Taittirīya Saṃhitā (Kṛṣṇa Yajurveda; unaccented text) 1

इषे त्वोर्जे त्वा वायव स्थोपायव स्थ देवो वः सविता प्रार्पयतु श्रेष्ठतमाय कर्मणे । आ प्यायध्वम् अघ्निया देवभागमूर्जस्वतीः पयस्वतीः प्रजावतीर् अनमीवा अयक्ष्माः । मा व स्तेन ईशत माघशꣳसः । रुद्रस्य हेतिः परि वो वृणक्तु ध्रुवा अस्मिन् गोपतौ स्यात बह्वीः । यजमानस्य पशून् पाहि ॥

iṣe tvorje tvā vāyava sthopāyava stha devo vaḥ savitā prārpayatu śreṣṭhatamāya karmaṇe | ā pyāyadhvam aghniyā devabhāgamūrjasvatīḥ payasvatīḥ prajāvatīr anamīvā ayakṣmāḥ | mā va stena īśata māghaśam̐saḥ | rudrasya hetiḥ pari vo vṛṇaktu dhruvā asmin gopatau syāta bahvīḥ | yajamānasya paśūn pāhi ||

यज्ञस्य घोषद् असि प्रत्युष्टꣳ रक्षः प्रत्युष्टा अरातयः प्रेयम् अगाद् धिषणा बर्हिरच्छ मनुना कृता स्वधया वितष्टा । त आ वहन्ति कवयः पुरस्ताद् देवेभ्यो जुष्टम् इह बर्हिर् आसदे ॥ देवानाम् परिषूतम् असि वर्षवृद्धम् असि देवबर्हिर् मा त्वान्वङ् मा तिर्यक् पर्व ते राध्यासम् आ छेत्ता ते मा रिषम् । देवबर्हिः शतवल्शं वि रोह सहस्रवल्शाः वि वयꣳ रुहेम पृथिव्याः सम्पृचः पाहि सुसम्भृता त्वा सम् भरामि अदित्यै रास्नासीन्द्राण्यै संनहनम् पूषा ते ग्रन्थिं ग्रथ्नातु स ते मास्थात् । इन्द्रस्य त्वा बाहुभ्याम् उद् यच्छे बृहस्पतेर् मूर्ध्ना हरामि उर्व् अन्तरिक्षम् अन्व् इहि देवंगमम् असि ॥

yajñasya ghoṣad asi pratyuṣṭam̐ rakṣaḥ pratyuṣṭā arātayaḥ preyam agād dhiṣaṇā barhiraccha manunā kṛtā svadhayā vitaṣṭā | ta ā vahanti kavayaḥ purastād devebhyo juṣṭam iha barhir āsade || devānām pariṣūtam asi varṣavṛddham asi devabarhir mā tvānvaṅ mā tiryak parva te rādhyāsam ā chettā te mā riṣam | devabarhiḥ śatavalśaṃ vi roha sahasravalśāḥ vi vayam̐ ruhema pṛthivyāḥ sampṛcaḥ pāhi susambhṛtā tvā sam bharāmi adityai rāsnāsīndrāṇyai saṃnahanam pūṣā te granthiṃ grathnātu sa te māsthāt | indrasya tvā bāhubhyām ud yacche bṛhaspater mūrdhnā harāmi urv antarikṣam anv ihi devaṃgamam asi ||

शुन्धध्वं दैव्याय कर्मणे देवयज्यायै मातरिश्वनो घर्मो ऽसि द्यौर् असि पृथिव्यसि विश्वधाया असि परमेण धाम्ना दृꣳहस्व मा ह्वार्। वसूनाꣳ पवित्रम् असि शतधारं वसूनां पवित्रम् असि सहस्रधारम् । हुतः स्तोको हुतो द्रप्सः । अग्नये बृहते नाकाय । स्वाहा द्यावापृथिवीभ्याम् । सा विश्वायुः सा विश्वव्यचाः सा विश्वकर्मा सम् पृच्यध्वम् ऋतावरीर् ऊर्मिणीर् मधुमत्तमा मन्द्रा धनस्य सातये सोमेन त्वा ऽऽतनच्मीन्द्राय दधि विष्णो हव्यꣳ रक्षस्व ॥

śundhadhvaṃ daivyāya karmaṇe devayajyāyai mātariśvano gharmo 'si dyaur asi pṛthivyasi viśvadhāyā asi parameṇa dhāmnā dṛm̐hasva mā hvār| vasūnām̐ pavitram asi śatadhāraṃ vasūnāṃ pavitram asi sahasradhāram | hutaḥ stoko huto drapsaḥ | agnaye bṛhate nākāya | svāhā dyāvāpṛthivībhyām | sā viśvāyuḥ sā viśvavyacāḥ sā viśvakarmā sam pṛcyadhvam ṛtāvarīr ūrmiṇīr madhumattamā mandrā dhanasya sātaye somena tvā ''tanacmīndrāya dadhi viṣṇo havyam̐ rakṣasva ||

कर्मणे वां देवेभ्यः शकेयम् । वेषाय त्वा प्रत्युष्टꣳ रक्षः प्रत्युष्टा अरातयः । धूर् असि धूर्व धूर्वन्तं धूर्व तं यो ऽस्मान् धूर्वति तं धूर्व यं वयं धूर्वामस् त्वं देवानां असि सस्नितमम् पप्रितमं जुष्टतमं वह्नितमं देवहूतमम् अह्रुतम् असि हविर्धानम् । दृꣳहस्व मा ह्वार् । मित्रस्य त्वा चक्षुषा प्रेक्षे मा भेर् मा सं विक्था मा त्वा हिꣳसिषम् उरु वाताय देवस्य त्वा सवितुः प्रसवे ऽश्विनोर् बाहुभ्याम् पूष्णो हस्ताभ्याम् अग्नये जुष्टं निर् वपाम्य् अग्नीषोमाभ्याम् इदं देवानाम् इदम् उ नः सह स्फात्यै त्वा नारात्यै सुवर् अभि वि ख्येषं वैश्वानरं ज्योतिः । दृꣳहन्तां दुर्या द्यावापृथिव्योः । उर्व् अन्तरिक्षम् अन्व् इहि । अदित्यास् त्वोपस्थे सादयामि । अग्ने हव्यꣳ रक्षस्व ॥

karmaṇe vāṃ devebhyaḥ śakeyam | veṣāya tvā pratyuṣṭam̐ rakṣaḥ pratyuṣṭā arātayaḥ | dhūr asi dhūrva dhūrvantaṃ dhūrva taṃ yo 'smān dhūrvati taṃ dhūrva yaṃ vayaṃ dhūrvāmas tvaṃ devānāṃ asi sasnitamam papritamaṃ juṣṭatamaṃ vahnitamaṃ devahūtamam ahrutam asi havirdhānam | dṛm̐hasva mā hvār | mitrasya tvā cakṣuṣā prekṣe mā bher mā saṃ vikthā mā tvā him̐siṣam uru vātāya devasya tvā savituḥ prasave 'śvinor bāhubhyām pūṣṇo hastābhyām agnaye juṣṭaṃ nir vapāmy agnīṣomābhyām idaṃ devānām idam u naḥ saha sphātyai tvā nārātyai suvar abhi vi khyeṣaṃ vaiśvānaraṃ jyotiḥ | dṛm̐hantāṃ duryā dyāvāpṛthivyoḥ | urv antarikṣam anv ihi | adityās tvopasthe sādayāmi | agne havyam̐ rakṣasva ||

देवो वः सवितोत् पुनात्व् अच्छिद्रेण पवित्रेण वसोः सूर्यस्य रश्मिभिः । आपो देवीर् अग्रेपुवो अग्रेगुवो ऽग्र इमं यज्ञं नयताग्रे यज्ञपतिं धत्त युष्मान् इन्द्रो ऽवृणीत वृत्रतूर्ये यूयम् इन्द्रम् अवृणीध्वं वृत्रतूर्ये प्रोक्षिता स्थ । अग्नये वो जुष्टम् प्रोक्षाम्य् अग्नीषोमाभ्याम् । शुन्धध्वं दैव्याय कर्मणे देवयज्यायै । अवधूतꣳ रक्षो ऽवधूता अरातयः । अदित्यास् त्वग् असि प्रति त्वा पृथिवी वेत्तु । अधिषवणम् असि वानस्पत्यम् प्रति त्वाऽदित्यास् त्वग् वेत्तु । अग्नेस् तनूर् असि वाचो विसर्जनम् देववीतये त्वा गृह्णामि । अद्रिर् असि वानस्पत्यः स इदं देवेभ्यो हव्यꣳ सुशमि शमिष्व । इषम् आ वदोर्जम् आ वद द्युमद् वदत वयꣳ संघातं जेष्म वर्षवृद्धम् असि प्रति त्वा वर्षवृद्धं वेत्तु परापूतꣳ रक्षः परापूता अरातयः । रक्षसाम् भागो ऽसि वायुर् वो वि विनक्तु देवो वः सविता हिरण्यपाणिः प्रति गृह्णातु ॥

devo vaḥ savitot punātv acchidreṇa pavitreṇa vasoḥ sūryasya raśmibhiḥ | āpo devīr agrepuvo agreguvo 'gra imaṃ yajñaṃ nayatāgre yajñapatiṃ dhatta yuṣmān indro 'vṛṇīta vṛtratūrye yūyam indram avṛṇīdhvaṃ vṛtratūrye prokṣitā stha | agnaye vo juṣṭam prokṣāmy agnīṣomābhyām | śundhadhvaṃ daivyāya karmaṇe devayajyāyai | avadhūtam̐ rakṣo 'vadhūtā arātayaḥ | adityās tvag asi prati tvā pṛthivī vettu | adhiṣavaṇam asi vānaspatyam prati tvā'dityās tvag vettu | agnes tanūr asi vāco visarjanam devavītaye tvā gṛhṇāmi | adrir asi vānaspatyaḥ sa idaṃ devebhyo havyam̐ suśami śamiṣva | iṣam ā vadorjam ā vada dyumad vadata vayam̐ saṃghātaṃ jeṣma varṣavṛddham asi prati tvā varṣavṛddhaṃ vettu parāpūtam̐ rakṣaḥ parāpūtā arātayaḥ | rakṣasām bhāgo 'si vāyur vo vi vinaktu devo vaḥ savitā hiraṇyapāṇiḥ prati gṛhṇātu ||

अवधूतꣳ रक्षो ऽवधूता अरातयः । अदित्यास् त्वग् असि प्रति त्वा पृथिवी वेत्तु दिवः स्कम्भनिर् असि प्रति त्वाऽदित्यास् त्वग् वेत्तु धिषणाऽसि पर्वत्या प्रति त्वा दिव स्कम्भनिर् वेत्तु धिषणाऽसि पार्वतेयी प्रति त्वा पर्वतिर् वेत्तु देवस्य त्वा सवितुः प्रसवे ऽश्विनोर् बाहुभ्याम् पूष्णो हस्ताभ्याम् अधि वपामि धान्यम् असि धिनुहि देवान् प्राणाय त्वापानाय त्वा व्यानाय त्वा दीर्घाम् अनु प्रसितिम् आयुषे धाम् । देवो वः सविता हिरण्यपाणिः प्रति गृह्णातु ॥

avadhūtam̐ rakṣo 'vadhūtā arātayaḥ | adityās tvag asi prati tvā pṛthivī vettu divaḥ skambhanir asi prati tvā'dityās tvag vettu dhiṣaṇā'si parvatyā prati tvā diva skambhanir vettu dhiṣaṇā'si pārvateyī prati tvā parvatir vettu devasya tvā savituḥ prasave 'śvinor bāhubhyām pūṣṇo hastābhyām adhi vapāmi dhānyam asi dhinuhi devān prāṇāya tvāpānāya tvā vyānāya tvā dīrghām anu prasitim āyuṣe dhām | devo vaḥ savitā hiraṇyapāṇiḥ prati gṛhṇātu ||

धृष्टिर् असि ब्रह्म यच्छ । अपाग्ने ऽग्निम् आमादं जहि निष् क्रव्यादꣳ सेधाऽऽ देवयजं वह निर्दग्धꣳ रक्षो निर्दग्धा अरातयः । ध्रुवम् असि पृथिवीं दृꣳहाऽऽयुर् दृꣳह प्रजां दृꣳह सजातान् अस्मै यजमानाय पर्यूह धर्तम् अस्य् अन्तरिक्षं दृꣳह प्राणं दृꣳहापानं दृꣳह सजातान् अस्मै यजमानाय पर्यूह धरुणम् असि दिवं दृꣳह चक्षुः दृꣳह श्रोत्रं दृꣳह सजातान् अस्मै यजमानाय पर्यूह धर्मासि दिशो दृꣳह योनिं दृꣳह प्रजां दृꣳह सजातान् अस्मै यजमानाय पर्यूह चित स्थ प्रजाम् अस्मै रयिं अस्मै सजातान् अस्मै यजमानाय पर्यूह भृगूणाम् अङ्गिरसां तपसा तप्यध्वम् । यानि घर्मे कपालान्य् उपचिन्वन्ति वेधसः । पूष्णस् तान्य् अपि व्रत इन्द्रवायू वि मुञ्चताम् ॥

dhṛṣṭir asi brahma yaccha | apāgne 'gnim āmādaṃ jahi niṣ kravyādam̐ sedhā'' devayajaṃ vaha nirdagdham̐ rakṣo nirdagdhā arātayaḥ | dhruvam asi pṛthivīṃ dṛm̐hā''yur dṛm̐ha prajāṃ dṛm̐ha sajātān asmai yajamānāya paryūha dhartam asy antarikṣaṃ dṛm̐ha prāṇaṃ dṛm̐hāpānaṃ dṛm̐ha sajātān asmai yajamānāya paryūha dharuṇam asi divaṃ dṛm̐ha cakṣuḥ dṛm̐ha śrotraṃ dṛm̐ha sajātān asmai yajamānāya paryūha dharmāsi diśo dṛm̐ha yoniṃ dṛm̐ha prajāṃ dṛm̐ha sajātān asmai yajamānāya paryūha cita stha prajām asmai rayiṃ asmai sajātān asmai yajamānāya paryūha bhṛgūṇām aṅgirasāṃ tapasā tapyadhvam | yāni gharme kapālāny upacinvanti vedhasaḥ | pūṣṇas tāny api vrata indravāyū vi muñcatām ||

सं वपामि सम् आपो अद्भिर् अग्मत सम् ओषधयो रसेन सꣳ रेवतीर् जगतीभिर् मधुमतीर् मधुमतीभिः सृज्यध्वम् अद्भ्यः परि प्रजाता स्थ समद्भिः पृच्यध्वम् । जनयत्यै त्वा सं यौमि । अग्नये त्वाऽग्नीषोमाभ्याम् मखस्य शिरो ऽसि घर्मो ऽसि विश्वायुः । उरु प्रथस्वोरु ते यज्ञपतिः प्रथताम् । त्वचं गृह्णीष्व । अन्तरितꣳ रक्षो ऽन्तरिता अरातयः । देवस् त्वा सविता श्रपयतु वर्षिष्ठे अधि नाके । अग्निस् ते तनुवम् माऽति धाक् । अग्ने हव्यꣳ रक्षस्व सम् ब्रह्मणा पृच्यस्व । एकताय स्वाहा द्विताय स्वाहा त्रिताय स्वाहा ॥

saṃ vapāmi sam āpo adbhir agmata sam oṣadhayo rasena sam̐ revatīr jagatībhir madhumatīr madhumatībhiḥ sṛjyadhvam adbhyaḥ pari prajātā stha samadbhiḥ pṛcyadhvam | janayatyai tvā saṃ yaumi | agnaye tvā'gnīṣomābhyām makhasya śiro 'si gharmo 'si viśvāyuḥ | uru prathasvoru te yajñapatiḥ prathatām | tvacaṃ gṛhṇīṣva | antaritam̐ rakṣo 'ntaritā arātayaḥ | devas tvā savitā śrapayatu varṣiṣṭhe adhi nāke | agnis te tanuvam mā'ti dhāk | agne havyam̐ rakṣasva sam brahmaṇā pṛcyasva | ekatāya svāhā dvitāya svāhā tritāya svāhā ||

आ ददे । इन्द्रस्य बाहुर् असि दक्षिणः सहस्रभृष्टिः शततेजाः । वायुर् असि तिग्मतेजाः पृथिवि देवयजन्य् ओषध्यास् ते मूलम् मा हिꣳसिषम् अपहतो ऽररुः पृथिव्यै व्रजं गच्छ गोस्थानम् । वर्षतु ते द्यौर् बधान देव सवितः परमस्याम् परावति शतेन पाशैर् यो ऽस्मान् द्वेष्टि यं च वयं द्विष्मस् तम् अतो मा मौक् । अपहतो ऽररुः पृथिव्यै देवयजन्यै व्रजम् गच्छ गोस्थानम् । वर्षतु ते द्यौर् बधान देव सवितः परमस्याम् परावति शतेन पाशैर् यो ऽस्मान् द्वेष्टि यं च वयं द्विष्मस् तम् अतो मा मौक् । अपहतो ऽररुः पृथिव्या अदेवयजनः । व्रजं गच्छ गोस्थानम् । वर्षतु ते द्यौः । बधान देव सवितः परमस्याम् परावति शतेन पाशैर् यो ऽस्मान् द्वेष्टि यं च वयं द्विष्मस् तम् अतो मा मौक् । अररुस् ते दिवं मा स्कान् वसवस् त्वा परि गृह्णन्तु गायत्रेण छन्दसा रुद्रास् त्वा परि गृह्णन्तु त्रैष्टुभेन छन्दसादित्यास् त्वा परि गृह्णन्तु जागतेन छन्दसा देवस्य सवितुः सवे कर्म कृण्वन्ति वेधसः । ऋतम् अस्य् ऋतसदनम् अस्य् ऋतश्रीर् असि धा असि स्वधा असि । उर्वी चासि वस्वी चासि पुरा क्रूरस्य विसृपो विरप्शिन्न् उदादाय पृथिवीं जीरदानुर् याम् ऐरयञ् चन्द्रमसि स्वधाभिस् तां धीरासो अनुदृश्य यजन्ते ॥

ā dade | indrasya bāhur asi dakṣiṇaḥ sahasrabhṛṣṭiḥ śatatejāḥ | vāyur asi tigmatejāḥ pṛthivi devayajany oṣadhyās te mūlam mā him̐siṣam apahato 'raruḥ pṛthivyai vrajaṃ gaccha gosthānam | varṣatu te dyaur badhāna deva savitaḥ paramasyām parāvati śatena pāśair yo 'smān dveṣṭi yaṃ ca vayaṃ dviṣmas tam ato mā mauk | apahato 'raruḥ pṛthivyai devayajanyai vrajam gaccha gosthānam | varṣatu te dyaur badhāna deva savitaḥ paramasyām parāvati śatena pāśair yo 'smān dveṣṭi yaṃ ca vayaṃ dviṣmas tam ato mā mauk | apahato 'raruḥ pṛthivyā adevayajanaḥ | vrajaṃ gaccha gosthānam | varṣatu te dyauḥ | badhāna deva savitaḥ paramasyām parāvati śatena pāśair yo 'smān dveṣṭi yaṃ ca vayaṃ dviṣmas tam ato mā mauk | ararus te divaṃ mā skān vasavas tvā pari gṛhṇantu gāyatreṇa chandasā rudrās tvā pari gṛhṇantu traiṣṭubhena chandasādityās tvā pari gṛhṇantu jāgatena chandasā devasya savituḥ save karma kṛṇvanti vedhasaḥ | ṛtam asy ṛtasadanam asy ṛtaśrīr asi dhā asi svadhā asi | urvī cāsi vasvī cāsi purā krūrasya visṛpo virapśinn udādāya pṛthivīṃ jīradānur yām airayañ candramasi svadhābhis tāṃ dhīrāso anudṛśya yajante ||

प्रत्युष्टꣳ रक्षः प्रत्युष्टा अरातयः । अग्नेर् वस् तेजिष्ठेन तेजसा निष्टपामि गोष्ठम् मा निर्मृक्षं वाजिनं त्वा सपत्नसहꣳ सम् मार्ज्मि वाचम् प्राणं चक्षुः श्रोत्रम् प्रजां योनिम् मा निर्मृक्षम् वाजिनीं त्वा सपत्नसाहीꣳ सम् मार्ज्मि । आशासाना सौमनसम् प्रजाम् सौभाग्यं तनूम् । अग्नेर् अनुव्रता भूत्वा सं नह्ये सुकृताय कम् । सुप्रजसस् त्वा वयꣳ सुपत्नीर् उप सेदिम । अग्ने सपत्नदम्भनम् अदब्धासो अदाभ्यम् इमं वि ष्यामि वरुणस्य पाशं यम् अबध्नीत सविता सुकेतः । धातुश् च योनौ सुकृतस्य लोके स्योनम् मे सह पत्या करोमि सम् आयुषा सम् प्रजया सम् अग्ने वर्चसा पुनः । सम् पत्नी पत्याहं गच्छे सम् आत्मा तनुवा मम महीनाम् पयो ऽस्य् ओषधीनाꣳ रसस् तस्य ते ऽक्षीयमाणस्य निः वपामि महीनाम् पयो ऽस्य् ओषधीनाꣳ रसो ऽदब्धेन त्वा चक्षुषाऽवेक्षे सुप्रजास्त्वाय तेजो ऽसि तेजो ऽनु प्रेह्य् अग्निस् ते तेजो मा वि नैत् । अग्नेर् जिह्वासि सुभूर् देवानाम् । धाम्नेधाम्ने देवेभ्यो यजुषेयजुषे भव शुक्रम् असि ज्योतिर् असि तेजो ऽसि देवो वः सवितोत् पुनात्व् अच्छिद्रेण पवित्रेण वसोः सूर्यस्य रश्मिभिः शुक्रं त्वा शुक्रायां धाम्नेधाम्ने देवेभ्यो यजुषेयजुषे गृह्णामि ज्योतिस् त्वा ज्योतिष्य् अर्चिस् त्वार्चिषि धाम्नेधाम्ने देवेभ्यो यजुषेयजुषे गृह्णामि

pratyuṣṭam̐ rakṣaḥ pratyuṣṭā arātayaḥ | agner vas tejiṣṭhena tejasā niṣṭapāmi goṣṭham mā nirmṛkṣaṃ vājinaṃ tvā sapatnasaham̐ sam mārjmi vācam prāṇaṃ cakṣuḥ śrotram prajāṃ yonim mā nirmṛkṣam vājinīṃ tvā sapatnasāhīm̐ sam mārjmi | āśāsānā saumanasam prajām saubhāgyaṃ tanūm | agner anuvratā bhūtvā saṃ nahye sukṛtāya kam | suprajasas tvā vayam̐ supatnīr upa sedima | agne sapatnadambhanam adabdhāso adābhyam imaṃ vi ṣyāmi varuṇasya pāśaṃ yam abadhnīta savitā suketaḥ | dhātuś ca yonau sukṛtasya loke syonam me saha patyā karomi sam āyuṣā sam prajayā sam agne varcasā punaḥ | sam patnī patyāhaṃ gacche sam ātmā tanuvā mama mahīnām payo 'sy oṣadhīnām̐ rasas tasya te 'kṣīyamāṇasya niḥ vapāmi mahīnām payo 'sy oṣadhīnām̐ raso 'dabdhena tvā cakṣuṣā'vekṣe suprajāstvāya tejo 'si tejo 'nu prehy agnis te tejo mā vi nait | agner jihvāsi subhūr devānām | dhāmnedhāmne devebhyo yajuṣeyajuṣe bhava śukram asi jyotir asi tejo 'si devo vaḥ savitot punātv acchidreṇa pavitreṇa vasoḥ sūryasya raśmibhiḥ śukraṃ tvā śukrāyāṃ dhāmnedhāmne devebhyo yajuṣeyajuṣe gṛhṇāmi jyotis tvā jyotiṣy arcis tvārciṣi dhāmnedhāmne devebhyo yajuṣeyajuṣe gṛhṇāmi

कृष्णो ऽस्य् आखरेष्ठो ऽग्नये त्वा स्वाहा वेदिर् असि बर्हिषे त्वा स्वाहा बर्हिर् असि स्रुग्भ्यस् त्वा स्वाहा दिवे त्वान्तरिक्षाय त्वा पृथिव्यै त्वा स्वधा पितृभ्य ऊर्ग् भव बर्हिषद्भ्यः । ऊर्जा पृथिवीं गच्छत विष्णोः स्तूपो ऽसि । ऊर्णाम्रदसं त्वा स्तृणामि स्वासस्थं देवेभ्यः । गन्धर्वो ऽसि विश्वावसुर् विश्वस्माद् ईषतो यजमानस्य परिधिर् इड ईडितः । इन्द्रस्य बाहुर् असि दक्षिणो यजमानस्य परिधिर् इड ईडितः । मित्रावरुणौ त्वोत्तरतः परि धत्तां ध्रुवेण धर्मणा यजमानस्य परिधिर् इड ईडितः सूर्यस् त्वा पुरस्तात् पातु कस्याश् चिद् अभिशस्त्याः। वीतिहोत्रं त्वा कवे द्युमन्तꣳ सम् इधीमह्य् अग्ने बृहन्तम् अध्वरे विशो यन्त्रे स्थः । वसूनाꣳ रुद्राणाम् आदित्यानाꣳ सदसि सीद जुहूर् उपभृद् ध्रुवाऽसि घृताची नाम्ना प्रियेण नाम्ना प्रिये सदसि सीद । एता असदन्त् सुकृतस्य लोके ता विष्णो पाहि पाहि यज्ञम् पाहि यज्ञपतिम् पाहि मां यज्ञनियम् ॥

kṛṣṇo 'sy ākhareṣṭho 'gnaye tvā svāhā vedir asi barhiṣe tvā svāhā barhir asi srugbhyas tvā svāhā dive tvāntarikṣāya tvā pṛthivyai tvā svadhā pitṛbhya ūrg bhava barhiṣadbhyaḥ | ūrjā pṛthivīṃ gacchata viṣṇoḥ stūpo 'si | ūrṇāmradasaṃ tvā stṛṇāmi svāsasthaṃ devebhyaḥ | gandharvo 'si viśvāvasur viśvasmād īṣato yajamānasya paridhir iḍa īḍitaḥ | indrasya bāhur asi dakṣiṇo yajamānasya paridhir iḍa īḍitaḥ | mitrāvaruṇau tvottarataḥ pari dhattāṃ dhruveṇa dharmaṇā yajamānasya paridhir iḍa īḍitaḥ sūryas tvā purastāt pātu kasyāś cid abhiśastyāḥ| vītihotraṃ tvā kave dyumantam̐ sam idhīmahy agne bṛhantam adhvare viśo yantre sthaḥ | vasūnām̐ rudrāṇām ādityānām̐ sadasi sīda juhūr upabhṛd dhruvā'si ghṛtācī nāmnā priyeṇa nāmnā priye sadasi sīda | etā asadant sukṛtasya loke tā viṣṇo pāhi pāhi yajñam pāhi yajñapatim pāhi māṃ yajñaniyam ||

भुवनम् असि वि प्रथस्व । अग्ने यष्टर् इदं नमः । जुह्व् एह्य् अग्निस् त्वा ह्वयति देवयज्यायै । उपभृद् एहि देवस् त्वा सविता ह्वयति देवयज्यायै । अग्नाविष्णू मा वाम् अव क्रमिषम् । वि जिहाथाम् मा मा सं ताप्तम् । लोकम् मे लोककृतौ कृणुतम् । विष्णोः स्थानम् असि । इत इन्द्रो अकृणोद् वीर्याणि समारभ्योर्ध्वो अध्वरो दिविस्पृशम् अह्रुतो यज्ञो यज्ञपतेः । इन्द्रावान्त् स्वाहा बृहद् भाः पाहि माग्ने दुश्चरिताद् आ मा सुचरिते भज 5मखस्य शिरो ऽसि सं ज्योतिषा ज्योतिर् अङ्क्ताम् ॥

bhuvanam asi vi prathasva | agne yaṣṭar idaṃ namaḥ | juhv ehy agnis tvā hvayati devayajyāyai | upabhṛd ehi devas tvā savitā hvayati devayajyāyai | agnāviṣṇū mā vām ava kramiṣam | vi jihāthām mā mā saṃ tāptam | lokam me lokakṛtau kṛṇutam | viṣṇoḥ sthānam asi | ita indro akṛṇod vīryāṇi samārabhyordhvo adhvaro divispṛśam ahruto yajño yajñapateḥ | indrāvānt svāhā bṛhad bhāḥ pāhi māgne duścaritād ā mā sucarite bhaja 5makhasya śiro 'si saṃ jyotiṣā jyotir aṅktām ||

वाजस्य मा प्रसवेनोद्ग्राभेणोद् अग्रभीत् । अथा सपत्नाꣳ इन्द्रो मे निग्राभेणाधराꣳ अकः ॥ उद्ग्राभं च निग्राभं च ब्रह्म देवा अवीवृधन् । अथा सपत्नान् इन्द्राग्नी मे विषूचीनान् व्यस्यताम् ॥ वसुभ्यस् त्वा रुद्रेभ्यस् त्वादित्येभ्यस् त्वा । अक्तꣳ रिहाणा वियन्तु वयः प्रजां योनिम् मा निर् मृक्षम् आ प्यायन्ताम् आप ओषधयः । मरुताम् पृषतयः स्थ दिवम् गच्छ ततो नो वृष्टिम् एरय । आयुष्पा अग्ने ऽस्य् आयुर् मे पाहि चक्षुष्पा अग्ने ऽसि चक्षुर् मे पाहि ध्रुवाऽसि यम् परिधिम् पर्यधत्था अग्ने देव पणिभिर् वीयमाणस् तं त एतम् अनु जोषम् भरामि नेद् एष त्वद् अपचेतयातै यज्ञस्य पाथ उप सम् इतम् । सꣳस्रावभागाः स्थेषा बृहन्तः प्रस्तरेष्ठा बर्हिषदश् च ॥ देवा इमां वाचम् अभि विश्वे गृणन्त आसद्यास्मिन् बर्हिषि मादयध्वम् अग्नेर् वाम् अपन्नगृहस्य सदसि सादयामि सुम्नाय सुम्निनी सुम्ने मा धत्तम् । धुरि धुर्यौ पातम् अग्ने ऽदब्धायो ऽशीततनोपाहि माऽद्य दिवः पाहि प्रसित्यै पाहि दुरिष्ट्यै पाहि दुरद्मन्यै पाहि दुश्चरितात् । अविषं नः पितुं कृणु सुषदा योनिꣳ स्वाहा देवा गातुविदो गातुं वित्त्वा गातुम् इत मनसस् पत इमं नो देव देवेषु यज्ञꣳ स्वाहा वाचि स्वाहा वाते धाः ॥

vājasya mā prasavenodgrābheṇod agrabhīt | athā sapatnām̐ indro me nigrābheṇādharām̐ akaḥ || udgrābhaṃ ca nigrābhaṃ ca brahma devā avīvṛdhan | athā sapatnān indrāgnī me viṣūcīnān vyasyatām || vasubhyas tvā rudrebhyas tvādityebhyas tvā | aktam̐ rihāṇā viyantu vayaḥ prajāṃ yonim mā nir mṛkṣam ā pyāyantām āpa oṣadhayaḥ | marutām pṛṣatayaḥ stha divam gaccha tato no vṛṣṭim eraya | āyuṣpā agne 'sy āyur me pāhi cakṣuṣpā agne 'si cakṣur me pāhi dhruvā'si yam paridhim paryadhatthā agne deva paṇibhir vīyamāṇas taṃ ta etam anu joṣam bharāmi ned eṣa tvad apacetayātai yajñasya pātha upa sam itam | sam̐srāvabhāgāḥ stheṣā bṛhantaḥ prastareṣṭhā barhiṣadaś ca || devā imāṃ vācam abhi viśve gṛṇanta āsadyāsmin barhiṣi mādayadhvam agner vām apannagṛhasya sadasi sādayāmi sumnāya sumninī sumne mā dhattam | dhuri dhuryau pātam agne 'dabdhāyo 'śītatanopāhi mā'dya divaḥ pāhi prasityai pāhi duriṣṭyai pāhi duradmanyai pāhi duścaritāt | aviṣaṃ naḥ pituṃ kṛṇu suṣadā yonim̐ svāhā devā gātuvido gātuṃ vittvā gātum ita manasas pata imaṃ no deva deveṣu yajñam̐ svāhā vāci svāhā vāte dhāḥ ||

उभा वाम् इन्द्राग्नी आहुवध्या उभा राधसः सह मादयध्यै । उभा दाताराव् इषाꣳ रयीणाम् उभा वाजस्य सातये हुवे वाम् ॥ अश्रवꣳ हि भूरिदावत्तरा वां विजामातुर् उत वा घा स्यालात् । अथा सोमस्य प्रयती युवभ्याम् इन्द्राग्नी स्तोमं जनयामि नव्यम् ॥ इन्द्राग्नी नवतिम् पुरो दासपत्नीर् अधूनुतम् । साकम् एकेन कर्मणा ॥ शुचिं नु स्तोमं नवजातं अद्येन्द्राग्नी वृत्रहणा जुषेथाम् ॥ उभा हि वाꣳ सुहवा जोहवीमि ता वाजꣳ सद्य उशते धेष्ठा ॥ वयम् उ त्वा पथस् पते रथं न वाजसातये । धिये पूषन्न् अयुज्महि ॥ पथस्पथः परिपतिं वचस्या कामेन कृतो अभ्य् आनड् अर्कम् । स नो रासच् छुरुधश् चन्द्राग्रा धियं धियꣳ सीषधाति प्र पूषा ॥ क्षेत्रस्य पतिना वयं हितेनेव जयामसि । गाम् अश्वम् पोषयित्न्व् आ स नः मृडातीदृशे ॥ क्षेत्रस्य पते मधुमन्तमूर्मिं धेनुर् इव पयो अस्मासु धुक्ष्व । मधुश्चुतं घृतम् इव सुपूतम् ऋतस्य नः पतयो मृडयन्तु ॥ अग्ने नय सुपथा राये अस्मान् विश्वानि देव वयुनानि विद्वान् । युयोध्य् अस्मज् जुहुराणम् एनो भूयिष्ठां ते नमउक्तिं विधेम ॥ आ देवानाम् अपि पन्थाम् अगन्म यच् छक्नवाम तद् अनु प्रवोढुम् । अग्निर् विद्वान्त् स यजात् सेद् उ होता सो अध्वरान्त् स ऋतून् कल्पयाति ॥ यद् वाहिष्ठं तद् अग्नये बृहद् अर्च विभावसो । महिषीव त्वद् रयिस् त्वद् वाजा उद् ईरते ॥ अग्ने त्वम् पारया नव्यो अस्मान्त् स्वस्तिभिर् अति दुर्गाणि विश्वा । पूश् च पृथ्वी बहुला न उर्वी भवा तोकाय तनयाय शं योः ॥ त्वम् अग्ने व्रतपा असि देव आ मर्त्येष्व् आ । त्वं यज्ञेष्व् ईड्यः ॥ यद् वो वयम् प्रमिनाम व्रतानि विदुषां देवा अविदुष्टरासः । अग्निष् टद् विश्वम् आ पृणाति विद्वान् येभिर् देवां ऋतुभिः कल्पयाति ॥

ubhā vām indrāgnī āhuvadhyā ubhā rādhasaḥ saha mādayadhyai | ubhā dātārāv iṣām̐ rayīṇām ubhā vājasya sātaye huve vām || aśravam̐ hi bhūridāvattarā vāṃ vijāmātur uta vā ghā syālāt | athā somasya prayatī yuvabhyām indrāgnī stomaṃ janayāmi navyam || indrāgnī navatim puro dāsapatnīr adhūnutam | sākam ekena karmaṇā || śuciṃ nu stomaṃ navajātaṃ adyendrāgnī vṛtrahaṇā juṣethām || ubhā hi vām̐ suhavā johavīmi tā vājam̐ sadya uśate dheṣṭhā || vayam u tvā pathas pate rathaṃ na vājasātaye | dhiye pūṣann ayujmahi || pathaspathaḥ paripatiṃ vacasyā kāmena kṛto abhy ānaḍ arkam | sa no rāsac churudhaś candrāgrā dhiyaṃ dhiyam̐ sīṣadhāti pra pūṣā || kṣetrasya patinā vayaṃ hiteneva jayāmasi | gām aśvam poṣayitnv ā sa naḥ mṛḍātīdṛśe || kṣetrasya pate madhumantamūrmiṃ dhenur iva payo asmāsu dhukṣva | madhuścutaṃ ghṛtam iva supūtam ṛtasya naḥ patayo mṛḍayantu || agne naya supathā rāye asmān viśvāni deva vayunāni vidvān | yuyodhy asmaj juhurāṇam eno bhūyiṣṭhāṃ te namauktiṃ vidhema || ā devānām api panthām aganma yac chaknavāma tad anu pravoḍhum | agnir vidvānt sa yajāt sed u hotā so adhvarānt sa ṛtūn kalpayāti || yad vāhiṣṭhaṃ tad agnaye bṛhad arca vibhāvaso | mahiṣīva tvad rayis tvad vājā ud īrate || agne tvam pārayā navyo asmānt svastibhir ati durgāṇi viśvā | pūś ca pṛthvī bahulā na urvī bhavā tokāya tanayāya śaṃ yoḥ || tvam agne vratapā asi deva ā martyeṣv ā | tvaṃ yajñeṣv īḍyaḥ || yad vo vayam pramināma vratāni viduṣāṃ devā aviduṣṭarāsaḥ | agniṣ ṭad viśvam ā pṛṇāti vidvān yebhir devāṃ ṛtubhiḥ kalpayāti ||

आप उन्दन्तु जीवसे दीर्घायुत्वाय वर्चसे । ओषधे त्रायस्वैनम् । स्वधिते मैनꣳ हिꣳसीः । देवश्रूर् एतानि प्र वपे स्वस्त्य् उत्तराण्य् अशीय । आपो अस्मान् मातरः शुन्धन्तु घृतेन नो घृतपुवः पुनन्तु । विश्वम् अस्मत् प्र वहन्तु रिप्रम् उद् आभ्यः शुचिर् आ पूत एमि सोमस्य तनूर् असि तनुवम् मे पाहि महीनाम् पयो ऽसि वर्चोधा असि वर्चः मयि धेहि वृत्रस्य कनीनिकाऽसि चक्षुष्पा असि चक्षुर् मे पाहि चित्पतिस् त्वा पुनातु वाक्पतिस् त्वा पुनातु देवस् त्वा सविता पुनात्व् अच्छिद्रेण पवित्रेण वसोः सूर्यस्य रश्मिभि तस्य ते पवित्रपते पवित्रेण यस्मै कम् पुने तच्छकेयम् आ वो देवास ईमहे सत्यधर्माणो अध्वरे यद् वो देवास आगुरे यज्ञियासो हवामहे । इन्द्राग्नी द्यावापृथिवी आप ओषधीस् त्वं दीक्षाणाम् अधिपतिर् असीह मा सन्तम् पाहि ॥

āpa undantu jīvase dīrghāyutvāya varcase | oṣadhe trāyasvainam | svadhite mainam̐ him̐sīḥ | devaśrūr etāni pra vape svasty uttarāṇy aśīya | āpo asmān mātaraḥ śundhantu ghṛtena no ghṛtapuvaḥ punantu | viśvam asmat pra vahantu ripram ud ābhyaḥ śucir ā pūta emi somasya tanūr asi tanuvam me pāhi mahīnām payo 'si varcodhā asi varcaḥ mayi dhehi vṛtrasya kanīnikā'si cakṣuṣpā asi cakṣur me pāhi citpatis tvā punātu vākpatis tvā punātu devas tvā savitā punātv acchidreṇa pavitreṇa vasoḥ sūryasya raśmibhi tasya te pavitrapate pavitreṇa yasmai kam pune tacchakeyam ā vo devāsa īmahe satyadharmāṇo adhvare yad vo devāsa āgure yajñiyāso havāmahe | indrāgnī dyāvāpṛthivī āpa oṣadhīs tvaṃ dīkṣāṇām adhipatir asīha mā santam pāhi ||

आकूत्यै प्रयुजे ऽग्नये स्वाहा मेधायै मनसे ऽग्नये स्वाहा दीक्षायै तपसे ऽग्नये स्वाहा सरस्वत्यै पूष्णे ऽग्नये स्वाहा । आपो देवीर् बृहतीर् विश्वशम्भुवो द्यावापृथिवी उर्व् अन्तरिक्षम् बृहस्पतिर् नो हविषा वृधातु स्वाहा विश्वे देवस्य नेतुर् मर्तो वृणीत सख्यं । विश्वे राय इषुध्यसि द्युम्नं वृणीत पुष्यसे स्वाहा । ऋक्सामयोः शिल्पे स्थस् ते वाम् आ रभे ते मा पातमाऽस्य यज्ञस्योदृचः । इमां धियꣳ शिक्षमाणस्य देव क्रतुं दक्षं वरुण सꣳ शिशाधि । ययाऽति विश्वा दुरिता तरेम सुतर्माणम् अधि नावꣳ रुहेम । ऊर्ग् अस्य् आङ्गिरस्य् ऊर्णम्रदा ऊर्जम् मे यच्छ पाहि मा मा मा हिꣳसीः । विष्णोः शर्माऽसि शर्म यजमानस्य शर्म मे यच्छ नक्षत्राणाम् माऽतीकाशात् पाहि । इन्द्रस्य योनिर् असि ॥ मा मा हिꣳसीः कृष्यै त्वा सुसस्यायै सुपिप्पलाभ्यस् त्वौषधीभ्यः सूपस्था देवो वनस्पतिर् ऊर्ध्वो मा पाह्य् ओदृचः स्वाहा यज्ञम् मनसा स्वाहा द्यावापृथिवीभ्याꣳ स्वाहोरोर् अन्तरिक्षात् स्वाहा यज्ञं वाताद् आ रभे ॥

ākūtyai prayuje 'gnaye svāhā medhāyai manase 'gnaye svāhā dīkṣāyai tapase 'gnaye svāhā sarasvatyai pūṣṇe 'gnaye svāhā | āpo devīr bṛhatīr viśvaśambhuvo dyāvāpṛthivī urv antarikṣam bṛhaspatir no haviṣā vṛdhātu svāhā viśve devasya netur marto vṛṇīta sakhyaṃ | viśve rāya iṣudhyasi dyumnaṃ vṛṇīta puṣyase svāhā | ṛksāmayoḥ śilpe sthas te vām ā rabhe te mā pātamā'sya yajñasyodṛcaḥ | imāṃ dhiyam̐ śikṣamāṇasya deva kratuṃ dakṣaṃ varuṇa sam̐ śiśādhi | yayā'ti viśvā duritā tarema sutarmāṇam adhi nāvam̐ ruhema | ūrg asy āṅgirasy ūrṇamradā ūrjam me yaccha pāhi mā mā mā him̐sīḥ | viṣṇoḥ śarmā'si śarma yajamānasya śarma me yaccha nakṣatrāṇām mā'tīkāśāt pāhi | indrasya yonir asi || mā mā him̐sīḥ kṛṣyai tvā susasyāyai supippalābhyas tvauṣadhībhyaḥ sūpasthā devo vanaspatir ūrdhvo mā pāhy odṛcaḥ svāhā yajñam manasā svāhā dyāvāpṛthivībhyām̐ svāhoror antarikṣāt svāhā yajñaṃ vātād ā rabhe ||

दैवीं धियम् मनामहे सुमृडीकाम् अभिष्टये । वर्चोधां यज्ञवाहसꣳ सुपारा नो असद् वशे ॥ ये देवा मनोजाता मनोयुजः सुदक्षा दक्षपितारस् ते नः पान्तु ते नो ऽवन्तु तेभ्यो नमस् तेभ्यः स्वाहा । अग्ने त्वꣳ सु जागृहि वयꣳ सु मन्दिषीमहि । गोपाय नः स्वस्तये प्रबुधे नः पुनर् ददः ॥ त्वम् अग्ने व्रतपा असि देव आ मर्त्येष्व् आ त्वं यज्ञेष्व् ईड्यः ॥ विश्वे देवा अभि माम् आऽववृत्रन् पूषा सन्या सोमो राधसा देवः सविता वसोर् वसुदावा रास्वेयत् सोमाऽऽभूयो भर मा पृणन् पूर्त्या वि राधि माऽहम् आयुषा चन्द्रम् असि मम भोगाय भव वस्त्रम् असि मम भोगाय भवोस्राऽसि मम भोगाय भव हयो ऽसि मम भोगाय भव ॥ छागो ऽसि मम भोगाय भव मेषो ऽसि मम भोगाय भव वायवे त्वा वरुणाय त्वा निर्ऋत्यै त्वा रुद्राय त्वा देवीर् आपो अपां नपाद् य ऊर्मिर् हविष्य इन्द्रियावान् मदिन्तमस् तं वो माव क्रमिषम् अच्छिन्नं तन्तुम् पृथिव्या अनु गेषम् भद्राद् अभि श्रेयः प्रेहि बृहस्पतिः पुरएता ते अस्त्व् अथेम् अव स्य वर आ पृथिव्या आरे शत्रून् कृणुहि सर्ववीरः । एदम् अगन्म देवयजनम् पृथिव्या विश्वे देवा यद् अजुषन्त पूर्व ऋक्सामाभ्यां यजुषा संतरन्तो रायस् पोषेण सम् इषा मदेम ॥

daivīṃ dhiyam manāmahe sumṛḍīkām abhiṣṭaye | varcodhāṃ yajñavāhasam̐ supārā no asad vaśe || ye devā manojātā manoyujaḥ sudakṣā dakṣapitāras te naḥ pāntu te no 'vantu tebhyo namas tebhyaḥ svāhā | agne tvam̐ su jāgṛhi vayam̐ su mandiṣīmahi | gopāya naḥ svastaye prabudhe naḥ punar dadaḥ || tvam agne vratapā asi deva ā martyeṣv ā tvaṃ yajñeṣv īḍyaḥ || viśve devā abhi mām ā'vavṛtran pūṣā sanyā somo rādhasā devaḥ savitā vasor vasudāvā rāsveyat somā''bhūyo bhara mā pṛṇan pūrtyā vi rādhi mā'ham āyuṣā candram asi mama bhogāya bhava vastram asi mama bhogāya bhavosrā'si mama bhogāya bhava hayo 'si mama bhogāya bhava || chāgo 'si mama bhogāya bhava meṣo 'si mama bhogāya bhava vāyave tvā varuṇāya tvā nirṛtyai tvā rudrāya tvā devīr āpo apāṃ napād ya ūrmir haviṣya indriyāvān madintamas taṃ vo māva kramiṣam acchinnaṃ tantum pṛthivyā anu geṣam bhadrād abhi śreyaḥ prehi bṛhaspatiḥ puraetā te astv athem ava sya vara ā pṛthivyā āre śatrūn kṛṇuhi sarvavīraḥ | edam aganma devayajanam pṛthivyā viśve devā yad ajuṣanta pūrva ṛksāmābhyāṃ yajuṣā saṃtaranto rāyas poṣeṇa sam iṣā madema ||

इयं ते शुक्र तनूर् इदं वर्चस् तया सम् भव भ्राजं गच्छ जूर् असि धृता मनसा जुष्टा विष्णवे तस्यास् ते सत्यसवसः प्रसवे वाचो यन्त्रम् अशीय स्वाहा शुक्रम् अस्य् अमृतम् असि वैश्वदेवꣳ हविः सूर्यस्य चक्षुर् आरुहम् अग्नेर् अक्ष्णः कनीनिकां यद् एतशेभिर् ईयसे भ्राजमानो विपश्चिता चिद् असि मनाऽसि धीर् असि दक्षिणा असि यज्ञियाऽसि क्षत्रियाऽस्य् अदितिर् अस्य् उभयतःशीर्ष्णी सा नः सुप्राची सुप्रतीची सम् भव मित्रस् त्वा पदि बध्नातु पूषाऽध्वनः पातु । इन्द्रायाध्यक्षाय । अनु त्वा माता मन्यताम् अनु पिताऽनु भ्राता सगर्भ्यो ऽनु सखा सयूथ्यः सा देवि देवम् अच्छेहीन्द्राय सोमम् । रुद्रस् त्वा वर्तयतु मित्रस्य पथा स्वस्ति सोमसखा पुनर् एहि सह रय्या ॥

iyaṃ te śukra tanūr idaṃ varcas tayā sam bhava bhrājaṃ gaccha jūr asi dhṛtā manasā juṣṭā viṣṇave tasyās te satyasavasaḥ prasave vāco yantram aśīya svāhā śukram asy amṛtam asi vaiśvadevam̐ haviḥ sūryasya cakṣur āruham agner akṣṇaḥ kanīnikāṃ yad etaśebhir īyase bhrājamāno vipaścitā cid asi manā'si dhīr asi dakṣiṇā asi yajñiyā'si kṣatriyā'sy aditir asy ubhayataḥśīrṣṇī sā naḥ suprācī supratīcī sam bhava mitras tvā padi badhnātu pūṣā'dhvanaḥ pātu | indrāyādhyakṣāya | anu tvā mātā manyatām anu pitā'nu bhrātā sagarbhyo 'nu sakhā sayūthyaḥ sā devi devam acchehīndrāya somam | rudras tvā vartayatu mitrasya pathā svasti somasakhā punar ehi saha rayyā ||

अनुवाक 5 सोमक्रयण्याः पदसंग्रहः वस्व्य् असि रुद्राऽस्य् अदितिर् अस्य् आदित्याऽसि शुक्राऽसि चन्द्राऽसि बृहस्पतिस् त्वा सुम्ने रण्वतु रुद्रो वसुभिर् आ चिकेतु पृथिव्यास् त्वा मूर्धन्न् आ जिघर्मि देवयजन इडायाः पदे घृतवति स्वाहा परिलिखितꣳ रक्षः परिलिखिता अरातय इदम् अहꣳ रक्षसो ग्रीवा अपि कृन्तामि यो ऽस्मान् द्वेष्टि यं च वयं द्विष्म इदम् अस्य ग्रीवाः अपि कृन्तामि । अस्मे रायस् त्वे रायस् तोते रायः सं देवि देव्योर्वश्या पश्यस्व त्वष्टीमती ते सपेय सुरेता रेतो दधाना वीरं विदेय तव संदृशि माहꣳ रायस् पोषेण वि योषम् ॥

anuvāka 5 somakrayaṇyāḥ padasaṃgrahaḥ vasvy asi rudrā'sy aditir asy ādityā'si śukrā'si candrā'si bṛhaspatis tvā sumne raṇvatu rudro vasubhir ā ciketu pṛthivyās tvā mūrdhann ā jigharmi devayajana iḍāyāḥ pade ghṛtavati svāhā parilikhitam̐ rakṣaḥ parilikhitā arātaya idam aham̐ rakṣaso grīvā api kṛntāmi yo 'smān dveṣṭi yaṃ ca vayaṃ dviṣma idam asya grīvāḥ api kṛntāmi | asme rāyas tve rāyas tote rāyaḥ saṃ devi devyorvaśyā paśyasva tvaṣṭīmatī te sapeya suretā reto dadhānā vīraṃ videya tava saṃdṛśi māham̐ rāyas poṣeṇa vi yoṣam ||

अꣳशुना ते अꣳशुः पृच्यताम् परुषा परुर् गन्धस् ते कामम् अवतु मदाय रसो अच्युतो ऽमात्यो ऽसि शुक्रस् ते ग्रहः । अभि त्यं देवꣳ सवितारमूण्योः कविक्रतुम् अर्चामि सत्यसवसꣳ रत्नधाम् अभि प्रियम् मतिम् । ऊर्ध्वा यस्यामतिर् भा अदिद्युतत् सवीमनि हिरण्यपाणिर् अमिमीत सुक्रतुः कृपा सुवः ॥ प्रजाभ्यस् त्वा प्राणाय त्वा व्यानाय त्वा प्रजास् त्वम् अनु प्राणिहि प्रजास् त्वाम् अनु प्राणन्तु ॥

am̐śunā te am̐śuḥ pṛcyatām paruṣā parur gandhas te kāmam avatu madāya raso acyuto 'mātyo 'si śukras te grahaḥ | abhi tyaṃ devam̐ savitāramūṇyoḥ kavikratum arcāmi satyasavasam̐ ratnadhām abhi priyam matim | ūrdhvā yasyāmatir bhā adidyutat savīmani hiraṇyapāṇir amimīta sukratuḥ kṛpā suvaḥ || prajābhyas tvā prāṇāya tvā vyānāya tvā prajās tvam anu prāṇihi prajās tvām anu prāṇantu ||

सोमं ते क्रीणाम्य् ऊर्जस्वन्तम् पयस्वन्तं वीर्यावन्तम् अभिमातिषाहꣳ शुक्रं ते शुक्रेण क्रीणामि चन्द्रं चन्द्रेणामृतम् अमृतेन सम्यत् ते गोः । अस्मे चन्द्राणि तपसस् तनूर् असि प्रजापतेर् वर्णस् तस्यास् ते सहस्रपोषम् पुष्यन्त्याश्चरमेण पशुना क्रीणामि । अस्मे ते बन्धुर् मयि ते रायः श्रयन्ताम् अस्मे ज्योतिः सोमविक्रयिणि तमः । मित्रो न एहि सुमित्रधा । इन्द्रस्योरुम् आ विश दक्षिणम् उशन्न् उशन्तꣳ स्योनः स्योनम् । स्वान भ्राजाङ्घारे बम्भारे हस्त सुहस्त कृशानवेते वः सोमक्रयणास्तान् रक्षध्वम् मा वो दभन् ॥

somaṃ te krīṇāmy ūrjasvantam payasvantaṃ vīryāvantam abhimātiṣāham̐ śukraṃ te śukreṇa krīṇāmi candraṃ candreṇāmṛtam amṛtena samyat te goḥ | asme candrāṇi tapasas tanūr asi prajāpater varṇas tasyās te sahasrapoṣam puṣyantyāścarameṇa paśunā krīṇāmi | asme te bandhur mayi te rāyaḥ śrayantām asme jyotiḥ somavikrayiṇi tamaḥ | mitro na ehi sumitradhā | indrasyorum ā viśa dakṣiṇam uśann uśantam̐ syonaḥ syonam | svāna bhrājāṅghāre bambhāre hasta suhasta kṛśānavete vaḥ somakrayaṇāstān rakṣadhvam mā vo dabhan ||

उदायुषा स्वायुषोदोषधीनाꣳ रसेनोत् पर्जन्यस्य शुष्मेणोदस्थाम् अमृताꣳ अनु । उर्व् अन्तरिक्षम् अन्व् इहि । अदित्याः सदो ऽसि । अदित्याः सद आ सीद । अस्तभ्नाद् द्याम् ऋषभो अन्तरिक्षम् अमिमीत वरिमाणम् पृथिव्या आऽसीदद् विश्वा भुवनानि सम्राड् विश्वेत् तानि वरुणस्य व्रतानि ॥ वनेषु व्यन्तरिक्षं ततान वाजम् अर्वत्सु पयो अघ्नियासु हृत्सु क्रतुं वरुणो विक्ष्व् अग्निं दिवि सूर्यम् अदधात् सोमम् अद्रौ । उद् उ त्यं जातवेदसं देवं वहन्ति केतवः । दृशे विश्वाय सूर्यम् ॥ उस्राव् एतं धूर्षाहाव् अनश्रू अवीरहणौ ब्रह्मचोदनौ वरुणस्य स्कम्भनम् असि वरुणस्य स्कम्भसर्जनम् असि प्रत्यस्तो वरुणस्य पाशः ॥

udāyuṣā svāyuṣodoṣadhīnām̐ rasenot parjanyasya śuṣmeṇodasthām amṛtām̐ anu | urv antarikṣam anv ihi | adityāḥ sado 'si | adityāḥ sada ā sīda | astabhnād dyām ṛṣabho antarikṣam amimīta varimāṇam pṛthivyā ā'sīdad viśvā bhuvanāni samrāḍ viśvet tāni varuṇasya vratāni || vaneṣu vyantarikṣaṃ tatāna vājam arvatsu payo aghniyāsu hṛtsu kratuṃ varuṇo vikṣv agniṃ divi sūryam adadhāt somam adrau | ud u tyaṃ jātavedasaṃ devaṃ vahanti ketavaḥ | dṛśe viśvāya sūryam || usrāv etaṃ dhūrṣāhāv anaśrū avīrahaṇau brahmacodanau varuṇasya skambhanam asi varuṇasya skambhasarjanam asi pratyasto varuṇasya pāśaḥ ||

प्र च्यवस्व भुवस् पते विश्वान्य् अभि धामानि मा त्वा परिपरी विदन् मा त्वा परिपन्थिनो विदन् मा त्वा वृका अघायवो मा गन्धर्वो विश्वावसुर् आ दघत् । श्येनो भूत्वा परा पत यजमानस्य नो गृहे देवैः सꣳस्कृतं यजमानस्य स्वस्त्ययन्य् असि । अपि पन्थाम् अगस्महि स्वस्तिगाम् अनेहसं येन विश्वाः परि द्विषो वृणक्ति विन्दते वसु नमो मित्रस्य वरुणस्य चक्षसे महो देवाय तद् ऋतꣳ सपर्यत दूरेदृशे देवजाताय केतवे दिवस् पुत्राय सूर्याय शꣳसत ॥ वरुणस्य स्कम्भनम् असि वरुणस्य स्कम्भसर्जनम् असि । उन्मुक्तो वरुणस्य पाशः ॥

pra cyavasva bhuvas pate viśvāny abhi dhāmāni mā tvā pariparī vidan mā tvā paripanthino vidan mā tvā vṛkā aghāyavo mā gandharvo viśvāvasur ā daghat | śyeno bhūtvā parā pata yajamānasya no gṛhe devaiḥ sam̐skṛtaṃ yajamānasya svastyayany asi | api panthām agasmahi svastigām anehasaṃ yena viśvāḥ pari dviṣo vṛṇakti vindate vasu namo mitrasya varuṇasya cakṣase maho devāya tad ṛtam̐ saparyata dūredṛśe devajātāya ketave divas putrāya sūryāya śam̐sata || varuṇasya skambhanam asi varuṇasya skambhasarjanam asi | unmukto varuṇasya pāśaḥ ||

अग्नेर् आतिथ्यम् असि विष्णवे त्वा सोमस्याऽऽतिथ्यम् असि विष्णवे त्वाऽतिथेर् आतिथ्यम् असि विष्णवे त्वाऽग्नये त्वा रायस्पोषदाव्ने विष्णवे त्वा श्येनाय त्वा सोमभृते विष्णवे त्वा या ते धामानि हविषा यजन्ति ता ते विश्वा परिभूर् अस्तु यज्ञम् । गयस्फानः प्रतरणः सुवीरो ऽवीरहा प्र चरा सोम दुर्यान् ॥ अदित्याः सदो ऽस्य् अदित्याः सद आ सीद वरुणो ऽसि धृतव्रतो वारुणम् असि शंयोर् देवानाꣳ सख्यान् मा देवानाम् अपसश् छित्स्महि । आपतये त्वा गृह्णामि परिपतये त्वा गृह्णामि तनूनप्त्रे त्वा गृह्णामि शाक्वराय त्वा गृह्णामि शक्मन्न् ओजिष्ठाय त्वा गृह्णामि । अनाधृष्टम् अस्य् अनाधृष्यं देवानाम् ओजो ऽभिषस्तिपा अनभिशस्तेन्यम् अनु मे दीक्षां दीक्षापतिर् मन्यताम् अनु तपस् तपस्पतिर् अञ्जसा सत्यम् उप गेषꣳ सुविते मा धाः ॥

agner ātithyam asi viṣṇave tvā somasyā''tithyam asi viṣṇave tvā'tither ātithyam asi viṣṇave tvā'gnaye tvā rāyaspoṣadāvne viṣṇave tvā śyenāya tvā somabhṛte viṣṇave tvā yā te dhāmāni haviṣā yajanti tā te viśvā paribhūr astu yajñam | gayasphānaḥ prataraṇaḥ suvīro 'vīrahā pra carā soma duryān || adityāḥ sado 'sy adityāḥ sada ā sīda varuṇo 'si dhṛtavrato vāruṇam asi śaṃyor devānām̐ sakhyān mā devānām apasaś chitsmahi | āpataye tvā gṛhṇāmi paripataye tvā gṛhṇāmi tanūnaptre tvā gṛhṇāmi śākvarāya tvā gṛhṇāmi śakmann ojiṣṭhāya tvā gṛhṇāmi | anādhṛṣṭam asy anādhṛṣyaṃ devānām ojo 'bhiṣastipā anabhiśastenyam anu me dīkṣāṃ dīkṣāpatir manyatām anu tapas tapaspatir añjasā satyam upa geṣam̐ suvite mā dhāḥ ||

अꣳशुरꣳशुस् ते देव सोमाऽऽ प्यायताम् इन्द्रायैकधनविद आ तुभ्यम् इन्द्रः प्यायताम् आ त्वम् इन्द्राय प्यायस्व । आऽऽ प्यायय सखीन्त् सन्या मेधया स्वस्ति ते देव सोम सुत्याम् अशीय । एष्टा रायः प्रेषे भगायर्तम् ऋतवादिभ्यो नमो दिवे नमः पृथिव्यै । अग्ने व्रतपते त्वं व्रतानां व्रतपतिर् असि या मम तनूर् एषा सा त्वयि ॥ या तव तनूर् इयꣳ सा मयि सह नौ व्रतपते व्रतिनोर् व्रतानि या ते अग्ने रुद्रिया तनूस् तया नः पाहि तस्यास् ते स्वाहा या ते अग्ने ऽयाशया रजाशया हराशया तनूर् वर्षिष्ठा गह्वरे ष्ठा । उग्रं वचो अपावधीं त्वेषं वचो अपावधीꣳ स्वाहा ॥

am̐śuram̐śus te deva somā'' pyāyatām indrāyaikadhanavida ā tubhyam indraḥ pyāyatām ā tvam indrāya pyāyasva | ā'' pyāyaya sakhīnt sanyā medhayā svasti te deva soma sutyām aśīya | eṣṭā rāyaḥ preṣe bhagāyartam ṛtavādibhyo namo dive namaḥ pṛthivyai | agne vratapate tvaṃ vratānāṃ vratapatir asi yā mama tanūr eṣā sā tvayi || yā tava tanūr iyam̐ sā mayi saha nau vratapate vratinor vratāni yā te agne rudriyā tanūs tayā naḥ pāhi tasyās te svāhā yā te agne 'yāśayā rajāśayā harāśayā tanūr varṣiṣṭhā gahvare ṣṭhā | ugraṃ vaco apāvadhīṃ tveṣaṃ vaco apāvadhīm̐ svāhā ||

वित्तायनी मे ऽसि तिक्तायनी मे ऽस्य् अवतान् मा नाथितम् अवतान् मा व्यथितम् । विदेर् अग्निर् नभो नाम । अग्ने अङ्गिरो यो ऽस्याम् पृथिव्याम् अस्य् आयुषा नाम्नेहि यत् ते ऽनाधृष्टं नाम यज्ञियं तेन त्वा दधे । अग्ने अङ्गिरो यो द्वितीयस्यां तृतीयस्याम् पृथिव्याम् अस्य् आयुषा नाम्नेहि यत् ते ऽनाधृष्टं नाम ॥ यज्ञियं तेन त्वाऽऽ दधे सिꣳहीर् असि महिषीर् असि । उरु प्रथस्वोरु ते यज्ञपतिः प्रथताम् । ध्रुवाऽसि देवेभ्यः शुन्धस्व देवेभ्यः शुम्भस्व । इन्द्रघोषस् त्वा वसुभिः पुरस्तात् पातु मनोजवास् त्वा पितृभिर् दक्षिणतः पातु प्रचेतास् त्वा रुद्रैः पश्चात् पातु विश्वकर्मा त्वाऽऽदित्यैर् उत्तरतः पातु सिꣳहीर् असि सपत्नसाही स्वाहा सिꣳहीर् असि सुप्रजावनिः स्वाहा सिꣳहीः ॥ असि रायस्पोषवनिः स्वाहा सिꣳहीर् अस्य् आदित्यवनिः स्वाहा सिꣳहीर् अस्य् आ वह देवान् देवयते यजमानाय स्वाहा भूतेभ्यस् त्वा विश्वायुर् असि पृथिवीं दृꣳह ध्रुवक्षिद् अस्य् अन्तरिक्षं दृꣳहाच्युतक्षिद् असि दिवं दृꣳह । अग्नेर् भस्मास्य् अग्नेः पुरीषम् असि ॥

vittāyanī me 'si tiktāyanī me 'sy avatān mā nāthitam avatān mā vyathitam | vider agnir nabho nāma | agne aṅgiro yo 'syām pṛthivyām asy āyuṣā nāmnehi yat te 'nādhṛṣṭaṃ nāma yajñiyaṃ tena tvā dadhe | agne aṅgiro yo dvitīyasyāṃ tṛtīyasyām pṛthivyām asy āyuṣā nāmnehi yat te 'nādhṛṣṭaṃ nāma || yajñiyaṃ tena tvā'' dadhe sim̐hīr asi mahiṣīr asi | uru prathasvoru te yajñapatiḥ prathatām | dhruvā'si devebhyaḥ śundhasva devebhyaḥ śumbhasva | indraghoṣas tvā vasubhiḥ purastāt pātu manojavās tvā pitṛbhir dakṣiṇataḥ pātu pracetās tvā rudraiḥ paścāt pātu viśvakarmā tvā''dityair uttarataḥ pātu sim̐hīr asi sapatnasāhī svāhā sim̐hīr asi suprajāvaniḥ svāhā sim̐hīḥ || asi rāyaspoṣavaniḥ svāhā sim̐hīr asy ādityavaniḥ svāhā sim̐hīr asy ā vaha devān devayate yajamānāya svāhā bhūtebhyas tvā viśvāyur asi pṛthivīṃ dṛm̐ha dhruvakṣid asy antarikṣaṃ dṛm̐hācyutakṣid asi divaṃ dṛm̐ha | agner bhasmāsy agneḥ purīṣam asi ||

युञ्जते मन उत युञ्जते धियो विप्रा विप्रस्य बृहतो विपश्चितः । वि होत्रा दधे वयुनाविद् एक इन् मही देवस्य सवितुः परिष्टुतिः ॥ सुवाग् देव दुर्याꣳ आ वद देवश्रुतौ देवेष्व् आ घोषेथाम् आ नो वीरो जायतां कर्मण्यो यꣳ सर्वे ऽनुजीवाम यो बहूनाम् असद् वशी । इदं विष्णुर् वि चक्रमे त्रेधा नि दधे पदम् । समूढम् अस्य ॥ पाꣳसुरे इरावरी धेनुमती हि भूतꣳ सूयवसिनी मनवे यशस्ये । व्यस्कभ्नाद् रोदसी विष्णुर् एते दाधार पृथिवीम् अभितो मयूखैः ॥ प्राची प्रेतम् अध्वरं कल्पयन्ती ऊर्ध्वं यज्ञं नयतम् मा जीह्वरतम् अत्र रमेथां वर्ष्मन् पृथिव्या । दिवो वा विष्णव् उत वा पृथिव्या महो वा विष्णव् उत वान्तरिक्षाद्धस्तौ पृणस्व बहुभिर् वसव्यैर् आ प्र यच्छ ॥ दक्षिणादोत सव्यात् ॥ विष्णोर् नुकं वीर्याणि प्र वोचं यः पार्थिवानि विममे रजाꣳसि यो अस्कभायद् उत्तरꣳ सधस्थं विचक्रमाणस् त्रेधोरुगायो । विष्णो रराटम् असि विष्णोः पृष्ठम् असि विष्णोः श्न्यप्त्रे स्थः । विष्णोः स्यूर् असि विष्णोर् ध्रुवम् असि वैष्णवम् असि विष्णवे त्वा ॥

yuñjate mana uta yuñjate dhiyo viprā viprasya bṛhato vipaścitaḥ | vi hotrā dadhe vayunāvid eka in mahī devasya savituḥ pariṣṭutiḥ || suvāg deva duryām̐ ā vada devaśrutau deveṣv ā ghoṣethām ā no vīro jāyatāṃ karmaṇyo yam̐ sarve 'nujīvāma yo bahūnām asad vaśī | idaṃ viṣṇur vi cakrame tredhā ni dadhe padam | samūḍham asya || pām̐sure irāvarī dhenumatī hi bhūtam̐ sūyavasinī manave yaśasye | vyaskabhnād rodasī viṣṇur ete dādhāra pṛthivīm abhito mayūkhaiḥ || prācī pretam adhvaraṃ kalpayantī ūrdhvaṃ yajñaṃ nayatam mā jīhvaratam atra ramethāṃ varṣman pṛthivyā | divo vā viṣṇav uta vā pṛthivyā maho vā viṣṇav uta vāntarikṣāddhastau pṛṇasva bahubhir vasavyair ā pra yaccha || dakṣiṇādota savyāt || viṣṇor nukaṃ vīryāṇi pra vocaṃ yaḥ pārthivāni vimame rajām̐si yo askabhāyad uttaram̐ sadhasthaṃ vicakramāṇas tredhorugāyo | viṣṇo rarāṭam asi viṣṇoḥ pṛṣṭham asi viṣṇoḥ śnyaptre sthaḥ | viṣṇoḥ syūr asi viṣṇor dhruvam asi vaiṣṇavam asi viṣṇave tvā ||

कृणुष्व पाजः प्रसितिं न पृथ्वीं याहि राजेवामवाꣳ इभेन । तृष्वीम् अनु प्रसितिं द्रूणानो ऽस्तासि विध्य रक्षसस् तपिष्ठैः ॥ तव भ्रमास आशुया पतन्त्य् अनु स्पृश धृषता शोशुचानः । तपूꣳष्य् अग्ने जुह्वा पतंगान् असंदितो वि सृज विष्वग् उल्काः ॥ प्रति स्पशो वि सृज तूर्णितमो भवा पायुर् विशो अस्या अदब्धः । यो नो दूरे अघशꣳसः ॥ यो अन्त्य् अग्ने माकिष् टे व्यथिर् आ दधर्षीत् ॥ उद् अग्ने तिष्ठ प्रत्य् आ तनुष्व न्य् अमित्राꣳ ओषतात् तिग्महेते । यो नो अरातिꣳ समिधान चक्रे नीचा तं धक्ष्य् अतसं न शुष्कम् ॥ ऊर्ध्वो भव प्रति विध्याध्य् अस्मद् आविष् कृणुष्व दैव्यान्य् अग्ने । अव स्थिरा तनुहि यातुजूनां जामिम् {W जामिं} अजामिम् प्र मृणीहि शत्रून् ॥ स ते जानाति सुमतिं यविष्ठ य ईवते ब्रह्मणे गातुम् ऐरत् । विश्वान्य् अस्मै सुदिनानि रायो द्युम्नान्य् अर्यो वि दुरो अभि द्यौत् ॥ सेद् अग्ने अस्तु सुभगः सुदानुर् यस् त्वा नित्येन हविषा य उक्थैः । पिप्रीषति स्व आयुषि दुरोणे विश्वेद् अस्मै सुदिना सासद् इष्टिः ॥ अर्चामि ते सुमतिं घोष्य् अर्वाक् सं ते वावाता जरताम् इयं गीः । स्वश्वास् त्वा सुरथा मर्जयेमास्मे क्षत्राणि धारयेर् अनु द्यून् ॥ इह त्वा भूर्य् आ चरेद् उप त्मन् दोषावस्तर् दीदिवाꣳसम् अनु द्यून् । क्रीडन्तस् त्वा सुमनसः सपेमाभि द्युम्ना तस्थिवाꣳसो जनानाम् ॥ यस् त्वा स्वश्वः सुहिरण्यो अग्न उपयाति वसुमता रथेन । तस्य त्राता भवसि तस्य सखा यस् त आतिथ्यम् आनुषग् जुजोषत् ॥ महो रुजामि बन्धुता वचोभिस् तन् मा पितुर् गोतमाद् अन्व् इयाय । त्वं नो अस्य वचसश् चिकिद्धि होतर् यविष्ठ सुक्रतो दमूनाः ॥ अस्वप्नजस् तरणयः सुशेवा अतन्द्रासो ऽवृका अश्रमिष्ठाः । ते पायवः सध्रियञ्चो निषद्याऽग्ने तव नः पान्त्व् अमूर ॥ ये पायवो मामतेयं ते अग्ने पश्यन्तो अन्धं दुरिताद् अरक्षन् । ररक्ष तान्त् सुकृतो विश्ववेदा दिप्सन्त इद् रिपवो ना ह देभुः ॥ त्वया वयꣳ सधन्यस् त्वोतास् तव प्रणीत्य् अश्याम वाजान् । उभा शꣳसा सूदय सत्यताते ऽनुष्ठुया कृणुह्य् अह्रयाण ॥ अया ते अग्ने समिधा विधेम प्रति स्तोमꣳ शस्यमानं गृभाय । दहाशसो रक्षसः पाह्य् अस्मान् द्रुहो निदो मित्रमहो अवद्यात् ॥ रक्षोहणं वाजिनम् आ जिघर्मि मित्रम् प्रतिष्ठम् {W प्रथिष्ठम्} उप यामि शर्म । शिशानो अग्निः क्रतुभिः समिद्धः स नो दिवा स रिषः पातु नक्तम् ॥ वि ज्योतिषा बृहता भात्य् अग्निर् आविर् विश्वानि कृणुते महित्वा । प्रादेवीर् मायाः सहते दुरेवाः शिशीते शृङ्गे रक्षसे विनिक्षे ॥ उत स्वानासो दिवि षन्त्व् अग्नेस् तिग्मायुधा रक्षसे हन्तवा उ । मदे चिद् अस्य प्र रुजन्ति भामा न वरन्ते परिबाधो अदेवीः ॥

kṛṇuṣva pājaḥ prasitiṃ na pṛthvīṃ yāhi rājevāmavām̐ ibhena | tṛṣvīm anu prasitiṃ drūṇāno 'stāsi vidhya rakṣasas tapiṣṭhaiḥ || tava bhramāsa āśuyā patanty anu spṛśa dhṛṣatā śośucānaḥ | tapūm̐ṣy agne juhvā pataṃgān asaṃdito vi sṛja viṣvag ulkāḥ || prati spaśo vi sṛja tūrṇitamo bhavā pāyur viśo asyā adabdhaḥ | yo no dūre aghaśam̐saḥ || yo anty agne mākiṣ ṭe vyathir ā dadharṣīt || ud agne tiṣṭha praty ā tanuṣva ny amitrām̐ oṣatāt tigmahete | yo no arātim̐ samidhāna cakre nīcā taṃ dhakṣy atasaṃ na śuṣkam || ūrdhvo bhava prati vidhyādhy asmad āviṣ kṛṇuṣva daivyāny agne | ava sthirā tanuhi yātujūnāṃ jāmim {W jāmiṃ} ajāmim pra mṛṇīhi śatrūn || sa te jānāti sumatiṃ yaviṣṭha ya īvate brahmaṇe gātum airat | viśvāny asmai sudināni rāyo dyumnāny aryo vi duro abhi dyaut || sed agne astu subhagaḥ sudānur yas tvā nityena haviṣā ya ukthaiḥ | piprīṣati sva āyuṣi duroṇe viśved asmai sudinā sāsad iṣṭiḥ || arcāmi te sumatiṃ ghoṣy arvāk saṃ te vāvātā jaratām iyaṃ gīḥ | svaśvās tvā surathā marjayemāsme kṣatrāṇi dhārayer anu dyūn || iha tvā bhūry ā cared upa tman doṣāvastar dīdivām̐sam anu dyūn | krīḍantas tvā sumanasaḥ sapemābhi dyumnā tasthivām̐so janānām || yas tvā svaśvaḥ suhiraṇyo agna upayāti vasumatā rathena | tasya trātā bhavasi tasya sakhā yas ta ātithyam ānuṣag jujoṣat || maho rujāmi bandhutā vacobhis tan mā pitur gotamād anv iyāya | tvaṃ no asya vacasaś cikiddhi hotar yaviṣṭha sukrato damūnāḥ || asvapnajas taraṇayaḥ suśevā atandrāso 'vṛkā aśramiṣṭhāḥ | te pāyavaḥ sadhriyañco niṣadyā'gne tava naḥ pāntv amūra || ye pāyavo māmateyaṃ te agne paśyanto andhaṃ duritād arakṣan | rarakṣa tānt sukṛto viśvavedā dipsanta id ripavo nā ha debhuḥ || tvayā vayam̐ sadhanyas tvotās tava praṇīty aśyāma vājān | ubhā śam̐sā sūdaya satyatāte 'nuṣṭhuyā kṛṇuhy ahrayāṇa || ayā te agne samidhā vidhema prati stomam̐ śasyamānaṃ gṛbhāya | dahāśaso rakṣasaḥ pāhy asmān druho nido mitramaho avadyāt || rakṣohaṇaṃ vājinam ā jigharmi mitram pratiṣṭham {W prathiṣṭham} upa yāmi śarma | śiśāno agniḥ kratubhiḥ samiddhaḥ sa no divā sa riṣaḥ pātu naktam || vi jyotiṣā bṛhatā bhāty agnir āvir viśvāni kṛṇute mahitvā | prādevīr māyāḥ sahate durevāḥ śiśīte śṛṅge rakṣase vinikṣe || uta svānāso divi ṣantv agnes tigmāyudhā rakṣase hantavā u | made cid asya pra rujanti bhāmā na varante paribādho adevīḥ ||

देवस्य त्वा सवितुः प्रसवे ऽश्विनोर् बाहुभ्याम् पूष्णो हस्ताभ्याम् आ ददे ऽभ्रिर् असि नारिर् असि परिलिखितꣳ रक्षः परिलिखिता अरातय इदम् अहꣳ रक्षसो ग्रीवा अपि कृन्तामि यो ऽस्मान् द्वेष्टि यं च वयं द्विष्म इदम् अस्य ग्रीवा अपि कृन्तामि दिवे त्वाऽन्तरिक्षाय त्वा पृथिव्यै त्वा शुन्धतां लोकः पितृषदनो । यवो ऽसि यवयास्मद् द्वेषः यवयारातीः पितृणाꣳ सदनम् अस्य् उद् दिवꣳ स्तभानान्तरिक्षम् पृण पृथिवीं दृꣳह द्युतानस् त्वा मारुतो मिनोतु मित्रावरुणयोर् ध्रुवेण धर्मणा ब्रह्मवनिं त्वा क्षत्रवनिꣳ सुप्रजावनिꣳ रायस्पोषवनिम् पर्य् ऊहामि ब्रह्म दृꣳह क्षत्रं दृꣳह प्रजां दृꣳह रायस् पोषं दृꣳह घृतेन द्यावापृथिवी आ पृणेथाम् इन्द्रस्य सदो ऽसि विश्वजनस्य छाया परि त्वा गिर्वणो गिर इमा भवन्तु विश्वतो वृद्धायुम् अनु वृद्धयो जुष्टा भवन्तु जुष्टयः । इन्द्रस्य स्यूर् असीन्द्रस्य ध्रुवम् असि ऐन्द्रम् असि इन्द्राय त्वा ॥

devasya tvā savituḥ prasave 'śvinor bāhubhyām pūṣṇo hastābhyām ā dade 'bhrir asi nārir asi parilikhitam̐ rakṣaḥ parilikhitā arātaya idam aham̐ rakṣaso grīvā api kṛntāmi yo 'smān dveṣṭi yaṃ ca vayaṃ dviṣma idam asya grīvā api kṛntāmi dive tvā'ntarikṣāya tvā pṛthivyai tvā śundhatāṃ lokaḥ pitṛṣadano | yavo 'si yavayāsmad dveṣaḥ yavayārātīḥ pitṛṇām̐ sadanam asy ud divam̐ stabhānāntarikṣam pṛṇa pṛthivīṃ dṛm̐ha dyutānas tvā māruto minotu mitrāvaruṇayor dhruveṇa dharmaṇā brahmavaniṃ tvā kṣatravanim̐ suprajāvanim̐ rāyaspoṣavanim pary ūhāmi brahma dṛm̐ha kṣatraṃ dṛm̐ha prajāṃ dṛm̐ha rāyas poṣaṃ dṛm̐ha ghṛtena dyāvāpṛthivī ā pṛṇethām indrasya sado 'si viśvajanasya chāyā pari tvā girvaṇo gira imā bhavantu viśvato vṛddhāyum anu vṛddhayo juṣṭā bhavantu juṣṭayaḥ | indrasya syūr asīndrasya dhruvam asi aindram asi indrāya tvā ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्षोहणो वलगहनो वैष्णवान् खनामि । इदम् अहं तं वलगम् उद् वपामि यं नः समानो यम् असमानो निचखान । इदम् एनम् अधरं करोमि यो नः समानो यो ऽसमानो ऽरातीयति गायत्रेण छन्दसावबाढो वलगः किम् अत्र भद्रं तन् नौ सह विराड् असि सपत्नहा सम्राड् असि भ्रातृव्यहा स्वराड् अस्य् अभिमातिहा विश्वाराड् असि विश्वासां {W विश्वानां} {ASS विश्वासां} {BI विश्वासां} {GOLS विश्वासां} नाष्ट्राणाꣳ हन्ता ॥ रक्षोहणो वलगहनः प्रोक्षामि वैष्णवान् रक्षोहणो वलगहनो ऽव नयामि वैष्णवान् यवो ऽसि यवयास्मद् द्वेषो यवयाराती । रक्षोहणो वलगहनो ऽव स्तृणामि वैष्णवान् रक्षोहणो वलगहनो ऽभि जुहोमि वैष्णवान् रक्षोहणौ वलगहनाव् उप दधामि वैष्णवी रक्षोहणौ वलगहनौ पर्य् ऊहामि वैष्णवी रक्षोहणौ वलगहनौ परि स्तृणामि वैष्णवी रक्षोहणौ वलगहनौ वैष्णवी बृहन्न् असि बृहद्ग्रावा बृहतीम् इन्द्राय वाचं वद ॥

rakṣohaṇo valagahano vaiṣṇavān khanāmi | idam ahaṃ taṃ valagam ud vapāmi yaṃ naḥ samāno yam asamāno nicakhāna | idam enam adharaṃ karomi yo naḥ samāno yo 'samāno 'rātīyati gāyatreṇa chandasāvabāḍho valagaḥ kim atra bhadraṃ tan nau saha virāḍ asi sapatnahā samrāḍ asi bhrātṛvyahā svarāḍ asy abhimātihā viśvārāḍ asi viśvāsāṃ {W viśvānāṃ} {ASS viśvāsāṃ} {BI viśvāsāṃ} {GOLS viśvāsāṃ} nāṣṭrāṇām̐ hantā || rakṣohaṇo valagahanaḥ prokṣāmi vaiṣṇavān rakṣohaṇo valagahano 'va nayāmi vaiṣṇavān yavo 'si yavayāsmad dveṣo yavayārātī | rakṣohaṇo valagahano 'va stṛṇāmi vaiṣṇavān rakṣohaṇo valagahano 'bhi juhomi vaiṣṇavān rakṣohaṇau valagahanāv upa dadhāmi vaiṣṇavī rakṣohaṇau valagahanau pary ūhāmi vaiṣṇavī rakṣohaṇau valagahanau pari stṛṇāmi vaiṣṇavī rakṣohaṇau valagahanau vaiṣṇavī bṛhann asi bṛhadgrāvā bṛhatīm indrāya vācaṃ vada ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विभूर् असि प्रवाहणो । वह्निर् असि हव्यवाहनः श्वात्रो ऽसि प्रचेतास् तुथो ऽसि विश्ववेदा । उशिग् असि कविः । अङ्घारिर् असि बम्भारिः । अवस्युर् असि दुवस्वान् । शुन्ध्यूर् असि मार्जालीयः सम्राड् असि कृशानुः परिषद्यो ऽसि पवमानः प्रतक्वासि नभस्वान् असम्म्र्̥ष्टो ऽसि हव्यसूदः । ऋतधामासि सुवर्ज्योतिः । ब्रह्मज्योतिर् असि सुवर्धामा । अजो ऽस्य् एकपाद् अहिर् असि बुध्नियो । रुद्रेणानीकेन पाहि माग्ने पिपृहि मा मा मा हिꣳसीः ॥

vibhūr asi pravāhaṇo | vahnir asi havyavāhanaḥ śvātro 'si pracetās tutho 'si viśvavedā | uśig asi kaviḥ | aṅghārir asi bambhāriḥ | avasyur asi duvasvān | śundhyūr asi mārjālīyaḥ samrāḍ asi kṛśānuḥ pariṣadyo 'si pavamānaḥ pratakvāsi nabhasvān asammr̥ṣṭo 'si havyasūdaḥ | ṛtadhāmāsi suvarjyotiḥ | brahmajyotir asi suvardhāmā | ajo 'sy ekapād ahir asi budhniyo | rudreṇānīkena pāhi māgne pipṛhi mā mā mā him̐sīḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वꣳ सोम तनूकृद्भ्यो द्वेषोभ्यो ऽन्यकृतेभ्य उरु यन्तासि वरूथꣳ स्वाहा जुषाणो अप्तुर् आज्यस्य वेतु स्वाहा । अयं नो अग्निर् वरिवः कृणोत्व् अयम् मृधः पुर एतु प्रभिन्दन् । अयं शत्रूञ् जयतु जर्हृषाणो ऽयं वाजं जयतु वाजसातौ ॥ उरु विष्णो वि क्रमस्वोरु क्षयाय नः कृधि । घृतं घृतयोने पिब प्रप्र यज्ञपतिं तिर ॥ सोमो जिगाति गातुवित् देवानाम् एति निष्कृतम् ऋतस्य योनिम् आसदम् अदित्याः सदो ऽसि । अदित्याः सद आ सीद । एष वो देव सवितः सोमस् तꣳ रक्षध्वम् मा वो दभत् । एतत् त्वꣳ सोम देवो देवान् उपागा इदम् अहम् मनुष्यो मनुष्यान्त् सह प्रजया सह रायस् पोषेण नमो देवेभ्यः स्वधा पितृभ्यः । इदम् अहं निर् वरुणस्य पाशात् सुवर् अभि वि ख्येषं वैश्वानरं ज्योतिः । अग्ने व्रतपते त्वं व्रतानां व्रतपतिर् असि या मम तनूस् त्वय्य् अभूद् इयꣳ सा मयि या तव तनूर् मय्य् अभूद् एषा सा त्वयि यथायथं नौ व्रतपते व्रतिनोर् व्रतानि ॥

tvam̐ soma tanūkṛdbhyo dveṣobhyo 'nyakṛtebhya uru yantāsi varūtham̐ svāhā juṣāṇo aptur ājyasya vetu svāhā | ayaṃ no agnir varivaḥ kṛṇotv ayam mṛdhaḥ pura etu prabhindan | ayaṃ śatrūñ jayatu jarhṛṣāṇo 'yaṃ vājaṃ jayatu vājasātau || uru viṣṇo vi kramasvoru kṣayāya naḥ kṛdhi | ghṛtaṃ ghṛtayone piba prapra yajñapatiṃ tira || somo jigāti gātuvit devānām eti niṣkṛtam ṛtasya yonim āsadam adityāḥ sado 'si | adityāḥ sada ā sīda | eṣa vo deva savitaḥ somas tam̐ rakṣadhvam mā vo dabhat | etat tvam̐ soma devo devān upāgā idam aham manuṣyo manuṣyānt saha prajayā saha rāyas poṣeṇa namo devebhyaḥ svadhā pitṛbhyaḥ | idam ahaṃ nir varuṇasya pāśāt suvar abhi vi khyeṣaṃ vaiśvānaraṃ jyotiḥ | agne vratapate tvaṃ vratānāṃ vratapatir asi yā mama tanūs tvayy abhūd iyam̐ sā mayi yā tava tanūr mayy abhūd eṣā sā tvayi yathāyathaṃ nau vratapate vratinor vratāni ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्य् अन्यान् अगां नान्यान् उपागाम् अर्वाक् त्वा परैर् अविदम् परोऽवरैस् तं त्वा जुषे वैष्णवं देवयज्यायै देवस् त्वा सविता मध्वानक्तु । ओषधे त्रायस्वैनम् । स्वधिते मैनꣳ हिꣳसीः । दिवम् अग्रेण मा लेखीर् अन्तरिक्षम् मध्येन मा हिꣳसीः पृथिव्या सम् भव वनस्पते शतवल्शो वि रोह सहस्रवल्शा वि वयꣳ रुहेम यं त्वायꣳ स्वधितिस् तेतिजानः प्रणिनाय महते सौभगायाछिन्नो रायः सुवीरः ॥

aty anyān agāṃ nānyān upāgām arvāk tvā parair avidam paro'varais taṃ tvā juṣe vaiṣṇavaṃ devayajyāyai devas tvā savitā madhvānaktu | oṣadhe trāyasvainam | svadhite mainam̐ him̐sīḥ | divam agreṇa mā lekhīr antarikṣam madhyena mā him̐sīḥ pṛthivyā sam bhava vanaspate śatavalśo vi roha sahasravalśā vi vayam̐ ruhema yaṃ tvāyam̐ svadhitis tetijānaḥ praṇināya mahate saubhagāyāchinno rāyaḥ suvīraḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृथिव्यै त्वाऽन्तरिक्षाय त्वा दिवे त्वा शुन्धतां लोकः पितृषदनो यवो ऽसि यवयास्मद् द्वेषो यवयारातीः पितृणाꣳ सदनम् असि स्वावेशो ऽस्य् अग्रेगा नेतृणां वनस्पतिर् अधि त्वा स्थास्यति तस्य वित्तात् । देवस् त्वा सविता मध्वानक्तु सुपिप्पलाभ्यस् त्वौषधीभ्यः । उद् दिवꣳ स्तभानान्तरिक्षम् पृण पृथिवीम् उपरेण दृꣳह ते ते धामान्य् उश्मसी गमध्ये गावो यत्र भूरिशृङ्गा अयासः । अत्राह तद् उरुगायस्य विष्णोः परमम् पदम् अव भाति भूरेः ॥ विष्णोः कर्माणि पश्यत यतो व्रतानि पस्पशे । इन्द्रस्य युज्यः सखा ॥ तद् विष्णोः परमम् पदꣳ सदा पश्यन्ति सूरयः । दिवीव चक्षुर् आततम् ॥ ब्रह्मवनिं त्वा क्षत्रवनिꣳ सुप्रजावनिꣳ रायस्पोषवनिम् पर्य् ऊहामि ब्रह्म दृꣳह क्षत्रं दृꣳह प्रजां दृꣳह रायस् पोषं दृꣳह परिवीर् असि परि त्वा दैवीर् विशो व्ययन्ताम् परीमꣳ रायस्पोषो यजमानम् मनुष्या । अन्तरिक्षस्य त्वा सानावव गूहामि ॥

pṛthivyai tvā'ntarikṣāya tvā dive tvā śundhatāṃ lokaḥ pitṛṣadano yavo 'si yavayāsmad dveṣo yavayārātīḥ pitṛṇām̐ sadanam asi svāveśo 'sy agregā netṛṇāṃ vanaspatir adhi tvā sthāsyati tasya vittāt | devas tvā savitā madhvānaktu supippalābhyas tvauṣadhībhyaḥ | ud divam̐ stabhānāntarikṣam pṛṇa pṛthivīm upareṇa dṛm̐ha te te dhāmāny uśmasī gamadhye gāvo yatra bhūriśṛṅgā ayāsaḥ | atrāha tad urugāyasya viṣṇoḥ paramam padam ava bhāti bhūreḥ || viṣṇoḥ karmāṇi paśyata yato vratāni paspaśe | indrasya yujyaḥ sakhā || tad viṣṇoḥ paramam padam̐ sadā paśyanti sūrayaḥ | divīva cakṣur ātatam || brahmavaniṃ tvā kṣatravanim̐ suprajāvanim̐ rāyaspoṣavanim pary ūhāmi brahma dṛm̐ha kṣatraṃ dṛm̐ha prajāṃ dṛm̐ha rāyas poṣaṃ dṛm̐ha parivīr asi pari tvā daivīr viśo vyayantām parīmam̐ rāyaspoṣo yajamānam manuṣyā | antarikṣasya tvā sānāvava gūhāmi ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इषे त्वा । उपवीर् असि । उपो देवान् दैवीर् विशः प्रागुर् वह्नीर् उशिजो बृहस्पते धारया वसूनि हव्या ते स्वदन्ताम् देव त्वष्टर् वसु रण्व रेवती रमध्वम् अग्नेर् जनित्रम् असि वृषणौ स्थ । उर्वश्य् अस्य् आयुर् असि पुरूरवा । घृतेनाक्ते वृषणं दधाथाम् । गायत्रं छन्दो ऽनु प्र जायस्व त्रैष्टुभं जागतं छन्दो ऽनु प्र जायस्व भवतम् नः समनसौ समोकसाव् अरेपसौ मा यज्ञꣳ हिꣳसिष्टम् मा यज्ञपतिं जातवेदसौ शिवौ भवतम् अद्य नः ॥ अग्नाव् अग्निश् चरति प्रविष्ट ऋषीणाम् पुत्रो अधिराज एषः । स्वाहाकृत्य ब्रह्मणा ते जुहोमि मा देवानाम् मिथुया कर् भागधेयम् ॥

iṣe tvā | upavīr asi | upo devān daivīr viśaḥ prāgur vahnīr uśijo bṛhaspate dhārayā vasūni havyā te svadantām deva tvaṣṭar vasu raṇva revatī ramadhvam agner janitram asi vṛṣaṇau stha | urvaśy asy āyur asi purūravā | ghṛtenākte vṛṣaṇaṃ dadhāthām | gāyatraṃ chando 'nu pra jāyasva traiṣṭubhaṃ jāgataṃ chando 'nu pra jāyasva bhavatam naḥ samanasau samokasāv arepasau mā yajñam̐ him̐siṣṭam mā yajñapatiṃ jātavedasau śivau bhavatam adya naḥ || agnāv agniś carati praviṣṭa ṛṣīṇām putro adhirāja eṣaḥ | svāhākṛtya brahmaṇā te juhomi mā devānām mithuyā kar bhāgadheyam ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आ ददे । ऋतस्य त्वा देवहविः पाशेनारभे धर्षा मानुषान् अद्भ्यस् त्वौषधीभ्यः प्रोक्षामि । अपाम् पेरुर् असि स्वात्तं चित् सदेवꣳ हव्यम् आपो देवीः स्वदतैनम् । सं ते प्राणो वायुना गच्छताꣳ सं यजत्रैर् अङ्गानि सं यज्ञपतिर् आशिषा घृतेनाक्तौ पशुं त्रायेथाम् । रेवतीर् यज्ञपतिम् प्रियधाऽऽ विशत । उरो अन्तरिक्ष सजूर् देवेन वातेनास्य हविषस् त्मना यज सम् अस्य तनुवा भव वर्षीयो वर्षीयसि यज्ञे यज्ञपतिं धाः पृथिव्याः सम्पृचः पाहि नमस् त आतान । अनर्वा प्रेहि घृतस्य कुल्याम् अनु सह प्रजया सह रायस् पोषेण । आपो देवीः शुद्धायुवः शुद्धा यूयं देवाꣳ ऊढ्वꣳ शुद्धा वयम् परिविष्टाः परिवेष्टारो वो भूयास्म ॥

ā dade | ṛtasya tvā devahaviḥ pāśenārabhe dharṣā mānuṣān adbhyas tvauṣadhībhyaḥ prokṣāmi | apām perur asi svāttaṃ cit sadevam̐ havyam āpo devīḥ svadatainam | saṃ te prāṇo vāyunā gacchatām̐ saṃ yajatrair aṅgāni saṃ yajñapatir āśiṣā ghṛtenāktau paśuṃ trāyethām | revatīr yajñapatim priyadhā'' viśata | uro antarikṣa sajūr devena vātenāsya haviṣas tmanā yaja sam asya tanuvā bhava varṣīyo varṣīyasi yajñe yajñapatiṃ dhāḥ pṛthivyāḥ sampṛcaḥ pāhi namas ta ātāna | anarvā prehi ghṛtasya kulyām anu saha prajayā saha rāyas poṣeṇa | āpo devīḥ śuddhāyuvaḥ śuddhā yūyaṃ devām̐ ūḍhvam̐ śuddhā vayam pariviṣṭāḥ pariveṣṭāro vo bhūyāsma ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाक् त आ प्यायताम् प्राणस् त आ प्यायतां चक्षुस् त आ प्यायताम् श्रोत्रं त आ प्यायताम् या ते प्राणाञ् छुग् जगाम या चक्षुर् या श्रोत्रं यत् ते क्रूरं यद् आस्थितम् तत् त आ प्यायतां तत् त एतेन शुन्धताम् । नाभिस् त आ प्यायताम् पायुस् त आ प्यायताम् । शुद्धाश् चरित्राः शम् अद्भ्यः ॥ शम् ओषधीभ्यः शम् पृथिव्यै शम् अहोभ्याम् ओषधे त्रायस्वैनम् । स्वधिते मैनꣳ हिꣳसी रक्षसाम् भागो ऽसि । इदम् अहꣳ रक्षो ऽधमम् तमो नयामि यो ऽस्मान् द्वेष्टि यं च वयं द्विष्म इदम् एनम् अधमं तमो नयामि । इषे त्वा घृतेन द्यावापृथिवी प्रोर्ण्वाथाम् अछिन्नो रायः सुवीर उर्व् अन्तरिक्षम् अन्विहि 1वायो वीहि स्तोकानाम् । स्वाहोर्ध्वनभसं मारुतं गच्छतम् ॥

vāk ta ā pyāyatām prāṇas ta ā pyāyatāṃ cakṣus ta ā pyāyatām śrotraṃ ta ā pyāyatām yā te prāṇāñ chug jagāma yā cakṣur yā śrotraṃ yat te krūraṃ yad āsthitam tat ta ā pyāyatāṃ tat ta etena śundhatām | nābhis ta ā pyāyatām pāyus ta ā pyāyatām | śuddhāś caritrāḥ śam adbhyaḥ || śam oṣadhībhyaḥ śam pṛthivyai śam ahobhyām oṣadhe trāyasvainam | svadhite mainam̐ him̐sī rakṣasām bhāgo 'si | idam aham̐ rakṣo 'dhamam tamo nayāmi yo 'smān dveṣṭi yaṃ ca vayaṃ dviṣma idam enam adhamaṃ tamo nayāmi | iṣe tvā ghṛtena dyāvāpṛthivī prorṇvāthām achinno rāyaḥ suvīra urv antarikṣam anvihi 1vāyo vīhi stokānām | svāhordhvanabhasaṃ mārutaṃ gacchatam ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सं ते मनसा मनः सम् प्राणेन प्राणो जुष्टं देवेभ्यो हव्यं घृतवत् स्वाहा । ऐन्द्रः प्राणो अङ्गेअङ्गे नि देध्यद् ऐन्द्रो ऽपानो अङ्गेअङ्गे वि बोभुवत् । देव त्वष्टर् भूरि ते सꣳसम् एतु विषुरूपा यत् सलक्ष्माणो भवथ । देवत्रा यन्तम् अवसे सखायो ऽनु त्वा माता पितरो मदन्तु ॥ श्रीर् असि । अग्निस् त्वा श्रीणातु । आपः सम् अरिणन् वातस्य (१) त्वा ध्रज्यै पूष्णो रꣳह्या अपाम् ओषधीनाꣳ रोहिष्यै घृतं घृतपावानः पिबत वसां वसापावानः पिबत । अन्तरिक्षस्य हविर् असि स्वाहा त्वान्तरिक्षाय दिशः प्रदिश आदिशो विदिश उद्दिशः स्वाहा दिग्भ्यो नमो दिग्भ्यः ॥

saṃ te manasā manaḥ sam prāṇena prāṇo juṣṭaṃ devebhyo havyaṃ ghṛtavat svāhā | aindraḥ prāṇo aṅgeaṅge ni dedhyad aindro 'pāno aṅgeaṅge vi bobhuvat | deva tvaṣṭar bhūri te sam̐sam etu viṣurūpā yat salakṣmāṇo bhavatha | devatrā yantam avase sakhāyo 'nu tvā mātā pitaro madantu || śrīr asi | agnis tvā śrīṇātu | āpaḥ sam ariṇan vātasya (1) tvā dhrajyai pūṣṇo ram̐hyā apām oṣadhīnām̐ rohiṣyai ghṛtaṃ ghṛtapāvānaḥ pibata vasāṃ vasāpāvānaḥ pibata | antarikṣasya havir asi svāhā tvāntarikṣāya diśaḥ pradiśa ādiśo vidiśa uddiśaḥ svāhā digbhyo namo digbhyaḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समुद्रं गच्छ स्वाहाऽन्तरिक्षं गच्छ स्वाहा देवꣳ सवितारं गच्छ स्वाहाऽहोरात्रे गच्छ स्वाहा मित्रावरुणौ गच्छ स्वाहा सोमं गच्छ स्वाहा यज्ञं गच्छ स्वाहा छन्दाꣳसि गच्छ स्वाहा द्यावापृथिवी गच्छ स्वाहा नभो दिव्यं गच्छ स्वाहाऽग्निं वैश्वानरं गच्छ स्वाहा । अद्भ्यस् त्वौषधीभ्यो मनो मे हार्दि यच्छ तनूं त्वचम् पुत्रं नप्तारम् अशीय शुग् असि(१) तम् अभि शोच यो ऽस्मान् द्वेष्टि यं च वयं द्विष्मो धाम्नोधाम्नो राजन्न् इतो वरुण नो मुञ्च यद् आपो अघ्निया वरुणेति शपामहे ततो वरुण नो मुञ्च ॥

samudraṃ gaccha svāhā'ntarikṣaṃ gaccha svāhā devam̐ savitāraṃ gaccha svāhā'horātre gaccha svāhā mitrāvaruṇau gaccha svāhā somaṃ gaccha svāhā yajñaṃ gaccha svāhā chandām̐si gaccha svāhā dyāvāpṛthivī gaccha svāhā nabho divyaṃ gaccha svāhā'gniṃ vaiśvānaraṃ gaccha svāhā | adbhyas tvauṣadhībhyo mano me hārdi yaccha tanūṃ tvacam putraṃ naptāram aśīya śug asi(1) tam abhi śoca yo 'smān dveṣṭi yaṃ ca vayaṃ dviṣmo dhāmnodhāmno rājann ito varuṇa no muñca yad āpo aghniyā varuṇeti śapāmahe tato varuṇa no muñca ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हविष्मतीर् इमा आपो हविष्मान् देवो अध्वरो हविष्माꣳ आ विवासति हविष्माꣳ अस्तु सूर्यः ॥ अग्नेर् वो ऽपन्नगृहस्य सदसि सादयामि सुम्नाय सुम्निमीः सुम्ने मा धत्त । इन्द्राग्नियोर् भागधेयीः स्थ मित्रावरुणयोर् भागधेयीः स्थ विश्वेषां देवानां भागधेयीः स्थ यज्ञे जागृत ॥

haviṣmatīr imā āpo haviṣmān devo adhvaro haviṣmām̐ ā vivāsati haviṣmām̐ astu sūryaḥ || agner vo 'pannagṛhasya sadasi sādayāmi sumnāya sumnimīḥ sumne mā dhatta | indrāgniyor bhāgadheyīḥ stha mitrāvaruṇayor bhāgadheyīḥ stha viśveṣāṃ devānāṃ bhāgadheyīḥ stha yajñe jāgṛta ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हृदे त्वा मनसे त्वा दिवे त्वा सूर्याय त्वा । ऊर्ध्वम् इमम् अध्वरं कृधि दिवि देवेषु होत्रा यच्छ सोम राजन्न् एह्य् अव रोह मा भेर् मा सं विक्थाः । मा त्वा हिꣳसिषम् प्रजास् त्वम् उपावरोह प्रजास् त्वाम् उपावरोहन्तु शृणोत्व् अग्निः समिधा हवम् मे शृण्वन्त्व् आपो धिषणाश् च देवीः । शृणोत ग्रावाणो विदुषो नु (१) यज्ञꣳ शृणोतु देवः सविता हवम् मे ॥ देवीर् आपो अपां नपाद् य ऊर्मिर् हविष्य इन्द्रियावान् मदिन्तमस् तं देवेभ्यो देवत्रा धत्त शुक्रꣳ शुक्रपेभ्यो येषाम् भाग स्थ स्वाहा कार्षिर् अस्य् अपापाम् मृध्रम् । समुद्रस्य वोक्षित्या उन् नये यम् अग्ने पृत्सु मर्त्यम् आवो वाजेषु यं जुनाः । स यन्ता शश्वतीर् इषः ॥

hṛde tvā manase tvā dive tvā sūryāya tvā | ūrdhvam imam adhvaraṃ kṛdhi divi deveṣu hotrā yaccha soma rājann ehy ava roha mā bher mā saṃ vikthāḥ | mā tvā him̐siṣam prajās tvam upāvaroha prajās tvām upāvarohantu śṛṇotv agniḥ samidhā havam me śṛṇvantv āpo dhiṣaṇāś ca devīḥ | śṛṇota grāvāṇo viduṣo nu (1) yajñam̐ śṛṇotu devaḥ savitā havam me || devīr āpo apāṃ napād ya ūrmir haviṣya indriyāvān madintamas taṃ devebhyo devatrā dhatta śukram̐ śukrapebhyo yeṣām bhāga stha svāhā kārṣir asy apāpām mṛdhram | samudrasya vokṣityā un naye yam agne pṛtsu martyam āvo vājeṣu yaṃ junāḥ | sa yantā śaśvatīr iṣaḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वम् अग्ने रुद्रो असुरो महो दिवस् त्वꣳ मारुतम् पृक्ष ईशिषे । त्वं वातैर् अरुणैर् यासि शंगयस् त्वम् पूषा विधतः पासि नु त्मना ॥ आ वो राजानम् अध्वरस्य रुद्रꣳ होतारꣳ सत्ययजꣳ रोदस्योः । अग्निम् पुरा तनयित्नोर् अचित्ताद् धिरण्यरूपम् अवसे कृणुध्वम् ॥ अग्निर् होता नि षसादा यजीयान् उपस्थे मातुः सुरभाव् उ लोके । युवा कविः पुरुनिष्ठः ऋतावा धर्ता कृष्टीनाम् उत मध्य इद्धः ॥ साध्वीम् अकर् देववीतिं नो अद्य यज्ञस्य जिह्वाम् अविदाम गुह्याम् । स आयुर् आगात् सुरभिर् वसानो भद्राम् अकर् देवहूतिं नो अद्य ॥ अक्रन्दद् अग्नि स्तनयन्न् इव द्यौः क्षामा रेरिहद् वीरुधः समञ्जन् । सद्यो जज्ञानो वि हीम् इद्धो अख्यद् आ रोदसी भानुना भात्य् अन्तः ॥ त्वे वसूनि पुर्वणीक ॥ होतर् दोषा वस्तोर् एरिरे यज्ञियासः । क्षामेव विश्वा भुवनानि यस्मिन्त् सꣳ सौभगानि दधिरे पावके ॥ तुभ्यं ता अङ्गिरस्तम विश्वाः सुक्षितयः पृथक् । अग्ने कामाय येमिरे ॥ अश्याम तं कामम् अग्ने तवोत्य् अश्याम रयिꣳ रयिवः सुवीरम् । अश्याम वाजम् अभि वाजयन्तो ऽश्याम द्युम्नम् अजराजरं ते ॥ श्रेष्ठं यविष्ठ भारताग्ने द्युमन्तम् आ भर वसो पुरुस्पृहꣳ रयिम् ॥ स श्वितानस् तन्यतू रोचनस्था अजरेभिर् नानदद्भिर् यविष्ठः । यः पावकः पुरुतमः पुरूणि पृथून्य् अग्निर् अनुयाति भर्वन् ॥ आयुष् टे विश्वतो दधद् अयम् अग्निर् वरेण्यः । पुनस् ते प्राण आयति परा यक्ष्मꣳ सुवामि ते ॥ आयुर्दा अग्ने हविषो जुषाणो घृतप्रतीको घृतयोनिर् एधि । घृतम् पीत्वा मधु चारु गव्यम् पितेव पुत्रम् अभि ॥ रक्षताद् इमम् ॥ तस्मै ते प्रतिहर्यते जातवेदो विचर्षणे । अग्ने जनामि सुष्टुतिम् ॥ दिवस् परि प्रथमं जज्ञे अग्निर् अस्मद् द्वितीयम् परि जातवेदाः । तृतीयम् अप्सु नृमणा अजस्रम् इन्धान एनं जरते स्वाधीः ॥ शुचिः पावक वन्द्यो ऽग्ने बृहद् वि रोचसे । त्वम् घृतेभिराहुतः ॥ दृशानो रुक्म उर्व्या व्यद्यौद् दुर्मर्षम् आयुः श्रिये रुचानः । अग्निर् अमृतो अभवद् वयोभिः ॥ यद् एनं द्यौर् अजनयत् सुरेताः ॥ आ यद् इषे नृपतिं तेज आनट् छुचि रेतो निषिक्तं द्यौर् अभीके । अग्निः शर्धम् अनवद्यं युवानꣳ स्वाधियं जनयत् सूदयच् च ॥ स तेजीयसा मनसा त्वोत उत शिक्ष स्वपत्यस्य शिक्षोः । अग्ने रायो नृतमस्य प्रभूतौ भूयाम ते सुष्टुतयश् च वस्वः ॥ अग्ने सहन्तम् आ भर द्युम्नस्य प्रासहा रयिम् । विश्वा यः चर्षणीर् अभ्य् आसा वाजेषु सासहत् ॥ तम् अग्ने पृतनासहꣳ रयिꣳ सहस्व आ भर । त्वꣳ हि सत्यो अद्भुतो दाता वाजस्य गोमतः ॥ उक्षान्नाय वशान्नाय सोमपृष्ठाय वेधसे । स्तोमैर् विधेमाग्नये ॥ वद्मा हि सूनो अस्य् अद्मसद्वा चक्रे अग्निर् जनुषाज्मान्नम् । स त्वं न ऊर्जसन ऊर्जं धा राजेव जेर् अवृके क्षेष्य् अन्तः ॥ अग्न आयूꣳषि पवस आ सुवोर्जम् इषं च नः । आरे बाधस्व दुच्छुनाम् ॥ अग्ने पवस्व स्वपा अस्मे वर्चः सुवीर्यम् । दधत् पोषꣳ रयिम् मयि ॥ अग्ने पावक रोचिषा मन्द्रया देव जिह्वया । आ देवान् वक्षि यक्षि च ॥ स नः पावक दीदिवो ऽग्ने देवाꣳ इहा वह । उप यज्ञꣳ हविश् च नः ॥ अग्निः शुचिव्रततमः शुचिर् विप्रः शुचिः कविः । शुची रोचत आहुतः ॥ उद् अग्ने शुचयस् तव शुक्रा भ्राजन्त ईरते । तव ज्योतीꣳष्य् अर्चयः ॥

tvam agne rudro asuro maho divas tvam̐ mārutam pṛkṣa īśiṣe | tvaṃ vātair aruṇair yāsi śaṃgayas tvam pūṣā vidhataḥ pāsi nu tmanā || ā vo rājānam adhvarasya rudram̐ hotāram̐ satyayajam̐ rodasyoḥ | agnim purā tanayitnor acittād dhiraṇyarūpam avase kṛṇudhvam || agnir hotā ni ṣasādā yajīyān upasthe mātuḥ surabhāv u loke | yuvā kaviḥ puruniṣṭhaḥ ṛtāvā dhartā kṛṣṭīnām uta madhya iddhaḥ || sādhvīm akar devavītiṃ no adya yajñasya jihvām avidāma guhyām | sa āyur āgāt surabhir vasāno bhadrām akar devahūtiṃ no adya || akrandad agni stanayann iva dyauḥ kṣāmā rerihad vīrudhaḥ samañjan | sadyo jajñāno vi hīm iddho akhyad ā rodasī bhānunā bhāty antaḥ || tve vasūni purvaṇīka || hotar doṣā vastor erire yajñiyāsaḥ | kṣāmeva viśvā bhuvanāni yasmint sam̐ saubhagāni dadhire pāvake || tubhyaṃ tā aṅgirastama viśvāḥ sukṣitayaḥ pṛthak | agne kāmāya yemire || aśyāma taṃ kāmam agne tavoty aśyāma rayim̐ rayivaḥ suvīram | aśyāma vājam abhi vājayanto 'śyāma dyumnam ajarājaraṃ te || śreṣṭhaṃ yaviṣṭha bhāratāgne dyumantam ā bhara vaso puruspṛham̐ rayim || sa śvitānas tanyatū rocanasthā ajarebhir nānadadbhir yaviṣṭhaḥ | yaḥ pāvakaḥ purutamaḥ purūṇi pṛthūny agnir anuyāti bharvan || āyuṣ ṭe viśvato dadhad ayam agnir vareṇyaḥ | punas te prāṇa āyati parā yakṣmam̐ suvāmi te || āyurdā agne haviṣo juṣāṇo ghṛtapratīko ghṛtayonir edhi | ghṛtam pītvā madhu cāru gavyam piteva putram abhi || rakṣatād imam || tasmai te pratiharyate jātavedo vicarṣaṇe | agne janāmi suṣṭutim || divas pari prathamaṃ jajñe agnir asmad dvitīyam pari jātavedāḥ | tṛtīyam apsu nṛmaṇā ajasram indhāna enaṃ jarate svādhīḥ || śuciḥ pāvaka vandyo 'gne bṛhad vi rocase | tvam ghṛtebhirāhutaḥ || dṛśāno rukma urvyā vyadyaud durmarṣam āyuḥ śriye rucānaḥ | agnir amṛto abhavad vayobhiḥ || yad enaṃ dyaur ajanayat suretāḥ || ā yad iṣe nṛpatiṃ teja ānaṭ chuci reto niṣiktaṃ dyaur abhīke | agniḥ śardham anavadyaṃ yuvānam̐ svādhiyaṃ janayat sūdayac ca || sa tejīyasā manasā tvota uta śikṣa svapatyasya śikṣoḥ | agne rāyo nṛtamasya prabhūtau bhūyāma te suṣṭutayaś ca vasvaḥ || agne sahantam ā bhara dyumnasya prāsahā rayim | viśvā yaḥ carṣaṇīr abhy āsā vājeṣu sāsahat || tam agne pṛtanāsaham̐ rayim̐ sahasva ā bhara | tvam̐ hi satyo adbhuto dātā vājasya gomataḥ || ukṣānnāya vaśānnāya somapṛṣṭhāya vedhase | stomair vidhemāgnaye || vadmā hi sūno asy admasadvā cakre agnir januṣājmānnam | sa tvaṃ na ūrjasana ūrjaṃ dhā rājeva jer avṛke kṣeṣy antaḥ || agna āyūm̐ṣi pavasa ā suvorjam iṣaṃ ca naḥ | āre bādhasva ducchunām || agne pavasva svapā asme varcaḥ suvīryam | dadhat poṣam̐ rayim mayi || agne pāvaka rociṣā mandrayā deva jihvayā | ā devān vakṣi yakṣi ca || sa naḥ pāvaka dīdivo 'gne devām̐ ihā vaha | upa yajñam̐ haviś ca naḥ || agniḥ śucivratatamaḥ śucir vipraḥ śuciḥ kaviḥ | śucī rocata āhutaḥ || ud agne śucayas tava śukrā bhrājanta īrate | tava jyotīm̐ṣy arcayaḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाचस् पतये पवस्व वाजिन् वृषा वृष्णो अꣳशुभ्यां गभस्तिपूतो देवो देवानाम् पवित्रम् असि येषां भागो ऽसि तेभ्यस् त्वा स्वांकृतो ऽसि मधुमतीर् न इषस् कृधि विश्वेभ्यस् त्वेन्द्रियेभ्यो दिव्येभ्यः पार्थिवेभ्यः । मनस् त्वाऽष्टु । उर्व् अन्तरिक्षम् अन्व् इहि स्वाहा त्वा सुभवः सूर्याय देवेभ्यस् त्वा मरीचिपेभ्यः । एष ते योनिः प्राणाय त्वा ॥

vācas pataye pavasva vājin vṛṣā vṛṣṇo am̐śubhyāṃ gabhastipūto devo devānām pavitram asi yeṣāṃ bhāgo 'si tebhyas tvā svāṃkṛto 'si madhumatīr na iṣas kṛdhi viśvebhyas tvendriyebhyo divyebhyaḥ pārthivebhyaḥ | manas tvā'ṣṭu | urv antarikṣam anv ihi svāhā tvā subhavaḥ sūryāya devebhyas tvā marīcipebhyaḥ | eṣa te yoniḥ prāṇāya tvā ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपयामगृहीतो ऽसि । अन्तर् यच्छ मघवन् पाहि सोमम् उरुष्य रायः सम् इषो यजस्वान्तस् ते दधामि द्यावापृथिवी अन्तर् उर्वन्तरिक्षꣳ सजोषा देवैर् अवरैः परैश् चान्तर्यामे मघवन् मादयस्व स्वांकृतो ऽसि मधुमतीर् न इषस् कृधि विश्वेभ्यस् त्वेन्द्रियेभ्यो दिव्येभ्यः {W दिव्येभ्याः} {ASS दिव्येभ्यः} {BI दिव्येभ्यः} {GOLS दिव्येभ्यः} पार्थिवेभ्यः । मनस् त्वाष्टु । उर्व् अन्तरिक्षम् अन्व् इहि स्वाहा त्वा सुभवः सूर्याय देवेभ्यस् त्वा मरीचिपेभ्यः । एष ते योनिर् अपानाय त्वा ॥

upayāmagṛhīto 'si | antar yaccha maghavan pāhi somam uruṣya rāyaḥ sam iṣo yajasvāntas te dadhāmi dyāvāpṛthivī antar urvantarikṣam̐ sajoṣā devair avaraiḥ paraiś cāntaryāme maghavan mādayasva svāṃkṛto 'si madhumatīr na iṣas kṛdhi viśvebhyas tvendriyebhyo divyebhyaḥ {W divyebhyāḥ} {ASS divyebhyaḥ} {BI divyebhyaḥ} {GOLS divyebhyaḥ} pārthivebhyaḥ | manas tvāṣṭu | urv antarikṣam anv ihi svāhā tvā subhavaḥ sūryāya devebhyas tvā marīcipebhyaḥ | eṣa te yonir apānāya tvā ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आ वायो भूष शुचिपा उप नः सहस्रं ते नियुतो विश्ववार । उपो ते अन्धो मद्यम् अयामि यस्य देव दधिषे पूर्वपेयम् ॥ उपयामगृहीतो ऽसि वायवे त्वा । इन्द्रवायू इमे सुताः । उप प्रयोभिर् आ गतम् इन्दवो वाम् उशन्ति हि । उपयामगृहीतो ऽसीन्द्रवायुभ्यां त्वैष ते योनिः सजोषाभ्यां त्वा ॥

ā vāyo bhūṣa śucipā upa naḥ sahasraṃ te niyuto viśvavāra | upo te andho madyam ayāmi yasya deva dadhiṣe pūrvapeyam || upayāmagṛhīto 'si vāyave tvā | indravāyū ime sutāḥ | upa prayobhir ā gatam indavo vām uśanti hi | upayāmagṛhīto 'sīndravāyubhyāṃ tvaiṣa te yoniḥ sajoṣābhyāṃ tvā ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयं वां मित्रावरुणा सुतः सोम ऋतावृधा । ममेद् इह श्रुतꣳ हवम् ॥ उपयामगृहीतो ऽसि मित्रावरुणाभ्यां त्वैष ते योनिर् ऋतायुभ्यां त्वा ॥

ayaṃ vāṃ mitrāvaruṇā sutaḥ soma ṛtāvṛdhā | mamed iha śrutam̐ havam || upayāmagṛhīto 'si mitrāvaruṇābhyāṃ tvaiṣa te yonir ṛtāyubhyāṃ tvā ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

या वां कशा मधुमत्य् अश्विना सूनृतावती । तया यज्ञम् मिमिक्षतम् ॥ उपयामगृहीतो ऽस्य् अश्विभ्यां त्वैष ते योनिर् माध्वीभ्यां त्वा ॥

yā vāṃ kaśā madhumaty aśvinā sūnṛtāvatī | tayā yajñam mimikṣatam || upayāmagṛhīto 'sy aśvibhyāṃ tvaiṣa te yonir mādhvībhyāṃ tvā ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रातर्युजौ वि मुच्येथाम् अश्विनाव् एह गच्छतम् । अस्य सोमस्य पीतये ॥ उपयामगृहीतो ऽस्य् अश्विभ्यां त्वैष ते योनिर् अश्विभ्यां त्वा ॥

prātaryujau vi mucyethām aśvināv eha gacchatam | asya somasya pītaye || upayāmagṛhīto 'sy aśvibhyāṃ tvaiṣa te yonir aśvibhyāṃ tvā ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयं वेनश् चोदयत् पृश्निगर्भा ज्योतिर्जरायू रजसो विमाने । इमम् अपाꣳ संगमे सूर्यस्य शिशुं न विप्रा मतिभी रिहन्ति ॥ उपयामगृहीतो ऽसि शण्डाय त्वैष ते योनिर् वीरताम् पाहि ॥

ayaṃ venaś codayat pṛśnigarbhā jyotirjarāyū rajaso vimāne | imam apām̐ saṃgame sūryasya śiśuṃ na viprā matibhī rihanti || upayāmagṛhīto 'si śaṇḍāya tvaiṣa te yonir vīratām pāhi ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तम् प्रत्नथा पूर्वथा विश्वथेमथा ज्येष्ठतातिम् बर्हिषदꣳ सुवर्विदम् । प्रतीचीनं वृजनं दोहसे गिराऽऽशुं जयन्तम् अनु यासु वर्धसे ॥ उपयामगृहीतो ऽसि मर्काय त्वैष ते योनिः प्रजाः पाहि ॥

tam pratnathā pūrvathā viśvathemathā jyeṣṭhatātim barhiṣadam̐ suvarvidam | pratīcīnaṃ vṛjanaṃ dohase girā''śuṃ jayantam anu yāsu vardhase || upayāmagṛhīto 'si markāya tvaiṣa te yoniḥ prajāḥ pāhi ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये देवा दिव्य् एकादश स्थ पृथिव्याम् अध्य् एकादश स्थाप्सुषदो महिनैकादश स्थ ते देवा यज्ञम् इमं जुषध्वम् । उपयामगृहीतो ऽस्य् आग्रयणो ऽसि स्वाग्रयणो जिन्व यज्ञं जिन्व यज्ञपतिम् अभि सवना पाहि विष्णुस् त्वाम् पातु विशम् त्वम् पाहीन्द्रियेणैष ते योनिर् विश्वेभ्यस् त्वा देवेभ्यः ॥

ye devā divy ekādaśa stha pṛthivyām adhy ekādaśa sthāpsuṣado mahinaikādaśa stha te devā yajñam imaṃ juṣadhvam | upayāmagṛhīto 'sy āgrayaṇo 'si svāgrayaṇo jinva yajñaṃ jinva yajñapatim abhi savanā pāhi viṣṇus tvām pātu viśam tvam pāhīndriyeṇaiṣa te yonir viśvebhyas tvā devebhyaḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिꣳशत् त्रयश् च गणिनो रुजन्तो दिवꣳ रुद्राः पृथिवीं च सचन्ते । एकादशासो अप्सुषदः सुतꣳ सोमं जुषन्ताꣳ सवनाय विश्वे ॥ उपयामगृहीतो ऽस्य् आग्रयणो ऽसि स्वाग्रयणो जिन्व यज्ञं जिन्व यज्ञपतिम् अभि सवना पाहि विष्णुस् त्वाम् पातु विशं त्वं पाहीन्द्रियेणैष ते योनिर् विश्वेभ्यस् त्वा देवेभ्यः ॥

trim̐śat trayaś ca gaṇino rujanto divam̐ rudrāḥ pṛthivīṃ ca sacante | ekādaśāso apsuṣadaḥ sutam̐ somaṃ juṣantām̐ savanāya viśve || upayāmagṛhīto 'sy āgrayaṇo 'si svāgrayaṇo jinva yajñaṃ jinva yajñapatim abhi savanā pāhi viṣṇus tvām pātu viśaṃ tvaṃ pāhīndriyeṇaiṣa te yonir viśvebhyas tvā devebhyaḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपयामगृहीतो ऽसीन्द्राय त्वा बृहद्वते वयस्वत उक्थायुवे यत् त इन्द्र बृहद् वयस् तस्मै त्वा विष्णवे त्वैष ते योनिर् इन्द्राय त्वोक्थायुवे ॥ 1.4.13अनुवाक 13 ध्रुवग्रहः मूर्धानं दिवो अरतिम् पृथिव्या वैश्वानरम् ऋताय जातम् अग्निम् । कविꣳ सम्राजम् अतिथिं जनानाम् आसन्न् आ पात्रं जनयन्त देवाः ॥ उपयामगृहीतो ऽस्य् अग्नये त्वा वैश्वानराय ध्रुवो ऽसि ध्रुवक्षितिर् ध्रुवाणां ध्रुवतमो ऽच्युतानाम् अच्युतक्षित्तम एष ते योनिर् अग्नये त्वा वैश्वानराय ॥

upayāmagṛhīto 'sīndrāya tvā bṛhadvate vayasvata ukthāyuve yat ta indra bṛhad vayas tasmai tvā viṣṇave tvaiṣa te yonir indrāya tvokthāyuve || 1.4.13anuvāka 13 dhruvagrahaḥ mūrdhānaṃ divo aratim pṛthivyā vaiśvānaram ṛtāya jātam agnim | kavim̐ samrājam atithiṃ janānām āsann ā pātraṃ janayanta devāḥ || upayāmagṛhīto 'sy agnaye tvā vaiśvānarāya dhruvo 'si dhruvakṣitir dhruvāṇāṃ dhruvatamo 'cyutānām acyutakṣittama eṣa te yonir agnaye tvā vaiśvānarāya ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मधुश् च माधवश् च शुक्रश् च शुचिश् च नभश् च नभस्यश् चेषश् चोर्जश् च सहश् च सहस्यश् च तपश् च तपस्यश् च । उपयामगृहीतो ऽसि सꣳसर्पो ऽसि । अꣳहस्पत्याय त्वा ॥

madhuś ca mādhavaś ca śukraś ca śuciś ca nabhaś ca nabhasyaś ceṣaś corjaś ca sahaś ca sahasyaś ca tapaś ca tapasyaś ca | upayāmagṛhīto 'si sam̐sarpo 'si | am̐haspatyāya tvā ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इन्द्राग्नी आ गतꣳ सुतं गीर्भिर् नभो वरेण्यम् अस्य पातं धियेषिता ॥ उपयामगृहीतो ऽसीन्द्राग्निभ्यां त्वैष ते योनिर् इन्द्राग्निभ्यां त्वा ॥

indrāgnī ā gatam̐ sutaṃ gīrbhir nabho vareṇyam asya pātaṃ dhiyeṣitā || upayāmagṛhīto 'sīndrāgnibhyāṃ tvaiṣa te yonir indrāgnibhyāṃ tvā ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ओमासश् चर्षणीधृतो विश्वे देवास आ गत । दाश्वाꣳसो दाशुषः सुतम् ॥ उपयामगृहीतो ऽसि विश्वेभ्यस् त्वा देवेभ्य एष ते योनिर् विश्वेभ्यस् त्वा देवेभ्यः ॥

omāsaś carṣaṇīdhṛto viśve devāsa ā gata | dāśvām̐so dāśuṣaḥ sutam || upayāmagṛhīto 'si viśvebhyas tvā devebhya eṣa te yonir viśvebhyas tvā devebhyaḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मरुत्वन्तं वृषभं वावृधानम् अकवारिं दिव्यꣳ शासम् इन्द्रम् । विश्वासाहम् अवसे नूतनायो ऽग्रꣳ सहोदाम् इह तꣳ हुवेम ॥ उपयामगृहीतो ऽसीन्द्राय त्वा मरुत्वत एष ते योनिर् इन्द्राय त्वा मरुत्वते ॥

marutvantaṃ vṛṣabhaṃ vāvṛdhānam akavāriṃ divyam̐ śāsam indram | viśvāsāham avase nūtanāyo 'gram̐ sahodām iha tam̐ huvema || upayāmagṛhīto 'sīndrāya tvā marutvata eṣa te yonir indrāya tvā marutvate ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इन्द्र मरुत्व इह पाहि सोमं यथा शार्याते अपिबः सुतस्य । तव प्रणीती तव शूर शर्मन्न् आ विवासन्ति कवयः सुयज्ञाः ॥ उपयामगृहीतो ऽसीन्द्राय त्वा मरुत्वत एष ते योनिर् इन्द्राय त्वा मरुत्वते ॥

indra marutva iha pāhi somaṃ yathā śāryāte apibaḥ sutasya | tava praṇītī tava śūra śarmann ā vivāsanti kavayaḥ suyajñāḥ || upayāmagṛhīto 'sīndrāya tvā marutvata eṣa te yonir indrāya tvā marutvate ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मरुत्वाꣳ इन्द्र वृषभो रणाय पिबा सोमम् अनुष्वधम् मदाय । आ सिञ्चस्व जठरे मध्व ऊर्मिं त्वꣳ राजासि प्रदिवः सुतानाम् ॥ उपयामगृहीतो ऽसीन्द्राय त्वा मरुत्वत एष ते योनिर् इन्द्राय त्वा मरुत्वते ॥

marutvām̐ indra vṛṣabho raṇāya pibā somam anuṣvadham madāya | ā siñcasva jaṭhare madhva ūrmiṃ tvam̐ rājāsi pradivaḥ sutānām || upayāmagṛhīto 'sīndrāya tvā marutvata eṣa te yonir indrāya tvā marutvate ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महाꣳ इन्द्रो य ओजसा पर्जन्यो वृष्टिमाꣳ इव । स्तोमैर् वत्सस्य वावृधे ॥ उपयामगृहीतो ऽसि महेन्द्राय त्वैष ते योनिर् महेन्द्राय त्वा ॥ 1.4.21अनुवाक 21 माहेन्द्रग्रहः महाꣳ इन्द्रो नृवद् आ चर्षणिप्रा उत द्विबर्हा अमिनः सहोभिः । अस्मद्रियग् वावृधे वीर्यायो उरुः पृथुः सुकृतः कर्तृभिर् भूत् ॥ उपयाम गृहीतो ऽसि महेन्द्राय त्वैष ते योनिर् महेन्द्राय त्वा ॥

mahām̐ indro ya ojasā parjanyo vṛṣṭimām̐ iva | stomair vatsasya vāvṛdhe || upayāmagṛhīto 'si mahendrāya tvaiṣa te yonir mahendrāya tvā || 1.4.21anuvāka 21 māhendragrahaḥ mahām̐ indro nṛvad ā carṣaṇiprā uta dvibarhā aminaḥ sahobhiḥ | asmadriyag vāvṛdhe vīryāyo uruḥ pṛthuḥ sukṛtaḥ kartṛbhir bhūt || upayāma gṛhīto 'si mahendrāya tvaiṣa te yonir mahendrāya tvā ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कदा चन स्तरीर् असि नेन्द्र सश्चसि दाशुषे । उपोपेन् नु मघवन् भूय इन् नु ते दानं देवस्य पृच्यते ॥ उपयामगृहीतो ऽस्य् आदित्येभ्यस् त्वा कदा चन प्र युच्छस्य् उभे नि पासि जन्मनी । तुरीयादित्य सवनं त इन्द्रियम् आ तस्थाव् अमृतं दिवि ॥ यज्ञो देवानाम् प्रत्य् एति सुम्नं आदित्यासो भवता मृडयन्तः । आ वो ऽर्वाची सुमतिर् ववृत्याद् अꣳहोश् चिद् या वरिवोवित्तराऽसत् ॥ विवस्व आदित्यैष ते सोमपीथस् तेन मन्दस्व तेन तृप्य तृप्यास्म ते वयं तर्पयितारो या दिव्या वृष्टिस् तया त्वा श्रीणामि ॥

kadā cana starīr asi nendra saścasi dāśuṣe | upopen nu maghavan bhūya in nu te dānaṃ devasya pṛcyate || upayāmagṛhīto 'sy ādityebhyas tvā kadā cana pra yucchasy ubhe ni pāsi janmanī | turīyāditya savanaṃ ta indriyam ā tasthāv amṛtaṃ divi || yajño devānām praty eti sumnaṃ ādityāso bhavatā mṛḍayantaḥ | ā vo 'rvācī sumatir vavṛtyād am̐hoś cid yā varivovittarā'sat || vivasva ādityaiṣa te somapīthas tena mandasva tena tṛpya tṛpyāsma te vayaṃ tarpayitāro yā divyā vṛṣṭis tayā tvā śrīṇāmi ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वामम् अद्य सवितर् वामम् उ श्वो दिवेदिवे वामम् अस्मभ्यꣳ सावीः । वामस्य हि क्षयस्य देव भूरेर् अया धिया वामभाजः स्याम ॥ उपयामगृहीतो ऽसि देवाय त्वा सवित्रे ॥

vāmam adya savitar vāmam u śvo divedive vāmam asmabhyam̐ sāvīḥ | vāmasya hi kṣayasya deva bhūrer ayā dhiyā vāmabhājaḥ syāma || upayāmagṛhīto 'si devāya tvā savitre ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अदब्धेभिः सवितः पायुभिष् ट्वꣳ शिवेभिर् अद्य परि पाहि नो गयम् । हिरण्यजिह्वः सुविताय नव्यसे रक्षा माकिर् नो अघशꣳस ईशत ॥ उपयामगृहीतो ऽसि देवाय त्वा सवित्रे ॥

adabdhebhiḥ savitaḥ pāyubhiṣ ṭvam̐ śivebhir adya pari pāhi no gayam | hiraṇyajihvaḥ suvitāya navyase rakṣā mākir no aghaśam̐sa īśata || upayāmagṛhīto 'si devāya tvā savitre ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हिरण्यपाणिमूतये सवितारम् उप ह्वये । स चेत्ता देवता पदम् ॥ उपयामगृहीतो ऽसि देवाय त्वा सवित्रे ॥

hiraṇyapāṇimūtaye savitāram upa hvaye | sa cettā devatā padam || upayāmagṛhīto 'si devāya tvā savitre ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुशर्माऽसि सुप्रतिष्ठानो । बृहद् उक्षे नमः। एष ते योनिर् विश्वेभ्यस् त्वा देवेभ्यः ॥ 1.4.27अनुवाक 27 पात्नीवतग्रहः बृहस्पतिसुतस्य त इन्दो इन्द्रियावतः पत्नीवन्तं ग्रहं गृह्णामि । अग्ना३इ पत्नीवा३ः सजूर् देवेन त्वष्ट्रा सोमम् पिब स्वाहा ॥

suśarmā'si supratiṣṭhāno | bṛhad ukṣe namaḥ| eṣa te yonir viśvebhyas tvā devebhyaḥ || 1.4.27anuvāka 27 pātnīvatagrahaḥ bṛhaspatisutasya ta indo indriyāvataḥ patnīvantaṃ grahaṃ gṛhṇāmi | agnā3i patnīvā3ḥ sajūr devena tvaṣṭrā somam piba svāhā ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हरिर् असि हारियोजनो हर्योः स्थाता वज्रस्य भर्ता पृश्नेः प्रेता तस्य ते देव सोमेष्टयजुष स्तुतस्तोमस्य शस्तोक्थस्य हरिवन्तं ग्रहं गृह्णामि हरीः स्थ हर्योर् धानाः सहसोमाः । इन्द्राय स्वाहा ॥

harir asi hāriyojano haryoḥ sthātā vajrasya bhartā pṛśneḥ pretā tasya te deva someṣṭayajuṣa stutastomasya śastokthasya harivantaṃ grahaṃ gṛhṇāmi harīḥ stha haryor dhānāḥ sahasomāḥ | indrāya svāhā ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्न आयूꣳषि पवस आ सुवोर्जम् इषं च नः । आरे बाधस्व दुच्छुनाम् उपयामगृहीतो ऽस्य् अग्नये त्वा तेजस्वत एष ते योनिर् अग्नये त्वा तेजस्वते ॥

agna āyūm̐ṣi pavasa ā suvorjam iṣaṃ ca naḥ | āre bādhasva ducchunām upayāmagṛhīto 'sy agnaye tvā tejasvata eṣa te yonir agnaye tvā tejasvate ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्तिष्ठन्न् ओजसा सह पीत्वा शिप्रे अवेपयः । सोमम् इन्द्र चमू सुतम् ॥ उपयामगृहीतो ऽसीन्द्राय त्वौजस्वत एष ते योनिर् इन्द्राय त्वौजस्वते ॥

uttiṣṭhann ojasā saha pītvā śipre avepayaḥ | somam indra camū sutam || upayāmagṛhīto 'sīndrāya tvaujasvata eṣa te yonir indrāya tvaujasvate ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तरणिर् विश्वदर्शतो ज्योतिष्कृद् असि सूर्य । विश्वम् आ भासि रोचनम् ॥ उपयामगृहीतो ऽसि सूर्याय त्वा भ्राजस्वत एष ते योनिः सूर्याय त्वा भ्राजस्वते ॥

taraṇir viśvadarśato jyotiṣkṛd asi sūrya | viśvam ā bhāsi rocanam || upayāmagṛhīto 'si sūryāya tvā bhrājasvata eṣa te yoniḥ sūryāya tvā bhrājasvate ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आ प्यायस्व मदिन्तम सोम विश्वाभिर् ऊतिभिः । भवा नः सप्रथस्तमः ॥

ā pyāyasva madintama soma viśvābhir ūtibhiḥ | bhavā naḥ saprathastamaḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ईयुष् ट ये पूर्वतराम् अपश्यन् व्युछन्तीम् उषसम् मर्त्यासः । अस्माभिर् ऊ नु प्रतिचक्ष्याभूद् ओ ते यन्ति ये अपरीषु पश्यान् ॥

īyuṣ ṭa ye pūrvatarām apaśyan vyuchantīm uṣasam martyāsaḥ | asmābhir ū nu praticakṣyābhūd o te yanti ye aparīṣu paśyān ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्योतिष्मतीं त्वा सादयामि ज्योतिष्कृतं त्वा सादयामि ज्योतिर्विदं त्वा सादयामि भास्वतीं त्वा सादयामि ज्वलन्तीं त्वा सादयामि मल्मलाभवन्तीं त्वा सादयामि दीप्यमानां त्वा सादयामि रोचमानां त्वा सादयामि अजस्रां त्वा सादयामि बृहज्ज्योतिषं त्वा सादयामि बोधयन्तीं त्वा सादयामि जाग्रतीं त्वा सादयामि ॥

jyotiṣmatīṃ tvā sādayāmi jyotiṣkṛtaṃ tvā sādayāmi jyotirvidaṃ tvā sādayāmi bhāsvatīṃ tvā sādayāmi jvalantīṃ tvā sādayāmi malmalābhavantīṃ tvā sādayāmi dīpyamānāṃ tvā sādayāmi rocamānāṃ tvā sādayāmi ajasrāṃ tvā sādayāmi bṛhajjyotiṣaṃ tvā sādayāmi bodhayantīṃ tvā sādayāmi jāgratīṃ tvā sādayāmi ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रयासाय स्वाहायासाय स्वाहा वियासाय स्वाहा संयासाय स्वाहोद्यासाय स्वाहाऽवयासाय स्वाहा शुचे स्वाहा शोकाय स्वाहा तप्यत्वै स्वाहा तपते स्वाहा ब्रह्महत्यायै स्वाहा सर्वस्मै स्वाहा ॥

prayāsāya svāhāyāsāya svāhā viyāsāya svāhā saṃyāsāya svāhodyāsāya svāhā'vayāsāya svāhā śuce svāhā śokāya svāhā tapyatvai svāhā tapate svāhā brahmahatyāyai svāhā sarvasmai svāhā ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्तꣳ संतानेन भवं यक्ना रुद्रं तनिम्ना पशुपतिꣳ स्थूलहृदयेनाग्निꣳ हृदयेन रुद्रं लोहितेन शर्वम् मतस्नाभ्याम् महादेवम् अन्तःपार्श्वेनौषिष्ठहनꣳ शिङ्गीनिकोश्याभ्याम् ॥

cittam̐ saṃtānena bhavaṃ yaknā rudraṃ tanimnā paśupatim̐ sthūlahṛdayenāgnim̐ hṛdayena rudraṃ lohitena śarvam matasnābhyām mahādevam antaḥpārśvenauṣiṣṭhahanam̐ śiṅgīnikośyābhyām ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आ तिष्ठ वृत्रहन् रथं युक्ता ते ब्रह्मणा हरी । अर्वाचीनꣳ सु ते मनो ग्रावा कृणोतु वग्नुना ॥ उपयामगृथीतो ऽसीन्द्राय त्वा षोडशिन एष ते योनिर् इन्द्राय त्वा षोडशिने ॥

ā tiṣṭha vṛtrahan rathaṃ yuktā te brahmaṇā harī | arvācīnam̐ su te mano grāvā kṛṇotu vagnunā || upayāmagṛthīto 'sīndrāya tvā ṣoḍaśina eṣa te yonir indrāya tvā ṣoḍaśine ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इन्द्रम् इद् धरी वहतो ऽप्रतिधृष्टशवसम् ऋषीणां च स्तुतीर् उप यज्ञं च मानुषाणाम् उपयामगृहीतो ऽसीन्द्राय त्वा षोडशिन एष ते योनिर् इन्द्राय त्वा षोडशिने ॥

indram id dharī vahato 'pratidhṛṣṭaśavasam ṛṣīṇāṃ ca stutīr upa yajñaṃ ca mānuṣāṇām upayāmagṛhīto 'sīndrāya tvā ṣoḍaśina eṣa te yonir indrāya tvā ṣoḍaśine ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असावि सोम इन्द्र ते शविष्ठ धृष्णव् आ गहि । आ त्वा पृणक्त्व् इन्द्रियꣳ रजः सूर्यं न रश्मिभिः ॥ उपयामगृहीतो ऽसीन्द्राय त्वा षोडशिन एष ते योनिर् इन्द्राय त्वा षोडशिने ॥ 1.4.40अनुवाक 40 षोडशिग्रहः सर्वस्य प्रतिशीवरी भूमिस् त्वोपस्थ आऽधित । स्योनास्मै सुषदा भव यच्छास्मै शर्म सप्रथाः ॥ उपयामगृथीतो ऽसीन्द्राय त्वा षोडशिन एष ते योनिर् इन्द्राय त्वा षोडशिने ॥

asāvi soma indra te śaviṣṭha dhṛṣṇav ā gahi | ā tvā pṛṇaktv indriyam̐ rajaḥ sūryaṃ na raśmibhiḥ || upayāmagṛhīto 'sīndrāya tvā ṣoḍaśina eṣa te yonir indrāya tvā ṣoḍaśine || 1.4.40anuvāka 40 ṣoḍaśigrahaḥ sarvasya pratiśīvarī bhūmis tvopastha ā'dhita | syonāsmai suṣadā bhava yacchāsmai śarma saprathāḥ || upayāmagṛthīto 'sīndrāya tvā ṣoḍaśina eṣa te yonir indrāya tvā ṣoḍaśine ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महाꣳ इन्द्रो वज्रबाहुः षोडशी शर्म यच्छतु । स्वस्ति नो मघवा करोतु हन्तु पाप्मानं यो ऽस्मान् द्वेष्टि ॥ उपयामगृथीतो ऽसीन्द्राय त्वा षोडशिन एष ते योनिर् इन्द्राय त्वा षोडशिने ॥

mahām̐ indro vajrabāhuḥ ṣoḍaśī śarma yacchatu | svasti no maghavā karotu hantu pāpmānaṃ yo 'smān dveṣṭi || upayāmagṛthīto 'sīndrāya tvā ṣoḍaśina eṣa te yonir indrāya tvā ṣoḍaśine ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सजोषा इन्द्रः सगणो मरुद्भिः सोमम् पिब वृत्रहञ् छूर विद्वान् । जहि शत्रूꣳर् अप मृधो नुदस्वाथाभयं कृणुहि विश्वतो नः ॥ उपयामगृथीतो ऽसीन्द्राय त्वा षोडशिन एष ते योनिर् इन्द्राय त्वा षोडशिने ॥

sajoṣā indraḥ sagaṇo marudbhiḥ somam piba vṛtrahañ chūra vidvān | jahi śatrūm̐r apa mṛdho nudasvāthābhayaṃ kṛṇuhi viśvato naḥ || upayāmagṛthīto 'sīndrāya tvā ṣoḍaśina eṣa te yonir indrāya tvā ṣoḍaśine ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उद् उ त्यं जातवेदसं देवं वहन्ति केतवः । दृशे विश्वाय सूर्यम् ॥ चित्रं देवानाम् उद् अगाद् अनीकं चक्षुर् मित्रस्य वरुणस्याग्नेः । आप्रा द्यावापृथिवी अन्तरिक्षꣳ सूर्य आत्मा जगतस् तस्थुषश् च ॥ अग्ने नय सुपथा राये अस्मान् विश्वानि देव वयुनानि विद्वान् । युयोध्य् अस्मज् जुहुराणम् एनो भूयिष्ठां ते नमउक्तिं विधेम ॥ दिवं गच्छ सुवः पत रूपेण वो रूपम् अभ्य् ऐमि वयसा वयः । तुथो वो विश्ववेदा वि भजतु वर्षिष्ठे अधि नाके । एतत् ते अग्ने राध ऐति सोमच्युतम् । तन् मित्रस्य पथा नय । ऋतस्य पथा प्रेत चन्द्रदक्षिणा यज्ञस्य पथा सुविता नयन्तीः । ब्राह्मणम् अद्य राध्यासम् ऋषिम् आर्षेयम् पितृमन्तम् पैतृमत्यꣳ सुधातुदक्षिणम् । वि सुवः पश्य व्यन्तरिक्षम् । यतस्व सदस्यैः (2) अस्मद्दात्रा देवत्रा गच्छत मधुमतीः प्रदातारम् आ विशतानवहायास्मान् देवयानेन पथेत सुकृतां लोके सीदत तन् नः सꣳस्कृतम् ॥

ud u tyaṃ jātavedasaṃ devaṃ vahanti ketavaḥ | dṛśe viśvāya sūryam || citraṃ devānām ud agād anīkaṃ cakṣur mitrasya varuṇasyāgneḥ | āprā dyāvāpṛthivī antarikṣam̐ sūrya ātmā jagatas tasthuṣaś ca || agne naya supathā rāye asmān viśvāni deva vayunāni vidvān | yuyodhy asmaj juhurāṇam eno bhūyiṣṭhāṃ te namauktiṃ vidhema || divaṃ gaccha suvaḥ pata rūpeṇa vo rūpam abhy aimi vayasā vayaḥ | tutho vo viśvavedā vi bhajatu varṣiṣṭhe adhi nāke | etat te agne rādha aiti somacyutam | tan mitrasya pathā naya | ṛtasya pathā preta candradakṣiṇā yajñasya pathā suvitā nayantīḥ | brāhmaṇam adya rādhyāsam ṛṣim ārṣeyam pitṛmantam paitṛmatyam̐ sudhātudakṣiṇam | vi suvaḥ paśya vyantarikṣam | yatasva sadasyaiḥ (2) asmaddātrā devatrā gacchata madhumatīḥ pradātāram ā viśatānavahāyāsmān devayānena patheta sukṛtāṃ loke sīdata tan naḥ sam̐skṛtam ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धाता रातिः सवितेदं जुषन्ताम् प्रजापतिर् निधिपतिर् नो अग्निः । त्वष्टा विष्णुः प्रजया सꣳरराणो यजमानाय द्रविणं दधातु ॥ सम् इन्द्र णो मनसा नेषि गोभिः सꣳ सूरिभिर् मघवन्त् सꣳ स्वस्त्या । सम् ब्रह्मणा देवकृतं यद् अस्ति सं देवानाꣳ सुमत्या यज्ञियानाम् ॥ सं वर्चसा पयसा सं तनूभिर् अगन्महि मनसा सꣳ शिवेन । त्वष्टा नो अत्र वरिवः कृणोतु अनु मार्ष्टु तनुवो यद् विलिष्टम् ॥ यद् अद्य त्वा प्रयति यज्ञे अस्मिन्न् अग्ने होतारम् अवृणीमहीह । ऋधग् अयाड् ऋधग् उताशमिष्ठाः प्रजानन् यज्ञम् उप याहि विद्वान् ॥ स्वगा वो देवाः सदनम् अकर्म य आजग्म सवनेदं जुषाणाः । जक्षिवाꣳसः पपिवाꣳसश् च विश्वे ऽस्मे धत्त वसवो वसूनि ॥ यान् आवह उशतो देव देवान् तान् प्रेरय स्वे अग्ने सधस्थे । वहमाना भरमाणा हवीꣳषि वसुं घर्मं दिवम् आ तिष्ठतानु ॥ यज्ञ यज्ञं गच्छ यज्ञपतिं गच्छ स्वां योनिं गच्छ स्वाहा । एष ते यज्ञो यज्ञपते सहसूक्तवाकः सुवीरः स्वाहा देवा गातुविदो गातुं वित्त्वा गातुम् इत मनसस् पत इमं नो देव देवेषु यज्ञꣳ स्वाहा वाचि स्वाहा वाते धाः ॥

dhātā rātiḥ savitedaṃ juṣantām prajāpatir nidhipatir no agniḥ | tvaṣṭā viṣṇuḥ prajayā sam̐rarāṇo yajamānāya draviṇaṃ dadhātu || sam indra ṇo manasā neṣi gobhiḥ sam̐ sūribhir maghavant sam̐ svastyā | sam brahmaṇā devakṛtaṃ yad asti saṃ devānām̐ sumatyā yajñiyānām || saṃ varcasā payasā saṃ tanūbhir aganmahi manasā sam̐ śivena | tvaṣṭā no atra varivaḥ kṛṇotu anu mārṣṭu tanuvo yad viliṣṭam || yad adya tvā prayati yajñe asminn agne hotāram avṛṇīmahīha | ṛdhag ayāḍ ṛdhag utāśamiṣṭhāḥ prajānan yajñam upa yāhi vidvān || svagā vo devāḥ sadanam akarma ya ājagma savanedaṃ juṣāṇāḥ | jakṣivām̐saḥ papivām̐saś ca viśve 'sme dhatta vasavo vasūni || yān āvaha uśato deva devān tān preraya sve agne sadhasthe | vahamānā bharamāṇā havīm̐ṣi vasuṃ gharmaṃ divam ā tiṣṭhatānu || yajña yajñaṃ gaccha yajñapatiṃ gaccha svāṃ yoniṃ gaccha svāhā | eṣa te yajño yajñapate sahasūktavākaḥ suvīraḥ svāhā devā gātuvido gātuṃ vittvā gātum ita manasas pata imaṃ no deva deveṣu yajñam̐ svāhā vāci svāhā vāte dhāḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उरुꣳ हि राजा वरुणश् चकार सूर्याय पन्थाम् अन्वेतवा उ । अपदे पादा प्रतिधातवे ऽकर् उतापवक्ता हृदयाविधश् चित् ॥ शतं ते राजन् भिषजः सहस्रम् उर्वी गम्भीरा सुमतिष् टे अस्तु । बाधस्व द्वेषो निर्ऋतिम् पराचैः कृतं चिद् एनः प्र मुमुग्ध्य् अस्मत् अभिष्ठितो वरुणस्य पाशः । अग्नेर् अनीकम् अप आ विवेश । अपां नपात् प्रतिरक्षन्न् असुर्यं दमेदमे समिधं यक्ष्य् अग्ने । प्रति ते जिह्वा घृतम् उच् चरण्येत् समुद्रे ते हृदयम् अप्स्व् अन्तः । सं त्वा विशन्त्व् ओषधीर् उतापो यज्ञस्य त्वा यज्ञपते हविर्भिः । सूक्तवाके नमोवाके विधेम । अवभृथ निचंकुण निचेरुर् असि निचंकुणाव देवैर् देवकृतम् एनो ऽयाड् अव मर्त्यैर् मर्त्यकृतम् उरोर् आ नो देव रिषस् पाहि सुमित्रा न आप ओषधयः सन्तु दुर्मित्रास् तस्मै भूयासुर् यो ऽस्मान् द्वेष्टि यं च वयं द्विष्मः । देवीर् आप एष वो गर्भस् तं वः सुप्रीतꣳ सुभृतम् अकर्म देवेषु नः सुकृतो ब्रूतात् प्रतियुतो वरुणस्य पाशः प्रत्यस्तो वरुणस्य पाशः । एधो ऽस्य् एधिषीमहि समिद् असि तेजो ऽसि तेजो मयि धेहि । अपो अन्व् अचारिषꣳ रसेन सम् असृक्ष्महि पयस्वाꣳ अग्न आगमं तम् मा सꣳ सृज वर्चसा ॥

urum̐ hi rājā varuṇaś cakāra sūryāya panthām anvetavā u | apade pādā pratidhātave 'kar utāpavaktā hṛdayāvidhaś cit || śataṃ te rājan bhiṣajaḥ sahasram urvī gambhīrā sumatiṣ ṭe astu | bādhasva dveṣo nirṛtim parācaiḥ kṛtaṃ cid enaḥ pra mumugdhy asmat abhiṣṭhito varuṇasya pāśaḥ | agner anīkam apa ā viveśa | apāṃ napāt pratirakṣann asuryaṃ damedame samidhaṃ yakṣy agne | prati te jihvā ghṛtam uc caraṇyet samudre te hṛdayam apsv antaḥ | saṃ tvā viśantv oṣadhīr utāpo yajñasya tvā yajñapate havirbhiḥ | sūktavāke namovāke vidhema | avabhṛtha nicaṃkuṇa nicerur asi nicaṃkuṇāva devair devakṛtam eno 'yāḍ ava martyair martyakṛtam uror ā no deva riṣas pāhi sumitrā na āpa oṣadhayaḥ santu durmitrās tasmai bhūyāsur yo 'smān dveṣṭi yaṃ ca vayaṃ dviṣmaḥ | devīr āpa eṣa vo garbhas taṃ vaḥ suprītam̐ subhṛtam akarma deveṣu naḥ sukṛto brūtāt pratiyuto varuṇasya pāśaḥ pratyasto varuṇasya pāśaḥ | edho 'sy edhiṣīmahi samid asi tejo 'si tejo mayi dhehi | apo anv acāriṣam̐ rasena sam asṛkṣmahi payasvām̐ agna āgamaṃ tam mā sam̐ sṛja varcasā ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस् त्वा हृदा कीरिणा मन्यमानो ऽमर्त्यम् मर्त्यो जोहवीमि । जातवेदो यशो अस्मासु धेहि प्रजाभिर् अग्ने अमृतत्वम् अश्याम् ॥ यस्मै त्वꣳ सुकृते जातवेद उ लोकम् अग्ने कृणवः स्योनम् । अश्विनꣳ स पुत्रिणं वीरवन्तं गोमन्तꣳ रयिं नशते स्वस्ति ॥ त्वे सु पुत्र शवसो ऽवृत्रन् कामकातयः । न त्वाम् इन्द्राति रिच्यते ॥ उक्थौक्थे सोम इन्द्रम् ममाद नीथेनीथे मघवानम् सुतासः । यद् ईꣳ सबाधः पितरं न पुत्राः समानदक्षा अवसे हवन्ते ॥ अग्ने रसेन तेजसा जातवेदो वि रोचसे । रक्षोहाऽमीवचातनः ॥ अपो अन्व् अचारिषꣳ रसेन सम् असृक्षमहि । पयस्वाꣳ अग्न आगमं तम् मा सꣳ सृज वर्चसा ॥ वसुर् वसुपतिर् हिकम् अस्य् अग्ने विभावसुः । स्याम ते सुमताव् अपि ॥ त्वाम् अग्ने वसुपतिं वसूनाम् अभि प्र मन्दे अध्वरेषु राजन् । त्वया वाजं वाजयन्तो जयेमाभि ष्याम पृत्सुतीर् मर्त्यानाम् ॥ त्वाम् अग्ने वाजसातमं विप्रा वर्धन्ति सुष्टुतम् । स नो रास्व सुवीर्यम् ॥ अयं नो अग्निर् वरिवः कृणोत्व् अयम् मृधः पुर एतु प्रभिन्दन् । अयꣳ शत्रूञ् जयतु जर्हृषाणो ऽयं वाजं जयतु वाजसातौ ॥ अग्निनाग्निः सम् इध्यते कविर् गृहपतिर् युवा । हव्यवाड् जुह्वास्यः ॥ त्वꣳ ह्य् अग्ने अग्निना विप्रो विप्रेण सन्त् सता । सखा सख्या समिध्यसे ॥ उद् अग्ने शुचयस् तव वि ज्योतिषा ॥ 1.4.1अनुवाक 1 सोमाभिषवः आ ददे ग्रावास्य् अध्वरकृद् देवेभ्यो गम्भीरम् इमम् अध्वरं कृध्य् उत्तमेन पविनेन्द्राय सोमꣳ सुषुतम् मधुमन्तम् पयस्वन्तं वृष्टिवनिम् इन्द्राय त्वा वृत्रघ्न इन्द्राय त्वा वृत्रतुर इन्द्राय त्वाऽभिमातिघ्न इन्द्राय त्वाऽऽदित्यवत इन्द्राय त्वा विश्वदेव्यावते श्वात्राः स्थ वृत्रतुरो राधोगूर्ता अमृतस्य पत्नीस् ता देवीर् देवत्रेमं यज्ञं धत्तोपहूताः सोमस्य पिबतोपहूतो युष्माकम् ॥ सोमः पिबतु यत् ते सोम दिवि ज्योतिर् यत् पृथिव्यां यद् उराव् अन्तरिक्षे तेनास्मै यजमानायोरु राया कृध्य् अधि दात्रे वोचो । धिषणे वीडू सती वीडयेथामूर्जं दधाथामूर्जम् मे धत्तम्, मा वाꣳ हिꣳसिषम् मा मा हिꣳसिष्टम् प्राग् अपाग् उदग् अधराक् तास् त्वा दिश आ धावन्त्व् अम्ब नि ष्वर यत् ते सोमादाभ्यं नाम जागृवि तस्मै ते सोम सोमाय स्वाहा ॥

yas tvā hṛdā kīriṇā manyamāno 'martyam martyo johavīmi | jātavedo yaśo asmāsu dhehi prajābhir agne amṛtatvam aśyām || yasmai tvam̐ sukṛte jātaveda u lokam agne kṛṇavaḥ syonam | aśvinam̐ sa putriṇaṃ vīravantaṃ gomantam̐ rayiṃ naśate svasti || tve su putra śavaso 'vṛtran kāmakātayaḥ | na tvām indrāti ricyate || ukthaukthe soma indram mamāda nīthenīthe maghavānam sutāsaḥ | yad īm̐ sabādhaḥ pitaraṃ na putrāḥ samānadakṣā avase havante || agne rasena tejasā jātavedo vi rocase | rakṣohā'mīvacātanaḥ || apo anv acāriṣam̐ rasena sam asṛkṣamahi | payasvām̐ agna āgamaṃ tam mā sam̐ sṛja varcasā || vasur vasupatir hikam asy agne vibhāvasuḥ | syāma te sumatāv api || tvām agne vasupatiṃ vasūnām abhi pra mande adhvareṣu rājan | tvayā vājaṃ vājayanto jayemābhi ṣyāma pṛtsutīr martyānām || tvām agne vājasātamaṃ viprā vardhanti suṣṭutam | sa no rāsva suvīryam || ayaṃ no agnir varivaḥ kṛṇotv ayam mṛdhaḥ pura etu prabhindan | ayam̐ śatrūñ jayatu jarhṛṣāṇo 'yaṃ vājaṃ jayatu vājasātau || agnināgniḥ sam idhyate kavir gṛhapatir yuvā | havyavāḍ juhvāsyaḥ || tvam̐ hy agne agninā vipro vipreṇa sant satā | sakhā sakhyā samidhyase || ud agne śucayas tava vi jyotiṣā || 1.4.1anuvāka 1 somābhiṣavaḥ ā dade grāvāsy adhvarakṛd devebhyo gambhīram imam adhvaraṃ kṛdhy uttamena pavinendrāya somam̐ suṣutam madhumantam payasvantaṃ vṛṣṭivanim indrāya tvā vṛtraghna indrāya tvā vṛtratura indrāya tvā'bhimātighna indrāya tvā''dityavata indrāya tvā viśvadevyāvate śvātrāḥ stha vṛtraturo rādhogūrtā amṛtasya patnīs tā devīr devatremaṃ yajñaṃ dhattopahūtāḥ somasya pibatopahūto yuṣmākam || somaḥ pibatu yat te soma divi jyotir yat pṛthivyāṃ yad urāv antarikṣe tenāsmai yajamānāyoru rāyā kṛdhy adhi dātre voco | dhiṣaṇe vīḍū satī vīḍayethāmūrjaṃ dadhāthāmūrjam me dhattam, mā vām̐ him̐siṣam mā mā him̐siṣṭam prāg apāg udag adharāk tās tvā diśa ā dhāvantv amba ni ṣvara yat te somādābhyaṃ nāma jāgṛvi tasmai te soma somāya svāhā ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवासुराः संयत्ता आसन् ते देवा विजयम् उपयन्तो ऽग्नौ वामं वसु सं न्य् अदधत । इदम् उ नो भविष्यति यदि नो जेष्यन्तीति तद् अग्निर् न्य् अकामयत तेनापाक्रामत् तद् देवा विजित्यावरुरुत्समाना अन्व् आयन् तद् अस्य सहसादित्सन्त सो ऽरोदीद् यद् अरोदीत् तद् रुद्रस्य रुद्रत्वम् । यद् अश्र्व् अशीयत तत् रजतꣳ हिरण्यम् अभवत् तस्माद् रजतꣳ हिरण्यम् अदक्षिण्यम् अश्रुजꣳ हि यो बर्हिषि ददाति पुरास्य संवत्सराद् गृहे रुदन्ति तस्माद् बर्हिषि न देयम् । सो ऽग्निर् अब्रवीद् भाग्य् असान्य् अथ व इदम् इति पुनराधेयं ते केवलम् इत्य् अब्रुवन्न् ऋध्नवत् खलु स इत्य् अब्रवीद् यो मद्देवत्यम् अग्निम् आदधाता इति तम् पूषाधत्त तेन पूषार्ध्नोत् तस्मात् पौष्णाः पशव उच्यन्ते तम् त्वष्टाऽऽधत्त तेन त्वष्टाऽऽर्ध्नोत् तस्मात् त्वाष्ट्राः पशव उच्यन्ते तम् मनुर् आधत्त तेन मनुर् आर्ध्नोत् तस्मान् मानव्यः प्रजा उच्यन्ते तम् धाताऽऽधत्त तेन धाताऽऽर्ध्नोत् संवत्सरो वै धाता तस्मात् संवत्सरम् प्रजाः पशवोनु प्र जायन्ते । य एवम् पुनराधेयस्यर्द्धिं वेद ऋध्नोत्य् एव यो ऽस्यैवं बन्धुतां वेद बन्धुमान् भवति । भागधेयं वा अग्निर् आहित इच्छमानः प्रजाम् पशून् यजमानस्योप दोद्राव । उद्वास्य पुनर् आ दधीत भागधेयेनैवैनꣳ सम् अर्धयत्य् अथो शान्तिर् एवास्यैषा पुनर्वस्वोर् आ दधीतैतद् वै पुनराधेयस्य नक्षत्रं यत् पुनर्वसू स्वायाम् एवैनं देवतायाम् आधाय ब्रह्मवर्चसी भवति दर्भैर् आ दधात्य् अयातयामत्वाय दर्भैर् आ दधात्य् अद्भ्य एवैनम् ओषधीभ्यो ऽवरुध्याऽऽधत्ते पञ्चकपालः पुरोडाशो भवति पञ्च वा ऋतव ऋतुभ्य एवैनम् अवरुध्याऽऽधत्ते ॥

devāsurāḥ saṃyattā āsan te devā vijayam upayanto 'gnau vāmaṃ vasu saṃ ny adadhata | idam u no bhaviṣyati yadi no jeṣyantīti tad agnir ny akāmayata tenāpākrāmat tad devā vijityāvarurutsamānā anv āyan tad asya sahasāditsanta so 'rodīd yad arodīt tad rudrasya rudratvam | yad aśrv aśīyata tat rajatam̐ hiraṇyam abhavat tasmād rajatam̐ hiraṇyam adakṣiṇyam aśrujam̐ hi yo barhiṣi dadāti purāsya saṃvatsarād gṛhe rudanti tasmād barhiṣi na deyam | so 'gnir abravīd bhāgy asāny atha va idam iti punarādheyaṃ te kevalam ity abruvann ṛdhnavat khalu sa ity abravīd yo maddevatyam agnim ādadhātā iti tam pūṣādhatta tena pūṣārdhnot tasmāt pauṣṇāḥ paśava ucyante tam tvaṣṭā''dhatta tena tvaṣṭā''rdhnot tasmāt tvāṣṭrāḥ paśava ucyante tam manur ādhatta tena manur ārdhnot tasmān mānavyaḥ prajā ucyante tam dhātā''dhatta tena dhātā''rdhnot saṃvatsaro vai dhātā tasmāt saṃvatsaram prajāḥ paśavonu pra jāyante | ya evam punarādheyasyarddhiṃ veda ṛdhnoty eva yo 'syaivaṃ bandhutāṃ veda bandhumān bhavati | bhāgadheyaṃ vā agnir āhita icchamānaḥ prajām paśūn yajamānasyopa dodrāva | udvāsya punar ā dadhīta bhāgadheyenaivainam̐ sam ardhayaty atho śāntir evāsyaiṣā punarvasvor ā dadhītaitad vai punarādheyasya nakṣatraṃ yat punarvasū svāyām evainaṃ devatāyām ādhāya brahmavarcasī bhavati darbhair ā dadhāty ayātayāmatvāya darbhair ā dadhāty adbhya evainam oṣadhībhyo 'varudhyā''dhatte pañcakapālaḥ puroḍāśo bhavati pañca vā ṛtava ṛtubhya evainam avarudhyā''dhatte ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परा वा एष यज्ञम् पशून् वपति यो ऽग्निम् उद्वासयते । पञ्चकपालः पुरोडाशो भवति पाङ्क्तो यज्ञः पाङ्क्ताः पशवो यज्ञम् एव पशून् अवरुन्द्धे । वीरहा वा एष देवानां यो ऽग्निम् उद्वासयते न वा एतस्य ब्राह्मणा ऋतायवः पुरान्नम् अक्षन् । पङ्क्त्यो याज्यानुवाक्या भवन्ति पाङ्क्तो यज्ञः पाङ्क्तः पुरुषो देवान् एव वीरं निरवदायाग्निम् पुनर् आ धत्ते शताक्षरा भवन्ति शतायुः पुरुषः शतेन्द्रिय आयुष्य् एवेन्द्रिये प्रति तिष्ठति यद् वा अग्निर् आहितो नर्ध्यते ज्यायो भागधेयं निकामयमानो यद् आग्नेयꣳ सर्वम् भवति सैवास्यर्द्धिः सं वा एतस्य गृहे वाक् सृज्यते यो ऽग्निम् उद्वासयते स वाचꣳ सꣳसृष्टां यजमान ईश्वरो ऽनु पराभवितोर् विभक्तयो भवन्ति वाचो विधृत्यै यजमानस्यापराभावाय ॥ विभक्तिं करोति ब्रह्मैव तद् अकर् । उपाꣳशु यजति यथा वामं वसु विविदानो गूहति तादृग् एवतद् अग्निम् प्रति स्विष्टकृतं निर् आह यथा वामं वसु विविदानः प्रकाशं जिगमिषति तादृग् एव तत् । विभक्तिम् उक्त्वा प्रयाजेन वषट् करोत्य् आयतनाद् एव नैति यजमानो वै पुरोडाशः पशव एते आहुती यद् अभितः पुरोडाशम् एते आहुती ॥ जुहोति यजमानम् एवोभयतः पशुभिः परि गृह्णाति कृतयजुः सम्भृतसम्भार इत्य् आहुर् न सम्भृत्याः सम्भारा न यजुः कर्तव्यम् इति । अथो खलु सम्भृत्या एव सम्भाराः कर्तव्यं यजुर् यज्ञस्य समृद्ध्यै पुनर्निष्कृतो रथो दक्षिणा पुनरुत्स्यूतं वासः पुनरुत्सृष्टो ऽनड्वान् पुनराधेयस्य समृद्ध्यै सप्त ते अग्ने समिधः सप्त जिह्वा इत्य् अग्निहोत्रं जुहोति यत्रयत्रैवास्य न्यक्तं ततः एवैनम् अव रुन्द्धे वीरहा वा एष देवानाम् यो ऽग्निम् उद्वासयते तस्य वरुण एवर्णयाद् आग्निवारुणम् एकादशकपालम् अनु निर् वपेद् यं चैव हन्ति यश् चास्यर्णयात् तौ भागधेयेन प्रीणाति नार्तिम् आर्च्छति यजमानः ॥

parā vā eṣa yajñam paśūn vapati yo 'gnim udvāsayate | pañcakapālaḥ puroḍāśo bhavati pāṅkto yajñaḥ pāṅktāḥ paśavo yajñam eva paśūn avarunddhe | vīrahā vā eṣa devānāṃ yo 'gnim udvāsayate na vā etasya brāhmaṇā ṛtāyavaḥ purānnam akṣan | paṅktyo yājyānuvākyā bhavanti pāṅkto yajñaḥ pāṅktaḥ puruṣo devān eva vīraṃ niravadāyāgnim punar ā dhatte śatākṣarā bhavanti śatāyuḥ puruṣaḥ śatendriya āyuṣy evendriye prati tiṣṭhati yad vā agnir āhito nardhyate jyāyo bhāgadheyaṃ nikāmayamāno yad āgneyam̐ sarvam bhavati saivāsyarddhiḥ saṃ vā etasya gṛhe vāk sṛjyate yo 'gnim udvāsayate sa vācam̐ sam̐sṛṣṭāṃ yajamāna īśvaro 'nu parābhavitor vibhaktayo bhavanti vāco vidhṛtyai yajamānasyāparābhāvāya || vibhaktiṃ karoti brahmaiva tad akar | upām̐śu yajati yathā vāmaṃ vasu vividāno gūhati tādṛg evatad agnim prati sviṣṭakṛtaṃ nir āha yathā vāmaṃ vasu vividānaḥ prakāśaṃ jigamiṣati tādṛg eva tat | vibhaktim uktvā prayājena vaṣaṭ karoty āyatanād eva naiti yajamāno vai puroḍāśaḥ paśava ete āhutī yad abhitaḥ puroḍāśam ete āhutī || juhoti yajamānam evobhayataḥ paśubhiḥ pari gṛhṇāti kṛtayajuḥ sambhṛtasambhāra ity āhur na sambhṛtyāḥ sambhārā na yajuḥ kartavyam iti | atho khalu sambhṛtyā eva sambhārāḥ kartavyaṃ yajur yajñasya samṛddhyai punarniṣkṛto ratho dakṣiṇā punarutsyūtaṃ vāsaḥ punarutsṛṣṭo 'naḍvān punarādheyasya samṛddhyai sapta te agne samidhaḥ sapta jihvā ity agnihotraṃ juhoti yatrayatraivāsya nyaktaṃ tataḥ evainam ava runddhe vīrahā vā eṣa devānām yo 'gnim udvāsayate tasya varuṇa evarṇayād āgnivāruṇam ekādaśakapālam anu nir vaped yaṃ caiva hanti yaś cāsyarṇayāt tau bhāgadheyena prīṇāti nārtim ārcchati yajamānaḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूमिर् भूम्ना द्यौर् वरिणान्तरिक्षम् महित्वा । उपस्थे ते देव्य् अदिते ऽग्निम् अन्नादम् अन्नाद्याया दधे ॥ आयं गौः पृश्निर् अक्रमीद् असनन् मातरम् पुनः । पितरं च प्रयन्त् सुवः ॥ त्रिꣳशद् धाम वि राजति वाक् पतंगाय शिश्रिये । प्रत्य् अस्य वह द्युभिः ॥ अस्य प्राणाद् अपानत्य् अन्तश् चरति रोचना । व्यख्यन् महिषः सुवः ॥ यत् त्वा क्रुद्धः परोवप मन्युना यद् अवर्त्या । सुकल्पम् अग्ने तत् तव पुनस् त्वोद् दीपयामसि ॥ यत् ते मन्युपरोप्तस्य पृथिवीम् अनु दध्वसे । आदित्या विश्वे तद् देवा वसवश् च समाभरन् ॥ मनो ज्योतिर् जुषताम् आज्यं विच्छिन्नं यज्ञꣳ सम् इमं दधातु । बृहस्पतिस् तनुताम् इमं नो विश्वे देवा इह मादयन्ताम् ॥ सप्त ते अग्ने समिधः सप्त जिह्वाः सप्त ऋषयः सप्त धाम प्रियाणि । सप्त होत्राः सप्तधा त्वा यजन्ति सप्त योनीर् आ पृणस्वा घृतेन ॥ पुनर् ऊर्जा नि वर्तस्व पुनर् अग्न इषायुषा । पुनर् नः पाहि विश्वतः ॥ सह रय्या नि वर्तस्वाग्ने पिन्वस्व धारया । विश्वप्स्निया विश्वतस् परि ॥ लेकः सलेकः सुलेकस् ते न आदित्या आज्यं जुषाणा वियन्तु केतः सकेतः सुकेतस् ते न आदित्या आज्यं जुषाणा वियन्तु विवस्वाꣳ अदितिर् देवजूतिस् ते न आदित्या आज्यं जुषाणा वियन्तु ॥

bhūmir bhūmnā dyaur variṇāntarikṣam mahitvā | upasthe te devy adite 'gnim annādam annādyāyā dadhe || āyaṃ gauḥ pṛśnir akramīd asanan mātaram punaḥ | pitaraṃ ca prayant suvaḥ || trim̐śad dhāma vi rājati vāk pataṃgāya śiśriye | praty asya vaha dyubhiḥ || asya prāṇād apānaty antaś carati rocanā | vyakhyan mahiṣaḥ suvaḥ || yat tvā kruddhaḥ parovapa manyunā yad avartyā | sukalpam agne tat tava punas tvod dīpayāmasi || yat te manyuparoptasya pṛthivīm anu dadhvase | ādityā viśve tad devā vasavaś ca samābharan || mano jyotir juṣatām ājyaṃ vicchinnaṃ yajñam̐ sam imaṃ dadhātu | bṛhaspatis tanutām imaṃ no viśve devā iha mādayantām || sapta te agne samidhaḥ sapta jihvāḥ sapta ṛṣayaḥ sapta dhāma priyāṇi | sapta hotrāḥ saptadhā tvā yajanti sapta yonīr ā pṛṇasvā ghṛtena || punar ūrjā ni vartasva punar agna iṣāyuṣā | punar naḥ pāhi viśvataḥ || saha rayyā ni vartasvāgne pinvasva dhārayā | viśvapsniyā viśvatas pari || lekaḥ salekaḥ sulekas te na ādityā ājyaṃ juṣāṇā viyantu ketaḥ saketaḥ suketas te na ādityā ājyaṃ juṣāṇā viyantu vivasvām̐ aditir devajūtis te na ādityā ājyaṃ juṣāṇā viyantu ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूमिर् भूम्ना द्यौर् वरिणेत्य् आहाशिषैवैनम् आ धत्ते सर्पा वै जीर्यन्तो ऽमन्यन्त स एतं कसर्णीरः काद्रवेयो मन्त्रम् अपश्यत् ततो वै ते जीर्णास् तनूर् अपाघ्नत सर्पराज्ञिया ऋग्भिर् गार्हपत्यम् आ दधाति पुनर्नवम् एवैनम् अजरं कृत्वा धत्ते । अथो पूतम् एव पृथिवीम् अन्नाद्यं नोपानमत् सैतम् मन्त्रम् अपश्यत् ततो वै ताम् अन्नाद्यम् उपानमत् । यत् सर्पराज्ञिया ऋग्भिर् गार्हपत्यम् आदधात्य् अन्नाद्यस्यावरुद्ध्यै । अथो अस्याम् एवैनम् प्रतिष्ठितम् आ धत्ते यत् त्वा क्रुद्धः परोवपेत्य् आहाप ह्नुत एवास्मै तत् पुनस् त्वोद् दीपयामसीत्य् आह सम् इन्द्ध एवैनम् । यत् ते मन्युपरोप्तस्येत्य् आह देवताभिर् एव एनꣳ सम् भरति वि वा एतस्य यज्ञश् छिद्यते यो ऽग्निम् उद्वासयते बृहस्पतिवत्यर्चोप तिष्ठते ब्रह्म वै देवानाम् बृहस्पतिर् ब्रह्मणैव यज्ञꣳ सं दधाति विच्छिन्नं यज्ञꣳ सम् इमं दधात्व् इत्य् आह संतत्यै विश्वे देवा इह मादयन्ताम् इत्य् आह संतत्यैव यज्ञं देवेभ्यो ऽनु दिशति सप्त ते अग्ने समिधः सप्त जिह्वाः ॥ इत्य् आह सप्तसप्त वै सप्तधाग्नेः प्रियास् तनुवस् ता एवाव रुन्द्धे पुनर् ऊर्जा सह रय्येत्य् अभितः पुरोडाशम् आहुती जुहोति यजमानम् एवोर्जा च रय्या चोभयतः परि गृह्णाति । आदित्या वा अस्माल् लोकाद् अमुं लोकम् आयन् ते ऽमुष्मिम्̐ लोके व्यतृष्यन् त इमं लोकम् पुनर् अभ्यवेत्याग्निम् आधायैतान् होमान् अजुहवुस् त आर्ध्नुवन् ते सुवर्गं लोकम् आयन् यः पराचीनम् पुनराधेयाद् अग्निम् आदधीत स एतान् होमाञ् जुहुयाद् याम् एवादित्या ऋद्धिम् आर्ध्नुवन् ताम् एवर्ध्नोति

bhūmir bhūmnā dyaur variṇety āhāśiṣaivainam ā dhatte sarpā vai jīryanto 'manyanta sa etaṃ kasarṇīraḥ kādraveyo mantram apaśyat tato vai te jīrṇās tanūr apāghnata sarparājñiyā ṛgbhir gārhapatyam ā dadhāti punarnavam evainam ajaraṃ kṛtvā dhatte | atho pūtam eva pṛthivīm annādyaṃ nopānamat saitam mantram apaśyat tato vai tām annādyam upānamat | yat sarparājñiyā ṛgbhir gārhapatyam ādadhāty annādyasyāvaruddhyai | atho asyām evainam pratiṣṭhitam ā dhatte yat tvā kruddhaḥ parovapety āhāpa hnuta evāsmai tat punas tvod dīpayāmasīty āha sam inddha evainam | yat te manyuparoptasyety āha devatābhir eva enam̐ sam bharati vi vā etasya yajñaś chidyate yo 'gnim udvāsayate bṛhaspativatyarcopa tiṣṭhate brahma vai devānām bṛhaspatir brahmaṇaiva yajñam̐ saṃ dadhāti vicchinnaṃ yajñam̐ sam imaṃ dadhātv ity āha saṃtatyai viśve devā iha mādayantām ity āha saṃtatyaiva yajñaṃ devebhyo 'nu diśati sapta te agne samidhaḥ sapta jihvāḥ || ity āha saptasapta vai saptadhāgneḥ priyās tanuvas tā evāva runddhe punar ūrjā saha rayyety abhitaḥ puroḍāśam āhutī juhoti yajamānam evorjā ca rayyā cobhayataḥ pari gṛhṇāti | ādityā vā asmāl lokād amuṃ lokam āyan te 'muṣmim̐ loke vyatṛṣyan ta imaṃ lokam punar abhyavetyāgnim ādhāyaitān homān ajuhavus ta ārdhnuvan te suvargaṃ lokam āyan yaḥ parācīnam punarādheyād agnim ādadhīta sa etān homāñ juhuyād yām evādityā ṛddhim ārdhnuvan tām evardhnoti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपप्रयन्तो अध्वरम् मन्त्रं वोचेमाग्नये । आरे अस्मे च शृण्वते (ऋ. १.७४.१)॥ अस्य प्रत्नाम् अनु द्युतꣳ शुक्रं दुदुह्रे अह्रयः । पयः सहस्रसाम् ऋषिम् (ऋ. ९.५४.१)॥ अग्निर् मूर्धा दिवः ककुत् पतिः पृथिव्या अयम् । अपाꣳ रेताꣳसि जिन्वति (ऋ. ८.४४.१६) ॥ अयम् इह प्रथमो धायि धातृभिर् होता यजिष्ठो अध्वरेष्व् ईड्यः । यम् अप्नवानो भृगवो विरुरुचुर् वनेषु चित्रं विभुवं विशेविशे (ऋ. ४.७.१)॥ उभा वाम् इन्द्राग्नी आहुवध्यै ॥ उभा राधसः सह मादयध्यै । उभा दाताराव् इषाꣳ रयीणाम् उभा वाजस्य सातये हुवे वाम् (ऋ. ६.६०.१३) । अयं ते योनिर् ऋत्वियो यतो जातो अरोचथाः । तं जानन्न् अग्न आ रोहाथा नो वर्धया रयिम् (ऋ. ३.२९.१०)। अग्न आयूꣳषि पवस आ सुवोर्जम् इषं च नः । आरे बाधस्व दुच्छुनाम् (ऋ. ९.६६.१९) ॥ अग्ने पवस्व स्वपा अस्मे वर्चः सुवीर्यम् ॥ दधत् पोषꣳ रयिम् मयि (ऋ. ९.६६.२१)॥ अग्ने पावक रोचिषा मन्द्रया देव जिह्वया । आ देवान् वक्षि यक्षि च (ऋ. ५.२६.१)॥ स नः पावक दीदिवो ऽग्ने देवाꣳ इहा वह । उप यज्ञꣳ हविश् च नः (ऋ. १.१२.१०) ॥ अग्निः शुचिव्रततमः शुचिर् विप्रः शुचिः कविः । शुची रोचत आहुतः (ऋ. ८.४४.२१) ॥ उद् अग्ने शुचयस् तव शुक्रा भ्राजन्त ईरते । तव ज्योतीꣳष्य् अर्चयः (ऋ. ८.४४.१७ ) ॥ आयुर्दा अग्ने ऽस्य् आयुर् मे ॥ देहि वर्चोदा अग्ने ऽसि वर्चो मे देहि तनूपा अग्ने ऽसि तनुवम् मे पाहि । अग्ने यन् मे तनुवा ऊनं तन् म आ पृण । चित्रावसो स्वस्ति ते पारम् अशीय । इन्धानास् त्वा शतꣳ हिमा द्युमन्तः सम् इधीमहि वयस्वन्तो वयस्कृतं यशस्वन्तो यशस्कृतꣳ सुवीरासो अदाभ्यम् । अग्ने सपत्नदम्भनं वर्षिष्ठे अधि नाके । सं त्वम् अग्ने सूर्यस्य वर्चसागथाः सम् ऋषीणाꣳ स्तुतेन सम् प्रियेण धाम्ना । त्वम् अग्ने सूर्यवर्चा असि सम् माम् आयुषा वर्चसा प्रजया सृज ॥

upaprayanto adhvaram mantraṃ vocemāgnaye | āre asme ca śṛṇvate (ṛ. 1.74.1)|| asya pratnām anu dyutam̐ śukraṃ duduhre ahrayaḥ | payaḥ sahasrasām ṛṣim (ṛ. 9.54.1)|| agnir mūrdhā divaḥ kakut patiḥ pṛthivyā ayam | apām̐ retām̐si jinvati (ṛ. 8.44.16) || ayam iha prathamo dhāyi dhātṛbhir hotā yajiṣṭho adhvareṣv īḍyaḥ | yam apnavāno bhṛgavo virurucur vaneṣu citraṃ vibhuvaṃ viśeviśe (ṛ. 4.7.1)|| ubhā vām indrāgnī āhuvadhyai || ubhā rādhasaḥ saha mādayadhyai | ubhā dātārāv iṣām̐ rayīṇām ubhā vājasya sātaye huve vām (ṛ. 6.60.13) | ayaṃ te yonir ṛtviyo yato jāto arocathāḥ | taṃ jānann agna ā rohāthā no vardhayā rayim (ṛ. 3.29.10)| agna āyūm̐ṣi pavasa ā suvorjam iṣaṃ ca naḥ | āre bādhasva ducchunām (ṛ. 9.66.19) || agne pavasva svapā asme varcaḥ suvīryam || dadhat poṣam̐ rayim mayi (ṛ. 9.66.21)|| agne pāvaka rociṣā mandrayā deva jihvayā | ā devān vakṣi yakṣi ca (ṛ. 5.26.1)|| sa naḥ pāvaka dīdivo 'gne devām̐ ihā vaha | upa yajñam̐ haviś ca naḥ (ṛ. 1.12.10) || agniḥ śucivratatamaḥ śucir vipraḥ śuciḥ kaviḥ | śucī rocata āhutaḥ (ṛ. 8.44.21) || ud agne śucayas tava śukrā bhrājanta īrate | tava jyotīm̐ṣy arcayaḥ (ṛ. 8.44.17 ) || āyurdā agne 'sy āyur me || dehi varcodā agne 'si varco me dehi tanūpā agne 'si tanuvam me pāhi | agne yan me tanuvā ūnaṃ tan ma ā pṛṇa | citrāvaso svasti te pāram aśīya | indhānās tvā śatam̐ himā dyumantaḥ sam idhīmahi vayasvanto vayaskṛtaṃ yaśasvanto yaśaskṛtam̐ suvīrāso adābhyam | agne sapatnadambhanaṃ varṣiṣṭhe adhi nāke | saṃ tvam agne sūryasya varcasāgathāḥ sam ṛṣīṇām̐ stutena sam priyeṇa dhāmnā | tvam agne sūryavarcā asi sam mām āyuṣā varcasā prajayā sṛja ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम् पश्यामि प्रजा अहम् इडप्रजसो मानवीः । सर्वा भवन्तु नो गृहे ॥ अम्भ स्थाम्भो वो भक्षीय मह स्थ महो वो भक्षीय सह स्थ सहो वो भक्षीयोर्ज स्थोर्जं वो भक्षीय रेवती रमध्वम् अस्मिम्̐ लोके ऽस्मिन् गोष्ठे ऽस्मिन् क्षये ऽस्मिन् योनाव् इहैव स्तेतो माऽप गात बह्वीर् मे भूयास्त ॥ सꣳहितासि विश्वरूपीर् आ मोर्जा विशा गौपत्येना रायस् पोषेण सहस्रपोषं वः पुष्यासम् मयि वो रायः श्रयन्ताम् उप त्वाग्ने दिवेदिवे दोषावस्तर् धिया वयम् । नमो भरन्त एमसि ॥ राजन्तम् अध्वराणाम् गोपाम् ऋतस्य दीदिविम् । वर्धमानꣳ स्वे दमे ॥ स नः पितेव सूनवे ऽग्ने सूपायनो भव । सचस्वा नः स्वस्तये ॥ अग्ने त्वं नो अन्तमः । उत त्राता शिवो भव वरूथ्यः । तं त्वा शोचिष्ठ दीदिवः । सुम्नाय नूनम् ईमहे सखिभ्यः । वसुर् अग्निर् वसुश्रवाः । अच्छा नक्षि द्युमत्तमो रयिं दाः ॥ ऊर्जा वः पश्याम्य् ऊर्जा मा पश्यत रायस् पोषेण वः पश्यामि रायस् पोषेण मा पश्यत । इडा स्थ मधुकृतः स्योना मा विशतेरा मदः । सहस्रपोषं वः पुष्यासम् ॥ मयि वो रायः श्रयन्ताम् ॥ तत् सवितुर् वरेण्यम् भर्गो देवस्य धीमहि । धियो यो नः प्रचोदयात् ॥ सोमानꣳ स्वरणं कृणुहि ब्रह्मणस् पते । कक्षीवन्तम् य औशिजम् ॥ कदा चन स्तरीर् असि नेन्द्र सश्चसि दाशुषे । उपोपेन् नु मघवन् भूय इन् नु ते दानं देवस्य पृच्यते ॥ परि त्वाग्ने पुरं वयं विप्रꣳ सहस्य धीमहि । धृषद्वर्णं दिवेदिवे भेत्तारम् भङ्गुरावतः ॥ अग्ने गृहपते सुगृहपतिर् अहं त्वया गृहपतिना भूयासꣳ सुगृहपतिर् मया त्वं गृहपतिना भूयाः शतꣳ हिमास् ताम् आशिषम् आ शासे तन्तवे ज्योतिष्मतीं ताम् आशिषम् आ शासे ऽमुष्मै ज्योतिष्मतीम् ॥

sam paśyāmi prajā aham iḍaprajaso mānavīḥ | sarvā bhavantu no gṛhe || ambha sthāmbho vo bhakṣīya maha stha maho vo bhakṣīya saha stha saho vo bhakṣīyorja sthorjaṃ vo bhakṣīya revatī ramadhvam asmim̐ loke 'smin goṣṭhe 'smin kṣaye 'smin yonāv ihaiva steto mā'pa gāta bahvīr me bhūyāsta || sam̐hitāsi viśvarūpīr ā morjā viśā gaupatyenā rāyas poṣeṇa sahasrapoṣaṃ vaḥ puṣyāsam mayi vo rāyaḥ śrayantām upa tvāgne divedive doṣāvastar dhiyā vayam | namo bharanta emasi || rājantam adhvarāṇām gopām ṛtasya dīdivim | vardhamānam̐ sve dame || sa naḥ piteva sūnave 'gne sūpāyano bhava | sacasvā naḥ svastaye || agne tvaṃ no antamaḥ | uta trātā śivo bhava varūthyaḥ | taṃ tvā śociṣṭha dīdivaḥ | sumnāya nūnam īmahe sakhibhyaḥ | vasur agnir vasuśravāḥ | acchā nakṣi dyumattamo rayiṃ dāḥ || ūrjā vaḥ paśyāmy ūrjā mā paśyata rāyas poṣeṇa vaḥ paśyāmi rāyas poṣeṇa mā paśyata | iḍā stha madhukṛtaḥ syonā mā viśaterā madaḥ | sahasrapoṣaṃ vaḥ puṣyāsam || mayi vo rāyaḥ śrayantām || tat savitur vareṇyam bhargo devasya dhīmahi | dhiyo yo naḥ pracodayāt || somānam̐ svaraṇaṃ kṛṇuhi brahmaṇas pate | kakṣīvantam ya auśijam || kadā cana starīr asi nendra saścasi dāśuṣe | upopen nu maghavan bhūya in nu te dānaṃ devasya pṛcyate || pari tvāgne puraṃ vayaṃ vipram̐ sahasya dhīmahi | dhṛṣadvarṇaṃ divedive bhettāram bhaṅgurāvataḥ || agne gṛhapate sugṛhapatir ahaṃ tvayā gṛhapatinā bhūyāsam̐ sugṛhapatir mayā tvaṃ gṛhapatinā bhūyāḥ śatam̐ himās tām āśiṣam ā śāse tantave jyotiṣmatīṃ tām āśiṣam ā śāse 'muṣmai jyotiṣmatīm ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयज्ञो वा एष यो ऽसामोपप्रयन्तो अध्वरम् इत्य् आह स्तोमम् एवास्मै युनक्त्य् उपेत्य् आह प्रजा वै पशव उपेमं लोकम् प्रजाम् एव पशून् इमं लोकम् उपैति । अस्य प्रत्नाम् अनु द्युतम् इत्य् आह सुवर्गो वै लोकः प्रत्नः सुवर्गम् एव लोकꣳ समारोहति । अग्निर् मूर्धा दिवः ककुद् इत्य् आह मूर्धानम् एवैनꣳ समानानां करोत्य् अथो देवलोकाद् एव मनुष्यलोके प्रति तिष्ठति । अयम् इह प्रथमो धायि धातृभिर् इत्य् आह मुख्यम् एवैनं करोति । उभा वाम् इन्द्राग्नी आहुवध्या इत्य् आहौजो बलम् एवाव रुन्द्धे । अयं ते योनिर् ऋत्विय इत्य् आह पशवो वै रयिः पशून् एवाव रुन्द्धे षड्भिर् उप तिष्ठते षड् वै ऋतव ऋतुष्व् एव प्रति तिष्ठति षड्भिर् उत्तराभिर् उप तिष्ठते द्वादश सम् पद्यन्ते द्वादश मासाः संवत्सरः संवत्सर एव प्रति तिष्ठति यथा वै पुरुषो ऽश्वो गौर् जीर्यत्य् एवम् अग्निर् आहितो जीर्यति संवत्सरस्य परस्ताद् आग्निपावमानीभिर् उप तिष्ठते पुनर्नवम् एवैनम् अजरं करोत्य् अथो पुनात्य् एव । उप तिष्ठते योग एवास्यैष उप तिष्ठते ॥ दम एवास्यैष उप तिष्ठते याच्ञैवास्यैषोप तिष्ठते यथा पापीयाञ् छ्रेयस आहृत्य नमस्यति तादृग् एव तत् । आयुर्दा अग्ने ऽस्य् आयुर् मे देहीत्य् आहायुर्दा ह्य् एष वर्चोदा अग्ने ऽसि वर्चो मे देहीत्य् आह वर्चोदा ह्य् एष तनूपा अग्ने ऽसि तनुवम् मे पाहीत्य् आह ॥ तनूपा ह्य् एषः । अग्ने यन् मे तनुवा ऊनं तन् म आ पृणेत्य् आह यन् मे प्रजायै पशूनामूनं तन् म आ पूरयेति वावैतद् आह चित्रावसो स्वस्ति ते पारम् अशीयेत्य् आह रात्रिर् वै चित्रावसुर् अव्युष्ट्यै वा एतस्यै पुरा ब्राह्मणा अभैषुर् व्युष्टिम् एवाव रुन्द्धे । इन्धानास् त्वा शतम् हिमा इत्य् आह शतायुः पुरुषः शतेन्द्रिय आयुष्य् एवेन्द्रिये प्रति तिष्ठति । एषा वै सूर्मी कर्णकावत्य् एतया ह स्म वै देवा असुराणाꣳ शततर्हाꣳस् तृꣳहन्ति यद् एतया समिधम् आदधाति वज्रम् एवैतच् छतघ्नीं यजमानो भ्रातृव्याय प्र हरति स्तृत्या अच्छम्बट्कारम् । सं त्वम् अग्ने सूर्यस्य वर्चसागथा इत्य् आहैतत् त्वम् असीदम् अहम् भूयासम् इति वावैतद् आह त्वम् अग्ने सूर्यवर्चा असीत्य् आहाशिषम् एवैताम् आ शास्ते ॥

ayajño vā eṣa yo 'sāmopaprayanto adhvaram ity āha stomam evāsmai yunakty upety āha prajā vai paśava upemaṃ lokam prajām eva paśūn imaṃ lokam upaiti | asya pratnām anu dyutam ity āha suvargo vai lokaḥ pratnaḥ suvargam eva lokam̐ samārohati | agnir mūrdhā divaḥ kakud ity āha mūrdhānam evainam̐ samānānāṃ karoty atho devalokād eva manuṣyaloke prati tiṣṭhati | ayam iha prathamo dhāyi dhātṛbhir ity āha mukhyam evainaṃ karoti | ubhā vām indrāgnī āhuvadhyā ity āhaujo balam evāva runddhe | ayaṃ te yonir ṛtviya ity āha paśavo vai rayiḥ paśūn evāva runddhe ṣaḍbhir upa tiṣṭhate ṣaḍ vai ṛtava ṛtuṣv eva prati tiṣṭhati ṣaḍbhir uttarābhir upa tiṣṭhate dvādaśa sam padyante dvādaśa māsāḥ saṃvatsaraḥ saṃvatsara eva prati tiṣṭhati yathā vai puruṣo 'śvo gaur jīryaty evam agnir āhito jīryati saṃvatsarasya parastād āgnipāvamānībhir upa tiṣṭhate punarnavam evainam ajaraṃ karoty atho punāty eva | upa tiṣṭhate yoga evāsyaiṣa upa tiṣṭhate || dama evāsyaiṣa upa tiṣṭhate yācñaivāsyaiṣopa tiṣṭhate yathā pāpīyāñ chreyasa āhṛtya namasyati tādṛg eva tat | āyurdā agne 'sy āyur me dehīty āhāyurdā hy eṣa varcodā agne 'si varco me dehīty āha varcodā hy eṣa tanūpā agne 'si tanuvam me pāhīty āha || tanūpā hy eṣaḥ | agne yan me tanuvā ūnaṃ tan ma ā pṛṇety āha yan me prajāyai paśūnāmūnaṃ tan ma ā pūrayeti vāvaitad āha citrāvaso svasti te pāram aśīyety āha rātrir vai citrāvasur avyuṣṭyai vā etasyai purā brāhmaṇā abhaiṣur vyuṣṭim evāva runddhe | indhānās tvā śatam himā ity āha śatāyuḥ puruṣaḥ śatendriya āyuṣy evendriye prati tiṣṭhati | eṣā vai sūrmī karṇakāvaty etayā ha sma vai devā asurāṇām̐ śatatarhām̐s tṛm̐hanti yad etayā samidham ādadhāti vajram evaitac chataghnīṃ yajamāno bhrātṛvyāya pra harati stṛtyā acchambaṭkāram | saṃ tvam agne sūryasya varcasāgathā ity āhaitat tvam asīdam aham bhūyāsam iti vāvaitad āha tvam agne sūryavarcā asīty āhāśiṣam evaitām ā śāste ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम् पश्यामि प्रजा अहम् इत्य् आह यावन्त एव ग्राम्याः पशवस् तान् एवाव रुन्द्धे । अम्भ स्थाम्भो वो भक्षीय । इत्य् आहाम्भो ह्य् एताः । मह स्थ महो वो भक्षीय । इत्य् आह महो ह्य् एताः स्सह स्थ सहो वो भक्षीय । इत्य् आह सहो ह्य् एता । ऊर्ज स्थोर्जं वो भक्षीय । इति आहोर्जो ह्य् एताः । रेवती रमध्वम् इत्य् आह पशवो वै रेवतीः पशून् एवात्मन् रमयते । इहैव स्तेतो माप गात । इत्य् आह ध्रुवा एवैना अनपगाः कुरुते । इष्टकचिद् वा अन्यो ऽग्निः पशुचिद् अन्यः सꣳहितासि विश्वरूपीः । इति वत्सम् अभि मृशत्य् उपैवैनं धत्ते पशुचितम् एनं कुरुते प्र वा एषो ऽस्माल् लोकाच् च्यवते य आहवनीयम् उपतिष्ठते गार्हपत्यम् उप तिष्ठते ऽस्मिन्न् एव लोके प्रति तिष्ठति । अथो गार्हपत्यायैव नि ह्नुते गायत्रीभिर् उप तिष्ठते तेजो वै गायत्री तेज एवात्मन् धत्ते । अथो यद् एतं तृचम् अन्वाह संतत्यै गार्हपत्यं वा अनु द्विपादो वीराः प्र जायन्ते य एवं विद्वान् द्विपदाभिर् गार्हपत्यम् उपतिष्ठते आस्य वीरो जायते । ऊर्जा वः पश्याम्य् ऊर्जा मा पश्यत । इत्य् आहाशिषम् एवैताम् आ शास्ते तत् सवितुर् वरेण्यम् इत्य् आह प्रसूत्यै सोमानꣳ स्वरणम् इत्य् आह सोमपीथम् एवाव रुन्द्धे कृणुहि ब्रह्मणस् पते । इत्य् आह प्रसूत्यै सोमानꣳ स्वरणम् इत्य् आह सोमपीथम् एवाव रुन्द्धे कृणुहि ब्रह्मणस् पते । इत्य् आह ब्रह्मवर्चसम् एवाव रुन्द्धे कदा चन स्तरीर् असि । इत्य् आह न स्तरीꣳ रात्रिं वसति ॥ य एवं विद्वान् अग्निम् उपतिष्ठते परि त्वाग्ने पुरं वयम् इत्य् आह परिधिम् एवैतम् परि दधात्य् अस्कन्दाय । अग्ने गृहपते । इत्य् आह यथायजुर् एवैतत् । शतꣳ हिमाः । इत्य् आह शतं त्वा हेमन्तान् इन्धिषीय । इत्य् वावैतद् आह पुत्रस्य नाम गृह्णात्य् अन्नादम् एवैनं करोति ताम् आशिषम् आ शासे तन्तवे ज्योतिष्मतीम् इति ब्रूयाद् यस्य पुत्रो ऽजातः स्यात् तेजस्व्य् एवास्य ब्रह्मवर्चसी पुत्रो जायते ताम् आशिषम् आ शासे ऽमुष्मै ज्योतिष्मतीम् इति ब्रूयाद् यस्य पुत्रो जातः स्यात् तेज एवास्मिन् ब्रह्मवर्चसं दधाति ॥

sam paśyāmi prajā aham ity āha yāvanta eva grāmyāḥ paśavas tān evāva runddhe | ambha sthāmbho vo bhakṣīya | ity āhāmbho hy etāḥ | maha stha maho vo bhakṣīya | ity āha maho hy etāḥ ssaha stha saho vo bhakṣīya | ity āha saho hy etā | ūrja sthorjaṃ vo bhakṣīya | iti āhorjo hy etāḥ | revatī ramadhvam ity āha paśavo vai revatīḥ paśūn evātman ramayate | ihaiva steto māpa gāta | ity āha dhruvā evainā anapagāḥ kurute | iṣṭakacid vā anyo 'gniḥ paśucid anyaḥ sam̐hitāsi viśvarūpīḥ | iti vatsam abhi mṛśaty upaivainaṃ dhatte paśucitam enaṃ kurute pra vā eṣo 'smāl lokāc cyavate ya āhavanīyam upatiṣṭhate gārhapatyam upa tiṣṭhate 'sminn eva loke prati tiṣṭhati | atho gārhapatyāyaiva ni hnute gāyatrībhir upa tiṣṭhate tejo vai gāyatrī teja evātman dhatte | atho yad etaṃ tṛcam anvāha saṃtatyai gārhapatyaṃ vā anu dvipādo vīrāḥ pra jāyante ya evaṃ vidvān dvipadābhir gārhapatyam upatiṣṭhate āsya vīro jāyate | ūrjā vaḥ paśyāmy ūrjā mā paśyata | ity āhāśiṣam evaitām ā śāste tat savitur vareṇyam ity āha prasūtyai somānam̐ svaraṇam ity āha somapītham evāva runddhe kṛṇuhi brahmaṇas pate | ity āha prasūtyai somānam̐ svaraṇam ity āha somapītham evāva runddhe kṛṇuhi brahmaṇas pate | ity āha brahmavarcasam evāva runddhe kadā cana starīr asi | ity āha na starīm̐ rātriṃ vasati || ya evaṃ vidvān agnim upatiṣṭhate pari tvāgne puraṃ vayam ity āha paridhim evaitam pari dadhāty askandāya | agne gṛhapate | ity āha yathāyajur evaitat | śatam̐ himāḥ | ity āha śataṃ tvā hemantān indhiṣīya | ity vāvaitad āha putrasya nāma gṛhṇāty annādam evainaṃ karoti tām āśiṣam ā śāse tantave jyotiṣmatīm iti brūyād yasya putro 'jātaḥ syāt tejasvy evāsya brahmavarcasī putro jāyate tām āśiṣam ā śāse 'muṣmai jyotiṣmatīm iti brūyād yasya putro jātaḥ syāt teja evāsmin brahmavarcasaṃ dadhāti ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्निहोत्रं जुहोति यद् एव किं च यजमानस्य स्वं तस्यैव तत् । रेतः सिञ्चति प्रजनने प्रजननꣳ हि वा अग्निः। अथौषधीर् अन्तगता दहति तास् ततो भूयसीः प्र जायन्ते यत् सायं जुहोति रेत एव तत् सिञ्चति प्रैव प्रातस्तनेन जनयति तत् । रेतः सिक्तं न त्वष्ट्राऽविकृतम् प्र जायते यावच्छो वै रेतसः सिक्तस्य ॥ त्वष्टा रूपाणि विकरोति तावच्छो वै तत् प्र जायत एष वै दैव्यस् त्वष्टा यो यजते बह्वीभिर् उप तिष्ठते रेतस एव सिक्तस्य बहुशो रूपाणि वि करोति स परैव जायते श्वःश्वो भूयान् भवति य एवं विद्वान् अग्निम् उपतिष्ठते । अहर् देवानाम् आसीद् रात्रिर् असुराणां ते ऽसुरा यद् देवानां वित्तं वेद्यम् आसीत् तेन सह रात्रिम् प्राविशन् ते देवा हीना अमन्यन्त ते ऽपश्यन् । आग्नेयी रात्रिर् आग्नेयाः पशव इमम् एवाग्निꣳ स्तवाम स न स्तुतः पशून् पुनर् दास्यतीति ते ऽग्निम् अस्तुवन्त् स एभ्य स्तुतो रात्रिया अध्य् अहर् अभि पशून् निर् आर्जत् ते देवाः पशून् वित्त्वा कामाꣳ अकुर्वत य एवं विद्वान् अग्निम् उपतिष्ठते पशुमान् भवति ॥ आदित्यो वा अस्माल् लोकाद् अमुं लोकम् ऐत् सो ऽमुं लोकं गत्वा पुनर् इमं लोकम् अभ्यध्यायत् स इमं लोकम् आगत्य मृत्योर् अबिभेन् मृत्युसंयुत इव ह्य् अयं लोकः सो ऽमन्यत । इमम् एवाग्निꣳ स्तवानि स मा स्तुतः सुवर्गं लोकं गमयिष्यतीति सो ऽग्निम् अस्तौत् स एनꣳ स्तुतः सुवर्गं लोकम् अगमयत् । यः एवं विद्वान् अग्निम् उपतिष्ठते सुवर्गम् एव लोकम् एति सर्वम् आयुर् एति । अभि वा एषो ऽग्नी आ रोहति य एनाव् उपतिष्ठते यथा खलु वै श्रेयान् अभ्यारूढः कामयते तथा करोति नक्तम् उप तिष्ठते न प्रातः सꣳ हि नक्तं व्रतानि सृज्यन्ते सह श्रेयाꣳश् च पापीयाꣳश् चासाते ज्योतिर् वा अग्निस् तमो रात्रिर् यत् नक्तम् उपतिष्ठते ज्योतिषैव तमस् तरति । उपस्थेयो ऽग्नी३र् नोपस्थेया३ इत्य् आहुर् मनुष्याय इत् नु वै यो ऽहरहर् आहृत्याथैनं याचति स इन् न्वै तम् उपार्च्छति । अथ को देवान् अहरहर् याचिष्यति । इति तस्मान् नोपस्थेयः । अथो खल्व् आहुर् आशिषे वै कं यजमानो यजते । इत्य् एषा खलु वै आहिताग्नेर् आशीर् यद् अग्निम् उपतिष्ठते तस्माद् उपस्थेयः प्रजापतिः पशून् असृजत ते सृष्टा अहोरात्रे प्राविशन् ताञ् छन्दोभिर् अन्व् अविन्दद् यच् छन्दोभिर् उपतिष्ठते स्वम् एव तद् अन्व् इच्छति न तत्र जाम्य् अस्ति । इत्य् आहुर् यो ऽहरहर् उपतिष्ठत इति यो वा अग्निम् प्रत्यङ्ङ् उपतिष्ठते प्रत्य् एनम् ओषति यः पराङ् विष्वङ् प्रजया पशुभिर् एति कवातिर्यङ्ङ् इवोप तिष्ठेत नैनम् प्रत्योषति न विष्वङ् प्रजया पशुभिर् एति ॥

agnihotraṃ juhoti yad eva kiṃ ca yajamānasya svaṃ tasyaiva tat | retaḥ siñcati prajanane prajananam̐ hi vā agniḥ| athauṣadhīr antagatā dahati tās tato bhūyasīḥ pra jāyante yat sāyaṃ juhoti reta eva tat siñcati praiva prātastanena janayati tat | retaḥ siktaṃ na tvaṣṭrā'vikṛtam pra jāyate yāvaccho vai retasaḥ siktasya || tvaṣṭā rūpāṇi vikaroti tāvaccho vai tat pra jāyata eṣa vai daivyas tvaṣṭā yo yajate bahvībhir upa tiṣṭhate retasa eva siktasya bahuśo rūpāṇi vi karoti sa paraiva jāyate śvaḥśvo bhūyān bhavati ya evaṃ vidvān agnim upatiṣṭhate | ahar devānām āsīd rātrir asurāṇāṃ te 'surā yad devānāṃ vittaṃ vedyam āsīt tena saha rātrim prāviśan te devā hīnā amanyanta te 'paśyan | āgneyī rātrir āgneyāḥ paśava imam evāgnim̐ stavāma sa na stutaḥ paśūn punar dāsyatīti te 'gnim astuvant sa ebhya stuto rātriyā adhy ahar abhi paśūn nir ārjat te devāḥ paśūn vittvā kāmām̐ akurvata ya evaṃ vidvān agnim upatiṣṭhate paśumān bhavati || ādityo vā asmāl lokād amuṃ lokam ait so 'muṃ lokaṃ gatvā punar imaṃ lokam abhyadhyāyat sa imaṃ lokam āgatya mṛtyor abibhen mṛtyusaṃyuta iva hy ayaṃ lokaḥ so 'manyata | imam evāgnim̐ stavāni sa mā stutaḥ suvargaṃ lokaṃ gamayiṣyatīti so 'gnim astaut sa enam̐ stutaḥ suvargaṃ lokam agamayat | yaḥ evaṃ vidvān agnim upatiṣṭhate suvargam eva lokam eti sarvam āyur eti | abhi vā eṣo 'gnī ā rohati ya enāv upatiṣṭhate yathā khalu vai śreyān abhyārūḍhaḥ kāmayate tathā karoti naktam upa tiṣṭhate na prātaḥ sam̐ hi naktaṃ vratāni sṛjyante saha śreyām̐ś ca pāpīyām̐ś cāsāte jyotir vā agnis tamo rātrir yat naktam upatiṣṭhate jyotiṣaiva tamas tarati | upastheyo 'gnī3r nopastheyā3 ity āhur manuṣyāya it nu vai yo 'harahar āhṛtyāthainaṃ yācati sa in nvai tam upārcchati | atha ko devān aharahar yāciṣyati | iti tasmān nopastheyaḥ | atho khalv āhur āśiṣe vai kaṃ yajamāno yajate | ity eṣā khalu vai āhitāgner āśīr yad agnim upatiṣṭhate tasmād upastheyaḥ prajāpatiḥ paśūn asṛjata te sṛṣṭā ahorātre prāviśan tāñ chandobhir anv avindad yac chandobhir upatiṣṭhate svam eva tad anv icchati na tatra jāmy asti | ity āhur yo 'harahar upatiṣṭhata iti yo vā agnim pratyaṅṅ upatiṣṭhate praty enam oṣati yaḥ parāṅ viṣvaṅ prajayā paśubhir eti kavātiryaṅṅ ivopa tiṣṭheta nainam pratyoṣati na viṣvaṅ prajayā paśubhir eti ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मम नाम प्रथमं जातवेदः पिता माता च दधतुर् यद् अग्रे । तत् त्वम् बिभृहि पुनर् आ मद् ऐतोस् तवाहं नाम बिभराण्य् अग्ने ॥ मम नाम तव च जातवेदो वाससी इव विवसानौ ये चरावः । आयुषे त्वं जीवसे वयं यथायथं वि परि दधावहै पुनस् ते ॥ नमो ऽग्नये ऽप्रतिविद्धाय नमो ऽनाधृष्टाय नमः सम्राजे । अषाढो अग्निर् बृहद्वया विश्वजित् सहन्त्यः श्रेष्ठो गन्धर्वः ॥ त्वत्पितारो अग्ने देवास् त्वामाहुतयस् त्वद्विवाचनाः । सम् माम् आयुषा सं गौपत्येन सुहिते मा धाः ॥ अयम् अग्निः श्रेष्ठतमो ऽयम् भगवत्तमो ऽयꣳ सहस्रसातमः । अस्मा अस्तु सुवीर्यम् ॥ मनो ज्योतिर् जुषताम् आज्यं विच्छिन्नं यज्ञꣳ सम् इमं दधातु । या इष्टा उषसो निम्रुचश् च ताः सं दधामि हविषा घृतेन ॥ पयस्वतीर् ओषधयः पयस्वद् वीरुधाम् पयः । अपाम् पयसो यत् पयस् तेन माम् इन्द्र सꣳ सृज ॥ अग्ने व्रतपते व्रतं चरिष्यामि तच् छकेयं तन् मे राध्यताम् । अग्निꣳ होतारम् इह तꣳ हुवे देवान् यज्ञियान् इह यान् हवामहे ॥ आ यन्तु देवाः सुमनस्यमाना वियन्तु देवा हविषो मे अस्य कस् त्वा युनक्ति स त्वा युनक्तु यानि घर्मे कपालान्य् उपचिन्वन्ति वेधसः । पूष्णस् तान्य् अपि व्रत इन्द्रवायू वि मुञ्चताम् ॥ अभिन्नो घर्मो जीरदानुर् यत आत्तस् तद् अगन् पुनः । इध्मो वेदिः परिधयश् च सर्वे यज्ञस्यायुर् अनु सं चरन्ति ॥ त्रयस्त्रिꣳशत् तन्तवो ये वितत्निरे य इमं यज्ञꣳ स्वधया ददन्ते तेषां छिन्नम् प्रत्य् एतद् दधामि स्वाहा घर्मो देवाꣳ अप्य् एतु ॥

mama nāma prathamaṃ jātavedaḥ pitā mātā ca dadhatur yad agre | tat tvam bibhṛhi punar ā mad aitos tavāhaṃ nāma bibharāṇy agne || mama nāma tava ca jātavedo vāsasī iva vivasānau ye carāvaḥ | āyuṣe tvaṃ jīvase vayaṃ yathāyathaṃ vi pari dadhāvahai punas te || namo 'gnaye 'pratividdhāya namo 'nādhṛṣṭāya namaḥ samrāje | aṣāḍho agnir bṛhadvayā viśvajit sahantyaḥ śreṣṭho gandharvaḥ || tvatpitāro agne devās tvāmāhutayas tvadvivācanāḥ | sam mām āyuṣā saṃ gaupatyena suhite mā dhāḥ || ayam agniḥ śreṣṭhatamo 'yam bhagavattamo 'yam̐ sahasrasātamaḥ | asmā astu suvīryam || mano jyotir juṣatām ājyaṃ vicchinnaṃ yajñam̐ sam imaṃ dadhātu | yā iṣṭā uṣaso nimrucaś ca tāḥ saṃ dadhāmi haviṣā ghṛtena || payasvatīr oṣadhayaḥ payasvad vīrudhām payaḥ | apām payaso yat payas tena mām indra sam̐ sṛja || agne vratapate vrataṃ cariṣyāmi tac chakeyaṃ tan me rādhyatām | agnim̐ hotāram iha tam̐ huve devān yajñiyān iha yān havāmahe || ā yantu devāḥ sumanasyamānā viyantu devā haviṣo me asya kas tvā yunakti sa tvā yunaktu yāni gharme kapālāny upacinvanti vedhasaḥ | pūṣṇas tāny api vrata indravāyū vi muñcatām || abhinno gharmo jīradānur yata āttas tad agan punaḥ | idhmo vediḥ paridhayaś ca sarve yajñasyāyur anu saṃ caranti || trayastrim̐śat tantavo ye vitatnire ya imaṃ yajñam̐ svadhayā dadante teṣāṃ chinnam praty etad dadhāmi svāhā gharmo devām̐ apy etu ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैश्वानरो न ऊत्या प्र यातु परावतः । अग्निर् उक्थेन वाहसा ॥ ऋतावानं वैश्वानरम् ऋतस्य ज्योतिषस् पतिम् । अजस्रं घर्मम् ईमहे ॥ वैश्वानरस्य दꣳसनाभ्यो बृहद् अरिणाद् एकः स्वपस्यया कविः । उभा पितरा महयन्न् अजायताग्निर् द्यावापृथिवी भूरिरेतसा ॥ पृष्टो दिवि पृष्टो अग्निः पृथिव्याम् पृष्टो विश्वा ओषधीर् आ विवेश । वैश्वानरः सहसा पृष्टो अग्निः स नो दिवा सः रिषः पातु नक्तम् । जातो यद् अग्ने भुवना व्यख्यः पशुं न गोपा इर्यः परिज्मा । वैश्वानर ब्रह्मणे विन्द गातुं यूयम् पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥ त्वम् अग्ने शोचिषा शोशुचान आ रोदसी अपृणा जायमानः । त्वम् देवाꣳ अभिशस्तेर् अमुञ्चो वैश्वानर जातवेदो महित्वा ॥ अस्माकम् अग्ने मघवत्सु धारयानामि क्षत्रम् अजरꣳ सुवीर्यम् । वयं जयेम शतिनꣳ सहस्रिणं वैश्वानर वाजम् अग्ने तवो ऽतिभिः ॥ वैश्वानरस्य सुमतौ स्याम राजा हिकम् भुवनानाम् अभिश्रीः । इतो जातो विश्वम् इदं वि चष्टे वैश्वानरो यतते सूर्येण ॥ अव ते हेडो वरुण नमोभिर् अव यज्ञेभिर् ईमहे हविर्भिः । क्षयन्न् अस्मभ्यम् असुर प्रचेतो राजन्न् एनाꣳसि शिश्रथः कृतानि ॥ उद् उत्तमं वरुण पाशम् अस्मद् अवाधमं वि मध्यमꣳ श्रथाय । अथा वयम् आदित्य व्रते तवानागसो अदितये स्याम ॥ दधिक्राव्णो अकारिषं जिष्णोर् अश्वस्य वाजिनः । सुरभि नो मुखा करत् प्र ण आयूꣳषि तारिषत् ॥ आ दधिक्राः शवसा पञ्च कृष्टीः सूर्य इव ज्योतिषापस् ततान । सहस्रसाः शतसा वाज्य् अर्वा पृणक्तु वध्वा सम् इमा वचाꣳसि ॥ अग्निर् मूर्धा भुवः । मरुतो यद् ध वो दिवः सुम्नायन्तो हवामहे । आ तू नः उप गन्तन ॥ या वः शर्म शशमानाय सन्ति त्रिधातूनि दाशुषे यच्छताधि । अस्मभ्यं तानि मरुतो वि यन्त रयिं नो धत्त वृषणः सुवीरम् अदितिर् न उरुष्यत्व् अदितिः शर्म यच्छतु । अदितिः पात्व् अꣳहसः ॥ महीमू षु मातरꣳ सुव्रतानाम् ऋतस्य पत्नीम् अवसे हुवेम । तुविक्षत्राम् अजरन्तीम् उरूचीꣳ सुशर्माणम् अदितिꣳ सुप्रणीतिम् ॥ सुत्रामाणम् पृथिवीं द्याम् अनेहसꣳ सुशर्माणम् अदितिꣳ सुप्रणीतिम् । दैवीं नावꣳ स्वरित्राम् अनागसम् अस्रवन्तीम् आ रुहेमा स्वस्तये ॥ इमाꣳ सु नावम् आरुहꣳ शतारित्राꣳ शतस्फ्याम् । अच्छिद्राम् पारयिष्णुम् ॥

vaiśvānaro na ūtyā pra yātu parāvataḥ | agnir ukthena vāhasā || ṛtāvānaṃ vaiśvānaram ṛtasya jyotiṣas patim | ajasraṃ gharmam īmahe || vaiśvānarasya dam̐sanābhyo bṛhad ariṇād ekaḥ svapasyayā kaviḥ | ubhā pitarā mahayann ajāyatāgnir dyāvāpṛthivī bhūriretasā || pṛṣṭo divi pṛṣṭo agniḥ pṛthivyām pṛṣṭo viśvā oṣadhīr ā viveśa | vaiśvānaraḥ sahasā pṛṣṭo agniḥ sa no divā saḥ riṣaḥ pātu naktam | jāto yad agne bhuvanā vyakhyaḥ paśuṃ na gopā iryaḥ parijmā | vaiśvānara brahmaṇe vinda gātuṃ yūyam pāta svastibhiḥ sadā naḥ || tvam agne śociṣā śośucāna ā rodasī apṛṇā jāyamānaḥ | tvam devām̐ abhiśaster amuñco vaiśvānara jātavedo mahitvā || asmākam agne maghavatsu dhārayānāmi kṣatram ajaram̐ suvīryam | vayaṃ jayema śatinam̐ sahasriṇaṃ vaiśvānara vājam agne tavo 'tibhiḥ || vaiśvānarasya sumatau syāma rājā hikam bhuvanānām abhiśrīḥ | ito jāto viśvam idaṃ vi caṣṭe vaiśvānaro yatate sūryeṇa || ava te heḍo varuṇa namobhir ava yajñebhir īmahe havirbhiḥ | kṣayann asmabhyam asura praceto rājann enām̐si śiśrathaḥ kṛtāni || ud uttamaṃ varuṇa pāśam asmad avādhamaṃ vi madhyamam̐ śrathāya | athā vayam āditya vrate tavānāgaso aditaye syāma || dadhikrāvṇo akāriṣaṃ jiṣṇor aśvasya vājinaḥ | surabhi no mukhā karat pra ṇa āyūm̐ṣi tāriṣat || ā dadhikrāḥ śavasā pañca kṛṣṭīḥ sūrya iva jyotiṣāpas tatāna | sahasrasāḥ śatasā vājy arvā pṛṇaktu vadhvā sam imā vacām̐si || agnir mūrdhā bhuvaḥ | maruto yad dha vo divaḥ sumnāyanto havāmahe | ā tū naḥ upa gantana || yā vaḥ śarma śaśamānāya santi tridhātūni dāśuṣe yacchatādhi | asmabhyaṃ tāni maruto vi yanta rayiṃ no dhatta vṛṣaṇaḥ suvīram aditir na uruṣyatv aditiḥ śarma yacchatu | aditiḥ pātv am̐hasaḥ || mahīmū ṣu mātaram̐ suvratānām ṛtasya patnīm avase huvema | tuvikṣatrām ajarantīm urūcīm̐ suśarmāṇam aditim̐ supraṇītim || sutrāmāṇam pṛthivīṃ dyām anehasam̐ suśarmāṇam aditim̐ supraṇītim | daivīṃ nāvam̐ svaritrām anāgasam asravantīm ā ruhemā svastaye || imām̐ su nāvam āruham̐ śatāritrām̐ śatasphyām | acchidrām pārayiṣṇum ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सं त्वा सिञ्चामि यजुषा प्रजाम् आयुर् धनं च । बृहस्पतिप्रसूतो यजमान इह मा रिषत् ॥ आज्यम् असि सत्यम् असि सत्यस्याध्यक्षम् असि हविर् असि वैश्वानरं वैश्वदेवम् उत्पूतशुष्मꣳ सत्यौजाः सहो ऽसि सहमानम् असि सहस्वारातीः सहस्वारातीयतः सहस्व पृतनाः सहस्व पृतन्यतः सहस्रवीर्यम् असि तन् मा जिन्वाज्यस्याज्यम् असि सत्यस्य सत्यम् असि सत्यायुः असि सत्यशुष्मम् असि सत्येन त्वाऽभि घारयामि तस्य ते भक्षीय पञ्चानां त्वा वातानां यन्त्राय धर्त्राय गृह्णामि पञ्चानां त्वर्तूनां यन्त्राय धर्त्राय गृह्णामि पञ्चानां त्वा दिशाꣳ यन्त्राय धर्त्राय गृह्णामि पञ्चानां त्वा पञ्चजनानां यन्त्राय धर्त्राय गृह्णामि चरोस् त्वा पञ्चबिलस्य यन्त्राय धर्त्राय गृह्णामि ब्रह्मणस् त्वा तेजसे यन्त्राय धर्त्राय गृह्णामि क्षत्रस्य त्वौजसे यन्त्राय धर्त्राय गृह्णामि विशे त्वा यन्त्राय धर्त्राय गृह्णामि सुवीर्याय त्वा गृह्णामि सुप्रजास्त्वाय त्वा गृह्णामि रायस् पोषाय त्वा गृह्णामि ब्रह्मवर्चसाय त्वा गृह्णामि भूर् अस्माकꣳ हविर् देवानाम् आशिषो यजमानस्य देवानां त्वा देवताभ्यो गृह्णामि कामाय त्वा गृह्णामि ॥

saṃ tvā siñcāmi yajuṣā prajām āyur dhanaṃ ca | bṛhaspatiprasūto yajamāna iha mā riṣat || ājyam asi satyam asi satyasyādhyakṣam asi havir asi vaiśvānaraṃ vaiśvadevam utpūtaśuṣmam̐ satyaujāḥ saho 'si sahamānam asi sahasvārātīḥ sahasvārātīyataḥ sahasva pṛtanāḥ sahasva pṛtanyataḥ sahasravīryam asi tan mā jinvājyasyājyam asi satyasya satyam asi satyāyuḥ asi satyaśuṣmam asi satyena tvā'bhi ghārayāmi tasya te bhakṣīya pañcānāṃ tvā vātānāṃ yantrāya dhartrāya gṛhṇāmi pañcānāṃ tvartūnāṃ yantrāya dhartrāya gṛhṇāmi pañcānāṃ tvā diśām̐ yantrāya dhartrāya gṛhṇāmi pañcānāṃ tvā pañcajanānāṃ yantrāya dhartrāya gṛhṇāmi caros tvā pañcabilasya yantrāya dhartrāya gṛhṇāmi brahmaṇas tvā tejase yantrāya dhartrāya gṛhṇāmi kṣatrasya tvaujase yantrāya dhartrāya gṛhṇāmi viśe tvā yantrāya dhartrāya gṛhṇāmi suvīryāya tvā gṛhṇāmi suprajāstvāya tvā gṛhṇāmi rāyas poṣāya tvā gṛhṇāmi brahmavarcasāya tvā gṛhṇāmi bhūr asmākam̐ havir devānām āśiṣo yajamānasya devānāṃ tvā devatābhyo gṛhṇāmi kāmāya tvā gṛhṇāmi ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ध्रुवो ऽसि ध्रुवो ऽहꣳ सजातेषु भूयासं धीरश् चेत्ता वसुविद् । उग्रो ऽस्य् उग्रो ऽहꣳ सजातेषु भूयासम् उग्रश् चेत्ता वसुविद् । अभिभूर् अस्य् अभिभूर् अहꣳ सजातेषु भूयासम् अभिभूश् चेत्ता वसुविद् । युनज्मि त्वा ब्रह्मणा दैव्येन हव्यायास्मै वोढवे जातवेदः । इन्धानास् त्वा सुप्रजसः सुवीरा ज्योग् जीवेम बलिहृतो वयं ते ॥ यन् मे अग्ने अस्य यज्ञस्य रिष्यात् यद् वा स्कन्दाद् आज्यस्योत विष्णो । तेन हन्मि सपत्नम् दुर्मरायुम् ऐनं दधामि निर्ऋत्या उपस्थे ॥ भूर् भुवः सुवर् उच्छुष्मो अग्ने यजमानायैधि निशुष्मो अभिदासते अग्ने देवेद्ध मन्विद्ध मन्द्रजिह्वामर्त्यस्य ते होतर् मूर्धन्न् आ जिघर्मि रायस् पोषाय सुप्रजास्त्वाय सुवीर्याय मनो ऽसि प्राजापत्यम् मनसा मा भूतेनाविश वाग् अस्य् ऐन्द्री सपत्नक्षयणी वाचा मेन्द्रियेणाविश वसन्तम् ऋतूनाम् प्रीणामि स मा प्रीतः प्रीणातु ग्रीष्मम् ऋतूनाम् प्रीणामि स मा प्रीतः प्रीणातु वर्षा ऋतूनाम् प्रीणामि ता मा प्रीताः प्रीणन्तु शरदम् ऋतूनाम् प्रीणामि सा मा प्रीता प्रीणातु हेमन्तशिशिराव् ऋतूनाम् प्रीणामि तौ मा प्रीतौ प्रीणीताम् अग्नीषोमयोर् अहं देवयज्यया चक्षुष्मान् भूयासम् अग्नेर् अहं देवयज्ययाऽन्नादो भूयासम् ॥ दब्धिरस्य् अदब्धो भूयासम् अमुं दभेयम् अग्नीषोमयोर् अहं देवयज्यया वृत्रहा भूयासम् इन्द्राग्नियोर् अहं देवयज्ययेन्द्रियाव्यन्नादो भूयासम् इन्द्रस्याहं देवयज्ययेन्द्रियावी भूयासम् महेन्द्रस्याहं देवयज्यया जेमानम् महिमानं गमेयम् अग्नेः स्विष्टकृतो ऽहं देवयज्ययाऽऽयुष्मान् यज्ञेन प्रतिष्ठां गमेयम् ॥

dhruvo 'si dhruvo 'ham̐ sajāteṣu bhūyāsaṃ dhīraś cettā vasuvid | ugro 'sy ugro 'ham̐ sajāteṣu bhūyāsam ugraś cettā vasuvid | abhibhūr asy abhibhūr aham̐ sajāteṣu bhūyāsam abhibhūś cettā vasuvid | yunajmi tvā brahmaṇā daivyena havyāyāsmai voḍhave jātavedaḥ | indhānās tvā suprajasaḥ suvīrā jyog jīvema balihṛto vayaṃ te || yan me agne asya yajñasya riṣyāt yad vā skandād ājyasyota viṣṇo | tena hanmi sapatnam durmarāyum ainaṃ dadhāmi nirṛtyā upasthe || bhūr bhuvaḥ suvar ucchuṣmo agne yajamānāyaidhi niśuṣmo abhidāsate agne deveddha manviddha mandrajihvāmartyasya te hotar mūrdhann ā jigharmi rāyas poṣāya suprajāstvāya suvīryāya mano 'si prājāpatyam manasā mā bhūtenāviśa vāg asy aindrī sapatnakṣayaṇī vācā mendriyeṇāviśa vasantam ṛtūnām prīṇāmi sa mā prītaḥ prīṇātu grīṣmam ṛtūnām prīṇāmi sa mā prītaḥ prīṇātu varṣā ṛtūnām prīṇāmi tā mā prītāḥ prīṇantu śaradam ṛtūnām prīṇāmi sā mā prītā prīṇātu hemantaśiśirāv ṛtūnām prīṇāmi tau mā prītau prīṇītām agnīṣomayor ahaṃ devayajyayā cakṣuṣmān bhūyāsam agner ahaṃ devayajyayā'nnādo bhūyāsam || dabdhirasy adabdho bhūyāsam amuṃ dabheyam agnīṣomayor ahaṃ devayajyayā vṛtrahā bhūyāsam indrāgniyor ahaṃ devayajyayendriyāvyannādo bhūyāsam indrasyāhaṃ devayajyayendriyāvī bhūyāsam mahendrasyāhaṃ devayajyayā jemānam mahimānaṃ gameyam agneḥ sviṣṭakṛto 'haṃ devayajyayā''yuṣmān yajñena pratiṣṭhāṃ gameyam ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्निर् मा दुरिष्टात् पातु सविताऽघशꣳसात् । यो मे ऽन्ति दूरे ऽरातीयति तम् एतेन जेषम् । सुरूपवर्षवर्ण एहीमान् भद्रान् दुर्याꣳ अभ्य् एहि माम् अनुव्रता न्यु शीर्षाणि मृढ्वम् इड एह्य् अदित एह्य् सरस्वत्य् एहि रन्तिर् असि रमतिर् असि सूनर्य् असि जुष्टे जुष्टिं ते ऽशीयोपहूत उपहवं ते ऽशीय सा मे सत्याशीर् अस्य यज्ञस्य भूयात् । अरेडता मनसा तच् छकेयम् । यज्ञो दिवꣳ रोहतु यज्ञो दिवं गच्छतु यो देवयानः पन्थास् तेन यज्ञो देवाꣳ अप्य् एतु । अस्मास्व् इन्द्र इन्द्रियं दधात्व् अस्मान् राय उत यज्ञाः सचन्ताम् अस्मासु सन्त्व् आशिषः सा नः प्रिया सुप्रतूर्तिर् मघोनी जुष्टिर् असि जुषस्व नो जुष्टा नः असि जुष्टिं ते गमेयम् मनो ज्योतिर् जुषताम् आज्यं विच्छिन्नं यज्ञꣳ सम् इमं दधातु । बृहस्पतिस् तनुताम् इमं नो विश्वे देवा इह मादयन्ताम् ॥ ब्रधन् पिन्वस्व ददतो मे मा क्षायि कुर्वतो मे मोप दसत् प्रजापतेर् भागो ऽस्य् ऊर्जस्वान् पयस्वान् प्राणापानौ मे पाहि समानव्यानौ मे पाह्य् उदानव्यानौ मे पाहि । अक्षितो ऽस्य् अक्षित्यै त्वा मा मे क्षेष्ठा अमुत्रा ऽमुष्मिँल्लोके

agnir mā duriṣṭāt pātu savitā'ghaśam̐sāt | yo me 'nti dūre 'rātīyati tam etena jeṣam | surūpavarṣavarṇa ehīmān bhadrān duryām̐ abhy ehi mām anuvratā nyu śīrṣāṇi mṛḍhvam iḍa ehy adita ehy sarasvaty ehi rantir asi ramatir asi sūnary asi juṣṭe juṣṭiṃ te 'śīyopahūta upahavaṃ te 'śīya sā me satyāśīr asya yajñasya bhūyāt | areḍatā manasā tac chakeyam | yajño divam̐ rohatu yajño divaṃ gacchatu yo devayānaḥ panthās tena yajño devām̐ apy etu | asmāsv indra indriyaṃ dadhātv asmān rāya uta yajñāḥ sacantām asmāsu santv āśiṣaḥ sā naḥ priyā supratūrtir maghonī juṣṭir asi juṣasva no juṣṭā naḥ asi juṣṭiṃ te gameyam mano jyotir juṣatām ājyaṃ vicchinnaṃ yajñam̐ sam imaṃ dadhātu | bṛhaspatis tanutām imaṃ no viśve devā iha mādayantām || bradhan pinvasva dadato me mā kṣāyi kurvato me mopa dasat prajāpater bhāgo 'sy ūrjasvān payasvān prāṇāpānau me pāhi samānavyānau me pāhy udānavyānau me pāhi | akṣito 'sy akṣityai tvā mā me kṣeṣṭhā amutrā 'muṣmi~lloke

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बर्हिषो ऽहं देवयज्यया प्रजावान् भूयासम् । नराशꣳसस्याहं देवयज्यया पशुमान् भूयासम् अग्नेः स्विष्टकृतो ऽहं देवयज्ययायुष्मान् यज्ञेन प्रतिष्ठां गमेयम् अग्नेर् अहम् उज्जितिम् अनूज् जेषम् । सोमस्याहम् उज्जितिम् अनूज् जेषम् अग्नेर् अहम् उज्जितिम् अनूज् जेषम् अग्नीषोमयोर् अहम् उज्जितिम् अनूज् जेषम् इन्द्राग्नियोर् अहम् उज्जितिम् अनूज् जेषम् इन्द्रस्याहम् उज्जितिम् अनूज् जेषम् महेन्द्रस्याहम् उज्जितिम् अनूज् जेषम् अग्नेः स्विष्टकृतो ऽहम् उज्जितिम् अनूज् जेषम् वाजस्य मा प्रसवेनोद्ग्राभेणोद् अग्रभीत् । अथा सपत्नाꣳ इन्द्रो मे निग्राभेणाधराꣳ अकः ॥ उद्ग्राभं च निग्राभं च ब्रह्म देवा अवीवृधन् । अथा सपत्नान् इन्द्राग्नी मे विषूचीनान् व्यस्यताम् ॥ एमा अग्मन्न् आशिषो दोहकामा इन्द्रवन्तः वनामहे धुक्षीमहि प्रजाम् इषम् ॥ रोहितेन त्वाऽग्निर् देवतां गमयतु हरिभ्यां त्वेन्द्रो देवतां गमयत्व् एतशेन त्वा सूर्यो देवतां गमयतु वि ते मुञ्चामि रशना वि रश्मीन् वि योक्त्रा यानि परिचर्तनानि धत्ताद् अस्मासु द्रविणं यच् च भद्रम् प्र णो ब्रूताद् भागधान् देवतासु विष्णोः शम्योर् अहं देवयज्यया यज्ञेन प्रतिष्ठां गमेयम् । सोमस्याहं देवयज्यया सुरेता रेतो धिषीय त्वष्टुर् अहं देवयज्यया पशूनाꣳ रूपम् पुषेयम् । देवानाम् पत्नीर् अग्निर् गृहपतिर् यज्ञस्य मिथुनं तयोर् अहं देवयज्यया मिथुनेन प्र भूयासम् । वेदो ऽसि वित्तिर् असि विदेय कर्मासि करुणम् असि क्रियासम् । सनिर् असि सनितासि सनेयम् । घृतवन्तं कुलायिनꣳ रायस् पोषꣳ सहस्रिणं वेदो ददातु वाजिनम् ॥

barhiṣo 'haṃ devayajyayā prajāvān bhūyāsam | narāśam̐sasyāhaṃ devayajyayā paśumān bhūyāsam agneḥ sviṣṭakṛto 'haṃ devayajyayāyuṣmān yajñena pratiṣṭhāṃ gameyam agner aham ujjitim anūj jeṣam | somasyāham ujjitim anūj jeṣam agner aham ujjitim anūj jeṣam agnīṣomayor aham ujjitim anūj jeṣam indrāgniyor aham ujjitim anūj jeṣam indrasyāham ujjitim anūj jeṣam mahendrasyāham ujjitim anūj jeṣam agneḥ sviṣṭakṛto 'ham ujjitim anūj jeṣam vājasya mā prasavenodgrābheṇod agrabhīt | athā sapatnām̐ indro me nigrābheṇādharām̐ akaḥ || udgrābhaṃ ca nigrābhaṃ ca brahma devā avīvṛdhan | athā sapatnān indrāgnī me viṣūcīnān vyasyatām || emā agmann āśiṣo dohakāmā indravantaḥ vanāmahe dhukṣīmahi prajām iṣam || rohitena tvā'gnir devatāṃ gamayatu haribhyāṃ tvendro devatāṃ gamayatv etaśena tvā sūryo devatāṃ gamayatu vi te muñcāmi raśanā vi raśmīn vi yoktrā yāni paricartanāni dhattād asmāsu draviṇaṃ yac ca bhadram pra ṇo brūtād bhāgadhān devatāsu viṣṇoḥ śamyor ahaṃ devayajyayā yajñena pratiṣṭhāṃ gameyam | somasyāhaṃ devayajyayā suretā reto dhiṣīya tvaṣṭur ahaṃ devayajyayā paśūnām̐ rūpam puṣeyam | devānām patnīr agnir gṛhapatir yajñasya mithunaṃ tayor ahaṃ devayajyayā mithunena pra bhūyāsam | vedo 'si vittir asi videya karmāsi karuṇam asi kriyāsam | sanir asi sanitāsi saneyam | ghṛtavantaṃ kulāyinam̐ rāyas poṣam̐ sahasriṇaṃ vedo dadātu vājinam ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आ प्यायतां ध्रुवा घृतेन यज्ञंयज्ञम् प्रति देवयद्भ्यः । सूर्याया ऊधो ऽदित्या उपस्थ उरुधारा पृथिवी यज्ञे अस्मिन् ॥ प्रजापतेर् विभान् नाम लोकस् तस्मिꣳस् त्वा दधामि सह यजमानेन सद् असि सन् मे भूयाः सर्वम् असि सर्वम् मे भूयाः पूर्णम् असि पूर्णम् मे भूया अक्षितम् असि मा मे क्षेष्ठाः । प्राच्यां दिशि देवा ऋत्विजो मार्जयन्तां दक्षिणायाम् दिशि मासाः पितरो मार्जयन्ताम् प्रतीच्यां दिशि गृहाः पशवो मार्जयन्ताम् उदीच्यां दिश्य् आप ओषधयो वनस्पतयो मार्जयन्तामूर्ध्वायां दिशि यज्ञः संवत्सरो यज्ञपतिर् मार्जयन्ताम् । विष्णोः क्रमो ऽस्य् अभिमातिहा गायत्रेण छन्दसा पृथिवीम् अनु वि क्रमे निर्भक्तः स यं द्विष्मः । विष्णोः क्रमो ऽस्य् अभिशस्तिहा त्रैष्टुभेन छन्दसान्तरिक्षम् अनु वि क्रमे निर्भक्तः स यं द्विष्मः । विष्णोः क्रमो ऽस्य् अरातीयतो हन्ता जागतेन छन्दसा दिवम् अनु वि क्रमे निर्भक्तः स यं द्विष्मः । विष्णोः क्रमो ऽसि शत्रूयतो हन्ताऽऽनुष्टुभेन छन्दसा दिशो ऽनु वि क्रमे निर्भक्तः स यं द्विष्मः ॥

ā pyāyatāṃ dhruvā ghṛtena yajñaṃyajñam prati devayadbhyaḥ | sūryāyā ūdho 'dityā upastha urudhārā pṛthivī yajñe asmin || prajāpater vibhān nāma lokas tasmim̐s tvā dadhāmi saha yajamānena sad asi san me bhūyāḥ sarvam asi sarvam me bhūyāḥ pūrṇam asi pūrṇam me bhūyā akṣitam asi mā me kṣeṣṭhāḥ | prācyāṃ diśi devā ṛtvijo mārjayantāṃ dakṣiṇāyām diśi māsāḥ pitaro mārjayantām pratīcyāṃ diśi gṛhāḥ paśavo mārjayantām udīcyāṃ diśy āpa oṣadhayo vanaspatayo mārjayantāmūrdhvāyāṃ diśi yajñaḥ saṃvatsaro yajñapatir mārjayantām | viṣṇoḥ kramo 'sy abhimātihā gāyatreṇa chandasā pṛthivīm anu vi krame nirbhaktaḥ sa yaṃ dviṣmaḥ | viṣṇoḥ kramo 'sy abhiśastihā traiṣṭubhena chandasāntarikṣam anu vi krame nirbhaktaḥ sa yaṃ dviṣmaḥ | viṣṇoḥ kramo 'sy arātīyato hantā jāgatena chandasā divam anu vi krame nirbhaktaḥ sa yaṃ dviṣmaḥ | viṣṇoḥ kramo 'si śatrūyato hantā''nuṣṭubhena chandasā diśo 'nu vi krame nirbhaktaḥ sa yaṃ dviṣmaḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अगन्म सुवः सुवर् अगन्म संदृशस् ते मा छित्सि यत् ते तपस् तस्मै ते मा वृक्षि सुभूर् असि श्रेष्ठो रश्मीनाम् आयुर्धा अस्य् आयुर् मे धेहि वर्चोधा असि वर्चो मयि धेहि । इदम् अहम् अमुम् भ्रातृव्यम् आभ्यो दिग्भ्यो ऽस्यै दिवो ऽस्माद् अन्तरिक्षाद् अस्यै पृथिव्या अस्माद् अन्नाद्यान् निर् भजामि निर्भक्तः स यं द्विष्मः ॥ सम् ज्योतिषाऽभूवम् ऐन्द्रीम् आवृतम् अन्वावर्ते सम् अहम् प्रजया सम् मया प्रजा सम् अहꣳ रायस् पोषेण सम् मया रायस् पोषः । समिद्धो अग्ने मे दीदिहि समेद्धा ते अग्ने दीद्यासम् । वसुमान् यज्ञो वसीयान् भूयासम् अग्न आयूꣳषि पवस आ सुवोर्जम् इषं च नः । आरे बाधस्व दुच्छुनाम् ॥ अग्ने पवस्व स्वपा अस्मे वर्चः सुवीर्यम् दधत् पोषꣳ रयिम् मयि ॥ अग्ने गृहपते सुगृहपतिर् अहं त्वया गृहपतिना भूयासꣳ सुगृहपतिर् मया त्वं गृहपतिना भूयाः शतꣳ हिमास् ताम् आशिषम् आ शासे तन्तवे ज्योतिष्मतीं ताम् आशिषम् आ शासे ऽमुष्मै ज्योतिष्मतीम् । कस् त्वा युनक्ति स त्वा वि मुञ्चत्व् ॥ अग्ने व्रतपते व्रतम् अचारिषं तद् अशकं तन् मे ऽराधि यज्ञो बभूव स आ बभूव स प्र जज्ञे स वावृधे । स देवानाम् अधिपतिर् बभूव सो अस्माꣳ अधिपतीन् करोतु वयꣳ स्याम पतयो रयीणाम् गोमाꣳ अग्ने ऽविमाꣳ अश्वी यज्ञो नृवत्सखा सदम् इद् अप्रमृष्यः । इडावाꣳ एषो असुर प्रजावान् दीर्घो रयिः पृथुबुध्नः सभावान् ॥

aganma suvaḥ suvar aganma saṃdṛśas te mā chitsi yat te tapas tasmai te mā vṛkṣi subhūr asi śreṣṭho raśmīnām āyurdhā asy āyur me dhehi varcodhā asi varco mayi dhehi | idam aham amum bhrātṛvyam ābhyo digbhyo 'syai divo 'smād antarikṣād asyai pṛthivyā asmād annādyān nir bhajāmi nirbhaktaḥ sa yaṃ dviṣmaḥ || sam jyotiṣā'bhūvam aindrīm āvṛtam anvāvarte sam aham prajayā sam mayā prajā sam aham̐ rāyas poṣeṇa sam mayā rāyas poṣaḥ | samiddho agne me dīdihi sameddhā te agne dīdyāsam | vasumān yajño vasīyān bhūyāsam agna āyūm̐ṣi pavasa ā suvorjam iṣaṃ ca naḥ | āre bādhasva ducchunām || agne pavasva svapā asme varcaḥ suvīryam dadhat poṣam̐ rayim mayi || agne gṛhapate sugṛhapatir ahaṃ tvayā gṛhapatinā bhūyāsam̐ sugṛhapatir mayā tvaṃ gṛhapatinā bhūyāḥ śatam̐ himās tām āśiṣam ā śāse tantave jyotiṣmatīṃ tām āśiṣam ā śāse 'muṣmai jyotiṣmatīm | kas tvā yunakti sa tvā vi muñcatv || agne vratapate vratam acāriṣaṃ tad aśakaṃ tan me 'rādhi yajño babhūva sa ā babhūva sa pra jajñe sa vāvṛdhe | sa devānām adhipatir babhūva so asmām̐ adhipatīn karotu vayam̐ syāma patayo rayīṇām gomām̐ agne 'vimām̐ aśvī yajño nṛvatsakhā sadam id apramṛṣyaḥ | iḍāvām̐ eṣo asura prajāvān dīrgho rayiḥ pṛthubudhnaḥ sabhāvān ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा वै समृतसोमा एवं वा एते समृतयज्ञा यद् दर्शपूर्णमासौ कस्य वाह देवा यज्ञम् आगच्छन्ति कस्य वा न बहूनां यजमानानां यो वै देवताः पूर्वः परिगृह्णाति स एनाः श्वो भूते यजते । एतद् वै देवानाम् आयतनं यद् आहवनीयः । अन्तराग्नी पशूनाम् । गार्हपत्यो मनुष्याणाम् अन्वाहार्यपचनः पितृणाम् अग्निं गृह्णाति स्व एवायतने देवताः परि गृह्णाति ताः श्वो भूते यजते व्रतेन वै मेध्यो ऽग्निर् व्रतपतिः । ब्राह्मणो व्रतभृत् । व्रतम् उपैष्यन् ब्रूयात् । अग्ने व्रतपते व्रतं चरिष्यामीति । अग्निर् वै देवानां व्रतपतिस् तस्मा एव प्रतिप्रोच्य व्रतम् आ लभते बर्हिषा पूर्णमासे व्रतम् उपैति वत्सैर् अमावास्यायाम् एतद् ध्य् एतयोर् आयतनम् उपस्तीर्यः पूर्वश् चाग्निर् अपरश् चेत्य् आहुः । मनुष्याः इन् न्वा उपस्तीर्णम् इच्छन्ति किम् उ देवा येषां नवावसानम् उपास्मिञ् छ्वो यक्ष्यमाणे देवता वसन्ति य एवं विद्वान् अग्निम् उपस्तृणाति यजमानेन ग्राम्याश् च पशवो ऽवरुध्या आरण्याश् चेत्य् आहुः । यद् ग्राम्यान् उपवसति तेन ग्राम्यान् अव रुन्द्धे यद् आरण्यस्याश्नाति तेनारण्यान् यद् अनाश्वान् उपवसेत् पितृदेवत्यः स्यात् । आरण्यस्याश्नाति । इन्द्रियम् वा आरण्यम् इन्द्रियम् एवात्मन् धत्ते यद् अनाश्वान् उपवसेत् क्षोधुकः स्यात् । यद् अश्नीयाद् रुद्रो ऽस्य पशून् अभि मन्येत । अपो ऽश्नाति तन् नेवाशितं नेवानशितम् । न क्षोधुको भवति नास्य रुद्रः पशून् अभि मन्यते वज्रो वै यज्ञः क्षुत् खलु वै मनुष्यस्य भ्रातृव्यः । यद् अनाश्वान् उपवसति वज्रेणैव साक्षात् क्षुधम् भ्रातृव्यꣳ हन्ति ॥

yathā vai samṛtasomā evaṃ vā ete samṛtayajñā yad darśapūrṇamāsau kasya vāha devā yajñam āgacchanti kasya vā na bahūnāṃ yajamānānāṃ yo vai devatāḥ pūrvaḥ parigṛhṇāti sa enāḥ śvo bhūte yajate | etad vai devānām āyatanaṃ yad āhavanīyaḥ | antarāgnī paśūnām | gārhapatyo manuṣyāṇām anvāhāryapacanaḥ pitṛṇām agniṃ gṛhṇāti sva evāyatane devatāḥ pari gṛhṇāti tāḥ śvo bhūte yajate vratena vai medhyo 'gnir vratapatiḥ | brāhmaṇo vratabhṛt | vratam upaiṣyan brūyāt | agne vratapate vrataṃ cariṣyāmīti | agnir vai devānāṃ vratapatis tasmā eva pratiprocya vratam ā labhate barhiṣā pūrṇamāse vratam upaiti vatsair amāvāsyāyām etad dhy etayor āyatanam upastīryaḥ pūrvaś cāgnir aparaś cety āhuḥ | manuṣyāḥ in nvā upastīrṇam icchanti kim u devā yeṣāṃ navāvasānam upāsmiñ chvo yakṣyamāṇe devatā vasanti ya evaṃ vidvān agnim upastṛṇāti yajamānena grāmyāś ca paśavo 'varudhyā āraṇyāś cety āhuḥ | yad grāmyān upavasati tena grāmyān ava runddhe yad āraṇyasyāśnāti tenāraṇyān yad anāśvān upavaset pitṛdevatyaḥ syāt | āraṇyasyāśnāti | indriyam vā āraṇyam indriyam evātman dhatte yad anāśvān upavaset kṣodhukaḥ syāt | yad aśnīyād rudro 'sya paśūn abhi manyeta | apo 'śnāti tan nevāśitaṃ nevānaśitam | na kṣodhuko bhavati nāsya rudraḥ paśūn abhi manyate vajro vai yajñaḥ kṣut khalu vai manuṣyasya bhrātṛvyaḥ | yad anāśvān upavasati vajreṇaiva sākṣāt kṣudham bhrātṛvyam̐ hanti ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो वै श्रद्धाम् अनारभ्य यज्ञेन यजते नास्येष्टाय श्रद् दधते । अपः प्र णयति श्रद्धा वा आपः श्रद्धाम् एवारभ्य यज्ञेन यजत उभये ऽस्य देवमनुष्या इष्टाय श्रद् दधते तद् आहुर् अति वा एता वर्त्रं नेदन्त्य् अति वाचं मनो वावैता नाति नेदन्तीति मनसा प्र णयतीयं वै मनः अनयैवैनाः प्र णयत्य् अस्कन्नहविर् भवति य एवं वेद यज्ञायुधानि सम् भवति यज्ञो वै यज्ञायुधानि यज्ञम् एव तत् सम् भरति यद् एकमेकꣳ सम्भरेत् पितृदेवत्यानि स्युर् यत् सह सर्वाणि मानुषाणि द्वेद्वे सम् भरति याज्यानुवाक्ययोर् एव रूपं करोत्य् अथो मिथुनम् एव यो वै दश यज्ञायुधानि वेद मुखतो ऽस्य यज्ञः कल्पते स्फ्यः च कपालानि चाग्निहोत्रहवणी शूर्पं च कृष्णाजिनं च शम्या चोलूखलं च मुसलं च दृषच् चोपला चैतानि वै दश यज्ञायुधानि य एवं वेद मुखतो ऽस्य यज्ञः कल्पते यो वै देवेभ्यः प्रतिप्रोच्य यज्ञेन यजते जुषन्ते ऽस्य देवा हव्यम् हविर् निरुप्यमाणम् अभि मन्त्रयेताग्निꣳ होतारम् इह तꣳ हुव इति ॥ देवेभ्य एव प्रतिप्रोच्य यज्ञेन यजते जुषन्ते ऽस्य देवा हव्यम् एष वै यज्ञस्य ग्रहो गृहीत्वैव यज्ञेन यजते तद् उदित्वा वाचं यच्छति यज्ञस्य धृत्यै । अथो मनसा वै प्रजापतिर् यज्ञम् अतनुत मनसैव तद् यज्ञं तनुते रक्षसाम् अनन्ववचाराय यो वै यज्ञं योग आगते युनक्ति युङ्क्ते युञ्जानेषु कस् त्वा युनक्ति स त्वा युनक्त्व् इत्य् आह प्रजापतिर् वै कः प्रजापतिनैवैनं युनक्ति युङ्क्ते युञ्जानेषु ॥

yo vai śraddhām anārabhya yajñena yajate nāsyeṣṭāya śrad dadhate | apaḥ pra ṇayati śraddhā vā āpaḥ śraddhām evārabhya yajñena yajata ubhaye 'sya devamanuṣyā iṣṭāya śrad dadhate tad āhur ati vā etā vartraṃ nedanty ati vācaṃ mano vāvaitā nāti nedantīti manasā pra ṇayatīyaṃ vai manaḥ anayaivaināḥ pra ṇayaty askannahavir bhavati ya evaṃ veda yajñāyudhāni sam bhavati yajño vai yajñāyudhāni yajñam eva tat sam bharati yad ekamekam̐ sambharet pitṛdevatyāni syur yat saha sarvāṇi mānuṣāṇi dvedve sam bharati yājyānuvākyayor eva rūpaṃ karoty atho mithunam eva yo vai daśa yajñāyudhāni veda mukhato 'sya yajñaḥ kalpate sphyaḥ ca kapālāni cāgnihotrahavaṇī śūrpaṃ ca kṛṣṇājinaṃ ca śamyā colūkhalaṃ ca musalaṃ ca dṛṣac copalā caitāni vai daśa yajñāyudhāni ya evaṃ veda mukhato 'sya yajñaḥ kalpate yo vai devebhyaḥ pratiprocya yajñena yajate juṣante 'sya devā havyam havir nirupyamāṇam abhi mantrayetāgnim̐ hotāram iha tam̐ huva iti || devebhya eva pratiprocya yajñena yajate juṣante 'sya devā havyam eṣa vai yajñasya graho gṛhītvaiva yajñena yajate tad uditvā vācaṃ yacchati yajñasya dhṛtyai | atho manasā vai prajāpatir yajñam atanuta manasaiva tad yajñaṃ tanute rakṣasām ananvavacārāya yo vai yajñaṃ yoga āgate yunakti yuṅkte yuñjāneṣu kas tvā yunakti sa tvā yunaktv ity āha prajāpatir vai kaḥ prajāpatinaivainaṃ yunakti yuṅkte yuñjāneṣu ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रजापतिर् यज्ञान् असृजताग्निहोत्रं चाग्निष्टोमं च पौर्णमासीं चोक्थ्यं चामावास्यां चातिरात्रं च तान् उद् अमिमीत यावद् अग्निहोत्रम् आसीत् तावान् अग्निष्टोमो यावती पौर्णमासी तावान् उक्थ्यो यावत्य् अमावास्या तावान् अतिरात्रः । य एवं विद्वान् अग्निहोत्रं जुहोति यावद् अग्निष्टोमेनोपाप्नोति तावद् उपाप्नोति य एवं विद्वान् पौर्णमासीं यजते यावद् उक्थ्येनोपाप्नोति तावद् उपाप्नोति य एवं विद्वान् अमावास्यां यजते यावद् अतिरात्रेणोपाप्नोति तावद् उपाप्नोति परमेष्ठिनो वा एष यज्ञो ऽग्र आसीत् तेन स परमां काष्ठाम् अगच्छत् तेन प्रजापतिं निरवासाययत् तेन प्रजापतिः परमां काष्ठाम् अगच्छत् तेनेन्द्रं निरवासाययत् तेनेन्द्रः परमां काष्ठाम् अगच्छत् तेनाग्नीषोमौ निरवासाययत् तेनाग्नीषोमौ परमां काष्ठाम् अगच्छताम् । यः एवं विद्वान् दर्शपूर्णमासौ यजते परमाम् एव काष्ठां गच्छति यो वै प्रजातेन यज्ञेन यजते प्र प्रजया पशुभिर् मिथुनैर् जायते द्वादश मासाः संवत्सरो द्वादश द्वंद्वानि दर्शपूर्णमासयोस् तानि सम्पाद्यानीत्य् आहुः । वत्सं चोपावसृजत्य् उखां चाधि श्रयति । अव च हन्ति दृषदौ च समाहन्ति । अधि च वपते कपालानि चोप दधाति पुरोडाशं च ॥ अधिश्रयत्य् आज्यं च स्तम्बयजुश् च हरत्य् अभि च गृह्णाति वेदिं च परि गृह्णाति पत्नीं च सं नह्यति प्रोक्षणीश् चासादयत्य् आज्यं च । एतानि वै द्वादश द्वंद्वानि दर्शपूर्णमासयोस् तानि य एवꣳ सम्पाद्य यजते प्रजातेनैव यज्ञेन यजते प्र प्रजया पशुभिर् मिथुनैर् जायते ॥

prajāpatir yajñān asṛjatāgnihotraṃ cāgniṣṭomaṃ ca paurṇamāsīṃ cokthyaṃ cāmāvāsyāṃ cātirātraṃ ca tān ud amimīta yāvad agnihotram āsīt tāvān agniṣṭomo yāvatī paurṇamāsī tāvān ukthyo yāvaty amāvāsyā tāvān atirātraḥ | ya evaṃ vidvān agnihotraṃ juhoti yāvad agniṣṭomenopāpnoti tāvad upāpnoti ya evaṃ vidvān paurṇamāsīṃ yajate yāvad ukthyenopāpnoti tāvad upāpnoti ya evaṃ vidvān amāvāsyāṃ yajate yāvad atirātreṇopāpnoti tāvad upāpnoti parameṣṭhino vā eṣa yajño 'gra āsīt tena sa paramāṃ kāṣṭhām agacchat tena prajāpatiṃ niravāsāyayat tena prajāpatiḥ paramāṃ kāṣṭhām agacchat tenendraṃ niravāsāyayat tenendraḥ paramāṃ kāṣṭhām agacchat tenāgnīṣomau niravāsāyayat tenāgnīṣomau paramāṃ kāṣṭhām agacchatām | yaḥ evaṃ vidvān darśapūrṇamāsau yajate paramām eva kāṣṭhāṃ gacchati yo vai prajātena yajñena yajate pra prajayā paśubhir mithunair jāyate dvādaśa māsāḥ saṃvatsaro dvādaśa dvaṃdvāni darśapūrṇamāsayos tāni sampādyānīty āhuḥ | vatsaṃ copāvasṛjaty ukhāṃ cādhi śrayati | ava ca hanti dṛṣadau ca samāhanti | adhi ca vapate kapālāni copa dadhāti puroḍāśaṃ ca || adhiśrayaty ājyaṃ ca stambayajuś ca haraty abhi ca gṛhṇāti vediṃ ca pari gṛhṇāti patnīṃ ca saṃ nahyati prokṣaṇīś cāsādayaty ājyaṃ ca | etāni vai dvādaśa dvaṃdvāni darśapūrṇamāsayos tāni ya evam̐ sampādya yajate prajātenaiva yajñena yajate pra prajayā paśubhir mithunair jāyate ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ध्रुवो ऽसि ध्रुवो ऽहꣳ सजातेषु भूयासम् इत्य् आह ध्रुवान् एवैनान् कुरुते । उग्रो ऽस्य् उग्रो ऽहꣳ सजातेषु भूयासम् इत्य् आहाप्रतिवादिन एवैनान् कुरुते । अभिभूर् अस्य् अभिभूर् अहꣳ सजातेषु भूयासम् इत्य् आह य एवैनम् प्रत्युत्पिपीते तम् उपास्यते युनज्मि त्वा ब्रह्मणा दैव्येनेत्य् आहैष वा अग्नेर् योगस् तेन एवैनं युनक्ति यज्ञस्य वै समृद्धेन देवाः सुवर्गं लोकम् आयन् यज्ञस्य व्यृद्धेनासुरान् परा भावयन् यन् मे अग्ने अस्य यज्ञस्य रिष्याद् इत्य् आह यज्ञस्यैव तत् समृद्धेन यजमानः सुवर्गं लोकम् एति यज्ञस्य व्यृद्धेन भ्रातृव्यान् परा भावयति । अग्निहोत्रम् एताभिर् व्याहृतीभिर् उप सादयेद् यज्ञमुखं वा अग्निहोत्रम् ब्रह्मैता व्याहृतयो यज्ञमुख एव ब्रह्म कुरुते संवत्सरे पर्यागत एताभिर् एवोप सादयेद् ब्रह्मणैवोभयतः संवत्सरम् परि गृह्णाति दर्शपूर्णमासौ चातुर्मास्यान्य् आलभमान एताभिर् व्याहृतीभिर् हवीꣳष्य् आ सादयेद् यज्ञमुखं वै दर्शपूर्णमासौ चातुर्मास्यानि ब्रह्मैता व्याहृतयो यज्ञमुख एव ब्रह्म कुरुते संवत्सरे पर्यागत एताभिर् एवा सादयेद् ब्रह्मणैवोभयतः संवत्सरम् परि गृह्णाति यद् वै यज्ञस्य साम्ना क्रियते राष्ट्रम् यज्ञस्याऽऽशीर् गच्छति यद् ऋचा विशं यज्ञस्याऽऽशीर् गच्छत्य् अथ ब्राह्मणो ऽनाशीर्केण यज्ञेन यजते सामिधेनीर् अनुवक्ष्यन्न् एता व्याहृतीः पुरस्ताद् दध्याद् ब्रह्मैव प्रतिपदं कुरुते तथा ब्राह्मणः साशीर्केण यज्ञेन यजते यं कामयेत यजमानम् भ्रातृव्यम् अस्य यज्ञस्याऽऽशीर् गच्छेद् इति तस्यैता व्याहृतीः पुरोऽनुवाक्यायां दध्याद् भ्रातृव्यदेवत्या वै पुरोऽनुवाक्या भ्रातृव्यम् एवास्य यज्ञस्य आशीर् गच्छति यान् कामयेत यजमानान्त् समावत्य् एनान् यज्ञस्याऽऽशीर् गच्छेद् इति तेषाम् एता व्याहृतीः पुरोऽनुवाक्याया अर्धर्च एकां दध्याद् याज्यायै पुरस्ताद् एकां याज्याया अर्धर्च एकां तथैनान्त् समावती यज्ञस्याशीर् गच्छति यथा वै पर्जन्यः सुवृष्टं वर्षत्य् एवं यज्ञो यजमानस्य वर्षति स्थलयोदकम् परिगृह्णन्त्य् आशिषा यज्ञं यजमानः परि गृह्णाति मनो ऽसि प्राजापत्यम् ॥ मनसा मा भूतेना ऽऽविशेत्य् आह मनो वै प्राजापत्यम् प्रजापत्यो यज्ञो मन एव यज्ञम् आत्मन् धत्ते वाग् अस्य् ऐन्द्री सपत्नक्षयणी वाचा मेन्द्रियेणाऽऽ विशेत्य् आहैन्द्री वै वाग् वाचम् एवैन्द्रीम् आत्मन् धत्ते ॥

dhruvo 'si dhruvo 'ham̐ sajāteṣu bhūyāsam ity āha dhruvān evainān kurute | ugro 'sy ugro 'ham̐ sajāteṣu bhūyāsam ity āhāprativādina evainān kurute | abhibhūr asy abhibhūr aham̐ sajāteṣu bhūyāsam ity āha ya evainam pratyutpipīte tam upāsyate yunajmi tvā brahmaṇā daivyenety āhaiṣa vā agner yogas tena evainaṃ yunakti yajñasya vai samṛddhena devāḥ suvargaṃ lokam āyan yajñasya vyṛddhenāsurān parā bhāvayan yan me agne asya yajñasya riṣyād ity āha yajñasyaiva tat samṛddhena yajamānaḥ suvargaṃ lokam eti yajñasya vyṛddhena bhrātṛvyān parā bhāvayati | agnihotram etābhir vyāhṛtībhir upa sādayed yajñamukhaṃ vā agnihotram brahmaitā vyāhṛtayo yajñamukha eva brahma kurute saṃvatsare paryāgata etābhir evopa sādayed brahmaṇaivobhayataḥ saṃvatsaram pari gṛhṇāti darśapūrṇamāsau cāturmāsyāny ālabhamāna etābhir vyāhṛtībhir havīm̐ṣy ā sādayed yajñamukhaṃ vai darśapūrṇamāsau cāturmāsyāni brahmaitā vyāhṛtayo yajñamukha eva brahma kurute saṃvatsare paryāgata etābhir evā sādayed brahmaṇaivobhayataḥ saṃvatsaram pari gṛhṇāti yad vai yajñasya sāmnā kriyate rāṣṭram yajñasyā''śīr gacchati yad ṛcā viśaṃ yajñasyā''śīr gacchaty atha brāhmaṇo 'nāśīrkeṇa yajñena yajate sāmidhenīr anuvakṣyann etā vyāhṛtīḥ purastād dadhyād brahmaiva pratipadaṃ kurute tathā brāhmaṇaḥ sāśīrkeṇa yajñena yajate yaṃ kāmayeta yajamānam bhrātṛvyam asya yajñasyā''śīr gacched iti tasyaitā vyāhṛtīḥ puro'nuvākyāyāṃ dadhyād bhrātṛvyadevatyā vai puro'nuvākyā bhrātṛvyam evāsya yajñasya āśīr gacchati yān kāmayeta yajamānānt samāvaty enān yajñasyā''śīr gacched iti teṣām etā vyāhṛtīḥ puro'nuvākyāyā ardharca ekāṃ dadhyād yājyāyai purastād ekāṃ yājyāyā ardharca ekāṃ tathainānt samāvatī yajñasyāśīr gacchati yathā vai parjanyaḥ suvṛṣṭaṃ varṣaty evaṃ yajño yajamānasya varṣati sthalayodakam parigṛhṇanty āśiṣā yajñaṃ yajamānaḥ pari gṛhṇāti mano 'si prājāpatyam || manasā mā bhūtenā ''viśety āha mano vai prājāpatyam prajāpatyo yajño mana eva yajñam ātman dhatte vāg asy aindrī sapatnakṣayaṇī vācā mendriyeṇā'' viśety āhaindrī vai vāg vācam evaindrīm ātman dhatte ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो वै सप्तदशम् प्रजापतिं यज्ञम् अन्वायत्तं वेद प्रति यज्ञेन तिष्ठति न यज्ञाद् भ्रꣳशते । आ श्रावयेति चतुरक्षरम् अस्तु श्रौषड् इति चतुरक्षरं यजेति द्व्यक्षरं ये यजामह इति पञ्चाक्षरं द्व्यक्षरो वषट्कारः । एष वै सप्तदशः प्रजापतिर् यज्ञम् अन्वायत्तः । य एवं वेद प्रति यज्ञेन तिष्ठत् न यज्ञाद् भ्रꣳशते यो वै यज्ञस्य प्रायणम् प्रतिष्ठाम् उदयनं वेद प्रतिष्ठितेनारिष्टेन यज्ञेन सꣳस्थां गच्छति । आ श्रावयास्तु श्रौषड् यज ये यजामहे वषट्कार एतद् वै यज्ञस्य प्रायणम् एषा प्रतिष्ठैतद् उदयनम् । य एवं वेद प्रतिष्ठितेनारिष्टेन यज्ञेन सꣳस्थां गच्छति यो वै सूनृतायै दोहं वेद दुह एवैनाम् । यज्ञो वै सूनृता । आ श्रावयेत्येवैनाम् अह्वत् । अस्तु श्रौषड् इत्य् { उपावास्राग् ^ उपावास्राज् } यजेत्य् उद् अनैषीत् । ये यजामह इत्य् उपासदत् । वषट्कारेण दोग्धि । एष वै सूनृतायै दोहः । य एवं वेद दुह एवैनाम् । देवा वै सत्त्रम् आसत तेषां दिशो ऽदस्यन् त एताम् आर्द्राम् पङ्क्तिम् अपश्यन्न् आ श्रावयेति पुरोवातम् अजनयन्न् अस्तु श्रौषड् इत्य् अभ्रꣳ सम् अप्लावयन् यजेति विद्युतम् अजनयन् ये यजामह इति प्रावर्षयन् अभ्य् अस्तनयन् वषट्कारेण ततो वै तेभ्यो दिशः प्राप्यायन्त य एवं वेद प्रास्मै दिशः प्यायन्ते प्रजापतिं त्वो वेद प्रजापतिस् त्वं वेद यम् प्रजापतिर् वेद स पुण्यो भवति । एष वै छन्दस्यः प्रजापतिर् आ श्रावयास्तु श्रौषड् यज ये यजामहे वषट्कारः । य एवं वेद पुण्यो भवति वसन्तम् ऋतूनाम् प्रीणामीत्य् आह । ऋतवो वै प्रयाजाः । ऋतून् एव प्रीणाति ते ऽस्मै प्रीता यथापूर्वं कल्पन्ते कल्पन्ते ऽस्मा ऋतवो य एवं वेद । अग्नीषोमयोर् अहं देवयज्यया चक्षुष्मान् भूयासम् इत्य् आह । अग्नीषोमाभ्यां वै यज्ञश् चक्षुष्मान् ताभ्याम् एव चक्षुर् आत्मन् धत्ते । अग्नेर् अहं देवयज्ययान्नादो भूयासम् इत्य् आह । अग्निर् वै देवानाम् अन्नादस् तेनैव अन्नाद्यम् आत्मन् धत्ते दब्धिरस्य् अदब्धो भूयासम् अमुं दभेयम् इत्य् आह । एतया वै दब्ध्या देवा असुरान् अदभ्नुवन् तयैव भ्रातृव्यं दभ्नोति । अग्नीषोमयोर् अहं देवयज्यया वृत्रहा भूयासम् इत्य् आह । अग्नीषोमाभ्यां वा इन्द्रो वृत्रम् अहन् ताभ्याम् एव भ्रातृव्यꣳ स्तृणुते । इन्द्राग्नियोर् अहं देवयज्ययेन्द्रियाव्यन्नादो भूयासम् इत्य् आह । इन्द्रियाव्य् एवान्नादो भवति । इन्द्रस्य अहं देवयज्ययेन्द्रियावी भूयासम् इत्य् आह । इन्द्रियाव्य् एव भवति महेन्द्रस्याहं देवयज्यया जेमानम् महिमानं गमेयम् इत्य् आह जेमानम् एव महिमानं गच्छति । अग्नेः स्विष्टकृतो ऽहं देवयज्ययायुष्मान् यज्ञेन प्रतिष्ठां गमेयम् इत्य् आह । आयुर् एवात्मन् धत्ते प्रति यज्ञेन तिष्ठति

yo vai saptadaśam prajāpatiṃ yajñam anvāyattaṃ veda prati yajñena tiṣṭhati na yajñād bhram̐śate | ā śrāvayeti caturakṣaram astu śrauṣaḍ iti caturakṣaraṃ yajeti dvyakṣaraṃ ye yajāmaha iti pañcākṣaraṃ dvyakṣaro vaṣaṭkāraḥ | eṣa vai saptadaśaḥ prajāpatir yajñam anvāyattaḥ | ya evaṃ veda prati yajñena tiṣṭhat na yajñād bhram̐śate yo vai yajñasya prāyaṇam pratiṣṭhām udayanaṃ veda pratiṣṭhitenāriṣṭena yajñena sam̐sthāṃ gacchati | ā śrāvayāstu śrauṣaḍ yaja ye yajāmahe vaṣaṭkāra etad vai yajñasya prāyaṇam eṣā pratiṣṭhaitad udayanam | ya evaṃ veda pratiṣṭhitenāriṣṭena yajñena sam̐sthāṃ gacchati yo vai sūnṛtāyai dohaṃ veda duha evainām | yajño vai sūnṛtā | ā śrāvayetyevainām ahvat | astu śrauṣaḍ ity { upāvāsrāg ^ upāvāsrāj } yajety ud anaiṣīt | ye yajāmaha ity upāsadat | vaṣaṭkāreṇa dogdhi | eṣa vai sūnṛtāyai dohaḥ | ya evaṃ veda duha evainām | devā vai sattram āsata teṣāṃ diśo 'dasyan ta etām ārdrām paṅktim apaśyann ā śrāvayeti purovātam ajanayann astu śrauṣaḍ ity abhram̐ sam aplāvayan yajeti vidyutam ajanayan ye yajāmaha iti prāvarṣayan abhy astanayan vaṣaṭkāreṇa tato vai tebhyo diśaḥ prāpyāyanta ya evaṃ veda prāsmai diśaḥ pyāyante prajāpatiṃ tvo veda prajāpatis tvaṃ veda yam prajāpatir veda sa puṇyo bhavati | eṣa vai chandasyaḥ prajāpatir ā śrāvayāstu śrauṣaḍ yaja ye yajāmahe vaṣaṭkāraḥ | ya evaṃ veda puṇyo bhavati vasantam ṛtūnām prīṇāmīty āha | ṛtavo vai prayājāḥ | ṛtūn eva prīṇāti te 'smai prītā yathāpūrvaṃ kalpante kalpante 'smā ṛtavo ya evaṃ veda | agnīṣomayor ahaṃ devayajyayā cakṣuṣmān bhūyāsam ity āha | agnīṣomābhyāṃ vai yajñaś cakṣuṣmān tābhyām eva cakṣur ātman dhatte | agner ahaṃ devayajyayānnādo bhūyāsam ity āha | agnir vai devānām annādas tenaiva annādyam ātman dhatte dabdhirasy adabdho bhūyāsam amuṃ dabheyam ity āha | etayā vai dabdhyā devā asurān adabhnuvan tayaiva bhrātṛvyaṃ dabhnoti | agnīṣomayor ahaṃ devayajyayā vṛtrahā bhūyāsam ity āha | agnīṣomābhyāṃ vā indro vṛtram ahan tābhyām eva bhrātṛvyam̐ stṛṇute | indrāgniyor ahaṃ devayajyayendriyāvyannādo bhūyāsam ity āha | indriyāvy evānnādo bhavati | indrasya ahaṃ devayajyayendriyāvī bhūyāsam ity āha | indriyāvy eva bhavati mahendrasyāhaṃ devayajyayā jemānam mahimānaṃ gameyam ity āha jemānam eva mahimānaṃ gacchati | agneḥ sviṣṭakṛto 'haṃ devayajyayāyuṣmān yajñena pratiṣṭhāṃ gameyam ity āha | āyur evātman dhatte prati yajñena tiṣṭhati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इन्द्रं वो विश्वतस् परि हवामहे जनेभ्यः । अस्माकम् अस्तु केवलः ॥ इन्द्रं नरो नेमधिता हवन्ते यत् पार्या युनजते धियस् ताः । शूरो नृषाता शवसश् चकान आ गोमति व्रजे भजा त्वं नः ॥ इन्द्रियाणि शतक्रतो या ते जनेषु पञ्चसु । इन्द्र तानि त आ वृणे ॥ अनु ते दायि मह इन्द्रियाय सत्रा ते विश्वम् अनु वृत्रहत्ये । अनु क्षत्रम् अनु सहो यजत्रेन्द्र देवेभिर् अनु ते नृषह्ये ॥ आ यस्मिन्त् सप्त वासवास् तिष्ठन्ति स्वारुहो यथा । ऋषिर् ह दीर्घश्रुत्तम इन्द्रस्य घर्मो अतिथिः ॥ आमासु पक्वम् ऐरय आ सूर्यꣳ रोहयो दिवि । घर्मं न सामन् तपता सुवृक्तिभिर् जुष्टं गिर्वणसे गिरः ॥ इन्द्रम् इद् गाथिनो बृहद् इन्द्रम् अर्केभिर् अर्किणः । इन्द्रं वाणीर् अनूषत ॥ गायन्ति त्वा गायत्रिणः अर्चन्त्य् अर्कम् अर्किणः । ब्रह्माणस् त्वा शतक्रतव् उद् वꣳशम् इव येमिरे ॥ अꣳहोमुचे प्र भरेमा मनीषाम् ओषिष्ठदाव्ने सुमतिं गृणानाः । इदम् इन्द्र प्रति हव्यं गृभाय सत्याः सन्तु यजमानस्य कामाः ॥ विवेष यन् मा धिषणा जजान स्तवै पुरा पार्याद् इन्द्रम् अह्नः । अꣳहसो यत्र पीपरद् यथा नो नावेव यान्तम् उभये हवन्ते ॥ प्र सम्राजम् प्रथमम् अध्वराणाम् अꣳहोमुचं वृषभं यज्ञियानाम् । अपां नपातम् अश्विना हयन्तम् अस्मिन् नर इन्द्रियं धत्तम् ओजः ॥ वि न इन्द्र मृधो जहि नीचा यच्छ पृतन्यतः । अधस्पदं तम् ईं कृधि यो अस्माꣳ अभिदासति ॥ इन्द्र क्षत्रम् अभि वामम् ओजो ऽजायथा वृषभ चर्षणीनाम् । अपानुदो जनम् अमित्रयन्तम् उरुं देवेभ्यो अकृणोर् उ लोकम् ॥ मृगो न भीमः कुचरो गिरिष्ठाः परावतः आ जगामा परस्याः । सृकꣳ सꣳशाय पविम् इन्द्र तिग्मं वि शत्रून् ताढि वि मृधो नुदस्व ॥ वि शत्रून् वि मृधो नुद वि वृत्रस्य हनू रुज । वि मन्युम् इन्द्र भामितो ऽमित्रस्याभिदासतः ॥ त्रातारम् इन्द्रम् अवितारम् इन्द्रꣳ हवेहवे सुहवꣳ शूरम् इन्द्रम् । हुवे नु शक्रम् पुरुहूतम् इन्द्रꣳ स्वस्ति नो मघवा धात्व् इन्द्रः ॥ मा ते अस्याम् सहसावन् परिष्टाव् अघाय भूम हरिवः परादै । त्रायस्व नो ऽवृकेभिर् वरूथैस् तव प्रियासः सूरिषु स्याम ॥ अनवस् ते रथम् अश्वाय तक्षन् त्वष्टा वज्रम् पुरुहूत द्युमन्तम् । ब्रह्माण इन्द्रम् महयन्तो अर्कैर् अवर्धयन्न् अहये हन्तवा उ ॥ वृष्णे यत् ते वृषणो अर्कम् अर्चान् इन्द्र ग्रावाणो अदितिः सजोषाः । अनश्वासो ये पवयो ऽरथा इन्द्रेषिता अभ्यवर्तन्त दस्यून् ॥

indraṃ vo viśvatas pari havāmahe janebhyaḥ | asmākam astu kevalaḥ || indraṃ naro nemadhitā havante yat pāryā yunajate dhiyas tāḥ | śūro nṛṣātā śavasaś cakāna ā gomati vraje bhajā tvaṃ naḥ || indriyāṇi śatakrato yā te janeṣu pañcasu | indra tāni ta ā vṛṇe || anu te dāyi maha indriyāya satrā te viśvam anu vṛtrahatye | anu kṣatram anu saho yajatrendra devebhir anu te nṛṣahye || ā yasmint sapta vāsavās tiṣṭhanti svāruho yathā | ṛṣir ha dīrghaśruttama indrasya gharmo atithiḥ || āmāsu pakvam airaya ā sūryam̐ rohayo divi | gharmaṃ na sāman tapatā suvṛktibhir juṣṭaṃ girvaṇase giraḥ || indram id gāthino bṛhad indram arkebhir arkiṇaḥ | indraṃ vāṇīr anūṣata || gāyanti tvā gāyatriṇaḥ arcanty arkam arkiṇaḥ | brahmāṇas tvā śatakratav ud vam̐śam iva yemire || am̐homuce pra bharemā manīṣām oṣiṣṭhadāvne sumatiṃ gṛṇānāḥ | idam indra prati havyaṃ gṛbhāya satyāḥ santu yajamānasya kāmāḥ || viveṣa yan mā dhiṣaṇā jajāna stavai purā pāryād indram ahnaḥ | am̐haso yatra pīparad yathā no nāveva yāntam ubhaye havante || pra samrājam prathamam adhvarāṇām am̐homucaṃ vṛṣabhaṃ yajñiyānām | apāṃ napātam aśvinā hayantam asmin nara indriyaṃ dhattam ojaḥ || vi na indra mṛdho jahi nīcā yaccha pṛtanyataḥ | adhaspadaṃ tam īṃ kṛdhi yo asmām̐ abhidāsati || indra kṣatram abhi vāmam ojo 'jāyathā vṛṣabha carṣaṇīnām | apānudo janam amitrayantam uruṃ devebhyo akṛṇor u lokam || mṛgo na bhīmaḥ kucaro giriṣṭhāḥ parāvataḥ ā jagāmā parasyāḥ | sṛkam̐ sam̐śāya pavim indra tigmaṃ vi śatrūn tāḍhi vi mṛdho nudasva || vi śatrūn vi mṛdho nuda vi vṛtrasya hanū ruja | vi manyum indra bhāmito 'mitrasyābhidāsataḥ || trātāram indram avitāram indram̐ havehave suhavam̐ śūram indram | huve nu śakram puruhūtam indram̐ svasti no maghavā dhātv indraḥ || mā te asyām sahasāvan pariṣṭāv aghāya bhūma harivaḥ parādai | trāyasva no 'vṛkebhir varūthais tava priyāsaḥ sūriṣu syāma || anavas te ratham aśvāya takṣan tvaṣṭā vajram puruhūta dyumantam | brahmāṇa indram mahayanto arkair avardhayann ahaye hantavā u || vṛṣṇe yat te vṛṣaṇo arkam arcān indra grāvāṇo aditiḥ sajoṣāḥ | anaśvāso ye pavayo 'rathā indreṣitā abhyavartanta dasyūn ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाकयज्ञं वा अन्व् आहिताग्नेः पशव उप तिष्ठन्त इडा खलु वै पाकयज्ञः सैषान्तरा प्रयाजानूयाजान् यजमानस्य लोके ऽवहिता । ताम् आह्रियमाणाम् अभि मन्त्रयेत सुरूपवर्षवर्ण एहीति पशवो वा इडा पशून् एवोप ह्वयते । यज्ञं वै देवा अदुह्रन् यज्ञो ऽसुराꣳ अदुहत् ते ऽसुरा यज्ञदुग्धाः पराभवन् यो वै यज्ञस्य दोहं विद्वान् यजते ऽप्य् अन्यं यजमानं दुहे । सा मे सत्याशीर् अस्य यज्ञस्य भूयाद् इत्य् आहैष वै यज्ञस्य दोहस् तेनैवैनं दुहे । प्रत्ता वै गौर् दुहे प्रत्तेडा यजमानाय दुह एते वा इडायै स्तना इडोपहूतेति वायुर् वत्सो । यर्हि होतेडाम् उपह्वयेत तर्हि यजमानो होतारम् ईक्षमाणो वायुम् मनसा ध्यायेत् ॥ मात्रे वत्सम् उपावसृजति । सर्वेण वै यज्ञेन देवाः सुवर्गं लोकम् आयन् पाकयज्ञेन मनुर् अश्राम्यत् सेडा मनुम् उपावर्तत तां देवासुरा व्यह्वयन्त प्रतीचीं देवाः पराचीं असुराः सा देवान् उपावर्तत पशवो वै तद् देवान् अवृणत पशवो ऽसुरान् अजहुर् । यं कामयेतापशुः स्याद् इति पराचीं तस्येडाम् उप ह्वयेतापशुर् एव भवन्ति यम् कामयेत पशुमान्त् स्याद् इति प्रतीचीम् तस्येडाम् उप ह्वयेत पशुमान् एव भवति । ब्रह्मवादिनो वदन्ति स त्वा इडां उप ह्वयेत य इडां उपहूयात्मानम् इडायाम् उपह्वयेतेति । सा नः प्रिया सुप्रतूर्तिर् मघोनीत्य् आहेडाम् एवोपहूयात्मानम् इडायाम् उप ह्वयते । व्यस्तम् इव वा एतद् यज्ञस्य यद् इडा सामि प्राश्नन्ति सामि मार्जयन्त एतत् प्रति वा असुराणां यज्ञो व्यच्छिद्यत ब्रह्मणा देवाः सम् अदधुर् । बृहस्पतिस् तनुताम् इमं न इत्य् आह ब्रह्म वै देवानाम् बृहस्पतिर् ब्रह्मणैव यज्ञꣳ सं दधाति । विच्छिन्नं यज्ञꣳ सम् इमं दधात्व् इत्य् आह संतत्यै । विश्वे देवा इह मादयन्ताम् इत्य् आह संतत्यैव यज्ञं देवेभ्यो ऽनु दिशति । यां वै यज्ञे दक्षिणां ददाति ताम् अस्य पशवो ऽनु सं क्रामन्ति स एष ईजानो ऽपशुर् भावुको यजमानेन खलु वै तत् कार्यम् इत्य् आहुर् यथा देवत्रा दत्तं कुर्वीताऽऽत्मन् पशून् रमयेतेति । ब्रध्न पिन्वस्वेत्य् आह यज्ञो वै ब्रध्नो यज्ञम् एव तन् महयत्य् अथो देवत्रैव दत्तं कुरुत आत्मन् पशून् रमयते । ददतो मे मा क्षायीत्य् आहाक्षितिम् एवोपैति । कुर्वतो मे मोप दसद् इत्य् आह भूमानम् एवोपैति ॥

pākayajñaṃ vā anv āhitāgneḥ paśava upa tiṣṭhanta iḍā khalu vai pākayajñaḥ saiṣāntarā prayājānūyājān yajamānasya loke 'vahitā | tām āhriyamāṇām abhi mantrayeta surūpavarṣavarṇa ehīti paśavo vā iḍā paśūn evopa hvayate | yajñaṃ vai devā aduhran yajño 'surām̐ aduhat te 'surā yajñadugdhāḥ parābhavan yo vai yajñasya dohaṃ vidvān yajate 'py anyaṃ yajamānaṃ duhe | sā me satyāśīr asya yajñasya bhūyād ity āhaiṣa vai yajñasya dohas tenaivainaṃ duhe | prattā vai gaur duhe pratteḍā yajamānāya duha ete vā iḍāyai stanā iḍopahūteti vāyur vatso | yarhi hoteḍām upahvayeta tarhi yajamāno hotāram īkṣamāṇo vāyum manasā dhyāyet || mātre vatsam upāvasṛjati | sarveṇa vai yajñena devāḥ suvargaṃ lokam āyan pākayajñena manur aśrāmyat seḍā manum upāvartata tāṃ devāsurā vyahvayanta pratīcīṃ devāḥ parācīṃ asurāḥ sā devān upāvartata paśavo vai tad devān avṛṇata paśavo 'surān ajahur | yaṃ kāmayetāpaśuḥ syād iti parācīṃ tasyeḍām upa hvayetāpaśur eva bhavanti yam kāmayeta paśumānt syād iti pratīcīm tasyeḍām upa hvayeta paśumān eva bhavati | brahmavādino vadanti sa tvā iḍāṃ upa hvayeta ya iḍāṃ upahūyātmānam iḍāyām upahvayeteti | sā naḥ priyā supratūrtir maghonīty āheḍām evopahūyātmānam iḍāyām upa hvayate | vyastam iva vā etad yajñasya yad iḍā sāmi prāśnanti sāmi mārjayanta etat prati vā asurāṇāṃ yajño vyacchidyata brahmaṇā devāḥ sam adadhur | bṛhaspatis tanutām imaṃ na ity āha brahma vai devānām bṛhaspatir brahmaṇaiva yajñam̐ saṃ dadhāti | vicchinnaṃ yajñam̐ sam imaṃ dadhātv ity āha saṃtatyai | viśve devā iha mādayantām ity āha saṃtatyaiva yajñaṃ devebhyo 'nu diśati | yāṃ vai yajñe dakṣiṇāṃ dadāti tām asya paśavo 'nu saṃ krāmanti sa eṣa ījāno 'paśur bhāvuko yajamānena khalu vai tat kāryam ity āhur yathā devatrā dattaṃ kurvītā''tman paśūn ramayeteti | bradhna pinvasvety āha yajño vai bradhno yajñam eva tan mahayaty atho devatraiva dattaṃ kuruta ātman paśūn ramayate | dadato me mā kṣāyīty āhākṣitim evopaiti | kurvato me mopa dasad ity āha bhūmānam evopaiti ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सꣳश्रवा ह सौवर्चनसस् तुमिंजम् औपोदितिम् उवाच यत् सत्त्रिणाꣳ होताभूः काम् इडाम् उपाह्वथा इति ताम् उपाह्व इति होवाच या प्राणेन देवान् दधार व्यानेन मनुष्यान् अपानेन पितॄन् इति छिनत्ति सा न छिनत्ती3 इति छिनत्तीति होवाच शरीरं वा अस्यै तद् उपाह्वथा इति होवाच गौर् वै अस्यै शरीरम् । गां वाव तौ तत् पर्य् अवदताम् या यज्ञे दीयते सा प्राणेन देवान् दाधार यया मनुष्या जीवन्ति सा व्यानेन मनुष्यान् याम् पितृभ्यो घ्नन्ति साऽपानेन पितॄन् य एवं वेद पशुमान् भवति । अथ वै ताम् उपाह्व इति होवाच या प्रजाः प्रभवन्तीः प्रत्य् आभवतीति । अन्नं वा अस्यै तत् ॥ उपाह्वथा इति होवाच । ओषधयो वा अस्या अन्नम् ओषधयो वै प्रजाः प्रभवन्तीः प्रत्य् आ भवन्ति य एवं वेदान्नादो भवति । अथ वै ताम् उपाह्व इति होवाच या प्रजाः पराभवन्तीर् अनुगृह्णाति प्रत्य् आभवन्तीर् गृह्णातीति प्रतिष्ठां वा अस्यै तद् उपाह्वथा इति होवाच । इयं वा अस्यै प्रतिष्ठा ॥ इयं वै प्रजाः पराभवन्तीर् अनु गृह्णाति प्रत्य् आभवन्तीर् गृह्णाति य एवं वेद प्रत्य् एव तिष्ठति । अथ वै ताम् उपाह्व इति होवाच यस्यै निक्रमणे घृतम् प्रजाः संजीवन्तीः पिबन्तीति छिनत्ति सा न छिनत्ती3 इति न छिनत्तीति होवाच प्र तु जनयतीति । एष वा इडाम् उपाह्वथा इति होवाच वृष्टिर् वा इडा वृष्ट्यै वै निक्रमणे घृतम् प्रजाः संजीवन्तीः पिबन्ति य एवं वेद प्रैव जायते ऽन्नादो भवति ॥

sam̐śravā ha sauvarcanasas tumiṃjam aupoditim uvāca yat sattriṇām̐ hotābhūḥ kām iḍām upāhvathā iti tām upāhva iti hovāca yā prāṇena devān dadhāra vyānena manuṣyān apānena pitṝn iti chinatti sā na chinattī3 iti chinattīti hovāca śarīraṃ vā asyai tad upāhvathā iti hovāca gaur vai asyai śarīram | gāṃ vāva tau tat pary avadatām yā yajñe dīyate sā prāṇena devān dādhāra yayā manuṣyā jīvanti sā vyānena manuṣyān yām pitṛbhyo ghnanti sā'pānena pitṝn ya evaṃ veda paśumān bhavati | atha vai tām upāhva iti hovāca yā prajāḥ prabhavantīḥ praty ābhavatīti | annaṃ vā asyai tat || upāhvathā iti hovāca | oṣadhayo vā asyā annam oṣadhayo vai prajāḥ prabhavantīḥ praty ā bhavanti ya evaṃ vedānnādo bhavati | atha vai tām upāhva iti hovāca yā prajāḥ parābhavantīr anugṛhṇāti praty ābhavantīr gṛhṇātīti pratiṣṭhāṃ vā asyai tad upāhvathā iti hovāca | iyaṃ vā asyai pratiṣṭhā || iyaṃ vai prajāḥ parābhavantīr anu gṛhṇāti praty ābhavantīr gṛhṇāti ya evaṃ veda praty eva tiṣṭhati | atha vai tām upāhva iti hovāca yasyai nikramaṇe ghṛtam prajāḥ saṃjīvantīḥ pibantīti chinatti sā na chinattī3 iti na chinattīti hovāca pra tu janayatīti | eṣa vā iḍām upāhvathā iti hovāca vṛṣṭir vā iḍā vṛṣṭyai vai nikramaṇe ghṛtam prajāḥ saṃjīvantīḥ pibanti ya evaṃ veda praiva jāyate 'nnādo bhavati ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परोऽक्षं वा अन्ये देवा इज्यन्ते प्रत्यक्षम् अन्ये यद् यजते य एव देवाः परोऽक्षम् इज्यन्ते तान् एव तद् यजति यद् अन्वाहार्यम् आहरत्य् एते वै देवाः प्रत्यक्षं यद् ब्राह्मणास् तान् एव तेन प्रीणाति । अथो दक्षिणैवास्यैषा । अथो यज्ञस्यैव छिद्रम् अपि दधाति यद् वै यज्ञस्य क्रूरं यद् विलिष्टं तद् अन्वाहार्येण अन्वाहरति तद् अन्वाहार्यस्यान्वाहार्यत्वम् । देवदूता वा एते यद् ऋत्विजः । यद् अन्वाहार्यम् आहरति देवदूतान् एव प्रीणाति प्रजापतिर् देवेभ्यो यज्ञान् व्यादिशत् स रिरिचानो ऽमन्यत स एतम् अन्वाहार्यम् अभक्तम् अपश्यत् तम् आत्मन्न् अधत्त स वा एष प्राजापत्यो यद् अन्वाहार्यः । यस्यैवंविदुषो ऽन्वाहार्य आह्रियते साक्षाद् एव प्रजापतिम् ऋध्नोति । अपरिमितो निरुप्यः । अपरिमितः प्रजापतिः । प्रजापतेः ॥ आप्त्यै देवा वै यद् यज्ञे ऽकुर्वत तद् असुरा अकुर्वत ते देवा एतम् प्राजापत्यम् अन्वाहार्यम् अपश्यन् तम् अन्वाहरन्त ततो देवा अभवन् परासुराः । यस्यैवं विदुषो ऽन्वाहार्य आह्रियते भवत्य् आत्मना परास्य भ्रातृव्यो भवति यज्ञेन वा इष्टी पक्वेन पूर्ती यस्यैवं विदुषो ऽन्वाहार्य आह्रियते स त्व् एवेष्टापूर्ती प्रजापतेर् भागो ऽसि इत्य् आह प्रजापतिम् एव भागधेयेन सम् अर्धयति । ऊर्जस्वान् पयस्वान् इत्य् आह । ऊर्जम् एवास्मिन् पयो दधाति प्राणापानौ मे पाहि समानव्यानौ मे पाहीत्य् आह । आशिषम् एवैताम् आ शास्ते । अक्षितो ऽस्य् अक्षित्यै त्वा मा मे क्षेष्ठा अमुत्रामुष्मिम्̐ लोक इत्य् आह क्षीयते वा अमुष्मिम्̐ लोके ऽन्नम् इतःप्रदानꣳ ह्य् अमुष्मिम्̐ लोके प्रजा उपजीवन्ति यद् एवम् अभिमृशत्य् अक्षितिम् एवैनद् गमयति नास्यामुष्मिम्̐ लोके ऽन्नं क्षीयते ॥

paro'kṣaṃ vā anye devā ijyante pratyakṣam anye yad yajate ya eva devāḥ paro'kṣam ijyante tān eva tad yajati yad anvāhāryam āharaty ete vai devāḥ pratyakṣaṃ yad brāhmaṇās tān eva tena prīṇāti | atho dakṣiṇaivāsyaiṣā | atho yajñasyaiva chidram api dadhāti yad vai yajñasya krūraṃ yad viliṣṭaṃ tad anvāhāryeṇa anvāharati tad anvāhāryasyānvāhāryatvam | devadūtā vā ete yad ṛtvijaḥ | yad anvāhāryam āharati devadūtān eva prīṇāti prajāpatir devebhyo yajñān vyādiśat sa riricāno 'manyata sa etam anvāhāryam abhaktam apaśyat tam ātmann adhatta sa vā eṣa prājāpatyo yad anvāhāryaḥ | yasyaivaṃviduṣo 'nvāhārya āhriyate sākṣād eva prajāpatim ṛdhnoti | aparimito nirupyaḥ | aparimitaḥ prajāpatiḥ | prajāpateḥ || āptyai devā vai yad yajñe 'kurvata tad asurā akurvata te devā etam prājāpatyam anvāhāryam apaśyan tam anvāharanta tato devā abhavan parāsurāḥ | yasyaivaṃ viduṣo 'nvāhārya āhriyate bhavaty ātmanā parāsya bhrātṛvyo bhavati yajñena vā iṣṭī pakvena pūrtī yasyaivaṃ viduṣo 'nvāhārya āhriyate sa tv eveṣṭāpūrtī prajāpater bhāgo 'si ity āha prajāpatim eva bhāgadheyena sam ardhayati | ūrjasvān payasvān ity āha | ūrjam evāsmin payo dadhāti prāṇāpānau me pāhi samānavyānau me pāhīty āha | āśiṣam evaitām ā śāste | akṣito 'sy akṣityai tvā mā me kṣeṣṭhā amutrāmuṣmim̐ loka ity āha kṣīyate vā amuṣmim̐ loke 'nnam itaḥpradānam̐ hy amuṣmim̐ loke prajā upajīvanti yad evam abhimṛśaty akṣitim evainad gamayati nāsyāmuṣmim̐ loke 'nnaṃ kṣīyate ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बर्हिषो ऽहं देवयज्यया प्रजावान् भूयासम् इत्य् आह बर्हिषा वै प्रजापतिः प्रजा असृजत तेनैव प्रजाः सृजते नराशꣳसस्याहं देवयज्यया पशुमान् भूयासम् इत्य् आह नराशꣳसेन वै प्रजापतिः पशून् असृजत तेनैव पशून्त् सृजते । अग्नेः स्विष्टकृतो ऽहं देवयज्ययायुष्मान् यज्ञेन प्रतिष्ठां गमेयम् इत्य् आह । आयुर् एवात्मन् धत्ते प्रति यज्ञेन तिष्ठति दर्शपूर्णमासयोः वै देवा उज्जितिम् अनूदजयन् दर्शपूर्णमासाभ्याम् असुरान् अपानुदन्त । अग्नेर् अहम् उज्जितिम् अनूज् जेषम् इत्य् आह दर्शपूर्णमासयोर् एव देवतानां यजमान उज्जितिम् अनूज् जयति दर्शपूर्णमासाभ्याम् भ्रातृव्यान् अप नुदते वाजवतीभ्यां व्य् ऊहति । अन्नं वै वाजः । अन्नम् एवाव रुन्द्धे द्वाभ्याम् प्रतिष्ठित्यै यो वै यज्ञस्य द्वौ दोहौ विद्वान् यजत उभयतः एव यज्ञं दुहे पुरस्ता च्चोपरिष्टाच् चैष वा अन्यो यज्ञस्य दोह इडायाम् अन्यः । यर्हि होता यजमानस्य नाम गृह्णीयात् तर्हि ब्रूयात् । एमा अग्मन्न् आशिषो दोहकामा इति सꣳस्तुता एव देवता दुहे । अथो उभयत एव यज्ञं दुहे पुरस्ताच् चोपरिष्टाच् च रोहितेन त्वाग्निर् देवतां गमयत्व् इत्य् आह । एते वै देवाश्वाः । यजमानःप्रस्तरः । यद् एतैः प्रस्तरम् प्रहरति देवाश्वैर् एव यजमानꣳ सुवर्गं लोकं गमयति वि ते मुञ्चामि रशना वि रश्मीन् इत्य् आह । एष वा अग्नेर् विमोकस् तेनैवैनं वि मुञ्चति विष्णोः शम्योर् अहं देवयज्यया यज्ञेन प्रतिष्ठां गमेयम् इत्य् आह यज्ञो वै विष्णुर् यज्ञ एवान्ततः प्रति तिष्ठति सोमस्याहं देवयज्यया सुरेताः रेतो धिषीयेत्य् आह सोमो वै रेतोधास् तेनैव रेत आत्मन् धत्ते त्वष्टुर् अहं देवयज्यया पशूनाꣳ रूपम् पुषेयम् इत्य् आह त्वष्टा वै पशूनाम् मिथुनानाꣳ रूपकृत् तेनैव पशूनाꣳ रूपम् आत्मन् धत्ते देवानाम् पत्नीर् अग्निर् गृहपतिर् यज्ञस्य मिथुनं तयोर् अहं देवयज्यया मिथुनेन प्र भूयासम् इत्य् आह । एतस्माद् वै मिथुनात् प्रजापतिर् मिथुनेन प्राजायत तस्माद् एव यजमानो मिथुनेन प्र जायते वेदो ऽसि वित्तिर् असि विदेयेत्य् आह वेदेन वै देवा असुराणां वित्तं वेद्यम् अविन्दन्त तद् वेदस्य वेदत्वम् । यद्यद् भ्रातृव्यस्याभिध्यायेत् तस्य नाम गृह्णीयात् तद् एवास्य सर्वं वृङ्क्ते घृतवन्तं कुलायिनꣳ रायस् पोषꣳ सहस्रिणं वेदो ददातु वाजिनम् इत्य् आह प्र सहस्रम् पशून् आप्नोति । आस्य प्रजायां वाजी जायते य एवं वेद ॥

barhiṣo 'haṃ devayajyayā prajāvān bhūyāsam ity āha barhiṣā vai prajāpatiḥ prajā asṛjata tenaiva prajāḥ sṛjate narāśam̐sasyāhaṃ devayajyayā paśumān bhūyāsam ity āha narāśam̐sena vai prajāpatiḥ paśūn asṛjata tenaiva paśūnt sṛjate | agneḥ sviṣṭakṛto 'haṃ devayajyayāyuṣmān yajñena pratiṣṭhāṃ gameyam ity āha | āyur evātman dhatte prati yajñena tiṣṭhati darśapūrṇamāsayoḥ vai devā ujjitim anūdajayan darśapūrṇamāsābhyām asurān apānudanta | agner aham ujjitim anūj jeṣam ity āha darśapūrṇamāsayor eva devatānāṃ yajamāna ujjitim anūj jayati darśapūrṇamāsābhyām bhrātṛvyān apa nudate vājavatībhyāṃ vy ūhati | annaṃ vai vājaḥ | annam evāva runddhe dvābhyām pratiṣṭhityai yo vai yajñasya dvau dohau vidvān yajata ubhayataḥ eva yajñaṃ duhe purastā ccopariṣṭāc caiṣa vā anyo yajñasya doha iḍāyām anyaḥ | yarhi hotā yajamānasya nāma gṛhṇīyāt tarhi brūyāt | emā agmann āśiṣo dohakāmā iti sam̐stutā eva devatā duhe | atho ubhayata eva yajñaṃ duhe purastāc copariṣṭāc ca rohitena tvāgnir devatāṃ gamayatv ity āha | ete vai devāśvāḥ | yajamānaḥprastaraḥ | yad etaiḥ prastaram praharati devāśvair eva yajamānam̐ suvargaṃ lokaṃ gamayati vi te muñcāmi raśanā vi raśmīn ity āha | eṣa vā agner vimokas tenaivainaṃ vi muñcati viṣṇoḥ śamyor ahaṃ devayajyayā yajñena pratiṣṭhāṃ gameyam ity āha yajño vai viṣṇur yajña evāntataḥ prati tiṣṭhati somasyāhaṃ devayajyayā suretāḥ reto dhiṣīyety āha somo vai retodhās tenaiva reta ātman dhatte tvaṣṭur ahaṃ devayajyayā paśūnām̐ rūpam puṣeyam ity āha tvaṣṭā vai paśūnām mithunānām̐ rūpakṛt tenaiva paśūnām̐ rūpam ātman dhatte devānām patnīr agnir gṛhapatir yajñasya mithunaṃ tayor ahaṃ devayajyayā mithunena pra bhūyāsam ity āha | etasmād vai mithunāt prajāpatir mithunena prājāyata tasmād eva yajamāno mithunena pra jāyate vedo 'si vittir asi videyety āha vedena vai devā asurāṇāṃ vittaṃ vedyam avindanta tad vedasya vedatvam | yadyad bhrātṛvyasyābhidhyāyet tasya nāma gṛhṇīyāt tad evāsya sarvaṃ vṛṅkte ghṛtavantaṃ kulāyinam̐ rāyas poṣam̐ sahasriṇaṃ vedo dadātu vājinam ity āha pra sahasram paśūn āpnoti | āsya prajāyāṃ vājī jāyate ya evaṃ veda ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ध्रुवां वै रिच्यमानां यज्ञो ऽनु रिच्यते यज्ञं यजमानो यजमानम् प्रजाः । ध्रुवाम् आप्यायमानां यज्ञो ऽन्व् आ प्यायते यज्ञं यजमानो यजमानम् प्रजाः । आ प्यायतां ध्रुवा घृतेनेत्य् आह ध्रुवाम् एवा प्याययति ताम् आप्यायमानां यज्ञो ऽन्व् आ प्यायते यज्ञं यजमानो यजमानम् प्रजाः प्रजापतेर् विभान् नाम लोकस् तस्मिꣳस् त्वा दधामि सह यजमानेनेति आह । अयं वै प्रजापतेर् विभान् नाम लोकस् तस्मिन्न् एवैनं दधाति सह यजमानेन रिच्यत इव वा एतद् यद् यजते यद् यजमानभागम् प्राश्नात्य् आत्मानम् एव प्रीणाति । एतावान् वै यज्ञो यावान् यजमानभागः । यज्ञो यजमानः । यद् यजमान भागम् प्राश्नाति यज्ञ एव यज्ञम् प्रति ष्ठापयति । एतद् वै सूयवसꣳ सोदकं यद् बर्हिश् चापश् च । एतत् यजमानस्यायतनं यद् वेदिः । यद् पूर्णपात्रम् अन्तर्वेदि निनयति स्व एवायतने सूयवसꣳ सोदकं कुरुते सद् असि सन् मे भूया इत्य् आह । आपो वै यज्ञः । आपो ऽमृतम् । यज्ञम् एवामृतम् आत्मन् धत्ते सर्वाणि वै भूतानि व्रतम् उपयन्तम् अनूप यन्ति प्राच्यां दिशि देवा ऋत्विजो मार्जयन्ताम् इत्य् आह । एष वै दर्शपूर्णमासयोर् अवभृथः ॥ यान्य् एवैनम् भूतानि व्रतम् उपयन्तम् अनूपयन्ति तैर् एव सहावभृथम् अवैति विष्णुमुखा वै देवाश् छन्दोभिर् इमाँल्लोकान् अनपजय्यम् अभ्य् अजयन् यद् विष्णुक्रमान् क्रमते विष्णुर् एव भूत्वा यजमानः । छन्दोभिर् इमाँल्लोकान् अनपजय्यम् अभि जयति विष्णोः क्रमो ऽस्य् अभिमातिहेत्य् आह गायत्री वै पृथिवी त्रैष्टुभम् अन्तरिक्षं जागती द्यौर् आनुष्टुभीर् दिशः । छन्दोभिर् एवेमाँल्लोकान् यथापूर्वम् अभि जयति ॥

dhruvāṃ vai ricyamānāṃ yajño 'nu ricyate yajñaṃ yajamāno yajamānam prajāḥ | dhruvām āpyāyamānāṃ yajño 'nv ā pyāyate yajñaṃ yajamāno yajamānam prajāḥ | ā pyāyatāṃ dhruvā ghṛtenety āha dhruvām evā pyāyayati tām āpyāyamānāṃ yajño 'nv ā pyāyate yajñaṃ yajamāno yajamānam prajāḥ prajāpater vibhān nāma lokas tasmim̐s tvā dadhāmi saha yajamāneneti āha | ayaṃ vai prajāpater vibhān nāma lokas tasminn evainaṃ dadhāti saha yajamānena ricyata iva vā etad yad yajate yad yajamānabhāgam prāśnāty ātmānam eva prīṇāti | etāvān vai yajño yāvān yajamānabhāgaḥ | yajño yajamānaḥ | yad yajamāna bhāgam prāśnāti yajña eva yajñam prati ṣṭhāpayati | etad vai sūyavasam̐ sodakaṃ yad barhiś cāpaś ca | etat yajamānasyāyatanaṃ yad vediḥ | yad pūrṇapātram antarvedi ninayati sva evāyatane sūyavasam̐ sodakaṃ kurute sad asi san me bhūyā ity āha | āpo vai yajñaḥ | āpo 'mṛtam | yajñam evāmṛtam ātman dhatte sarvāṇi vai bhūtāni vratam upayantam anūpa yanti prācyāṃ diśi devā ṛtvijo mārjayantām ity āha | eṣa vai darśapūrṇamāsayor avabhṛthaḥ || yāny evainam bhūtāni vratam upayantam anūpayanti tair eva sahāvabhṛtham avaiti viṣṇumukhā vai devāś chandobhir imā~llokān anapajayyam abhy ajayan yad viṣṇukramān kramate viṣṇur eva bhūtvā yajamānaḥ | chandobhir imā~llokān anapajayyam abhi jayati viṣṇoḥ kramo 'sy abhimātihety āha gāyatrī vai pṛthivī traiṣṭubham antarikṣaṃ jāgatī dyaur ānuṣṭubhīr diśaḥ | chandobhir evemā~llokān yathāpūrvam abhi jayati ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अगन्म सुवः सुवर् अगन्मेत्य् आह सुवर्गम् एव लोकम् एति संदृशस् ते मा छित्सि यत् ते तपस् तस्मै ते माऽऽ वृक्षीत्याह यथायजुर् एवैतत् सुभूर् असि श्रेष्ठो रश्मीनाम् आयुर्धा अस्य् आयुर् मे धेहीत्य् आह । आशिषम् एवैताम् आ शास्ते प्र वा एषो ऽस्माल् लोकाच् च्यवते यः विष्णुक्रमान् क्रमते सुवर्गाय हि लोकाय विष्णुक्रमाः क्रम्यन्ते ब्रह्मवादिनो वदन्ति स त्वै विष्णुक्रमान् क्रमेत य इमाँल्लोकान् भ्रातृव्यस्य संविद्य पुनर् इमं लोकम् प्रत्यवरोहेद् इति । एष वा अस्य लोकस्य प्रत्यवरोहो यद् आह । इदम् अहम् अमुम् भ्रातृव्यम् आभ्यो दिग्भ्यो ऽस्यै दिव इति । इमान् एव लोकान् भ्रातृव्यस्य संविद्य पुनर् इमं लोकम् प्रत्यवरोहति सम् ज्योतिषाभूवम् इत्य् आह । अस्मिन्न् एव लोके प्रति तिष्ठति । ऐन्द्रीम् आवृतम् अन्वावर्त इत्य् आह । असौ वा आदित्य इन्द्रस् तस्यैवावृतम् अनु पर्यावर्तते दक्षिणा पर्यावर्तते स्वम् एव वीर्यम् अनु पर्यावर्तते तस्माद् दक्षिणो ऽर्ध आत्मनो वीर्यावत्तरो ऽथो आदित्यस्यैवावृतम् अनु पर्यावर्तते सम् अहम् प्रजया सम् मया प्रजेत्य् आह । आशिषम् एवैताम् आ शास्ते समिद्धो अग्ने मे दीदिहि समेद्धा ते अग्ने दीद्यासम् इत्य् आह यथायजुर् एवैतत् । वसुमान् यज्ञो वसीयान् भूयासम् इत्य् आह । आशिषम् एवैताम् आ शास्ते बहु वै गार्हपत्यस्यान्ते मिश्रम् इव चर्यत आग्निपावमानीभ्याम् गार्हपत्यम् उप तिष्ठते पुनात्य् एवाग्निम् पुनीत आत्मानं द्वाभ्याम् प्रतिष्ठित्यै । अग्ने गृहपत इत्य् आह ॥ यथायजुर् एवैतच् छतꣳ हिमा इत्य् आह शतं त्वा हेमन्तान् इन्धिषीयेति वावैतद् आह पुत्रस्य नाम गृह्णात्य् अन्नादम् एवैनं करोति ताम् आशिषम् आ शासे तन्तवे ज्योतिष्मतीम् इति ब्रूयाद् यस्य पुत्रो ऽजातः स्यात् तेजस्व्य् एवास्य ब्रह्मवर्चसी पुत्रो जायते ताम् आशिषम् आ शासे ऽमुष्मै ज्योतिष्मतीम् इति ब्रूयाद् यस्य पुत्रः जातः स्यात् तेज एवास्मिन् ब्रह्मवर्चसं दधाति । यो वै यज्ञम् प्रयुज्य न विमुञ्चत्य् अप्रतिष्ठानो वै स भवति कस् त्वा युनक्ति स त्वा वि मुञ्चत्वित्याह प्रजापतिर् वै कः प्रजापतिनैवैनं युनक्ति प्रजापतिना वि मुञ्चति प्रतिष्ठित्यै । ईश्वरं वै व्रतम् अविसृष्टम् प्रदहो ऽग्ने व्रतपते व्रतम् अचारिषम् इत्य् आह व्रतम् एव वि सृजते शान्त्या अप्रदाहाय पराङ् वाव यज्ञ एति न नि वर्तते पुनर् यो वै यज्ञस्य पुनरालम्भं विद्वान् यजते तम् अभि नि वर्तते यज्ञो बभूव स आ बभूवेत्य् आहैष वै यज्ञस्य पुनरालम्भस् तेनैवैनम् पुनर् आ लभते । अनवरुद्धा वा एतस्य विराड् य आहिताग्निः सन्न् असभः पशवः खलु वै ब्राह्मणस्य सभा । इष्ट्वा प्राङ् उत्क्रम्य ब्रूयाद् गोमाꣳ अग्ने ऽविमाꣳ अश्वी यज्ञ इत्य् अव सभाꣳ रुन्द्धे प्र सहस्रम् पशून् आप्नोत्य् आऽस्य प्रजायां वाजी जायते ॥

aganma suvaḥ suvar aganmety āha suvargam eva lokam eti saṃdṛśas te mā chitsi yat te tapas tasmai te mā'' vṛkṣītyāha yathāyajur evaitat subhūr asi śreṣṭho raśmīnām āyurdhā asy āyur me dhehīty āha | āśiṣam evaitām ā śāste pra vā eṣo 'smāl lokāc cyavate yaḥ viṣṇukramān kramate suvargāya hi lokāya viṣṇukramāḥ kramyante brahmavādino vadanti sa tvai viṣṇukramān krameta ya imā~llokān bhrātṛvyasya saṃvidya punar imaṃ lokam pratyavarohed iti | eṣa vā asya lokasya pratyavaroho yad āha | idam aham amum bhrātṛvyam ābhyo digbhyo 'syai diva iti | imān eva lokān bhrātṛvyasya saṃvidya punar imaṃ lokam pratyavarohati sam jyotiṣābhūvam ity āha | asminn eva loke prati tiṣṭhati | aindrīm āvṛtam anvāvarta ity āha | asau vā āditya indras tasyaivāvṛtam anu paryāvartate dakṣiṇā paryāvartate svam eva vīryam anu paryāvartate tasmād dakṣiṇo 'rdha ātmano vīryāvattaro 'tho ādityasyaivāvṛtam anu paryāvartate sam aham prajayā sam mayā prajety āha | āśiṣam evaitām ā śāste samiddho agne me dīdihi sameddhā te agne dīdyāsam ity āha yathāyajur evaitat | vasumān yajño vasīyān bhūyāsam ity āha | āśiṣam evaitām ā śāste bahu vai gārhapatyasyānte miśram iva caryata āgnipāvamānībhyām gārhapatyam upa tiṣṭhate punāty evāgnim punīta ātmānaṃ dvābhyām pratiṣṭhityai | agne gṛhapata ity āha || yathāyajur evaitac chatam̐ himā ity āha śataṃ tvā hemantān indhiṣīyeti vāvaitad āha putrasya nāma gṛhṇāty annādam evainaṃ karoti tām āśiṣam ā śāse tantave jyotiṣmatīm iti brūyād yasya putro 'jātaḥ syāt tejasvy evāsya brahmavarcasī putro jāyate tām āśiṣam ā śāse 'muṣmai jyotiṣmatīm iti brūyād yasya putraḥ jātaḥ syāt teja evāsmin brahmavarcasaṃ dadhāti | yo vai yajñam prayujya na vimuñcaty apratiṣṭhāno vai sa bhavati kas tvā yunakti sa tvā vi muñcatvityāha prajāpatir vai kaḥ prajāpatinaivainaṃ yunakti prajāpatinā vi muñcati pratiṣṭhityai | īśvaraṃ vai vratam avisṛṣṭam pradaho 'gne vratapate vratam acāriṣam ity āha vratam eva vi sṛjate śāntyā apradāhāya parāṅ vāva yajña eti na ni vartate punar yo vai yajñasya punarālambhaṃ vidvān yajate tam abhi ni vartate yajño babhūva sa ā babhūvety āhaiṣa vai yajñasya punarālambhas tenaivainam punar ā labhate | anavaruddhā vā etasya virāḍ ya āhitāgniḥ sann asabhaḥ paśavaḥ khalu vai brāhmaṇasya sabhā | iṣṭvā prāṅ utkramya brūyād gomām̐ agne 'vimām̐ aśvī yajña ity ava sabhām̐ runddhe pra sahasram paśūn āpnoty ā'sya prajāyāṃ vājī jāyate ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देव सवितः प्र सुव यज्ञम् प्र सुव यज्ञपतिम् भगाय दिव्यो गन्धर्वः केतपूः केतं नः पुनातु वाचस् पतिर् वाचम् अद्य स्वदाति नः । इन्द्रस्य वज्रो ऽसि वार्त्रघ्नस् त्वयाऽयं वृत्रं वध्यात् । वाजस्य नु प्रसवे मातरम् महीम् अदितिं नाम वचसा करामहे । यस्याम् इदं विश्वम् भुवनम् आविवेश तस्यां नो देवः सविता धर्म साविषत् । अप्सु अन्तर् अमृतम् अप्सु भेषजम् अपाम् उत प्रशस्तिष्व् अश्वा भवथ वाजिनः ॥ वायुर् वा त्वा मनुर् वा त्वा गन्धर्वाः सप्तविꣳशतिः । ते अग्रे अश्वम् आयुञ्जन् ते अस्मिञ् जवम् आदधुः ॥ अपां नपाद् आशुहेमन् य ऊर्मिः ककुद्मान् प्रतूर्तिर् वाजसातमस् तेनायं वाजꣳ सेत् । विष्णोः क्रमो ऽसि विष्णोः क्रान्तम् असि विष्णोर् विक्रान्तम् असि । अङ्कौ न्यङ्काव् अभितो रथं यौ ध्वान्तं वाताग्रम् अनु संचरन्तौ । दूरेहेतिर् इन्द्रियावान् पतत्री ते नो ऽग्नयः पप्रयः पारयन्तु ॥

deva savitaḥ pra suva yajñam pra suva yajñapatim bhagāya divyo gandharvaḥ ketapūḥ ketaṃ naḥ punātu vācas patir vācam adya svadāti naḥ | indrasya vajro 'si vārtraghnas tvayā'yaṃ vṛtraṃ vadhyāt | vājasya nu prasave mātaram mahīm aditiṃ nāma vacasā karāmahe | yasyām idaṃ viśvam bhuvanam āviveśa tasyāṃ no devaḥ savitā dharma sāviṣat | apsu antar amṛtam apsu bheṣajam apām uta praśastiṣv aśvā bhavatha vājinaḥ || vāyur vā tvā manur vā tvā gandharvāḥ saptavim̐śatiḥ | te agre aśvam āyuñjan te asmiñ javam ādadhuḥ || apāṃ napād āśuheman ya ūrmiḥ kakudmān pratūrtir vājasātamas tenāyaṃ vājam̐ set | viṣṇoḥ kramo 'si viṣṇoḥ krāntam asi viṣṇor vikrāntam asi | aṅkau nyaṅkāv abhito rathaṃ yau dhvāntaṃ vātāgram anu saṃcarantau | dūrehetir indriyāvān patatrī te no 'gnayaḥ paprayaḥ pārayantu ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवस्याहꣳ सवितुः प्रसवे बृहस्पतिना वाजजिता वाजं जेषम् । देवस्याहꣳ सवितुः प्रसवे बृहस्पतिना वाजजिता वर्षिष्ठं नाकꣳ रुहेयम् इन्द्राय वाचं वदतेन्द्रं वाजं जापयतेन्द्रो वाजम् अजयित् । अश्वाजनि वाजिनि वाजेषु वाजिनीवत्य् अश्वान्त् समत्सु वाजय । अर्वासि सप्तिर् असि वाज्य् असि वाजिनो वाजं धावत मरुताम् प्रसवे जयत वि योजना मिमीध्वम् अध्वन स्कभ्नीत ॥ काष्ठां गच्छत वाजेवाजे ऽवत वाजिनो नो धनेषु विप्रा अमृता ऋतज्ञाः । अस्य मध्वः पिबत मादयध्वं तृप्ता यात पथिभिर् देवयानैः ॥ ते नो अर्वन्तो हवनश्रुतो हवं विश्वे शृण्वन्तु वाजिनः । मितद्रवः सहस्रसा मेधसाता सनिष्यवः । महो ये रन्तꣳ समिथेषु जभ्रिरे शं नो भवन्तु वाजिनो हवेषु देवताता मितद्रवः स्वर्काः । जम्भयन्तो ऽहिं वृकꣳ रक्षाꣳसि सनेम्य् अस्मद् युयवन् अमीवाः ॥ एष स्य वाजी क्षिपणिं तुरण्यति ग्रीवायाम् बद्धो अपिकक्ष आसनि । क्रतुं दधिक्रा अनु संतवीत्वत् पथाम् अङ्काꣳस्य् अन्व् आपनीफणत् ॥ उत स्मास्य द्रवतस् तुरण्यतः पर्णं न वेर् अनु वाति प्रगर्धिनः । श्येनस्येव ध्रजतो अङ्कसम् परि दधिक्राव्णः सहोर्जा तरित्रतः ॥ आ मा वाजस्य प्रसवो जगम्याद् आ द्यावापृथिवी विश्वशम्भू । आ मा गन्ताम् पितरा मातरा चाऽऽ मा सोमो अमृतत्वाय गम्यात् ॥ वाजिनो वाजजितो वाजꣳ सरिष्यन्तो वाजं जेष्यन्तो बृहस्पतेर् भागम् अव जिघ्रत ॥ वाजिनो वाजजितो वाजꣳ ससृवाꣳसो वाजं जिगिवाꣳसो बृहस्पतेर् भागे नि मृड्ढ्वम् इयं वः सा सत्या संधाभूद् याम् इन्द्रेण समधद्ध्वम् अजीजिपत वनस्पतय इन्द्रं वाजं वि मुच्यध्वम् ॥

devasyāham̐ savituḥ prasave bṛhaspatinā vājajitā vājaṃ jeṣam | devasyāham̐ savituḥ prasave bṛhaspatinā vājajitā varṣiṣṭhaṃ nākam̐ ruheyam indrāya vācaṃ vadatendraṃ vājaṃ jāpayatendro vājam ajayit | aśvājani vājini vājeṣu vājinīvaty aśvānt samatsu vājaya | arvāsi saptir asi vājy asi vājino vājaṃ dhāvata marutām prasave jayata vi yojanā mimīdhvam adhvana skabhnīta || kāṣṭhāṃ gacchata vājevāje 'vata vājino no dhaneṣu viprā amṛtā ṛtajñāḥ | asya madhvaḥ pibata mādayadhvaṃ tṛptā yāta pathibhir devayānaiḥ || te no arvanto havanaśruto havaṃ viśve śṛṇvantu vājinaḥ | mitadravaḥ sahasrasā medhasātā saniṣyavaḥ | maho ye rantam̐ samitheṣu jabhrire śaṃ no bhavantu vājino haveṣu devatātā mitadravaḥ svarkāḥ | jambhayanto 'hiṃ vṛkam̐ rakṣām̐si sanemy asmad yuyavan amīvāḥ || eṣa sya vājī kṣipaṇiṃ turaṇyati grīvāyām baddho apikakṣa āsani | kratuṃ dadhikrā anu saṃtavītvat pathām aṅkām̐sy anv āpanīphaṇat || uta smāsya dravatas turaṇyataḥ parṇaṃ na ver anu vāti pragardhinaḥ | śyenasyeva dhrajato aṅkasam pari dadhikrāvṇaḥ sahorjā taritrataḥ || ā mā vājasya prasavo jagamyād ā dyāvāpṛthivī viśvaśambhū | ā mā gantām pitarā mātarā cā'' mā somo amṛtatvāya gamyāt || vājino vājajito vājam̐ sariṣyanto vājaṃ jeṣyanto bṛhaspater bhāgam ava jighrata || vājino vājajito vājam̐ sasṛvām̐so vājaṃ jigivām̐so bṛhaspater bhāge ni mṛḍḍhvam iyaṃ vaḥ sā satyā saṃdhābhūd yām indreṇa samadhaddhvam ajījipata vanaspataya indraṃ vājaṃ vi mucyadhvam ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षत्रस्योल्बम् असि क्षत्रस्य योनिर् असि जाय एहि सुवो रोहाव रोहाव हि सुवर् अहं नाव् उभयोः सुवो रोक्ष्यामि वाजश् च प्रसवश् चापिजश् च क्रतुश् च सुवश् च मूर्धा च व्यश्नियश् चाऽऽन्त्यायनश् चान्त्यश् च भौवनश् च भुवनश् चाधिपतिश् च । आयुर् यज्ञेन कल्पताम् प्राणो यज्ञेन कल्पताम् अपानः यज्ञेन कल्पतां व्यानो यज्ञेन कल्पतां चक्षुर् यज्ञेन कल्पताꣳ श्रोत्रं यज्ञेन कल्पताम् मनो यज्ञेन कल्पतां वाग् यज्ञेन कल्पताम् आत्मा यज्ञेन कल्पतां यज्ञो यज्ञेन कल्पताम् । सुवर् देवाꣳ अगन्मामृता अभूम प्रजापतेः प्रजा अभूम सम् अहम् प्रजया सम् मया प्रजा सम् अहꣳ रायस् पोषेण सम् मया रायस् पोषः । अन्नाय त्वान्नाद्याय त्वा वाजाय त्वा वाजजित्यायै त्वा । अमृतम् असि पुष्टिर् असि प्रजननम् असि ॥

kṣatrasyolbam asi kṣatrasya yonir asi jāya ehi suvo rohāva rohāva hi suvar ahaṃ nāv ubhayoḥ suvo rokṣyāmi vājaś ca prasavaś cāpijaś ca kratuś ca suvaś ca mūrdhā ca vyaśniyaś cā''ntyāyanaś cāntyaś ca bhauvanaś ca bhuvanaś cādhipatiś ca | āyur yajñena kalpatām prāṇo yajñena kalpatām apānaḥ yajñena kalpatāṃ vyāno yajñena kalpatāṃ cakṣur yajñena kalpatām̐ śrotraṃ yajñena kalpatām mano yajñena kalpatāṃ vāg yajñena kalpatām ātmā yajñena kalpatāṃ yajño yajñena kalpatām | suvar devām̐ aganmāmṛtā abhūma prajāpateḥ prajā abhūma sam aham prajayā sam mayā prajā sam aham̐ rāyas poṣeṇa sam mayā rāyas poṣaḥ | annāya tvānnādyāya tvā vājāya tvā vājajityāyai tvā | amṛtam asi puṣṭir asi prajananam asi ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाजस्येमम् प्रसवः सुषुवे अग्रे सोमꣳ राजानम् ओषधीष्व् अप्सु । ता अस्मभ्यम् मधुमतीर् भवन्तु वयꣳ राष्ट्रे जाग्रियाम पुरोहिताः ॥ वाजस्येदम् प्रसव आ बभूवेमा च विश्वा भुवनानि सर्वतः । स विराजम् पर्य् एति प्रजानन् प्रजाम् पुष्टिं वर्धयमानो अस्मे ॥ वाजस्येमाम् प्रसवः शिश्रिये दिवम् इमा च विश्वा भुवनानि सम्राट् । अदित्सन्तं दापयतु प्रजानन् रयिम् च नः सर्ववीरां नि यच्छतु ॥ अग्ने अच्छा वदेह नः प्रति नः सुमना भव । प्र णो यच्छ भुवस् पते धनदा असि नस् त्वम् ॥ प्र णो यच्छत्व् अर्यमा प्र भगः प्र बृहस्पतिः । प्र देवाः प्रोत सूनृता प्र वाग् देवी ददातु नः ॥ अर्यमणम् बृहस्पतिम् इन्द्रं दानाय चोदय । वाचं विष्णुꣳ सरस्वतीꣳ सवितारम् च वाजिनम् ॥ सोमꣳ राजानं वरुणम् अग्निम् अन्वारभामहे । आदित्यान् विष्णुꣳ सूर्यम् ब्रह्माणं च बृहस्पतिम् । देवस्य त्वा सवितुः प्रसवे ऽश्विनोर् बाहुभ्याम् पूष्णो हस्ताभ्याꣳ सरस्वत्यै वाचो यन्तुर् यन्त्रेणाग्नेस् त्वा साम्राज्येनाभि षिञ्चामीन्द्रस्य बृहस्पतेस् त्वा साम्राज्येनाभि षिञ्चामि ॥

vājasyemam prasavaḥ suṣuve agre somam̐ rājānam oṣadhīṣv apsu | tā asmabhyam madhumatīr bhavantu vayam̐ rāṣṭre jāgriyāma purohitāḥ || vājasyedam prasava ā babhūvemā ca viśvā bhuvanāni sarvataḥ | sa virājam pary eti prajānan prajām puṣṭiṃ vardhayamāno asme || vājasyemām prasavaḥ śiśriye divam imā ca viśvā bhuvanāni samrāṭ | aditsantaṃ dāpayatu prajānan rayim ca naḥ sarvavīrāṃ ni yacchatu || agne acchā vadeha naḥ prati naḥ sumanā bhava | pra ṇo yaccha bhuvas pate dhanadā asi nas tvam || pra ṇo yacchatv aryamā pra bhagaḥ pra bṛhaspatiḥ | pra devāḥ prota sūnṛtā pra vāg devī dadātu naḥ || aryamaṇam bṛhaspatim indraṃ dānāya codaya | vācaṃ viṣṇum̐ sarasvatīm̐ savitāram ca vājinam || somam̐ rājānaṃ varuṇam agnim anvārabhāmahe | ādityān viṣṇum̐ sūryam brahmāṇaṃ ca bṛhaspatim | devasya tvā savituḥ prasave 'śvinor bāhubhyām pūṣṇo hastābhyām̐ sarasvatyai vāco yantur yantreṇāgnes tvā sāmrājyenābhi ṣiñcāmīndrasya bṛhaspates tvā sāmrājyenābhi ṣiñcāmi ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्निर् एकाक्षरेण वाचम् उद् अजयत् । अश्विनौ द्व्यक्षरेण प्राणापानाव् उद् अजयताम् । विष्णुस् त्र्यक्षरेण त्रीन् लोकान् उद् अजयत् सोमश् चतुरक्षरेण चतुष्पदः पशून् उद् अजयत् पूषा पञ्चाक्षरेण पङ्क्तिम् उद् अजयत् । धाता षडक्षरेण षड् ऋतून् उद् अजयत् । मरुतः सप्ताक्षरेण सप्तपदाꣳ शक्वरीम् उद् अजयन् बृहस्पतिर् अष्टाक्षरेण गायत्रीम् उद् अजयत् । मित्रो नवाक्षरेण त्रिवृतꣳ स्तोमम् उद् अजयत् ॥ वरुणो दशाक्षरेण विराजम् उद् अजयत् । इन्द्र एकादशाक्षरेण त्रिष्टुभम् उद् अजयत् । विश्वे देवा द्वादशाक्षरेण जगतीम् उद् अजयन् वसवस् त्रयोदशाक्षरेण त्रयोदशꣳ स्तोमम् उद् अजयन् । रुद्राश् चतुर्दशाक्षरेण चतुर्दशꣳ स्तोमम् उद् अजयन् । आदित्याः पञ्चदशाक्षरेण पञ्चदशꣳ स्तोमम् उद् अजयन् प्रजापतिः सप्तदशाक्षरेण सप्तदशꣳ स्तोमम् उद् अजयत् ॥

agnir ekākṣareṇa vācam ud ajayat | aśvinau dvyakṣareṇa prāṇāpānāv ud ajayatām | viṣṇus tryakṣareṇa trīn lokān ud ajayat somaś caturakṣareṇa catuṣpadaḥ paśūn ud ajayat pūṣā pañcākṣareṇa paṅktim ud ajayat | dhātā ṣaḍakṣareṇa ṣaḍ ṛtūn ud ajayat | marutaḥ saptākṣareṇa saptapadām̐ śakvarīm ud ajayan bṛhaspatir aṣṭākṣareṇa gāyatrīm ud ajayat | mitro navākṣareṇa trivṛtam̐ stomam ud ajayat || varuṇo daśākṣareṇa virājam ud ajayat | indra ekādaśākṣareṇa triṣṭubham ud ajayat | viśve devā dvādaśākṣareṇa jagatīm ud ajayan vasavas trayodaśākṣareṇa trayodaśam̐ stomam ud ajayan | rudrāś caturdaśākṣareṇa caturdaśam̐ stomam ud ajayan | ādityāḥ pañcadaśākṣareṇa pañcadaśam̐ stomam ud ajayan prajāpatiḥ saptadaśākṣareṇa saptadaśam̐ stomam ud ajayat ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपयामगृहीतो ऽसि नृषदं त्वा द्रुषदम् भुवनसदम् इन्द्राय जुष्टं गृह्णाम्य् एष ते योनिर् इन्द्राय त्वा । उपयामगृहीतो ऽसि अप्सुषदं त्वा घृतसदम् व्योमसदम् इन्द्राय जुष्टं गृह्णाम्य् एष ते योनिर् इन्द्राय त्वा । उपयामगृहीतो ऽसि पृथिविषदं त्वान्तरिक्षसदम् नाकसदम् इन्द्राय जुष्टं गृह्णाम्य् एष ते योनिर् इन्द्राय त्वा ये ग्रहाः पञ्चजनीना येषां तिस्रः परमजाः । दैव्यः कोशः समुब्जितः । तेषां विशिप्रियाणाम् इषमूर्जꣳ सम् अग्रभीम् एष ते योनिर् इन्द्राय त्वा । अपाꣳ रसम् उद्वयसꣳ सूर्यरश्मिꣳ समाभृतम् । अपाꣳ रसस्य यो रसस् तं वो गृह्णाम्य् उत्तमम् एष ते योनिर् इन्द्राय त्वा । अया विष्ठा जनयन् कर्वराणि स हि घृणिर् उरुर् वराय गातुः । स प्रत्युदैद् धरुणो मध्वो अग्रꣳ स्वायां यत् तनुवां तनूम् ऐरयत । उपयामगृहीतो ऽसि प्रजापतये त्वा जुष्टं गृह्णाम्य् एष ते योनिः प्रजापतये त्वा ॥

upayāmagṛhīto 'si nṛṣadaṃ tvā druṣadam bhuvanasadam indrāya juṣṭaṃ gṛhṇāmy eṣa te yonir indrāya tvā | upayāmagṛhīto 'si apsuṣadaṃ tvā ghṛtasadam vyomasadam indrāya juṣṭaṃ gṛhṇāmy eṣa te yonir indrāya tvā | upayāmagṛhīto 'si pṛthiviṣadaṃ tvāntarikṣasadam nākasadam indrāya juṣṭaṃ gṛhṇāmy eṣa te yonir indrāya tvā ye grahāḥ pañcajanīnā yeṣāṃ tisraḥ paramajāḥ | daivyaḥ kośaḥ samubjitaḥ | teṣāṃ viśipriyāṇām iṣamūrjam̐ sam agrabhīm eṣa te yonir indrāya tvā | apām̐ rasam udvayasam̐ sūryaraśmim̐ samābhṛtam | apām̐ rasasya yo rasas taṃ vo gṛhṇāmy uttamam eṣa te yonir indrāya tvā | ayā viṣṭhā janayan karvarāṇi sa hi ghṛṇir urur varāya gātuḥ | sa pratyudaid dharuṇo madhvo agram̐ svāyāṃ yat tanuvāṃ tanūm airayata | upayāmagṛhīto 'si prajāpataye tvā juṣṭaṃ gṛhṇāmy eṣa te yoniḥ prajāpataye tvā ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्व् अह मासा अन्व् इद् वनान्य् अन्व् ओषधीर् अनु पर्वतासः । अन्व् इन्द्रꣳ रोदसी वावशाने अन्व् आपो आजिहत जायमानम् ॥ अनु ते दायि मह इन्द्रियाय सत्रा ते विश्वम् अनु वृत्रहत्ये । अनु क्षत्रम् अनु सहो यजत्रेन्द्र देवेभिर् अनु ते नृषह्ये । इन्द्राणीम् आसु नारिषु सुपत्नीम् अहम् अश्रवम् । न ह्य् अस्या अपरं चन जरसा मरते पतिः ॥ नाहम् इन्द्राणि रारण सख्युर् वृषाकपेर् ऋते । यस्येदम् अप्यꣳ हविः प्रियं देवेषु गच्छति ॥ यो जात एव प्रथमो मनस्वान् देवो देवान् क्रतुना पर्यभूषत् । यस्य शुष्माद् रोदसी अभ्यसेताम् नृम्णस्य मह्ना स जनास इन्द्रः ॥ आ ते मह इन्द्रोत्य् उग्र समन्यवो यत् समरन्त सेनाः । पताति दिद्द्युन् नर्यस्य बाहुवोर् मा ते मनो विष्वद्रियग् वि चारीत् ॥ मा नो मर्धीर् आ भरा दद्धि तन् नः प्र दाशुषे दातवे भूरि यत् ते । नव्ये देष्णे शस्ते अस्मिन् त उक्थे प्र ब्रवाम वयम् इन्द्र स्तुवन्तः ॥ आ तू भर माकिर् एतत् परि ष्ठाद् विद्मा हि त्वा वसुपतिं वसूनाम् । इन्द्र यत् ते माहिनं दत्त्रम् अस्त्य् अस्मभ्यं तद्धर्यश्व प्र यन्धि ॥ प्रदातारꣳ हवामह इन्द्रम् आ हविषा वयम् । उभा हि हस्ता वसुना पृणस्वाऽऽ प्र यच्छ दक्षिणाद् ओत सव्यात् ॥ प्रदाता वज्री वृषभस् तुराषाट् छुष्मी राजा वृत्रहा सोमपावा । अस्मिन् यज्ञे बर्हिष्य् आ निषद्याथा भव यजमानाय शं योः ॥ इन्द्रः सुत्रामा स्ववाꣳ अवोभिः सुमृडीको भवतु विश्ववेदाः । बाधतां द्वेषो अभयं कृणोतु सुवीर्यस्य पतयः स्याम ॥ तस्य वयꣳ सुमतौ यज्ञियस्यापि भद्रे सौमनसे स्याम । स सुत्रामा स्ववाꣳ इन्द्रो अस्मे आराच् चिद् द्वेषः सनुतर् युयोतु ॥ रेवतीर् नः सधमाद इन्द्रे सन्तु तुविवाजाः । क्षुमन्तो याभिर् मदेम ॥ प्रो ष्व् अस्मै पुरोरथम् इन्द्राय शूषम् अर्चत । अभीके चिद् उ लोककृत् संगे समत्सु वृत्रहा । अस्माकम् बोधि चोदिता नभन्ताम् अन्यकेषाम् । ज्याका अधि धन्वसु ॥

anv aha māsā anv id vanāny anv oṣadhīr anu parvatāsaḥ | anv indram̐ rodasī vāvaśāne anv āpo ājihata jāyamānam || anu te dāyi maha indriyāya satrā te viśvam anu vṛtrahatye | anu kṣatram anu saho yajatrendra devebhir anu te nṛṣahye | indrāṇīm āsu nāriṣu supatnīm aham aśravam | na hy asyā aparaṃ cana jarasā marate patiḥ || nāham indrāṇi rāraṇa sakhyur vṛṣākaper ṛte | yasyedam apyam̐ haviḥ priyaṃ deveṣu gacchati || yo jāta eva prathamo manasvān devo devān kratunā paryabhūṣat | yasya śuṣmād rodasī abhyasetām nṛmṇasya mahnā sa janāsa indraḥ || ā te maha indroty ugra samanyavo yat samaranta senāḥ | patāti diddyun naryasya bāhuvor mā te mano viṣvadriyag vi cārīt || mā no mardhīr ā bharā daddhi tan naḥ pra dāśuṣe dātave bhūri yat te | navye deṣṇe śaste asmin ta ukthe pra bravāma vayam indra stuvantaḥ || ā tū bhara mākir etat pari ṣṭhād vidmā hi tvā vasupatiṃ vasūnām | indra yat te māhinaṃ dattram asty asmabhyaṃ taddharyaśva pra yandhi || pradātāram̐ havāmaha indram ā haviṣā vayam | ubhā hi hastā vasunā pṛṇasvā'' pra yaccha dakṣiṇād ota savyāt || pradātā vajrī vṛṣabhas turāṣāṭ chuṣmī rājā vṛtrahā somapāvā | asmin yajñe barhiṣy ā niṣadyāthā bhava yajamānāya śaṃ yoḥ || indraḥ sutrāmā svavām̐ avobhiḥ sumṛḍīko bhavatu viśvavedāḥ | bādhatāṃ dveṣo abhayaṃ kṛṇotu suvīryasya patayaḥ syāma || tasya vayam̐ sumatau yajñiyasyāpi bhadre saumanase syāma | sa sutrāmā svavām̐ indro asme ārāc cid dveṣaḥ sanutar yuyotu || revatīr naḥ sadhamāda indre santu tuvivājāḥ | kṣumanto yābhir madema || pro ṣv asmai puroratham indrāya śūṣam arcata | abhīke cid u lokakṛt saṃge samatsu vṛtrahā | asmākam bodhi coditā nabhantām anyakeṣām | jyākā adhi dhanvasu ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुमत्यै पुरोडाशम् अष्टाकपालं निर्वपति धेनुर् दक्षिणा ये प्रत्यञ्चः शम्याया अवशीयन्ते तं नैर्ऋतम् एककपालं कृष्णं वासः कृष्णतूषं दक्षिणा वीहि स्वाहाऽऽहुतिं जुषाणः । एष ते निर्ऋते भागो भूते हविष्मत्य् असि मुञ्चेमम् अꣳहसः स्वाहा नमो य इदं चकार । ऽआदित्यं चरुं निर्वपति वरो दक्षिणा । आग्नावैष्णवम् एकादशकपालं वामनो वही दक्षिणा । अग्नीषोमीयम् एकादशकपालꣳ हिरण्यं दक्षिणा । ऐन्द्रम् एकादशकपालम् ऋषभो वही दक्षिणा । आग्नेयम् अष्टाकपालम् ऐन्द्रं दध्य् ऋषभो वही दक्षिणा । ऐन्द्राग्नं द्वादशकपालं वैश्वदेवं चरुम् प्रथमजो वत्सो दक्षिणा सौम्यꣳ श्यामाकं चरुं वासो दक्षिणा सरस्वते चरुम् मिथुनौ गावौ दक्षिणा ॥

anumatyai puroḍāśam aṣṭākapālaṃ nirvapati dhenur dakṣiṇā ye pratyañcaḥ śamyāyā avaśīyante taṃ nairṛtam ekakapālaṃ kṛṣṇaṃ vāsaḥ kṛṣṇatūṣaṃ dakṣiṇā vīhi svāhā''hutiṃ juṣāṇaḥ | eṣa te nirṛte bhāgo bhūte haviṣmaty asi muñcemam am̐hasaḥ svāhā namo ya idaṃ cakāra | 'ādityaṃ caruṃ nirvapati varo dakṣiṇā | āgnāvaiṣṇavam ekādaśakapālaṃ vāmano vahī dakṣiṇā | agnīṣomīyam ekādaśakapālam̐ hiraṇyaṃ dakṣiṇā | aindram ekādaśakapālam ṛṣabho vahī dakṣiṇā | āgneyam aṣṭākapālam aindraṃ dadhy ṛṣabho vahī dakṣiṇā | aindrāgnaṃ dvādaśakapālaṃ vaiśvadevaṃ carum prathamajo vatso dakṣiṇā saumyam̐ śyāmākaṃ caruṃ vāso dakṣiṇā sarasvate carum mithunau gāvau dakṣiṇā ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.