Haribhatta: Jatakamala, Jatakas 1-8, 11-12, 19-20, 22, 24, 26, 32, 35. 5

को विस्मयं न नीतः शिरसस् त्यागेन बोधिसत्त्वस्य । अथवा फलानुरूपाः प्रायो महतां समारम्भाः

ko vismayaṃ na nītaḥ śirasas tyāgena bodhisattvasya / athavā phalānurūpāḥ prāyo mahatāṃ samārambhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्यथानुश्रूयते हुतवहसखबलसमुदीरितमहातरङ्गस्य क्षीरोदजलधेर् अनुकारिणा हिमगिरिहारेणाभ्यलंकृतायाः कौबेर्या दिग्वध्वाः प्रमनसा पत्त्रलेखेव विश्वकर्मणा लिखिता विविधजनसंबाधा पवनविधूयमानोपवनकुसुमगन्धाधिवासितदिगन्तराला सदा सुभिक्षत्वात् परिपूर्णकोषकोष्ठागारा श्रीर् इव नगररूपेणावस्थिता भद्रशिला नाम राजधानी येयम् अधुना तक्षशिलेति ख्यातिम् आगता । तस्यां च नीतिभुजबलपराजितान्यराजसामन्तः समुद्र इव सरितां सर्वसंपदाम् आश्रयः सर्वविद्यानां पात्रभूतो भूतानुकम्पी विमलवदनेन्दुशोभाह्रेपितचन्द्रप्रभश् चन्द्रप्रभो नाम राजा बभूव । श्रियम् अरिपुरनारीपद्मिनीनां हरन्ती सखिजनकुमुदानां ह्लादम् उत्पादयन्ती । निशि मनुजपतीन्दोस् तस्य देहप्रभैव क्षपिततिमिरजाला दीपकार्यं चकार

tadyathānuśrūyate hutavahasakhabalasamudīritamahātaraṅgasya kṣīrodajaladher anukāriṇā himagirihāreṇābhyalaṃkṛtāyāḥ kauberyā digvadhvāḥ pramanasā pattralekheva viśvakarmaṇā likhitā vividhajanasaṃbādhā pavanavidhūyamānopavanakusumagandhādhivāsitadigantarālā sadā subhikṣatvāt paripūrṇakoṣakoṣṭhāgārā śrīr iva nagararūpeṇāvasthitā bhadraśilā nāma rājadhānī yeyam adhunā takṣaśileti khyātim āgatā | tasyāṃ ca nītibhujabalaparājitānyarājasāmantaḥ samudra iva saritāṃ sarvasaṃpadām āśrayaḥ sarvavidyānāṃ pātrabhūto bhūtānukampī vimalavadanenduśobhāhrepitacandraprabhaś candraprabho nāma rājā babhūva | śriyam aripuranārīpadminīnāṃ harantī sakhijanakumudānāṃ hlādam utpādayantī / niśi manujapatīndos tasya dehaprabhaiva kṣapitatimirajālā dīpakāryaṃ cakāra

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य च राज्ञो लोकोत्तरेयम् अखिलजनविस्मयकारिणी प्रतिज्ञाभूत् । यदि मां मृगयेत कश्चिद् अर्थी नयने प्राणनिबन्धनं शिरो वा । भवभङ्गकरं पदं यियासुः प्रणयच्छेदम् अहं न तस्य कुर्याम्

tasya ca rājño lokottareyam akhilajanavismayakāriṇī pratijñābhūt | yadi māṃ mṛgayeta kaścid arthī nayane prāṇanibandhanaṃ śiro vā / bhavabhaṅgakaraṃ padaṃ yiyāsuḥ praṇayacchedam ahaṃ na tasya kuryām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बोधिसत्त्वस्य च दशशतवसोर् इवारुणः सततपुरःसरो ऽमात्यगणप्रधानो महाप्रज्ञो महाचन्द्रो नामामात्यो बभूव । परस्परगुणालापौ परस्परहितोन्मुखौ । न कदाचिद् अभूतां तौ परस्परवियोगिनौ

bodhisattvasya ca daśaśatavasor ivāruṇaḥ satatapuraḥsaro 'mātyagaṇapradhāno mahāprajño mahācandro nāmāmātyo babhūva | parasparaguṇālāpau parasparahitonmukhau / na kadācid abhūtāṃ tau parasparaviyoginau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ कदाचिन् महाचन्द्रो रात्रौ निद्रावशम् उपगतो दग्धपलाशराशिनीलपरुषच्छविभिर् अनलज्वालाकलापकपिलकेशश्मश्रुभिः केसरिनखरकुटिलतीक्ष्णकररुहैः सलिलाध्मातगुरुजलधरबृहत्कुक्षिभिर् अयःस्तम्भपीवरततभुजोरुभिः शशिकलाकुटिलदंष्ट्राविभक्तसृक्कान्तैः स्फुरदचिरप्रभाविजिह्मभ्रूभङ्गैः सरुधिरपुरुषचर्मावच्छादितकौपीनैर् यातुधानैः स्वप्ने तस्य नृपतेर् अपह्रियमाणं विगलितचूडामणिं मौलिम् अपश्यत् । प्रतिविबुध्य च विमनस्क एवम् अचिन्तयत् । अहो कटुविपाको ऽयं मया स्वप्नो दृष्टः । स्वामिनश् च नः प्रतिज्ञा शरीरम् अपि याचितेनार्थिने मया दातव्यम् इति । तद् यावत् तस्य नृपतेर् न कश्चिच् छिरो मृगयते तावद् अनेकानि रत्नमयानि शिरांसि शिल्पिभिः कारयामीति । तैर् एव कंचिच् छिरोयाचकं बहिर् एव प्रतिपूज्य विसर्जयिष्यामीति । भूपालः पृथिवीम् एनां पालयन् पालितेन्द्रियः । कृतात्मा सुचिरं जीवञ् जीवयत्व् अखिलं जनम्

atha kadācin mahācandro rātrau nidrāvaśam upagato dagdhapalāśarāśinīlaparuṣacchavibhir analajvālākalāpakapilakeśaśmaśrubhiḥ kesarinakharakuṭilatīkṣṇakararuhaiḥ salilādhmātagurujaladharabṛhatkukṣibhir ayaḥstambhapīvaratatabhujorubhiḥ śaśikalākuṭiladaṃṣṭrāvibhaktasṛkkāntaiḥ sphuradaciraprabhāvijihmabhrūbhaṅgaiḥ sarudhirapuruṣacarmāvacchāditakaupīnair yātudhānaiḥ svapne tasya nṛpater apahriyamāṇaṃ vigalitacūḍāmaṇiṃ maulim apaśyat | prativibudhya ca vimanaska evam acintayat | aho kaṭuvipāko 'yaṃ mayā svapno dṛṣṭaḥ | svāminaś ca naḥ pratijñā śarīram api yācitenārthine mayā dātavyam iti | tad yāvat tasya nṛpater na kaścic chiro mṛgayate tāvad anekāni ratnamayāni śirāṃsi śilpibhiḥ kārayāmīti | tair eva kaṃcic chiroyācakaṃ bahir eva pratipūjya visarjayiṣyāmīti | bhūpālaḥ pṛthivīm enāṃ pālayan pālitendriyaḥ / kṛtātmā suciraṃ jīvañ jīvayatv akhilaṃ janam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ महाचन्द्रो ऽमात्यमुख्यः शिरांसि रत्नमयानि कारयित्वा बहिर् एव याचनकजनं विचारयामास केनार्थ इति । ततो गन्धमादनपर्वते वानरानूकमुखः परिणतनालिकेलवल्कलपरुषविरलकेशश्मश्रुर् अकृतभ्रूकुटिर् अपि कृतभ्रूकुटिर् इव दग्धस्थूणासितकर्कशच्छविः प्रस्थितजलौकःकुटिलस्थूलसिराजालविषमजङ्घोरुभुजो भुजग इव प्रकृतिरौद्रो रौद्राक्षो नाम ब्राह्मणः प्रतिवसति स्म । तस्य चिन्ता समभवत् । चन्द्रप्रभः किल राजा सर्वंददस् तद् गच्छामि तावत् तं राजानं शिरोयाचनेन व्यर्थप्रतिज्ञं करिष्यामीति । कस्य नामास्ति शिरःप्रदाने शक्तिर् इति विचिन्त्य क्रमेण भद्रशिलाम् आययौ । विचचाल ततः सभूधरा मुहुराघूर्णितसागरा धरा । सरितो जलम् उद्धुराविलं चलपाठीनविकम्पितान्तरम्

atha mahācandro 'mātyamukhyaḥ śirāṃsi ratnamayāni kārayitvā bahir eva yācanakajanaṃ vicārayāmāsa kenārtha iti | tato gandhamādanaparvate vānarānūkamukhaḥ pariṇatanālikelavalkalaparuṣaviralakeśaśmaśrur akṛtabhrūkuṭir api kṛtabhrūkuṭir iva dagdhasthūṇāsitakarkaśacchaviḥ prasthitajalaukaḥkuṭilasthūlasirājālaviṣamajaṅghorubhujo bhujaga iva prakṛtiraudro raudrākṣo nāma brāhmaṇaḥ prativasati sma | tasya cintā samabhavat | candraprabhaḥ kila rājā sarvaṃdadas tad gacchāmi tāvat taṃ rājānaṃ śiroyācanena vyarthapratijñaṃ kariṣyāmīti | kasya nāmāsti śiraḥpradāne śaktir iti vicintya krameṇa bhadraśilām āyayau | vicacāla tataḥ sabhūdharā muhurāghūrṇitasāgarā dharā / sarito jalam uddhurāvilaṃ calapāṭhīnavikampitāntaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न विरेजतुर् इन्दुभास्करौ रजसा धूसरदर्पणाकृती । अभवन् ककुभः समन्ततो मलिनाः प्रोषितभर्तृका इव

na virejatur indubhāskarau rajasā dhūsaradarpaṇākṛtī / abhavan kakubhaḥ samantato malināḥ proṣitabhartṛkā iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनृताव् अपि शाखिनाम् अभूत् कुसुमं पाण्डुपलाशकेसरम् । ववुर् उद्धतपांसुसंचयाः शिखिलेशानुगता इवानिलाः

anṛtāv api śākhinām abhūt kusumaṃ pāṇḍupalāśakesaram / vavur uddhatapāṃsusaṃcayāḥ śikhileśānugatā ivānilāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभवत् सचराचरा धरा मलिनक्षामजनाकुलाकुला । क्षणदा परिधूम्रतारका शशिनीवास्तसमीपम् आगते

abhavat sacarācarā dharā malinakṣāmajanākulākulā / kṣaṇadā paridhūmratārakā śaśinīvāstasamīpam āgate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वने ऽश्नतीनाम् अपि कोमलं तृणं क्षणाद् गवां क्षीरम् अगात् परिक्षयम् । धवित्रधूतो ऽपि निवेशिताङ्गतिर् मखेषु जज्वाल न यज्वनां शिखी

vane 'śnatīnām api komalaṃ tṛṇaṃ kṣaṇād gavāṃ kṣīram agāt parikṣayam / dhavitradhūto 'pi niveśitāṅgatir makheṣu jajvāla na yajvanāṃ śikhī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ विविधान्य् अजन्यानि विलोक्य भद्रशिलानिवासी जनः किम् इदम् इति समाशङ्कमानः पर्याकुलताम् आजगाम । ये तु तत्र निपुणतरास् ते राज्ञो विनाशम् आसन्नम् उत्प्रेक्षमाणास् तुमुलमनसो भूत्वा परस्परम् एवम् ऊचुः । उत्पातजनितं कृच्छ्रं मा भूद् अस्य महीभुजः । यस्याश्रित्य भुजच्छायां देहिनः शेरते सुखम्

atha vividhāny ajanyāni vilokya bhadraśilānivāsī janaḥ kim idam iti samāśaṅkamānaḥ paryākulatām ājagāma | ye tu tatra nipuṇatarās te rājño vināśam āsannam utprekṣamāṇās tumulamanaso bhūtvā parasparam evam ūcuḥ | utpātajanitaṃ kṛcchraṃ mā bhūd asya mahībhujaḥ / yasyāśritya bhujacchāyāṃ dehinaḥ śerate sukham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ साश्रुलोचना नगरदेवता महाचन्द्रायामात्याय निवेदयामास । रौद्राक्षो नामायं ब्राह्मणो ऽस्य राज्ञः शिरो याचितुम् आगतस् तन् निवार्यतां केनचिद् उपायेनेति । अथामात्यस् तानि रत्नमयानि शिरांस्य् आनीय रौद्राक्षम् उवाच । महाब्राह्मण येनार्थस् तद् अहम् एव ते प्रतिपादयामि । किं भवतो राज्ञा दृष्टेन प्रयोजनम् इति ॥ भवति तनुधनाद् अपीष्टलाभो यदि पुरुषात् किम् अतो महाधनेन । यदि गजपदमात्रखाततोयं हरति तृषं वद सागरेण को ऽर्थः

atha sāśrulocanā nagaradevatā mahācandrāyāmātyāya nivedayāmāsa | raudrākṣo nāmāyaṃ brāhmaṇo 'sya rājñaḥ śiro yācitum āgatas tan nivāryatāṃ kenacid upāyeneti | athāmātyas tāni ratnamayāni śirāṃsy ānīya raudrākṣam uvāca | mahābrāhmaṇa yenārthas tad aham eva te pratipādayāmi | kiṃ bhavato rājñā dṛṣṭena prayojanam iti || bhavati tanudhanād apīṣṭalābho yadi puruṣāt kim ato mahādhanena / yadi gajapadamātrakhātatoyaṃ harati tṛṣaṃ vada sāgareṇa ko 'rthaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्राह्मण उवाच । न स्थूलक्षीरधाराः सितजलदरुचः प्रार्थये गाः सवत्साः किंचित्कर्णावधूतभ्रमदलिनिवहान् नैव मत्तद्विपेन्द्रान् । नालंकारान् प्रसन्नस्फुटकिरणमणीन् नापि वासोविशेषान् याचे मूर्धानम् अस्माद् अहम् अवनिभुजः सर्वदो ऽयं किलेति

brāhmaṇa uvāca | na sthūlakṣīradhārāḥ sitajaladarucaḥ prārthaye gāḥ savatsāḥ kiṃcitkarṇāvadhūtabhramadalinivahān naiva mattadvipendrān / nālaṃkārān prasannasphuṭakiraṇamaṇīn nāpi vāsoviśeṣān yāce mūrdhānam asmād aham avanibhujaḥ sarvado 'yaṃ kileti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अमात्य उवाच । अमूनि ते रत्नमयानि साधो ददामि भक्तिप्रवणः शिरांसि । न चेद् अमीभिस् तव कृत्यम् अस्ति मदीयम् अद्यैव शिरो गृहाण

amātya uvāca | amūni te ratnamayāni sādho dadāmi bhaktipravaṇaḥ śirāṃsi / na ced amībhis tava kṛtyam asti madīyam adyaiva śiro gṛhāṇa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वाम्यर्थं बिभ्रतः प्राणान् भृत्यस्य स्थिरचेतसः । तद्धेतोः साधनीभूतास् ते चेन् ननु कृतार्थता

svāmyarthaṃ bibhrataḥ prāṇān bhṛtyasya sthiracetasaḥ / taddhetoḥ sādhanībhūtās te cen nanu kṛtārthatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्राह्मण उवाच । किम् अनेन पुनरुक्तेन । अभिचारुके कर्मणि पृथिवीपतिशिरसा मम प्रयोजनम् । अथ चन्द्रप्रभो दिव्येन चक्षुषा तं शिरोयाचनकं बहिर् अवस्थितम् आलोक्य प्रियसुहृदम् इव प्रत्युद्गम्य तम् अमात्यमुख्यम् अभिहितवान् । अलम् अलम् अर्थिनः प्रणयम् उपहत्य । संसारसागरोत्तरणाय सेतुभूताः खलु बोधिसत्त्वानाम् अर्थिनः । उत्तितीर्षोर् उदन्वन्तं दूरपारं दुरुत्तरम् । यो भिनत्ति प्लवं बद्धं कथं स सुहृद् उच्यताम्

brāhmaṇa uvāca | kim anena punaruktena | abhicāruke karmaṇi pṛthivīpatiśirasā mama prayojanam | atha candraprabho divyena cakṣuṣā taṃ śiroyācanakaṃ bahir avasthitam ālokya priyasuhṛdam iva pratyudgamya tam amātyamukhyam abhihitavān | alam alam arthinaḥ praṇayam upahatya | saṃsārasāgarottaraṇāya setubhūtāḥ khalu bodhisattvānām arthinaḥ | uttitīrṣor udanvantaṃ dūrapāraṃ duruttaram / yo bhinatti plavaṃ baddhaṃ kathaṃ sa suhṛd ucyatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्माद् धर्मसहायेन पुंसा धर्मानुवर्तिनः । उत्साह एव कर्तव्यो धर्मविघ्नो न युज्यते

tasmād dharmasahāyena puṃsā dharmānuvartinaḥ / utsāha eva kartavyo dharmavighno na yujyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ईदृशो न भवेद् अर्थी यदि मोक्षस्य कारणम् । बोधिसत्त्वस्य पूर्येत दानपारमिता कथम्

īdṛśo na bhaved arthī yadi mokṣasya kāraṇam / bodhisattvasya pūryeta dānapāramitā katham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्त्वा खड्गम् आकृष्य ब्राह्मणस्यार्पयन् नृपः । मम च्छिन्धि शिरो विप्र प्रोक्तवान् इति चाव्यथः

ity uktvā khaḍgam ākṛṣya brāhmaṇasyārpayan nṛpaḥ / mama cchindhi śiro vipra proktavān iti cāvyathaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्व ब्राह्मणः क्व हृदयं करुणापरोक्षं चण्डालसंगतम् इवाहम् अनेन मन्ये । यज्ञोपवीतम् इति तस्य चिरं विचिन्त्य विप्रस्य वक्षसि सलज्जम् इवावतस्थे

kva brāhmaṇaḥ kva hṛdayaṃ karuṇāparokṣaṃ caṇḍālasaṃgatam ivāham anena manye / yajñopavītam iti tasya ciraṃ vicintya viprasya vakṣasi salajjam ivāvatasthe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ स ब्राह्मण उवाच । नाहम् अमात्यसुहृद्बन्धुजनपरिवृतस्य भवतः शक्नोमि शिरश् छेत्तुम् । एकाकी भवान् भवितुम् अर्हतीति । ततः स राजा सशपथं विनिवर्त्य तं बाष्पसलिलपरिप्लुताक्षं जनसमूहं तेन निस्त्रिंशपाणिना ब्राह्मणेनानुगम्यमानो रत्नगर्भं नामोद्यानम् अगमत् । अथ महाचन्द्रो ऽमात्य इति परिदेवनापरिदीनाक्षरम् उवाच । अपगतशिरसं निरीक्षितुं मनुजपतिं बत को ऽद्य शक्ष्यति । उपहतयजमानसत्क्रियं क्रतुम् इव पुण्यजनैर् उपप्लुतम्

atha sa brāhmaṇa uvāca | nāham amātyasuhṛdbandhujanaparivṛtasya bhavataḥ śaknomi śiraś chettum | ekākī bhavān bhavitum arhatīti | tataḥ sa rājā saśapathaṃ vinivartya taṃ bāṣpasalilapariplutākṣaṃ janasamūhaṃ tena nistriṃśapāṇinā brāhmaṇenānugamyamāno ratnagarbhaṃ nāmodyānam agamat | atha mahācandro 'mātya iti paridevanāparidīnākṣaram uvāca | apagataśirasaṃ nirīkṣituṃ manujapatiṃ bata ko 'dya śakṣyati / upahatayajamānasatkriyaṃ kratum iva puṇyajanair upaplutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदम् अवनिभुजा विनाधुना पुरम् अतिदीनजनं न भास्यति । भ्रमदलिकुलसंकुलं गजैः सलिलम् इवोद्धृतफुल्लपुष्करम्

idam avanibhujā vinādhunā puram atidīnajanaṃ na bhāsyati / bhramadalikulasaṃkulaṃ gajaiḥ salilam ivoddhṛtaphullapuṣkaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् यावद् अस्य नृपतेर् न शृणोमि मृत्युं प्राणान् अहं प्रथमम् एव जहामि तावत् । एवं विचिन्त्य स समाधिबलेन धीमान् स्वायंभुवीं गतिम् अगात् स्वतनुं विहाय

tad yāvad asya nṛpater na śṛṇomi mṛtyuṃ prāṇān ahaṃ prathamam eva jahāmi tāvat / evaṃ vicintya sa samādhibalena dhīmān svāyaṃbhuvīṃ gatim agāt svatanuṃ vihāya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धन्यः स एव पुरुषः समवाप्य सौख्यं वृत्तं प्रकाश्य जगतीन्दुमरीचिशुभ्रम् । प्राप्ताम् अवेक्ष्य सुहृदां महतीं विपत्तिं प्राप्नोति यः प्रथमम् एव शरीरभङ्गम्

dhanyaḥ sa eva puruṣaḥ samavāpya saukhyaṃ vṛttaṃ prakāśya jagatīndumarīciśubhram / prāptām avekṣya suhṛdāṃ mahatīṃ vipattiṃ prāpnoti yaḥ prathamam eva śarīrabhaṅgam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ रत्नगर्भम् आक्रीडं प्रविष्टे राजनि महान् आक्रन्दशब्दो ऽन्तःपुरे समभूत् । प्रविश्य च तद् उद्यानं स ब्राह्मणस् तं राजानम् अवोचत् । एवम् अवस्थितस्य स्वस्थरूपस्य भवतो नाहम् असिं कण्ठे पातयितुं शक्नोमि । राजोवाच । ब्राह्मण ततो माम् अत्र सदापुष्पे चम्पकतरौ बधान । स च तथा ब्राह्मणः कृतवान् । अथोद्यानदेवतास् तं रौद्रकर्माणम् एवम् ऊचुः । निशितं वसुधाभर्तुर् असिं कथम् अनागसः । अस्य नाम जगद्बन्धोस् त्वं कण्ठे पातयिष्यसि

atha ratnagarbham ākrīḍaṃ praviṣṭe rājani mahān ākrandaśabdo 'ntaḥpure samabhūt | praviśya ca tad udyānaṃ sa brāhmaṇas taṃ rājānam avocat | evam avasthitasya svastharūpasya bhavato nāham asiṃ kaṇṭhe pātayituṃ śaknomi | rājovāca | brāhmaṇa tato mām atra sadāpuṣpe campakatarau badhāna | sa ca tathā brāhmaṇaḥ kṛtavān | athodyānadevatās taṃ raudrakarmāṇam evam ūcuḥ | niśitaṃ vasudhābhartur asiṃ katham anāgasaḥ / asya nāma jagadbandhos tvaṃ kaṇṭhe pātayiṣyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अकारणक्रौर्यविरूक्षमानसः शिरो यदि च्छेत्स्यति भूपतेर् भवान् । तवाप्य् अशन्या स्फुरितस्फुलिङ्गया शिरः करिष्याम इदं विजर्जरम्

akāraṇakrauryavirūkṣamānasaḥ śiro yadi cchetsyati bhūpater bhavān / tavāpy aśanyā sphuritasphuliṅgayā śiraḥ kariṣyāma idaṃ vijarjaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ स राजा ताः प्रमदवनदेवताः सानुनयम् इति वारयामास । न खलु मम भवतीभिर् अनुत्तरां संयक्संबोधिं जिगमिषोर् महान् अन्तरायः करणीयः । अनुमोदनया हि पुण्याप्तिर् भवत्य् अतो ऽन्यथा कुशलपक्षहानिर् एव । अर्थिभ्यो याचमानेभ्यो दत्तानां शिरसां मया । अमुना शिरसाद्येदं सहस्रं परिपूर्यते

atha sa rājā tāḥ pramadavanadevatāḥ sānunayam iti vārayāmāsa | na khalu mama bhavatībhir anuttarāṃ saṃyaksaṃbodhiṃ jigamiṣor mahān antarāyaḥ karaṇīyaḥ | anumodanayā hi puṇyāptir bhavaty ato 'nyathā kuśalapakṣahānir eva | arthibhyo yācamānebhyo dattānāṃ śirasāṃ mayā / amunā śirasādyedaṃ sahasraṃ paripūryate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति बोधिसत्त्ववचनम् आकर्ण्य ता देवतास् ततः स्थानात् प्रतिजग्मुः । अथ स राजा प्रणिधिम् एवम् अकरोत् । शिरःप्रदानात् कुशलं यद् अस्माच् चिराय विस्मापितसर्वलोकात् । अवाप्य बोधिं मम तेन शान्तौ भवेयुर् अस्थीनि तिलाणुकानि

iti bodhisattvavacanam ākarṇya tā devatās tataḥ sthānāt pratijagmuḥ | atha sa rājā praṇidhim evam akarot | śiraḥpradānāt kuśalaṃ yad asmāc cirāya vismāpitasarvalokāt / avāpya bodhiṃ mama tena śāntau bhaveyur asthīni tilāṇukāni

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्मिन् पुरे भद्रशिलाभिधाने शिरांसि दत्तानि मया च यस्मिन् । स्थाने भवेत् तत्र मनोऽभिरामे स्तूपो महान् देहभृतां हिताय

asmin pure bhadraśilābhidhāne śirāṃsi dattāni mayā ca yasmin / sthāne bhavet tatra mano'bhirāme stūpo mahān dehabhṛtāṃ hitāya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति कृतप्रणिधेर् वसुधापतेर् अकरुणः करुणामृदुचेतसः । स भुजगद्युतिना सहसासिना कमलवन् मुखपङ्कजम् अच्छिनत्

iti kṛtapraṇidher vasudhāpater akaruṇaḥ karuṇāmṛducetasaḥ / sa bhujagadyutinā sahasāsinā kamalavan mukhapaṅkajam acchinat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

छिन्ने ततः शिरसि भूमिपतेः क्षणेन निर्मुक्तफुल्लकुसुमाश्रुकणानुबद्धाः । जघ्नुः स्वपल्लवकरैर् अनिलावधूतैर् आत्मानम् उत्सुकतयेव लतातरुण्यः

chinne tataḥ śirasi bhūmipateḥ kṣaṇena nirmuktaphullakusumāśrukaṇānubaddhāḥ / jaghnuḥ svapallavakarair anilāvadhūtair ātmānam utsukatayeva latātaruṇyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्भिन्नफेनवलयं पवनेन वाता- व्यालोलवीचिभुजकम्पितपद्मवक्त्रम् । तस्मिन्न् अभूद् उपवने नलिनीवधूनां वृन्दं सशोकम् इव षट्पदकूजितेन

nirbhinnaphenavalayaṃ pavanena vātā- vyālolavīcibhujakampitapadmavaktram / tasminn abhūd upavane nalinīvadhūnāṃ vṛndaṃ saśokam iva ṣaṭpadakūjitena

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिष्टान्तं गतवति राज्ञि राजधानी निःश्रीकप्रचुरजनाकुला न रेजे । निःशब्दस्तिमितशरारिचक्रवाका याते ऽस्तं दिवसकरे मृणालिनीव

diṣṭāntaṃ gatavati rājñi rājadhānī niḥśrīkapracurajanākulā na reje / niḥśabdastimitaśarāricakravākā yāte 'staṃ divasakare mṛṇālinīva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ गतवति तस्मिन् भूभुजि ब्रह्मभूयं चलति जलधिवेला निस्वनाक्रन्दवत्याः । रुदितम् इव पृथिव्या दूरम् उत्क्षिप्य तुङ्गौ कपिलधवलभासौ मेरुकैलासबाहू

atha gatavati tasmin bhūbhuji brahmabhūyaṃ calati jaladhivelā nisvanākrandavatyāḥ / ruditam iva pṛthivyā dūram utkṣipya tuṅgau kapiladhavalabhāsau merukailāsabāhū

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स च ब्राह्मणस् तत्केशेषु शिरः समवलम्ब्य तस्माद् उपवनान् निर्गन्तुम् आरेभे । ततो भद्रशिलानिवासी जनः शोकवशाद् एवम् उवाच । सिंहासनस्थस्य नृपस्य भृत्यैर् यद् उन्मुखैर् दृष्टम् उदीर्णहर्षैः । तन् नीयते म्लानसरोरुहाभं द्विजेन केशेषु शिरो गृहीतम्

sa ca brāhmaṇas tatkeśeṣu śiraḥ samavalambya tasmād upavanān nirgantum ārebhe | tato bhadraśilānivāsī janaḥ śokavaśād evam uvāca | siṃhāsanasthasya nṛpasya bhṛtyair yad unmukhair dṛṣṭam udīrṇaharṣaiḥ / tan nīyate mlānasaroruhābhaṃ dvijena keśeṣu śiro gṛhītam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपि च । यः पूर्वाचलसंस्थितस्य शशिनः शोभां वहन् भूयसीं दृष्टः सादरम् उन्मुखैः करिवरस्कन्धस्थितो राजभिः । कण्ठच्छेदविसारिसान्द्ररुधिरव्यादिग्धवक्षःस्थलः श्येनैः सो ऽयम् अधोमुखैः क्षितिपतिर् भ्राम्यद्भिर् आलोक्यते

api ca | yaḥ pūrvācalasaṃsthitasya śaśinaḥ śobhāṃ vahan bhūyasīṃ dṛṣṭaḥ sādaram unmukhaiḥ karivaraskandhasthito rājabhiḥ / kaṇṭhacchedavisārisāndrarudhiravyādigdhavakṣaḥsthalaḥ śyenaiḥ so 'yam adhomukhaiḥ kṣitipatir bhrāmyadbhir ālokyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दीनाश् चितां सुमहतीं सचिवा रुदन्तः कर्पूरचन्दनतुरुष्कवतीं विधाय । तस्मिन् निवेश्य नृपतिं व्यजनानिलेन मन्त्रैर् हुतं हुतवहं ज्वलयां बभूवुः

dīnāś citāṃ sumahatīṃ sacivā rudantaḥ karpūracandanaturuṣkavatīṃ vidhāya / tasmin niveśya nṛpatiṃ vyajanānilena mantrair hutaṃ hutavahaṃ jvalayāṃ babhūvuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ तां ज्वलन्तीं चिताम् आलोक्य परिदेवमानः स जनकाय एवम् अवोचत्। अहो भगवत्य् अनित्यता नाम निर्विशेषा । मन्दं दत्तविलेपना शशभृतः कान्तिं हरन्ती पुरा या स्पृष्टा प्रमदाङ्गुलीकिसलयैर् गोरोचनाधारिभिः । सेयं पातितवासवध्वजनिभा राज्ञः शमालम्बिनी लोलाभिः परिमृश्यते हुतवहज्वालाङ्गुलीभिस् तनुः

atha tāṃ jvalantīṃ citām ālokya paridevamānaḥ sa janakāya evam avocat| aho bhagavaty anityatā nāma nirviśeṣā | mandaṃ dattavilepanā śaśabhṛtaḥ kāntiṃ harantī purā yā spṛṣṭā pramadāṅgulīkisalayair gorocanādhāribhiḥ / seyaṃ pātitavāsavadhvajanibhā rājñaḥ śamālambinī lolābhiḥ parimṛśyate hutavahajvālāṅgulībhis tanuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् एवं स्वशिरःपरित्यागो ऽप्य् अस्खलितमनसा बोधिसत्त्वभूतेन भगवता कृत इति विचिन्त्य बोधिम् इच्छतान्येनापि त्यागपरायणेन साधुना भवितव्यम् इति । आचख्यौ भगवांश् चेदम् अर्हताम् अर्हतां वरः । जातकं जितसंसारमहादुःखपरंपरः

tad evaṃ svaśiraḥparityāgo 'py askhalitamanasā bodhisattvabhūtena bhagavatā kṛta iti vicintya bodhim icchatānyenāpi tyāgaparāyaṇena sādhunā bhavitavyam iti | ācakhyau bhagavāṃś cedam arhatām arhatāṃ varaḥ / jātakaṃ jitasaṃsāramahāduḥkhaparaṃparaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदा चन्द्रप्रभो नाम बभूवाहं महीपतिः । अमात्यः शारिपुत्रो ऽभूद् देवदत्तश् च स द्विजः

tadā candraprabho nāma babhūvāhaṃ mahīpatiḥ / amātyaḥ śāriputro 'bhūd devadattaś ca sa dvijaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.