२: ए२: २,१०२; ए४: १,२८१; ए५: २,८९; ए६: १,४७ * हेतुदर्शनाच् च

* 1/571: E2: 2,98; E4: 1,281; E5: 2,85; E6: 1,46 * * 1/572: E2: 2,102; E4: 1,281; E5: 2,89; E6: 1,47 * hetudarśanāc ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।५७३: म्स् १।३।२ * शिष्टाकोपे ऽविरुद्धम् इति चेत्

* 1/573: MS 1.3.2 * śiṣṭākope 'viruddham iti cet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।५७४: ए२: २,११५; ए४: १,३४६; ए५: २,९३; ए६: १,४७ * * १।५७५: ए२,४,६ ओम्। इति * न शास्त्रपरिमाणत्वात्

* 1/574: E2: 2,115; E4: 1,346; E5: 2,93; E6: 1,47 * * 1/575: E2,4,6 om. iti * na śāstraparimāṇatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नैतद् एवम्। शास्त्रपरिच्छिन्नं हि क्रमं बाधेरन्। कथम्। वेदं कृत्वा वेदिं कुर्वीतेतीमां श्रुतिम् उपरुन्ध्याद् अन्तरा वेदं वेदिं चानुष्ट्ःईयमानम् आचमनादि। दक्षिणेन चैकहस्तेनानुष्ठीयमानेषु पदार्थेषु कदाचित् प्रधानं स्वकालम् अतिक्रामेत। उभाभ्यां हस्ताभ्यां अनुतिष्ठन् प्रधानकालं संभावयिष्यति। अपि वा कारणाग्रहणे प्रयुक्तानि प्रतीयेरन्

naitad evam. śāstraparicchinnaṃ hi kramaṃ bādheran. katham. vedaṃ kṛtvā vediṃ kurvītetīmāṃ śrutim uparundhyād antarā vedaṃ vediṃ cānuṣṭḥīyamānam ācamanādi. dakṣiṇena caikahastenānuṣṭhīyamāneṣu padārtheṣu kadācit pradhānaṃ svakālam atikrāmeta. ubhābhyāṃ hastābhyāṃ anutiṣṭhan pradhānakālaṃ saṃbhāvayiṣyati. api vā kāraṇāgrahaṇe prayuktāni pratīyeran

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।५७६: ए२,४,५,६: विरुन्धन्ति * * १।५७७: ए२,४,५,६: विरुन्ध्नन्तु * * १।५७८: ए२: २,१२०; ए४: १,३५६; ए५: २,९६; ए६: १,४८ * तेष्व् अदर्शनाद् विरोधस्य समा विप्रतिपत्तिः स्यात्

* 1/576: E2,4,5,6: virundhanti * * 1/577: E2,4,5,6: virundhnantu * * 1/578: E2: 2,120; E4: 1,356; E5: 2,96; E6: 1,48 * teṣv adarśanād virodhasya samā vipratipattiḥ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।५७९: तैत्ब्र्। १।७।९।४, मैत्स्।४।४६, च्फ़्। श्प्ब्र्। ५।४।३।१९ * * १।५८०: ए२,४,५: सूकरे * शास्त्रस्था वा तन्निमित्तत्वात्

* 1/579: Tait.Br. 1.7.9.4, Mait.S.4.46, cf. ŚPBr. 5.4.3.19 * * 1/580: E2,4,5: sūkare * śāstrasthā vā tannimittatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।५८१: ए२,५,६: पूर्वसस्ये, ए४: पूर्वसस्येषे * * १।५८२: क़ुएल्ले उन्बेकन्न्त् * * १।५८३: श्प्ब्र्। ४।४।३।१९ * * १।५८४: ए२,४,५: सूकरे * * १।५८५: क़ुएल्ले उन्बेकन्न्त् * * १।५८६: ए२: २,१४२; ए४: १,४१६; ए५: २,१०३; ए६: १,४९ * * १।५८७: ए२,४,५: सूकरं * चोदितं तु प्रतीयेताविरोधात् प्रमाणेन

* 1/581: E2,5,6: pūrvasasye, E4: pūrvasasyeṣe * * 1/582: Quelle unbekannt * * 1/583: ŚPBr. 4.4.3.19 * * 1/584: E2,4,5: sūkare * * 1/585: Quelle unbekannt * * 1/586: E2: 2,142; E4: 1,416; E5: 2,103; E6: 1,49 * * 1/587: E2,4,5: sūkaraṃ * coditaṃ tu pratīyetāvirodhāt pramāṇena

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।५८८: क़ुएल्ले निछ्त् नछ्गेwइएसेन् * * १।५८९: ए२: २,१५४; ए४: १,४५२; ए५: २,१०७; ए६: १,४९ * प्रयोगशास्त्रम् इति चेत्

* 1/588: Quelle nicht nachgewiesen * * 1/589: E2: 2,154; E4: 1,452; E5: 2,107; E6: 1,49 * prayogaśāstram iti cet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।५९०: ए१ (फ़्न्।): इष्टयः * नासन्नियमात्

* 1/590: E1 (Fn.): iṣṭayaḥ * nāsanniyamāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नैतद् एवम्, असन्नियमात्। नैतत् सम्यङ्निबन्धनम्, स्वराभावात्। अवाक्यशेषा *१।५९१* च् च

naitad evam, asanniyamāt. naitat samyaṅnibandhanam, svarābhāvāt. avākyaśeṣā *1/591* c ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।५९१: ए४ (फ़्न्।): -शेषत्वाच् च * * १।५९२: शान्श्स्। ५।१।१ * * १।५९३: शान्श्स्। १५।१४।१ * * १।५९४: ए४ (फ़्न्।): स्तावकस् तस्माद् * * १।५९५: ए४ (फ़्न्।): श्रुतिर् इति नार्थवादत्वात् * * १।५९६: ए२: २,१६९; ए४: १,४७३; ए५: २,११०; ए६: १,५० * सर्वत्र च प्रयोगात् संनिधानशास्त्राच् च

* 1/591: E4 (Fn.): -śeṣatvāc ca * * 1/592: ŚānŚS. 5.1.1 * * 1/593: ŚānŚS. 15.14.1 * * 1/594: E4 (Fn.): stāvakas tasmād * * 1/595: E4 (Fn.): śrutir iti nārthavādatvāt * * 1/596: E2: 2,169; E4: 1,473; E5: 2,110; E6: 1,50 * sarvatra ca prayogāt saṃnidhānaśāstrāc ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।५९७: क़ुएल्ले निछ्त् नछ्गेwइएसेन् * * १।५९८: व्ग्ल्। बौध्श्स् २८।१२, गोग्स् १।९।१३ * अनुमानव्यवस्थानात् तत्संयुक्तं प्रमाणं स्यात्

* 1/597: Quelle nicht nachgewiesen * * 1/598: Vgl. BaudhŚS 28.12, Go.GS 1.9.13 * anumānavyavasthānāt tatsaṃyuktaṃ pramāṇaṃ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।५९९: ए४ (फ़्न्।): हेतुव्यवस्थिता एव * * १।६००: ए१,५,६; ए२,४: होलाकादिः, ए४ (फ़्न्।) तस्माद् होलाकादयः; तद् धोलाकादयः * * १।६०१: ए४ (फ़्न्।): आह्नीनैबुका दाक्षिणात्यैर् * अपि वा सर्वधर्मः स्यात्, तन्न्यायत्वाद् विधानस्य

* 1/599: E4 (Fn.): hetuvyavasthitā eva * * 1/600: E1,5,6; E2,4: holākādiḥ, E4 (Fn.) tasmād holākādayaḥ; tad dholākādayaḥ * * 1/601: E4 (Fn.): āhnīnaibukā dākṣiṇātyair * api vā sarvadharmaḥ syāt, tannyāyatvād vidhānasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।६०२: ए२: ल्üच्के; ए४: १,४८६; ए५: २,११३; ए६: १,५० * दर्शनाद् विनियोगः स्यात्

* 1/602: E2: Lücke; E4: 1,486; E5: 2,113; E6: 1,50 * darśanād viniyogaḥ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोत्रव्यवस्थया शिखाकल्पव्यवस्थायां दर्शनं स्पष्टम्। लिङ्गाभावाच् च नित्यस्य

gotravyavasthayā śikhākalpavyavasthāyāṃ darśanaṃ spaṣṭam. liṅgābhāvāc ca nityasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदं पदेभ्यः केभ्यश्चिद् उत्तरं सूत्रम्। कानि तानि पदानि। अथ किम् अर्थं न लिङ्गाद् व्यवस्था। यथा - शुक्लो होता इति। नास्ति तन् नित्यम् एषां लिङ्गम्, यद् यथादर्शनम् अनुवर्तते। ये ऽपि श्यामा बृहन्तो लोहिताक्षाः, ते ऽपि न सर्व आर्ह्नीनैबुकादीन् कुर्वते। अनेवंलिङ्गा अपि चानुतिष्ठन्ति। तस्मान् न व्यवस्था। शुक्लो होतेति प्रत्यक्षा श्रुतिः। आख्या हि देशसंयोगात्

idaṃ padebhyaḥ kebhyaścid uttaraṃ sūtram. kāni tāni padāni. atha kim arthaṃ na liṅgād vyavasthā. yathā - śuklo hotā iti. nāsti tan nityam eṣāṃ liṅgam, yad yathādarśanam anuvartate. ye 'pi śyāmā bṛhanto lohitākṣāḥ, te 'pi na sarva ārhnīnaibukādīn kurvate. anevaṃliṅgā api cānutiṣṭhanti. tasmān na vyavasthā. śuklo hoteti pratyakṣā śrutiḥ. ākhyā hi deśasaṃyogāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।६०३: ए४ (फ़्न्।): उदीच्याश् चोद्वृषभयज्ञादीन् * * १।६०४: ए४ (फ़्न्।): नियोगतः पदार्थान् * * १।६०५: ए४ (फ़्न्।): तस्माद् अव्यवस्था * * १।६०६: ए२: २,१८०; ए४: १, ४९७; ए५: २,११६; ए६: १,५१ * न स्याद् देशान्तरेष्व् इति चेत्

* 1/603: E4 (Fn.): udīcyāś codvṛṣabhayajñādīn * * 1/604: E4 (Fn.): niyogataḥ padārthān * * 1/605: E4 (Fn.): tasmād avyavasthā * * 1/606: E2: 2,180; E4: 1, 497; E5: 2,116; E6: 1,51 * na syād deśāntareṣv iti cet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति चेत् पश्यसि - यदि देशसंयोगाद् आख्या भवेत्, देशान्तरस्थस्य न भवेत्। भवति च देशानतरस्थस्य माथुर इत्य् असंबद्धस्यापि मथुरया। तस्मान् न देशसंयोगाद् आख्या। स्याद् योगाख्या हि माथुरवत्

iti cet paśyasi - yadi deśasaṃyogād ākhyā bhavet, deśāntarasthasya na bhavet. bhavati ca deśānatarasthasya māthura ity asaṃbaddhasyāpi mathurayā. tasmān na deśasaṃyogād ākhyā. syād yogākhyā hi māthuravat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देशसंयोगनिमित्तायाम् अप्य् आख्यायां देशान् निर्गतस्य तदाख्या न विरुद्धा। यत एषा योगाख्या योगमात्रापेक्षा, न भूतवर्तमानभविष्यत्संबन्धापेक्षा। यतो दृश्यते - मथुराम् अभिप्रस्थितो माथुर इति, मथुरायां वसन् मथुराया निर्गतश् च। यस्य त्व् अतो ऽन्यतमः संबन्धो नास्ति, न स माथुरः। तस्मान् न समाख्यया व्यवस्था। कर्मधर्मो वा प्रवणवत्

deśasaṃyoganimittāyām apy ākhyāyāṃ deśān nirgatasya tadākhyā na viruddhā. yata eṣā yogākhyā yogamātrāpekṣā, na bhūtavartamānabhaviṣyatsaṃbandhāpekṣā. yato dṛśyate - mathurām abhiprasthito māthura iti, mathurāyāṃ vasan mathurāyā nirgataś ca. yasya tv ato 'nyatamaḥ saṃbandho nāsti, na sa māthuraḥ. tasmān na samākhyayā vyavasthā. karmadharmo vā pravaṇavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।६०७: मान्श्स्। १।७।१।५ * तुल्यं तु कर्तृधर्मेण

* 1/607: Mān.ŚS. 1.7.1.5 * tulyaṃ tu kartṛdharmeṇa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।६०८: ए४ (फ़्न्।): व्यवस्थितश्यामादि * * १।६०९: ए४: देशलिङ्गव्यवस्थितम् * * १।६१०: ए२: २,१८२; ए४: १,५०५; ए५: २,११७; ए६: १,५२ * प्रयोगोत्पत्त्यशास्त्रत्वाच् छब्देषु न व्यवस्था स्यात्

* 1/608: E4 (Fn.): vyavasthitaśyāmādi * * 1/609: E4: deśaliṅgavyavasthitam * * 1/610: E2: 2,182; E4: 1,505; E5: 2,117; E6: 1,52 * prayogotpattyaśāstratvāc chabdeṣu na vyavasthā syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।६११: व्ग्ल्। महाभाष्य, एइन्ल्त्ग्।, ए१ (४थ् एद्।, १९८५), ब्द्।१, स्।५।२१-२२ * शब्दे प्रयत्ननिष्पत्तेर् अपराधस्य भागित्वम्

* 1/611: Vgl. Mahābhāṣya, Einltg., E1 (4th ed., 1985), Bd.1, S.5/21-22 * śabde prayatnaniṣpatter aparādhasya bhāgitvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।६१२: ए२: २,२१३; ए४: १,५८०; ए५: २,१२१; ए६: १,५२ * अन्यायश् चानेकशब्दत्वम्

* 1/612: E2: 2,213; E4: 1,580; E5: 2,121; E6: 1,52 * anyāyaś cānekaśabdatvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न चैष न्यायः यत् सदृशाः शब्दा एकम् अर्थम् अभिनिविशमानाः, सर्वे ऽविछिन्नपारम्पर्या एवेति। प्रत्ययमात्रदर्शनाद् अभ्युपगम्यते, सादृश्यात् साधुशब्दे ऽप्य् अवगते प्रत्ययो ऽवकल्प्यते। तस्माद् अमीषाम् एको ऽनादिर् अन्ये ऽपभ्रंशाः। हस्तः, करः, पाणिर् इत्येवमादिषु त्व् अभियुक्तोपदेशाद् अनादिर् अमीषाम् अर्थेन संबन्ध इति। तत्र तत्त्वम् अभियोगविशेषात् स्यात्

na caiṣa nyāyaḥ yat sadṛśāḥ śabdā ekam artham abhiniviśamānāḥ, sarve 'vichinnapāramparyā eveti. pratyayamātradarśanād abhyupagamyate, sādṛśyāt sādhuśabde 'py avagate pratyayo 'vakalpyate. tasmād amīṣām eko 'nādir anye 'pabhraṃśāḥ. hastaḥ, karaḥ, pāṇir ityevamādiṣu tv abhiyuktopadeśād anādir amīṣām arthena saṃbandha iti. tatra tattvam abhiyogaviśeṣāt syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।६१३: ए४ (फ़्न्।): पुनर् अत्र * * १।६१४: ए४ (फ़्न्।): साधुर् अवगन्तव्यः * तदशक्तिश् चानुरूपत्वात्

* 1/613: E4 (Fn.): punar atra * * 1/614: E4 (Fn.): sādhur avagantavyaḥ * tadaśaktiś cānurūpatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।६१५: ए२: २,२२८; ए४: १,५८५; ए५: २,१२४; ए६: १,५३ * एकदेशत्वाच् च विभक्तिव्यत्यये स्यात्

* 1/615: E2: 2,228; E4: 1,585; E5: 2,124; E6: 1,53 * ekadeśatvāc ca vibhaktivyatyaye syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत एव हि विभक्तिव्यत्यये ऽपि प्रत्ययो भवति। अश्मकैर् आगच्छामीत्य् अश्मकशब्दैकदेश उपलब्धे, अश्मकेभ्य इत्य् एव शब्दः स्मर्यते। ततो ऽश्मकेभ्य इत्य् एषो ऽर्थ उपलभ्यत इति। एवं गाव्यादिदर्शनाद् गोशब्दस्मरणम्, ततः सास्नादिमान् अवगम्यते। प्रयोगचोदनाभावाद् अर्थैकत्वम् अविभागात्

ata eva hi vibhaktivyatyaye 'pi pratyayo bhavati. aśmakair āgacchāmīty aśmakaśabdaikadeśa upalabdhe, aśmakebhya ity eva śabdaḥ smaryate. tato 'śmakebhya ity eṣo 'rtha upalabhyata iti. evaṃ gāvyādidarśanād gośabdasmaraṇam, tataḥ sāsnādimān avagamyate. prayogacodanābhāvād arthaikatvam avibhāgāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।६१६: ऋव् ६।१६।३४अ * * १।६१७: आप्श्स्। ११।७।६ * * १।६१८: ए२: २,२३१; ए४: १,६१८; ए५: २,१४८; ए६: १,५४ * * १।६१९: तैत्ब्र्। ३।६।११।२ * * १।६२०: ए४: हिरण्यपर्णो वै देवो; ए२: हिरण्यपर्णो वै देववनस्पतिर्; ए४ (फ़्न्।): हिरण्यपर्णो देववनस्पतिः; ए५,६: हिरण्यपर्णो देवो * * १।६२१: क़ुएल्ले निछ्त् नछ्गेwइएसेन् * * १।६२२: ए२: २,२३७; ए४: १,६१९; ए५: २,१५३; ए६: १,५४ * * १।६२३: म्स् १।३।२६ * द्रव्यशब्दात्

* 1/616: ṚV 6.16.34a * * 1/617: ĀpŚS. 11.7.6 * * 1/618: E2: 2,231; E4: 1,618; E5: 2,148; E6: 1,54 * * 1/619: Tait.Br. 3.6.11.2 * * 1/620: E4: hiraṇyaparṇo vai devo; E2: hiraṇyaparṇo vai devavanaspatir; E4 (Fn.): hiraṇyaparṇo devavanaspatiḥ; E5,6: hiraṇyaparṇo devo * * 1/621: Quelle nicht nachgewiesen * * 1/622: E2: 2,237; E4: 1,619; E5: 2,153; E6: 1,54 * * 1/623: MS 1.3.26 * dravyaśabdāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।६२४: ए२,४,६ (रिछ्तिग्): देयाश्; ए५: देयाः * अन्यदर्शनाच् च

* 1/624: E2,4,6 (richtig): deyāś; E5: deyāḥ * anyadarśanāc ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।६२५: कात्श्स्। २५।९।१ * आकृतिस् तु क्रियार्थत्वात्

* 1/625: Kāt.ŚS. 25.9.1 * ākṛtis tu kriyārthatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।६२६: तैत्स्। ५।४।११ * * १।६२७: ए२: २,२४६; ए४: १,६६४; ए५: २,१६०; ए६: १,५५ * * १।६२८: तैत्स्। ३।२।५।४ * * १।६२९: ए४ (फ़्न्।): व्यक्तौ शब्दार्थे * * १।६३०: ए२: २,२४७; ए४: २,६६५; ए५: २,१६३; ए६: १,५६ * * १।६३१: ए२।४ (रिछ्तिग्): अवबुध्येतैवासौ * * १।६३२: ए१,६; ए२,४,५ (बेस्सेर्): न तु * न क्रिया स्याद् इति चेद् अर्थान्तरे विधानं न द्रव्यम् इति चेत्

* 1/626: Tait.S. 5.4.11 * * 1/627: E2: 2,246; E4: 1,664; E5: 2,160; E6: 1,55 * * 1/628: Tait.S. 3.2.5.4 * * 1/629: E4 (Fn.): vyaktau śabdārthe * * 1/630: E2: 2,247; E4: 2,665; E5: 2,163; E6: 1,56 * * 1/631: E2/4 (richtig): avabudhyetaivāsau * * 1/632: E1,6; E2,4,5 (besser): na tu * na kriyā syād iti ced arthāntare vidhānaṃ na dravyam iti cet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।६३३: ए२: २,२६६; ए४: १,७१५; ए५: २,१७४; ए६: १,५७ * * १।६३४: ए४ (फ़्न्।): अथान्यं * तदर्थत्वात् प्रयोगस्याविभागः

* 1/633: E2: 2,266; E4: 1,715; E5: 2,174; E6: 1,57 * * 1/634: E4 (Fn.): athānyaṃ * tadarthatvāt prayogasyāvibhāgaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।६३५: ए२: २,२६८; ए४: २,१; ए५: २,१८०; ए६: १,५८ * उक्तं समाम्नायैदम् अर्थ्यं तस्मात् सर्वं तदर्थं स्यात्

* 1/635: E2: 2,268; E4: 2,1; E5: 2,180; E6: 1,58 * uktaṃ samāmnāyaidam arthyaṃ tasmāt sarvaṃ tadarthaṃ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।६३६: ताब्र्। १९।७।२ * * १।६३७: ताब्र्। १९।७।१ * * १।६३८: ताब्र्। १९।८।४ * * १।६३९: ताब्र्। १९।८।४ * * १।६४०: ए४ (फ़्न्।): समाम्नातं * * १।६४१: ए४ (फ़्न्।): संबद्धुम् अर्हति * * १।६४२: तैत्स्। २।१।१।१ * * १।६४३: मैत्स्। १।१।२।१ * * १।६४४: ए२: २,२७१; ए४: २,२; ए५: २,१८८; ए६: १,५९ * अपि वा नामधेयं स्याद् यद् उत्पत्ताव् अपूर्वम् अविधायकत्वात्

* 1/636: Tā.Br. 19.7.2 * * 1/637: Tā.Br. 19.7.1 * * 1/638: Tā.Br. 19.8.4 * * 1/639: Tā.Br. 19.8.4 * * 1/640: E4 (Fn.): samāmnātaṃ * * 1/641: E4 (Fn.): saṃbaddhum arhati * * 1/642: Tait.S. 2.1.1.1 * * 1/643: Mait.S. 1.1.2.1 * * 1/644: E2: 2,271; E4: 2,2; E5: 2,188; E6: 1,59 * api vā nāmadheyaṃ syād yad utpattāv apūrvam avidhāyakatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।६४५: ए२,४,५,६: मोपपादि * * १।६४६: ए२: २,२७४; ए४: २,२१; ए५: २,१९२; ए६: १,५९ * यस्मिन् गुणोपदेशः प्रधानतो ऽभिसंबन्धः

* 1/645: E2,4,5,6: mopapādi * * 1/646: E2: 2,274; E4: 2,21; E5: 2,192; E6: 1,59 * yasmin guṇopadeśaḥ pradhānato 'bhisaṃbandhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।६४७: तैत्स्। २।४।६।१ * * १।६४८: ताब्र्। १९।११।२ * * १।६४९: ताब्र्। १९।११।२ * * १।६५०: ताब्र्। १९।१।२ * * १।६५१: ए२,४ (रिछ्तिग्): सप्तदशानि पृष्ठानीति, ए५,६: सप्तदश पृष्ठानि * * १।६५२: ए२: २,२८०; ए४: २,३७; ए५: २,१९९; ए६: १,६० * * १।६५३: ए४ (फ़्न्।): पुंस्पशौ * * १।६५४: ए४ (फ़्न्।): तु * * १।६५५: ए४ (व्ल्।): नामेति * * १।६५६: ए४ (व्ल्।): प्रसिद्ध्याप्रसिद्धं * * १।६५७: ए२,४,५,६ (बेस्सेर्): उदकं तत्संसृष्टं प्राजापत्यम् इति, दिएसे लेसर्त् हत् ए१ औछ् अल्स् फ़्न् * * १।६५८: ए४ (व्ल्।): -द्रव्यवत्त्वाच् * * १।६५९: ए२: २,२८४; ए४: २,३८; ए५: २,२०९; ए६: १,६१ * तत्प्रख्यं चान्यशास्त्रम्

* 1/647: Tait.S. 2.4.6.1 * * 1/648: Tā.Br. 19.11.2 * * 1/649: Tā.Br. 19.11.2 * * 1/650: Tā.Br. 19.1.2 * * 1/651: E2,4 (richtig): saptadaśāni pṛṣṭhānīti, E5,6: saptadaśa pṛṣṭhāni * * 1/652: E2: 2,280; E4: 2,37; E5: 2,199; E6: 1,60 * * 1/653: E4 (Fn.): puṃspaśau * * 1/654: E4 (Fn.): tu * * 1/655: E4 (v.l.): nāmeti * * 1/656: E4 (v.l.): prasiddhyāprasiddhaṃ * * 1/657: E2,4,5,6 (besser): udakaṃ tatsaṃsṛṣṭaṃ prājāpatyam iti, diese Lesart hat E1 auch als Fn * * 1/658: E4 (v.l.): -dravyavattvāc * * 1/659: E2: 2,284; E4: 2,38; E5: 2,209; E6: 1,61 * tatprakhyaṃ cānyaśāstram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।६६०: तैत्स्। १।५।९ * * १।६६१: तैत्स्। ६।३।७।३।, तैत्। ब्र्। ३।३।७ * * १।६६२: व्ग्ल्। मैत्स्। १।८।७ * * १।६६३: क़ुएल्ले निछ्त् नछ्गेwइएसेन् * * १।६६४: ए२: २,२८६; ए४: २,६६; ए५: २,२१४; ए६: १,६१ * * १।६६५: म्स् २।१।८ * * १।६६६: श्प्ब्र्। १।५।१।४, तैत्ब्र्। ३।३।७।७, मन्त्र: माध्य्स्। २।८, तैत्स्। १।१।१२ * तद्व्यपदेशं च

* 1/660: Tait.S. 1.5.9 * * 1/661: Tait.S. 6.3.7.3., Tait. Br. 3.3.7 * * 1/662: Vgl. Mait.S. 1.8.7 * * 1/663: Quelle nicht nachgewiesen * * 1/664: E2: 2,286; E4: 2,66; E5: 2,214; E6: 1,61 * * 1/665: MS 2.1.8 * * 1/666: ŚPBr. 1.5.1.4, Tait.Br. 3.3.7.7, Mantra: Mādhy.S. 2.8, Tait.S. 1.1.12 * tadvyapadeśaṃ ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* १।६६७: च्फ़्। षड्ब्र्। ३।८।१ * * १।६६८: क़ुएल्ले निछ्त् नछ्गेwइएसेन् * * १।६६९: क़ुएल्ले निछ्त् नछ्गेwइएसेन् * * १।६७०: ए२: २,२८९; ए४: २,८३; ए५: २,२१९; ए६: १,६२ * * १।६७१: षड्ब्र्। ३।८।३ * नामधेये गुणश्रुतेः स्याद् विधानम् इति चेत्

* 1/667: Cf. Ṣaḍ.Br. 3.8.1 * * 1/668: Quelle nicht nachgewiesen * * 1/669: Quelle nicht nachgewiesen * * 1/670: E2: 2,289; E4: 2,83; E5: 2,219; E6: 1,62 * * 1/671: Ṣaḍ.Br. 3.8.3 * nāmadheye guṇaśruteḥ syād vidhānam iti cet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.