पाकयज्ञं वा अन्व् आहिताग्नेः पशव उप तिष्ठन्त इडा खलु वै पाकयज्ञः सैषान्तरा प्रयाजानूयाजान् यजमानस्य लोके ऽवहिता । ताम् आह्रियमाणाम् अभि मन्त्रयेत सुरूपवर्षवर्ण एहीति पशवो वा इडा पशून् एवोप ह्वयते । यज्ञं वै देवा अदुह्रन् यज्ञो ऽसुराꣳ अदुहत् ते ऽसुरा यज्ञदुग्धाः पराभवन् यो वै यज्ञस्य दोहं विद्वान्
यजते ऽप्य् अन्यं यजमानं दुहे । सा मे सत्याशीर् अस्य यज्ञस्य भूयाद् इत्य् आहैष वै यज्ञस्य दोहस् तेनैवैनं दुहे । प्रत्ता वै गौर् दुहे प्रत्तेडा यजमानाय दुह एते वा इडायै स्तना इडोपहूतेति वायुर् वत्सो । यर्हि होतेडाम् उपह्वयेत तर्हि यजमानो होतारम् ईक्षमाणो वायुम् मनसा ध्यायेत् ॥
मात्रे वत्सम् उपावसृजति । सर्वेण वै यज्ञेन देवाः सुवर्गं लोकम् आयन् पाकयज्ञेन मनुर् अश्राम्यत् सेडा मनुम् उपावर्तत तां देवासुरा व्यह्वयन्त प्रतीचीं देवाः पराचीं असुराः सा देवान् उपावर्तत पशवो वै तद् देवान् अवृणत पशवो ऽसुरान् अजहुर् । यं कामयेतापशुः स्याद् इति पराचीं तस्येडाम् उप ह्वयेतापशुर् एव भवन्ति यम्
कामयेत पशुमान्त् स्याद् इति प्रतीचीम् तस्येडाम् उप ह्वयेत पशुमान् एव भवति । ब्रह्मवादिनो वदन्ति स त्वा इडां उप ह्वयेत य इडां उपहूयात्मानम् इडायाम् उपह्वयेतेति । सा नः प्रिया सुप्रतूर्तिर् मघोनीत्य् आहेडाम् एवोपहूयात्मानम् इडायाम् उप ह्वयते । व्यस्तम् इव वा एतद् यज्ञस्य यद् इडा सामि प्राश्नन्ति
सामि मार्जयन्त एतत् प्रति वा असुराणां यज्ञो व्यच्छिद्यत ब्रह्मणा देवाः सम् अदधुर् । बृहस्पतिस् तनुताम् इमं न इत्य् आह ब्रह्म वै देवानाम् बृहस्पतिर् ब्रह्मणैव यज्ञꣳ सं दधाति । विच्छिन्नं यज्ञꣳ सम् इमं दधात्व् इत्य् आह संतत्यै । विश्वे देवा इह मादयन्ताम् इत्य् आह संतत्यैव यज्ञं देवेभ्यो ऽनु दिशति । यां वै
यज्ञे दक्षिणां ददाति ताम् अस्य पशवो ऽनु सं क्रामन्ति स एष ईजानो ऽपशुर् भावुको यजमानेन खलु वै तत् कार्यम् इत्य् आहुर् यथा देवत्रा दत्तं कुर्वीताऽऽत्मन् पशून् रमयेतेति । ब्रध्न पिन्वस्वेत्य् आह यज्ञो वै ब्रध्नो यज्ञम् एव तन् महयत्य् अथो देवत्रैव दत्तं कुरुत आत्मन् पशून् रमयते । ददतो मे मा क्षायीत्य् आहाक्षितिम् एवोपैति । कुर्वतो मे मोप दसद् इत्य् आह भूमानम् एवोपैति ॥
pākayajñaṃ vā anv āhitāgneḥ paśava upa tiṣṭhanta iḍā khalu vai pākayajñaḥ saiṣāntarā prayājānūyājān yajamānasya loke 'vahitā | tām āhriyamāṇām abhi mantrayeta surūpavarṣavarṇa ehīti paśavo vā iḍā paśūn evopa hvayate | yajñaṃ vai devā aduhran yajño 'surām̐ aduhat te 'surā yajñadugdhāḥ parābhavan yo vai yajñasya dohaṃ vidvān
yajate 'py anyaṃ yajamānaṃ duhe | sā me satyāśīr asya yajñasya bhūyād ity āhaiṣa vai yajñasya dohas tenaivainaṃ duhe | prattā vai gaur duhe pratteḍā yajamānāya duha ete vā iḍāyai stanā iḍopahūteti vāyur vatso | yarhi hoteḍām upahvayeta tarhi yajamāno hotāram īkṣamāṇo vāyum manasā dhyāyet ||
mātre vatsam upāvasṛjati | sarveṇa vai yajñena devāḥ suvargaṃ lokam āyan pākayajñena manur aśrāmyat seḍā manum upāvartata tāṃ devāsurā vyahvayanta pratīcīṃ devāḥ parācīṃ asurāḥ sā devān upāvartata paśavo vai tad devān avṛṇata paśavo 'surān ajahur | yaṃ kāmayetāpaśuḥ syād iti parācīṃ tasyeḍām upa hvayetāpaśur eva bhavanti yam
kāmayeta paśumānt syād iti pratīcīm tasyeḍām upa hvayeta paśumān eva bhavati | brahmavādino vadanti sa tvā iḍāṃ upa hvayeta ya iḍāṃ upahūyātmānam iḍāyām upahvayeteti | sā naḥ priyā supratūrtir maghonīty āheḍām evopahūyātmānam iḍāyām upa hvayate | vyastam iva vā etad yajñasya yad iḍā sāmi prāśnanti
sāmi mārjayanta etat prati vā asurāṇāṃ yajño vyacchidyata brahmaṇā devāḥ sam adadhur | bṛhaspatis tanutām imaṃ na ity āha brahma vai devānām bṛhaspatir brahmaṇaiva yajñam̐ saṃ dadhāti | vicchinnaṃ yajñam̐ sam imaṃ dadhātv ity āha saṃtatyai | viśve devā iha mādayantām ity āha saṃtatyaiva yajñaṃ devebhyo 'nu diśati | yāṃ vai
yajñe dakṣiṇāṃ dadāti tām asya paśavo 'nu saṃ krāmanti sa eṣa ījāno 'paśur bhāvuko yajamānena khalu vai tat kāryam ity āhur yathā devatrā dattaṃ kurvītā''tman paśūn ramayeteti | bradhna pinvasvety āha yajño vai bradhno yajñam eva tan mahayaty atho devatraiva dattaṃ kuruta ātman paśūn ramayate | dadato me mā kṣāyīty āhākṣitim evopaiti | kurvato me mopa dasad ity āha bhūmānam evopaiti ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सꣳश्रवा ह सौवर्चनसस् तुमिंजम् औपोदितिम् उवाच यत् सत्त्रिणाꣳ होताभूः काम् इडाम् उपाह्वथा इति ताम् उपाह्व इति होवाच या प्राणेन देवान् दधार व्यानेन मनुष्यान् अपानेन पितॄन् इति छिनत्ति सा न छिनत्ती3 इति छिनत्तीति होवाच शरीरं वा अस्यै तद् उपाह्वथा इति होवाच गौर् वै
अस्यै शरीरम् । गां वाव तौ तत् पर्य् अवदताम् या यज्ञे दीयते सा प्राणेन देवान् दाधार यया मनुष्या जीवन्ति सा व्यानेन मनुष्यान् याम् पितृभ्यो घ्नन्ति साऽपानेन पितॄन् य एवं वेद पशुमान् भवति । अथ वै ताम् उपाह्व इति होवाच या प्रजाः प्रभवन्तीः प्रत्य् आभवतीति । अन्नं वा अस्यै तत् ॥
उपाह्वथा इति होवाच । ओषधयो वा अस्या अन्नम् ओषधयो वै प्रजाः प्रभवन्तीः प्रत्य् आ भवन्ति य एवं वेदान्नादो भवति । अथ वै ताम् उपाह्व इति होवाच या प्रजाः पराभवन्तीर् अनुगृह्णाति प्रत्य् आभवन्तीर् गृह्णातीति प्रतिष्ठां वा अस्यै तद् उपाह्वथा इति होवाच । इयं वा अस्यै प्रतिष्ठा ॥
इयं वै प्रजाः पराभवन्तीर् अनु गृह्णाति प्रत्य् आभवन्तीर् गृह्णाति य एवं वेद प्रत्य् एव तिष्ठति । अथ वै ताम् उपाह्व इति होवाच यस्यै निक्रमणे घृतम् प्रजाः संजीवन्तीः पिबन्तीति छिनत्ति सा न छिनत्ती3 इति न छिनत्तीति होवाच प्र तु जनयतीति । एष वा इडाम् उपाह्वथा इति होवाच वृष्टिर् वा इडा वृष्ट्यै वै निक्रमणे घृतम् प्रजाः संजीवन्तीः पिबन्ति य एवं वेद प्रैव जायते ऽन्नादो भवति ॥
sam̐śravā ha sauvarcanasas tumiṃjam aupoditim uvāca yat sattriṇām̐ hotābhūḥ kām iḍām upāhvathā iti tām upāhva iti hovāca yā prāṇena devān dadhāra vyānena manuṣyān apānena pitṝn iti chinatti sā na chinattī3 iti chinattīti hovāca śarīraṃ vā asyai tad upāhvathā iti hovāca gaur vai
asyai śarīram | gāṃ vāva tau tat pary avadatām yā yajñe dīyate sā prāṇena devān dādhāra yayā manuṣyā jīvanti sā vyānena manuṣyān yām pitṛbhyo ghnanti sā'pānena pitṝn ya evaṃ veda paśumān bhavati | atha vai tām upāhva iti hovāca yā prajāḥ prabhavantīḥ praty ābhavatīti | annaṃ vā asyai tat ||
upāhvathā iti hovāca | oṣadhayo vā asyā annam oṣadhayo vai prajāḥ prabhavantīḥ praty ā bhavanti ya evaṃ vedānnādo bhavati | atha vai tām upāhva iti hovāca yā prajāḥ parābhavantīr anugṛhṇāti praty ābhavantīr gṛhṇātīti pratiṣṭhāṃ vā asyai tad upāhvathā iti hovāca | iyaṃ vā asyai pratiṣṭhā ||
iyaṃ vai prajāḥ parābhavantīr anu gṛhṇāti praty ābhavantīr gṛhṇāti ya evaṃ veda praty eva tiṣṭhati | atha vai tām upāhva iti hovāca yasyai nikramaṇe ghṛtam prajāḥ saṃjīvantīḥ pibantīti chinatti sā na chinattī3 iti na chinattīti hovāca pra tu janayatīti | eṣa vā iḍām upāhvathā iti hovāca vṛṣṭir vā iḍā vṛṣṭyai vai nikramaṇe ghṛtam prajāḥ saṃjīvantīḥ pibanti ya evaṃ veda praiva jāyate 'nnādo bhavati ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परोऽक्षं वा अन्ये देवा इज्यन्ते प्रत्यक्षम् अन्ये यद् यजते य एव देवाः परोऽक्षम् इज्यन्ते तान् एव तद् यजति यद् अन्वाहार्यम् आहरत्य् एते वै देवाः प्रत्यक्षं यद् ब्राह्मणास् तान् एव तेन प्रीणाति । अथो दक्षिणैवास्यैषा । अथो यज्ञस्यैव छिद्रम् अपि दधाति यद् वै यज्ञस्य क्रूरं यद् विलिष्टं तद् अन्वाहार्येण
अन्वाहरति तद् अन्वाहार्यस्यान्वाहार्यत्वम् । देवदूता वा एते यद् ऋत्विजः । यद् अन्वाहार्यम् आहरति देवदूतान् एव प्रीणाति प्रजापतिर् देवेभ्यो यज्ञान् व्यादिशत् स रिरिचानो ऽमन्यत स एतम् अन्वाहार्यम् अभक्तम् अपश्यत् तम् आत्मन्न् अधत्त स वा एष प्राजापत्यो यद् अन्वाहार्यः । यस्यैवंविदुषो ऽन्वाहार्य आह्रियते साक्षाद् एव प्रजापतिम् ऋध्नोति । अपरिमितो निरुप्यः । अपरिमितः प्रजापतिः । प्रजापतेः ॥
आप्त्यै देवा वै यद् यज्ञे ऽकुर्वत तद् असुरा अकुर्वत ते देवा एतम् प्राजापत्यम् अन्वाहार्यम् अपश्यन् तम् अन्वाहरन्त ततो देवा अभवन् परासुराः । यस्यैवं विदुषो ऽन्वाहार्य आह्रियते भवत्य् आत्मना परास्य भ्रातृव्यो भवति यज्ञेन वा इष्टी पक्वेन पूर्ती यस्यैवं विदुषो ऽन्वाहार्य आह्रियते स त्व् एवेष्टापूर्ती प्रजापतेर् भागो ऽसि
इत्य् आह प्रजापतिम् एव भागधेयेन सम् अर्धयति । ऊर्जस्वान् पयस्वान् इत्य् आह । ऊर्जम् एवास्मिन् पयो दधाति प्राणापानौ मे पाहि समानव्यानौ मे पाहीत्य् आह । आशिषम् एवैताम् आ शास्ते । अक्षितो ऽस्य् अक्षित्यै त्वा मा मे क्षेष्ठा अमुत्रामुष्मिम्̐ लोक इत्य् आह क्षीयते वा अमुष्मिम्̐ लोके ऽन्नम् इतःप्रदानꣳ ह्य् अमुष्मिम्̐ लोके प्रजा उपजीवन्ति यद् एवम् अभिमृशत्य् अक्षितिम् एवैनद् गमयति नास्यामुष्मिम्̐ लोके ऽन्नं क्षीयते ॥
paro'kṣaṃ vā anye devā ijyante pratyakṣam anye yad yajate ya eva devāḥ paro'kṣam ijyante tān eva tad yajati yad anvāhāryam āharaty ete vai devāḥ pratyakṣaṃ yad brāhmaṇās tān eva tena prīṇāti | atho dakṣiṇaivāsyaiṣā | atho yajñasyaiva chidram api dadhāti yad vai yajñasya krūraṃ yad viliṣṭaṃ tad anvāhāryeṇa
anvāharati tad anvāhāryasyānvāhāryatvam | devadūtā vā ete yad ṛtvijaḥ | yad anvāhāryam āharati devadūtān eva prīṇāti prajāpatir devebhyo yajñān vyādiśat sa riricāno 'manyata sa etam anvāhāryam abhaktam apaśyat tam ātmann adhatta sa vā eṣa prājāpatyo yad anvāhāryaḥ | yasyaivaṃviduṣo 'nvāhārya āhriyate sākṣād eva prajāpatim ṛdhnoti | aparimito nirupyaḥ | aparimitaḥ prajāpatiḥ | prajāpateḥ ||
āptyai devā vai yad yajñe 'kurvata tad asurā akurvata te devā etam prājāpatyam anvāhāryam apaśyan tam anvāharanta tato devā abhavan parāsurāḥ | yasyaivaṃ viduṣo 'nvāhārya āhriyate bhavaty ātmanā parāsya bhrātṛvyo bhavati yajñena vā iṣṭī pakvena pūrtī yasyaivaṃ viduṣo 'nvāhārya āhriyate sa tv eveṣṭāpūrtī prajāpater bhāgo 'si
ity āha prajāpatim eva bhāgadheyena sam ardhayati | ūrjasvān payasvān ity āha | ūrjam evāsmin payo dadhāti prāṇāpānau me pāhi samānavyānau me pāhīty āha | āśiṣam evaitām ā śāste | akṣito 'sy akṣityai tvā mā me kṣeṣṭhā amutrāmuṣmim̐ loka ity āha kṣīyate vā amuṣmim̐ loke 'nnam itaḥpradānam̐ hy amuṣmim̐ loke prajā upajīvanti yad evam abhimṛśaty akṣitim evainad gamayati nāsyāmuṣmim̐ loke 'nnaṃ kṣīyate ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बर्हिषो ऽहं देवयज्यया प्रजावान् भूयासम् इत्य् आह बर्हिषा वै प्रजापतिः प्रजा असृजत तेनैव प्रजाः सृजते नराशꣳसस्याहं देवयज्यया पशुमान् भूयासम् इत्य् आह नराशꣳसेन वै प्रजापतिः पशून् असृजत तेनैव पशून्त् सृजते । अग्नेः स्विष्टकृतो ऽहं देवयज्ययायुष्मान् यज्ञेन प्रतिष्ठां गमेयम् इत्य् आह । आयुर् एवात्मन् धत्ते प्रति यज्ञेन तिष्ठति दर्शपूर्णमासयोः
वै देवा उज्जितिम् अनूदजयन् दर्शपूर्णमासाभ्याम् असुरान् अपानुदन्त । अग्नेर् अहम् उज्जितिम् अनूज् जेषम् इत्य् आह दर्शपूर्णमासयोर् एव देवतानां यजमान उज्जितिम् अनूज् जयति दर्शपूर्णमासाभ्याम् भ्रातृव्यान् अप नुदते वाजवतीभ्यां व्य् ऊहति । अन्नं वै वाजः । अन्नम् एवाव रुन्द्धे द्वाभ्याम् प्रतिष्ठित्यै यो वै यज्ञस्य द्वौ दोहौ विद्वान् यजत उभयतः
एव यज्ञं दुहे पुरस्ता च्चोपरिष्टाच् चैष वा अन्यो यज्ञस्य दोह इडायाम् अन्यः । यर्हि होता यजमानस्य नाम गृह्णीयात् तर्हि ब्रूयात् । एमा अग्मन्न् आशिषो दोहकामा इति सꣳस्तुता एव देवता दुहे । अथो उभयत एव यज्ञं दुहे पुरस्ताच् चोपरिष्टाच् च रोहितेन त्वाग्निर् देवतां गमयत्व् इत्य् आह । एते वै देवाश्वाः ।
यजमानःप्रस्तरः । यद् एतैः प्रस्तरम् प्रहरति देवाश्वैर् एव यजमानꣳ सुवर्गं लोकं गमयति वि ते मुञ्चामि रशना वि रश्मीन् इत्य् आह । एष वा अग्नेर् विमोकस् तेनैवैनं वि मुञ्चति विष्णोः शम्योर् अहं देवयज्यया यज्ञेन प्रतिष्ठां गमेयम् इत्य् आह यज्ञो वै विष्णुर् यज्ञ एवान्ततः प्रति तिष्ठति सोमस्याहं देवयज्यया सुरेताः
रेतो धिषीयेत्य् आह सोमो वै रेतोधास् तेनैव रेत आत्मन् धत्ते त्वष्टुर् अहं देवयज्यया पशूनाꣳ रूपम् पुषेयम् इत्य् आह त्वष्टा वै पशूनाम् मिथुनानाꣳ रूपकृत् तेनैव पशूनाꣳ रूपम् आत्मन् धत्ते देवानाम् पत्नीर् अग्निर् गृहपतिर् यज्ञस्य मिथुनं तयोर् अहं देवयज्यया मिथुनेन प्र भूयासम् इत्य् आह । एतस्माद् वै मिथुनात् प्रजापतिर् मिथुनेन
प्राजायत तस्माद् एव यजमानो मिथुनेन प्र जायते वेदो ऽसि वित्तिर् असि विदेयेत्य् आह वेदेन वै देवा असुराणां वित्तं वेद्यम् अविन्दन्त तद् वेदस्य वेदत्वम् । यद्यद् भ्रातृव्यस्याभिध्यायेत् तस्य नाम गृह्णीयात् तद् एवास्य सर्वं वृङ्क्ते घृतवन्तं कुलायिनꣳ रायस् पोषꣳ सहस्रिणं वेदो ददातु वाजिनम् इत्य् आह प्र सहस्रम् पशून् आप्नोति । आस्य प्रजायां वाजी जायते य एवं वेद ॥
barhiṣo 'haṃ devayajyayā prajāvān bhūyāsam ity āha barhiṣā vai prajāpatiḥ prajā asṛjata tenaiva prajāḥ sṛjate narāśam̐sasyāhaṃ devayajyayā paśumān bhūyāsam ity āha narāśam̐sena vai prajāpatiḥ paśūn asṛjata tenaiva paśūnt sṛjate | agneḥ sviṣṭakṛto 'haṃ devayajyayāyuṣmān yajñena pratiṣṭhāṃ gameyam ity āha | āyur evātman dhatte prati yajñena tiṣṭhati darśapūrṇamāsayoḥ
vai devā ujjitim anūdajayan darśapūrṇamāsābhyām asurān apānudanta | agner aham ujjitim anūj jeṣam ity āha darśapūrṇamāsayor eva devatānāṃ yajamāna ujjitim anūj jayati darśapūrṇamāsābhyām bhrātṛvyān apa nudate vājavatībhyāṃ vy ūhati | annaṃ vai vājaḥ | annam evāva runddhe dvābhyām pratiṣṭhityai yo vai yajñasya dvau dohau vidvān yajata ubhayataḥ
eva yajñaṃ duhe purastā ccopariṣṭāc caiṣa vā anyo yajñasya doha iḍāyām anyaḥ | yarhi hotā yajamānasya nāma gṛhṇīyāt tarhi brūyāt | emā agmann āśiṣo dohakāmā iti sam̐stutā eva devatā duhe | atho ubhayata eva yajñaṃ duhe purastāc copariṣṭāc ca rohitena tvāgnir devatāṃ gamayatv ity āha | ete vai devāśvāḥ |
yajamānaḥprastaraḥ | yad etaiḥ prastaram praharati devāśvair eva yajamānam̐ suvargaṃ lokaṃ gamayati vi te muñcāmi raśanā vi raśmīn ity āha | eṣa vā agner vimokas tenaivainaṃ vi muñcati viṣṇoḥ śamyor ahaṃ devayajyayā yajñena pratiṣṭhāṃ gameyam ity āha yajño vai viṣṇur yajña evāntataḥ prati tiṣṭhati somasyāhaṃ devayajyayā suretāḥ
reto dhiṣīyety āha somo vai retodhās tenaiva reta ātman dhatte tvaṣṭur ahaṃ devayajyayā paśūnām̐ rūpam puṣeyam ity āha tvaṣṭā vai paśūnām mithunānām̐ rūpakṛt tenaiva paśūnām̐ rūpam ātman dhatte devānām patnīr agnir gṛhapatir yajñasya mithunaṃ tayor ahaṃ devayajyayā mithunena pra bhūyāsam ity āha | etasmād vai mithunāt prajāpatir mithunena
prājāyata tasmād eva yajamāno mithunena pra jāyate vedo 'si vittir asi videyety āha vedena vai devā asurāṇāṃ vittaṃ vedyam avindanta tad vedasya vedatvam | yadyad bhrātṛvyasyābhidhyāyet tasya nāma gṛhṇīyāt tad evāsya sarvaṃ vṛṅkte ghṛtavantaṃ kulāyinam̐ rāyas poṣam̐ sahasriṇaṃ vedo dadātu vājinam ity āha pra sahasram paśūn āpnoti | āsya prajāyāṃ vājī jāyate ya evaṃ veda ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्रुवां वै रिच्यमानां यज्ञो ऽनु रिच्यते यज्ञं यजमानो यजमानम् प्रजाः । ध्रुवाम् आप्यायमानां यज्ञो ऽन्व् आ प्यायते यज्ञं यजमानो यजमानम् प्रजाः । आ प्यायतां ध्रुवा घृतेनेत्य् आह ध्रुवाम् एवा प्याययति ताम् आप्यायमानां यज्ञो ऽन्व् आ प्यायते यज्ञं यजमानो यजमानम् प्रजाः प्रजापतेर् विभान् नाम लोकस् तस्मिꣳस् त्वा दधामि सह यजमानेनेति
आह । अयं वै प्रजापतेर् विभान् नाम लोकस् तस्मिन्न् एवैनं दधाति सह यजमानेन रिच्यत इव वा एतद् यद् यजते यद् यजमानभागम् प्राश्नात्य् आत्मानम् एव प्रीणाति । एतावान् वै यज्ञो यावान् यजमानभागः । यज्ञो यजमानः । यद् यजमान भागम् प्राश्नाति यज्ञ एव यज्ञम् प्रति ष्ठापयति । एतद् वै सूयवसꣳ सोदकं यद् बर्हिश् चापश् च । एतत्
यजमानस्यायतनं यद् वेदिः । यद् पूर्णपात्रम् अन्तर्वेदि निनयति स्व एवायतने सूयवसꣳ सोदकं कुरुते सद् असि सन् मे भूया इत्य् आह । आपो वै यज्ञः । आपो ऽमृतम् । यज्ञम् एवामृतम् आत्मन् धत्ते सर्वाणि वै भूतानि व्रतम् उपयन्तम् अनूप यन्ति प्राच्यां दिशि देवा ऋत्विजो मार्जयन्ताम् इत्य् आह । एष वै दर्शपूर्णमासयोर् अवभृथः ॥
यान्य् एवैनम् भूतानि व्रतम् उपयन्तम् अनूपयन्ति तैर् एव सहावभृथम् अवैति विष्णुमुखा वै देवाश् छन्दोभिर् इमाँल्लोकान् अनपजय्यम् अभ्य् अजयन् यद् विष्णुक्रमान् क्रमते विष्णुर् एव भूत्वा यजमानः । छन्दोभिर् इमाँल्लोकान् अनपजय्यम् अभि जयति विष्णोः क्रमो ऽस्य् अभिमातिहेत्य् आह गायत्री वै पृथिवी त्रैष्टुभम् अन्तरिक्षं जागती द्यौर् आनुष्टुभीर् दिशः । छन्दोभिर् एवेमाँल्लोकान् यथापूर्वम् अभि जयति ॥
dhruvāṃ vai ricyamānāṃ yajño 'nu ricyate yajñaṃ yajamāno yajamānam prajāḥ | dhruvām āpyāyamānāṃ yajño 'nv ā pyāyate yajñaṃ yajamāno yajamānam prajāḥ | ā pyāyatāṃ dhruvā ghṛtenety āha dhruvām evā pyāyayati tām āpyāyamānāṃ yajño 'nv ā pyāyate yajñaṃ yajamāno yajamānam prajāḥ prajāpater vibhān nāma lokas tasmim̐s tvā dadhāmi saha yajamāneneti
āha | ayaṃ vai prajāpater vibhān nāma lokas tasminn evainaṃ dadhāti saha yajamānena ricyata iva vā etad yad yajate yad yajamānabhāgam prāśnāty ātmānam eva prīṇāti | etāvān vai yajño yāvān yajamānabhāgaḥ | yajño yajamānaḥ | yad yajamāna bhāgam prāśnāti yajña eva yajñam prati ṣṭhāpayati | etad vai sūyavasam̐ sodakaṃ yad barhiś cāpaś ca | etat
yajamānasyāyatanaṃ yad vediḥ | yad pūrṇapātram antarvedi ninayati sva evāyatane sūyavasam̐ sodakaṃ kurute sad asi san me bhūyā ity āha | āpo vai yajñaḥ | āpo 'mṛtam | yajñam evāmṛtam ātman dhatte sarvāṇi vai bhūtāni vratam upayantam anūpa yanti prācyāṃ diśi devā ṛtvijo mārjayantām ity āha | eṣa vai darśapūrṇamāsayor avabhṛthaḥ ||
yāny evainam bhūtāni vratam upayantam anūpayanti tair eva sahāvabhṛtham avaiti viṣṇumukhā vai devāś chandobhir imā~llokān anapajayyam abhy ajayan yad viṣṇukramān kramate viṣṇur eva bhūtvā yajamānaḥ | chandobhir imā~llokān anapajayyam abhi jayati viṣṇoḥ kramo 'sy abhimātihety āha gāyatrī vai pṛthivī traiṣṭubham antarikṣaṃ jāgatī dyaur ānuṣṭubhīr diśaḥ | chandobhir evemā~llokān yathāpūrvam abhi jayati ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अगन्म सुवः सुवर् अगन्मेत्य् आह सुवर्गम् एव लोकम् एति संदृशस् ते मा छित्सि यत् ते तपस् तस्मै ते माऽऽ वृक्षीत्याह यथायजुर् एवैतत् सुभूर् असि श्रेष्ठो रश्मीनाम् आयुर्धा अस्य् आयुर् मे धेहीत्य् आह । आशिषम् एवैताम् आ शास्ते प्र वा एषो ऽस्माल् लोकाच् च्यवते यः
विष्णुक्रमान् क्रमते सुवर्गाय हि लोकाय विष्णुक्रमाः क्रम्यन्ते ब्रह्मवादिनो वदन्ति स त्वै विष्णुक्रमान् क्रमेत य इमाँल्लोकान् भ्रातृव्यस्य संविद्य पुनर् इमं लोकम् प्रत्यवरोहेद् इति । एष वा अस्य लोकस्य प्रत्यवरोहो यद् आह । इदम् अहम् अमुम् भ्रातृव्यम् आभ्यो दिग्भ्यो ऽस्यै दिव इति । इमान् एव लोकान् भ्रातृव्यस्य संविद्य पुनर् इमं लोकम् प्रत्यवरोहति सम्
ज्योतिषाभूवम् इत्य् आह । अस्मिन्न् एव लोके प्रति तिष्ठति । ऐन्द्रीम् आवृतम् अन्वावर्त इत्य् आह । असौ वा आदित्य इन्द्रस् तस्यैवावृतम् अनु पर्यावर्तते दक्षिणा पर्यावर्तते स्वम् एव वीर्यम् अनु पर्यावर्तते तस्माद् दक्षिणो ऽर्ध आत्मनो वीर्यावत्तरो ऽथो आदित्यस्यैवावृतम् अनु पर्यावर्तते सम् अहम् प्रजया सम् मया प्रजेत्य् आह । आशिषम्
एवैताम् आ शास्ते समिद्धो अग्ने मे दीदिहि समेद्धा ते अग्ने दीद्यासम् इत्य् आह यथायजुर् एवैतत् । वसुमान् यज्ञो वसीयान् भूयासम् इत्य् आह । आशिषम् एवैताम् आ शास्ते बहु वै गार्हपत्यस्यान्ते मिश्रम् इव चर्यत आग्निपावमानीभ्याम् गार्हपत्यम् उप तिष्ठते पुनात्य् एवाग्निम् पुनीत आत्मानं द्वाभ्याम् प्रतिष्ठित्यै । अग्ने गृहपत इत्य् आह ॥
यथायजुर् एवैतच् छतꣳ हिमा इत्य् आह शतं त्वा हेमन्तान् इन्धिषीयेति वावैतद् आह पुत्रस्य नाम गृह्णात्य् अन्नादम् एवैनं करोति ताम् आशिषम् आ शासे तन्तवे ज्योतिष्मतीम् इति ब्रूयाद् यस्य पुत्रो ऽजातः स्यात् तेजस्व्य् एवास्य ब्रह्मवर्चसी पुत्रो जायते ताम् आशिषम् आ शासे ऽमुष्मै ज्योतिष्मतीम् इति ब्रूयाद् यस्य पुत्रः
जातः स्यात् तेज एवास्मिन् ब्रह्मवर्चसं दधाति । यो वै यज्ञम् प्रयुज्य न विमुञ्चत्य् अप्रतिष्ठानो वै स भवति कस् त्वा युनक्ति स त्वा वि मुञ्चत्वित्याह प्रजापतिर् वै कः प्रजापतिनैवैनं युनक्ति प्रजापतिना वि मुञ्चति प्रतिष्ठित्यै । ईश्वरं वै व्रतम् अविसृष्टम् प्रदहो ऽग्ने व्रतपते व्रतम् अचारिषम् इत्य् आह व्रतम् एव
वि सृजते शान्त्या अप्रदाहाय पराङ् वाव यज्ञ एति न नि वर्तते पुनर् यो वै यज्ञस्य पुनरालम्भं विद्वान् यजते तम् अभि नि वर्तते यज्ञो बभूव स आ बभूवेत्य् आहैष वै यज्ञस्य पुनरालम्भस् तेनैवैनम् पुनर् आ लभते । अनवरुद्धा वा एतस्य विराड् य आहिताग्निः सन्न् असभः पशवः खलु वै ब्राह्मणस्य सभा । इष्ट्वा प्राङ् उत्क्रम्य ब्रूयाद् गोमाꣳ अग्ने ऽविमाꣳ अश्वी यज्ञ इत्य् अव सभाꣳ रुन्द्धे प्र सहस्रम् पशून् आप्नोत्य् आऽस्य प्रजायां वाजी जायते ॥
aganma suvaḥ suvar aganmety āha suvargam eva lokam eti saṃdṛśas te mā chitsi yat te tapas tasmai te mā'' vṛkṣītyāha yathāyajur evaitat subhūr asi śreṣṭho raśmīnām āyurdhā asy āyur me dhehīty āha | āśiṣam evaitām ā śāste pra vā eṣo 'smāl lokāc cyavate yaḥ
viṣṇukramān kramate suvargāya hi lokāya viṣṇukramāḥ kramyante brahmavādino vadanti sa tvai viṣṇukramān krameta ya imā~llokān bhrātṛvyasya saṃvidya punar imaṃ lokam pratyavarohed iti | eṣa vā asya lokasya pratyavaroho yad āha | idam aham amum bhrātṛvyam ābhyo digbhyo 'syai diva iti | imān eva lokān bhrātṛvyasya saṃvidya punar imaṃ lokam pratyavarohati sam
jyotiṣābhūvam ity āha | asminn eva loke prati tiṣṭhati | aindrīm āvṛtam anvāvarta ity āha | asau vā āditya indras tasyaivāvṛtam anu paryāvartate dakṣiṇā paryāvartate svam eva vīryam anu paryāvartate tasmād dakṣiṇo 'rdha ātmano vīryāvattaro 'tho ādityasyaivāvṛtam anu paryāvartate sam aham prajayā sam mayā prajety āha | āśiṣam
evaitām ā śāste samiddho agne me dīdihi sameddhā te agne dīdyāsam ity āha yathāyajur evaitat | vasumān yajño vasīyān bhūyāsam ity āha | āśiṣam evaitām ā śāste bahu vai gārhapatyasyānte miśram iva caryata āgnipāvamānībhyām gārhapatyam upa tiṣṭhate punāty evāgnim punīta ātmānaṃ dvābhyām pratiṣṭhityai | agne gṛhapata ity āha ||
yathāyajur evaitac chatam̐ himā ity āha śataṃ tvā hemantān indhiṣīyeti vāvaitad āha putrasya nāma gṛhṇāty annādam evainaṃ karoti tām āśiṣam ā śāse tantave jyotiṣmatīm iti brūyād yasya putro 'jātaḥ syāt tejasvy evāsya brahmavarcasī putro jāyate tām āśiṣam ā śāse 'muṣmai jyotiṣmatīm iti brūyād yasya putraḥ
jātaḥ syāt teja evāsmin brahmavarcasaṃ dadhāti | yo vai yajñam prayujya na vimuñcaty apratiṣṭhāno vai sa bhavati kas tvā yunakti sa tvā vi muñcatvityāha prajāpatir vai kaḥ prajāpatinaivainaṃ yunakti prajāpatinā vi muñcati pratiṣṭhityai | īśvaraṃ vai vratam avisṛṣṭam pradaho 'gne vratapate vratam acāriṣam ity āha vratam eva
vi sṛjate śāntyā apradāhāya parāṅ vāva yajña eti na ni vartate punar yo vai yajñasya punarālambhaṃ vidvān yajate tam abhi ni vartate yajño babhūva sa ā babhūvety āhaiṣa vai yajñasya punarālambhas tenaivainam punar ā labhate | anavaruddhā vā etasya virāḍ ya āhitāgniḥ sann asabhaḥ paśavaḥ khalu vai brāhmaṇasya sabhā | iṣṭvā prāṅ utkramya brūyād gomām̐ agne 'vimām̐ aśvī yajña ity ava sabhām̐ runddhe pra sahasram paśūn āpnoty ā'sya prajāyāṃ vājī jāyate ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देव सवितः प्र सुव यज्ञम् प्र सुव यज्ञपतिम् भगाय दिव्यो गन्धर्वः केतपूः केतं नः पुनातु वाचस् पतिर् वाचम् अद्य स्वदाति नः । इन्द्रस्य वज्रो ऽसि वार्त्रघ्नस् त्वयाऽयं वृत्रं वध्यात् । वाजस्य नु प्रसवे मातरम् महीम् अदितिं नाम वचसा करामहे । यस्याम् इदं विश्वम् भुवनम् आविवेश तस्यां नो देवः सविता धर्म साविषत् । अप्सु
अन्तर् अमृतम् अप्सु भेषजम् अपाम् उत प्रशस्तिष्व् अश्वा भवथ वाजिनः ॥ वायुर् वा त्वा मनुर् वा त्वा गन्धर्वाः सप्तविꣳशतिः । ते अग्रे अश्वम् आयुञ्जन् ते अस्मिञ् जवम् आदधुः ॥ अपां नपाद् आशुहेमन् य ऊर्मिः ककुद्मान् प्रतूर्तिर् वाजसातमस् तेनायं वाजꣳ सेत् । विष्णोः क्रमो ऽसि विष्णोः क्रान्तम् असि विष्णोर् विक्रान्तम् असि । अङ्कौ न्यङ्काव् अभितो रथं यौ ध्वान्तं वाताग्रम् अनु संचरन्तौ । दूरेहेतिर् इन्द्रियावान् पतत्री ते नो ऽग्नयः पप्रयः पारयन्तु ॥
deva savitaḥ pra suva yajñam pra suva yajñapatim bhagāya divyo gandharvaḥ ketapūḥ ketaṃ naḥ punātu vācas patir vācam adya svadāti naḥ | indrasya vajro 'si vārtraghnas tvayā'yaṃ vṛtraṃ vadhyāt | vājasya nu prasave mātaram mahīm aditiṃ nāma vacasā karāmahe | yasyām idaṃ viśvam bhuvanam āviveśa tasyāṃ no devaḥ savitā dharma sāviṣat | apsu
antar amṛtam apsu bheṣajam apām uta praśastiṣv aśvā bhavatha vājinaḥ || vāyur vā tvā manur vā tvā gandharvāḥ saptavim̐śatiḥ | te agre aśvam āyuñjan te asmiñ javam ādadhuḥ || apāṃ napād āśuheman ya ūrmiḥ kakudmān pratūrtir vājasātamas tenāyaṃ vājam̐ set | viṣṇoḥ kramo 'si viṣṇoḥ krāntam asi viṣṇor vikrāntam asi | aṅkau nyaṅkāv abhito rathaṃ yau dhvāntaṃ vātāgram anu saṃcarantau | dūrehetir indriyāvān patatrī te no 'gnayaḥ paprayaḥ pārayantu ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवस्याहꣳ सवितुः प्रसवे बृहस्पतिना वाजजिता वाजं जेषम् । देवस्याहꣳ सवितुः प्रसवे बृहस्पतिना वाजजिता वर्षिष्ठं नाकꣳ रुहेयम् इन्द्राय वाचं वदतेन्द्रं वाजं जापयतेन्द्रो वाजम् अजयित् । अश्वाजनि वाजिनि वाजेषु वाजिनीवत्य् अश्वान्त् समत्सु वाजय । अर्वासि सप्तिर् असि वाज्य् असि वाजिनो वाजं धावत मरुताम् प्रसवे जयत वि योजना मिमीध्वम् अध्वन स्कभ्नीत ॥
काष्ठां गच्छत वाजेवाजे ऽवत वाजिनो नो धनेषु विप्रा अमृता ऋतज्ञाः । अस्य मध्वः पिबत मादयध्वं तृप्ता यात पथिभिर् देवयानैः ॥ ते नो अर्वन्तो हवनश्रुतो हवं विश्वे शृण्वन्तु वाजिनः । मितद्रवः सहस्रसा मेधसाता सनिष्यवः । महो ये रन्तꣳ समिथेषु जभ्रिरे शं नो भवन्तु वाजिनो हवेषु देवताता मितद्रवः स्वर्काः । जम्भयन्तो ऽहिं वृकꣳ रक्षाꣳसि सनेम्य् अस्मद् युयवन्
अमीवाः ॥ एष स्य वाजी क्षिपणिं तुरण्यति ग्रीवायाम् बद्धो अपिकक्ष आसनि । क्रतुं दधिक्रा अनु संतवीत्वत् पथाम् अङ्काꣳस्य् अन्व् आपनीफणत् ॥ उत स्मास्य द्रवतस् तुरण्यतः पर्णं न वेर् अनु वाति प्रगर्धिनः । श्येनस्येव ध्रजतो अङ्कसम् परि दधिक्राव्णः सहोर्जा तरित्रतः ॥ आ मा वाजस्य प्रसवो जगम्याद् आ द्यावापृथिवी विश्वशम्भू । आ मा गन्ताम् पितरा
मातरा चाऽऽ मा सोमो अमृतत्वाय गम्यात् ॥ वाजिनो वाजजितो वाजꣳ सरिष्यन्तो वाजं जेष्यन्तो बृहस्पतेर् भागम् अव जिघ्रत ॥ वाजिनो वाजजितो वाजꣳ ससृवाꣳसो वाजं जिगिवाꣳसो बृहस्पतेर् भागे नि मृड्ढ्वम् इयं वः सा सत्या संधाभूद् याम् इन्द्रेण समधद्ध्वम् अजीजिपत वनस्पतय इन्द्रं वाजं वि मुच्यध्वम् ॥
devasyāham̐ savituḥ prasave bṛhaspatinā vājajitā vājaṃ jeṣam | devasyāham̐ savituḥ prasave bṛhaspatinā vājajitā varṣiṣṭhaṃ nākam̐ ruheyam indrāya vācaṃ vadatendraṃ vājaṃ jāpayatendro vājam ajayit | aśvājani vājini vājeṣu vājinīvaty aśvānt samatsu vājaya | arvāsi saptir asi vājy asi vājino vājaṃ dhāvata marutām prasave jayata vi yojanā mimīdhvam adhvana skabhnīta ||
kāṣṭhāṃ gacchata vājevāje 'vata vājino no dhaneṣu viprā amṛtā ṛtajñāḥ | asya madhvaḥ pibata mādayadhvaṃ tṛptā yāta pathibhir devayānaiḥ || te no arvanto havanaśruto havaṃ viśve śṛṇvantu vājinaḥ | mitadravaḥ sahasrasā medhasātā saniṣyavaḥ | maho ye rantam̐ samitheṣu jabhrire śaṃ no bhavantu vājino haveṣu devatātā mitadravaḥ svarkāḥ | jambhayanto 'hiṃ vṛkam̐ rakṣām̐si sanemy asmad yuyavan
amīvāḥ || eṣa sya vājī kṣipaṇiṃ turaṇyati grīvāyām baddho apikakṣa āsani | kratuṃ dadhikrā anu saṃtavītvat pathām aṅkām̐sy anv āpanīphaṇat || uta smāsya dravatas turaṇyataḥ parṇaṃ na ver anu vāti pragardhinaḥ | śyenasyeva dhrajato aṅkasam pari dadhikrāvṇaḥ sahorjā taritrataḥ || ā mā vājasya prasavo jagamyād ā dyāvāpṛthivī viśvaśambhū | ā mā gantām pitarā
mātarā cā'' mā somo amṛtatvāya gamyāt || vājino vājajito vājam̐ sariṣyanto vājaṃ jeṣyanto bṛhaspater bhāgam ava jighrata || vājino vājajito vājam̐ sasṛvām̐so vājaṃ jigivām̐so bṛhaspater bhāge ni mṛḍḍhvam iyaṃ vaḥ sā satyā saṃdhābhūd yām indreṇa samadhaddhvam ajījipata vanaspataya indraṃ vājaṃ vi mucyadhvam ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षत्रस्योल्बम् असि क्षत्रस्य योनिर् असि जाय एहि सुवो रोहाव रोहाव हि सुवर् अहं नाव् उभयोः सुवो रोक्ष्यामि वाजश् च प्रसवश् चापिजश् च क्रतुश् च सुवश् च मूर्धा च व्यश्नियश् चाऽऽन्त्यायनश् चान्त्यश् च भौवनश् च भुवनश् चाधिपतिश् च । आयुर् यज्ञेन कल्पताम् प्राणो यज्ञेन कल्पताम् अपानः
यज्ञेन कल्पतां व्यानो यज्ञेन कल्पतां चक्षुर् यज्ञेन कल्पताꣳ श्रोत्रं यज्ञेन कल्पताम् मनो यज्ञेन कल्पतां वाग् यज्ञेन कल्पताम् आत्मा यज्ञेन कल्पतां यज्ञो यज्ञेन कल्पताम् । सुवर् देवाꣳ अगन्मामृता अभूम प्रजापतेः प्रजा अभूम सम् अहम् प्रजया सम् मया प्रजा सम् अहꣳ रायस् पोषेण सम् मया रायस् पोषः । अन्नाय त्वान्नाद्याय त्वा वाजाय त्वा वाजजित्यायै त्वा । अमृतम् असि पुष्टिर् असि प्रजननम् असि ॥
kṣatrasyolbam asi kṣatrasya yonir asi jāya ehi suvo rohāva rohāva hi suvar ahaṃ nāv ubhayoḥ suvo rokṣyāmi vājaś ca prasavaś cāpijaś ca kratuś ca suvaś ca mūrdhā ca vyaśniyaś cā''ntyāyanaś cāntyaś ca bhauvanaś ca bhuvanaś cādhipatiś ca | āyur yajñena kalpatām prāṇo yajñena kalpatām apānaḥ
yajñena kalpatāṃ vyāno yajñena kalpatāṃ cakṣur yajñena kalpatām̐ śrotraṃ yajñena kalpatām mano yajñena kalpatāṃ vāg yajñena kalpatām ātmā yajñena kalpatāṃ yajño yajñena kalpatām | suvar devām̐ aganmāmṛtā abhūma prajāpateḥ prajā abhūma sam aham prajayā sam mayā prajā sam aham̐ rāyas poṣeṇa sam mayā rāyas poṣaḥ | annāya tvānnādyāya tvā vājāya tvā vājajityāyai tvā | amṛtam asi puṣṭir asi prajananam asi ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाजस्येमम् प्रसवः सुषुवे अग्रे सोमꣳ राजानम् ओषधीष्व् अप्सु । ता अस्मभ्यम् मधुमतीर् भवन्तु वयꣳ राष्ट्रे जाग्रियाम पुरोहिताः ॥ वाजस्येदम् प्रसव आ बभूवेमा च विश्वा भुवनानि सर्वतः । स विराजम् पर्य् एति प्रजानन् प्रजाम् पुष्टिं वर्धयमानो अस्मे ॥ वाजस्येमाम् प्रसवः शिश्रिये दिवम् इमा च विश्वा भुवनानि सम्राट् । अदित्सन्तं दापयतु प्रजानन् रयिम्
च नः सर्ववीरां नि यच्छतु ॥ अग्ने अच्छा वदेह नः प्रति नः सुमना भव । प्र णो यच्छ भुवस् पते धनदा असि नस् त्वम् ॥ प्र णो यच्छत्व् अर्यमा प्र भगः प्र बृहस्पतिः । प्र देवाः प्रोत सूनृता प्र वाग् देवी ददातु नः ॥ अर्यमणम् बृहस्पतिम् इन्द्रं दानाय चोदय । वाचं विष्णुꣳ सरस्वतीꣳ सवितारम्
च वाजिनम् ॥ सोमꣳ राजानं वरुणम् अग्निम् अन्वारभामहे । आदित्यान् विष्णुꣳ सूर्यम् ब्रह्माणं च बृहस्पतिम् । देवस्य त्वा सवितुः प्रसवे ऽश्विनोर् बाहुभ्याम् पूष्णो हस्ताभ्याꣳ सरस्वत्यै वाचो यन्तुर् यन्त्रेणाग्नेस् त्वा साम्राज्येनाभि षिञ्चामीन्द्रस्य बृहस्पतेस् त्वा साम्राज्येनाभि षिञ्चामि ॥
vājasyemam prasavaḥ suṣuve agre somam̐ rājānam oṣadhīṣv apsu | tā asmabhyam madhumatīr bhavantu vayam̐ rāṣṭre jāgriyāma purohitāḥ || vājasyedam prasava ā babhūvemā ca viśvā bhuvanāni sarvataḥ | sa virājam pary eti prajānan prajām puṣṭiṃ vardhayamāno asme || vājasyemām prasavaḥ śiśriye divam imā ca viśvā bhuvanāni samrāṭ | aditsantaṃ dāpayatu prajānan rayim
ca naḥ sarvavīrāṃ ni yacchatu || agne acchā vadeha naḥ prati naḥ sumanā bhava | pra ṇo yaccha bhuvas pate dhanadā asi nas tvam || pra ṇo yacchatv aryamā pra bhagaḥ pra bṛhaspatiḥ | pra devāḥ prota sūnṛtā pra vāg devī dadātu naḥ || aryamaṇam bṛhaspatim indraṃ dānāya codaya | vācaṃ viṣṇum̐ sarasvatīm̐ savitāram
ca vājinam || somam̐ rājānaṃ varuṇam agnim anvārabhāmahe | ādityān viṣṇum̐ sūryam brahmāṇaṃ ca bṛhaspatim | devasya tvā savituḥ prasave 'śvinor bāhubhyām pūṣṇo hastābhyām̐ sarasvatyai vāco yantur yantreṇāgnes tvā sāmrājyenābhi ṣiñcāmīndrasya bṛhaspates tvā sāmrājyenābhi ṣiñcāmi ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्निर् एकाक्षरेण वाचम् उद् अजयत् । अश्विनौ द्व्यक्षरेण प्राणापानाव् उद् अजयताम् । विष्णुस् त्र्यक्षरेण त्रीन् लोकान् उद् अजयत् सोमश् चतुरक्षरेण चतुष्पदः पशून् उद् अजयत् पूषा पञ्चाक्षरेण पङ्क्तिम् उद् अजयत् । धाता षडक्षरेण षड् ऋतून् उद् अजयत् । मरुतः सप्ताक्षरेण सप्तपदाꣳ शक्वरीम् उद् अजयन् बृहस्पतिर् अष्टाक्षरेण गायत्रीम् उद् अजयत् । मित्रो नवाक्षरेण त्रिवृतꣳ स्तोमम् उद् अजयत् ॥
वरुणो दशाक्षरेण विराजम् उद् अजयत् । इन्द्र एकादशाक्षरेण त्रिष्टुभम् उद् अजयत् । विश्वे देवा द्वादशाक्षरेण जगतीम् उद् अजयन् वसवस् त्रयोदशाक्षरेण त्रयोदशꣳ स्तोमम् उद् अजयन् । रुद्राश् चतुर्दशाक्षरेण चतुर्दशꣳ स्तोमम् उद् अजयन् । आदित्याः पञ्चदशाक्षरेण पञ्चदशꣳ स्तोमम् उद् अजयन् प्रजापतिः सप्तदशाक्षरेण सप्तदशꣳ स्तोमम् उद् अजयत् ॥
agnir ekākṣareṇa vācam ud ajayat | aśvinau dvyakṣareṇa prāṇāpānāv ud ajayatām | viṣṇus tryakṣareṇa trīn lokān ud ajayat somaś caturakṣareṇa catuṣpadaḥ paśūn ud ajayat pūṣā pañcākṣareṇa paṅktim ud ajayat | dhātā ṣaḍakṣareṇa ṣaḍ ṛtūn ud ajayat | marutaḥ saptākṣareṇa saptapadām̐ śakvarīm ud ajayan bṛhaspatir aṣṭākṣareṇa gāyatrīm ud ajayat | mitro navākṣareṇa trivṛtam̐ stomam ud ajayat ||
varuṇo daśākṣareṇa virājam ud ajayat | indra ekādaśākṣareṇa triṣṭubham ud ajayat | viśve devā dvādaśākṣareṇa jagatīm ud ajayan vasavas trayodaśākṣareṇa trayodaśam̐ stomam ud ajayan | rudrāś caturdaśākṣareṇa caturdaśam̐ stomam ud ajayan | ādityāḥ pañcadaśākṣareṇa pañcadaśam̐ stomam ud ajayan prajāpatiḥ saptadaśākṣareṇa saptadaśam̐ stomam ud ajayat ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपयामगृहीतो ऽसि नृषदं त्वा द्रुषदम् भुवनसदम् इन्द्राय जुष्टं गृह्णाम्य् एष ते योनिर् इन्द्राय त्वा । उपयामगृहीतो ऽसि अप्सुषदं त्वा घृतसदम् व्योमसदम् इन्द्राय जुष्टं गृह्णाम्य् एष ते योनिर् इन्द्राय त्वा । उपयामगृहीतो ऽसि पृथिविषदं त्वान्तरिक्षसदम् नाकसदम् इन्द्राय जुष्टं गृह्णाम्य् एष ते योनिर् इन्द्राय त्वा ये ग्रहाः पञ्चजनीना येषां तिस्रः परमजाः । दैव्यः कोशः
समुब्जितः । तेषां विशिप्रियाणाम् इषमूर्जꣳ सम् अग्रभीम् एष ते योनिर् इन्द्राय त्वा । अपाꣳ रसम् उद्वयसꣳ सूर्यरश्मिꣳ समाभृतम् । अपाꣳ रसस्य यो रसस् तं वो गृह्णाम्य् उत्तमम् एष ते योनिर् इन्द्राय त्वा । अया विष्ठा जनयन् कर्वराणि स हि घृणिर् उरुर् वराय गातुः । स प्रत्युदैद् धरुणो मध्वो अग्रꣳ स्वायां यत् तनुवां तनूम् ऐरयत । उपयामगृहीतो ऽसि प्रजापतये त्वा जुष्टं गृह्णाम्य् एष ते योनिः प्रजापतये त्वा ॥
upayāmagṛhīto 'si nṛṣadaṃ tvā druṣadam bhuvanasadam indrāya juṣṭaṃ gṛhṇāmy eṣa te yonir indrāya tvā | upayāmagṛhīto 'si apsuṣadaṃ tvā ghṛtasadam vyomasadam indrāya juṣṭaṃ gṛhṇāmy eṣa te yonir indrāya tvā | upayāmagṛhīto 'si pṛthiviṣadaṃ tvāntarikṣasadam nākasadam indrāya juṣṭaṃ gṛhṇāmy eṣa te yonir indrāya tvā ye grahāḥ pañcajanīnā yeṣāṃ tisraḥ paramajāḥ | daivyaḥ kośaḥ
samubjitaḥ | teṣāṃ viśipriyāṇām iṣamūrjam̐ sam agrabhīm eṣa te yonir indrāya tvā | apām̐ rasam udvayasam̐ sūryaraśmim̐ samābhṛtam | apām̐ rasasya yo rasas taṃ vo gṛhṇāmy uttamam eṣa te yonir indrāya tvā | ayā viṣṭhā janayan karvarāṇi sa hi ghṛṇir urur varāya gātuḥ | sa pratyudaid dharuṇo madhvo agram̐ svāyāṃ yat tanuvāṃ tanūm airayata | upayāmagṛhīto 'si prajāpataye tvā juṣṭaṃ gṛhṇāmy eṣa te yoniḥ prajāpataye tvā ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्व् अह मासा अन्व् इद् वनान्य् अन्व् ओषधीर् अनु पर्वतासः । अन्व् इन्द्रꣳ रोदसी वावशाने अन्व् आपो आजिहत जायमानम् ॥ अनु ते दायि मह इन्द्रियाय सत्रा ते विश्वम् अनु वृत्रहत्ये । अनु क्षत्रम् अनु सहो यजत्रेन्द्र देवेभिर् अनु ते नृषह्ये । इन्द्राणीम् आसु नारिषु सुपत्नीम् अहम् अश्रवम् । न ह्य् अस्या अपरं चन जरसा
मरते पतिः ॥ नाहम् इन्द्राणि रारण सख्युर् वृषाकपेर् ऋते । यस्येदम् अप्यꣳ हविः प्रियं देवेषु गच्छति ॥ यो जात एव प्रथमो मनस्वान् देवो देवान् क्रतुना पर्यभूषत् । यस्य शुष्माद् रोदसी अभ्यसेताम् नृम्णस्य मह्ना स जनास इन्द्रः ॥ आ ते मह इन्द्रोत्य् उग्र समन्यवो यत् समरन्त सेनाः । पताति दिद्द्युन् नर्यस्य बाहुवोर् मा ते
मनो विष्वद्रियग् वि चारीत् ॥ मा नो मर्धीर् आ भरा दद्धि तन् नः प्र दाशुषे दातवे भूरि यत् ते । नव्ये देष्णे शस्ते अस्मिन् त उक्थे प्र ब्रवाम वयम् इन्द्र स्तुवन्तः ॥ आ तू भर माकिर् एतत् परि ष्ठाद् विद्मा हि त्वा वसुपतिं वसूनाम् । इन्द्र यत् ते माहिनं दत्त्रम् अस्त्य् अस्मभ्यं तद्धर्यश्व
प्र यन्धि ॥ प्रदातारꣳ हवामह इन्द्रम् आ हविषा वयम् । उभा हि हस्ता वसुना पृणस्वाऽऽ प्र यच्छ दक्षिणाद् ओत सव्यात् ॥ प्रदाता वज्री वृषभस् तुराषाट् छुष्मी राजा वृत्रहा सोमपावा । अस्मिन् यज्ञे बर्हिष्य् आ निषद्याथा भव यजमानाय शं योः ॥ इन्द्रः सुत्रामा स्ववाꣳ अवोभिः सुमृडीको भवतु विश्ववेदाः । बाधतां द्वेषो अभयं कृणोतु सुवीर्यस्य
पतयः स्याम ॥ तस्य वयꣳ सुमतौ यज्ञियस्यापि भद्रे सौमनसे स्याम । स सुत्रामा स्ववाꣳ इन्द्रो अस्मे आराच् चिद् द्वेषः सनुतर् युयोतु ॥ रेवतीर् नः सधमाद इन्द्रे सन्तु तुविवाजाः । क्षुमन्तो याभिर् मदेम ॥ प्रो ष्व् अस्मै पुरोरथम् इन्द्राय शूषम् अर्चत । अभीके चिद् उ लोककृत् संगे समत्सु वृत्रहा । अस्माकम् बोधि चोदिता नभन्ताम् अन्यकेषाम् । ज्याका अधि धन्वसु ॥
anv aha māsā anv id vanāny anv oṣadhīr anu parvatāsaḥ | anv indram̐ rodasī vāvaśāne anv āpo ājihata jāyamānam || anu te dāyi maha indriyāya satrā te viśvam anu vṛtrahatye | anu kṣatram anu saho yajatrendra devebhir anu te nṛṣahye | indrāṇīm āsu nāriṣu supatnīm aham aśravam | na hy asyā aparaṃ cana jarasā
marate patiḥ || nāham indrāṇi rāraṇa sakhyur vṛṣākaper ṛte | yasyedam apyam̐ haviḥ priyaṃ deveṣu gacchati || yo jāta eva prathamo manasvān devo devān kratunā paryabhūṣat | yasya śuṣmād rodasī abhyasetām nṛmṇasya mahnā sa janāsa indraḥ || ā te maha indroty ugra samanyavo yat samaranta senāḥ | patāti diddyun naryasya bāhuvor mā te
mano viṣvadriyag vi cārīt || mā no mardhīr ā bharā daddhi tan naḥ pra dāśuṣe dātave bhūri yat te | navye deṣṇe śaste asmin ta ukthe pra bravāma vayam indra stuvantaḥ || ā tū bhara mākir etat pari ṣṭhād vidmā hi tvā vasupatiṃ vasūnām | indra yat te māhinaṃ dattram asty asmabhyaṃ taddharyaśva
pra yandhi || pradātāram̐ havāmaha indram ā haviṣā vayam | ubhā hi hastā vasunā pṛṇasvā'' pra yaccha dakṣiṇād ota savyāt || pradātā vajrī vṛṣabhas turāṣāṭ chuṣmī rājā vṛtrahā somapāvā | asmin yajñe barhiṣy ā niṣadyāthā bhava yajamānāya śaṃ yoḥ || indraḥ sutrāmā svavām̐ avobhiḥ sumṛḍīko bhavatu viśvavedāḥ | bādhatāṃ dveṣo abhayaṃ kṛṇotu suvīryasya
patayaḥ syāma || tasya vayam̐ sumatau yajñiyasyāpi bhadre saumanase syāma | sa sutrāmā svavām̐ indro asme ārāc cid dveṣaḥ sanutar yuyotu || revatīr naḥ sadhamāda indre santu tuvivājāḥ | kṣumanto yābhir madema || pro ṣv asmai puroratham indrāya śūṣam arcata | abhīke cid u lokakṛt saṃge samatsu vṛtrahā | asmākam bodhi coditā nabhantām anyakeṣām | jyākā adhi dhanvasu ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.