Vidyakara: Subhasitaratnakosa 33

अये मुक्ता-रत्न प्रसर बहिर् उद्द्योतय गृहान् अपि क्षोणीन्द्राणां कुरु फलवतः स्वान् अपि गुणान् । किम् अत्रैवात्मानं जरयसि मुधा शुक्ति-कुहरे महा-गम्भीरो ऽयं जलधिर् इह कस् त्वां गणयति

aye muktā-ratna prasara bahir uddyotaya gṛhān api kṣoṇīndrāṇāṃ kuru phalavataḥ svān api guṇān / kim atraivātmānaṃ jarayasi mudhā śukti-kuhare mahā-gambhīro 'yaṃ jaladhir iha kas tvāṃ gaṇayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुरारेः । (स्क्म्सौक। १७३०) अप्रत्याकलित-प्रभाव-विभवे सर्वाश्रयाम्भोनिधौ वासो नाल्प-तपः-फलं यद् अपरं दोषो ऽयम् एको महान् । शम्बूको ऽपि यद् अत्र दुर्लभतरैर् रत्नैर् अनर्घैः सह स्पर्धाम् एक-निवास-कारण-वशाद् एकान्ततो वाञ्छति

murāreḥ | (Skmsa.u.ka. 1730) apratyākalita-prabhāva-vibhave sarvāśrayāmbhonidhau vāso nālpa-tapaḥ-phalaṃ yad aparaṃ doṣo 'yam eko mahān / śambūko 'pi yad atra durlabhatarair ratnair anarghaiḥ saha spardhām eka-nivāsa-kāraṇa-vaśād ekāntato vāñchati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पद्माकरः परिमितो ऽपि वरं स एव यस्य स्व-काम-वशतः परिभुज्यते श्रीः । किं तेन नीर-निधिना महता तटे ऽपि यस्योर्मयः प्रकुपिता गलहस्तयन्ति

padmākaraḥ parimito 'pi varaṃ sa eva yasya sva-kāma-vaśataḥ paribhujyate śrīḥ / kiṃ tena nīra-nidhinā mahatā taṭe 'pi yasyormayaḥ prakupitā galahastayanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दामोदरस्य -- नीरे ऽस्मिन् अमृतांशुम् उत्सुकतया कर्तुं करे कौतुकिन् मा निम्ने ऽवतरार्जवाद् इयम् अधस् तस्य प्रतिच्छायिका । मर्त्ये ऽस्य ग्रहणं क्व दर्शन-सुधाप्य् उन्मुक्त-नेत्र-श्रियां स्वर्-लोके ऽपि लवः शवेश्वर-जटा-जूटैक-चूडामणिः

dāmodarasya -- nīre 'smin amṛtāṃśum utsukatayā kartuṃ kare kautukin mā nimne 'vatarārjavād iyam adhas tasya praticchāyikā / martye 'sya grahaṇaṃ kva darśana-sudhāpy unmukta-netra-śriyāṃ svar-loke 'pi lavaḥ śaveśvara-jaṭā-jūṭaika-cūḍāmaṇiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वल्लणस्य -- केनासीनः सुखम् अकरुणेनाकराद् उद्धृतस् त्वं विक्रेतुं वा त्वम् अभिलषितः केन देशान्तरे ऽस्मिन् । यस्मिन् वित्त-व्यय-भर-सहो ग्राहकस् तावद् आस्तां नास्ति भ्रातर् मरकत-मणे त्वत्-परीक्षाक्षमो ऽपि

vallaṇasya -- kenāsīnaḥ sukham akaruṇenākarād uddhṛtas tvaṃ vikretuṃ vā tvam abhilaṣitaḥ kena deśāntare 'smin / yasmin vitta-vyaya-bhara-saho grāhakas tāvad āstāṃ nāsti bhrātar marakata-maṇe tvat-parīkṣākṣamo 'pi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्प्द्शाप। १११०, स्म्व्सूमु। २८।११, स्क्म्सौक। १७२५, मङ्गलस्य) मूर्धारोपण-सत्कृतैर् दिशि दिशि क्षुद्रैर् विहङ्गैर् गतं छाया-दान-निराकृत-श्रम-भरैर् नष्टं मृगैर् भीरुभिः । हा कष्टं फल-लोलुपैर् अपसृतं शाखामृगैश् चञ्चलैर् एकेनैव दवानल-व्यतिकरः सोढः परं शाखिना

kasyacit | (Spdśā.pa. 1110, Smvsū.mu. 28.11, Skmsa.u.ka. 1725, maṅgalasya) mūrdhāropaṇa-satkṛtair diśi diśi kṣudrair vihaṅgair gataṃ chāyā-dāna-nirākṛta-śrama-bharair naṣṭaṃ mṛgair bhīrubhiḥ / hā kaṣṭaṃ phala-lolupair apasṛtaṃ śākhāmṛgaiś cañcalair ekenaiva davānala-vyatikaraḥ soḍhaḥ paraṃ śākhinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्क्म्सौक। १८८२) अयं वाराम् एको निलय इति रत्नाकर इति श्रितो ऽस्माभिस् तृष्णा-तरलित-मनोभिर् जलनिधिः । क एवं जानीते निज-कर-पुटी-कोटर-गतं क्षणादेनं ताम्यत्-तिमि-मकरम् आपास्यति मुनिः

kasyacit | (Skmsa.u.ka. 1882) ayaṃ vārām eko nilaya iti ratnākara iti śrito 'smābhis tṛṣṇā-taralita-manobhir jalanidhiḥ / ka evaṃ jānīte nija-kara-puṭī-koṭara-gataṃ kṣaṇādenaṃ tāmyat-timi-makaram āpāsyati muniḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कविनन्दस्य । (कुवल्, प्। १०८, स्म्व्सूमु। २७।१८, स्क्म्सौक। १६८३, विद्यापतेः) जन्म व्योम-सरः-सरोज-कुहरे मित्राणि कल्प-द्रुमाः क्रीडा स्वर्ग-पुरन्ध्रिभिः परिचिताः सौवर्ण-वल्ली-स्रजः । अप्य् अस्माद् अवतार एव भवतो नोन्माद-भेरी-रवः सम्यङ् मूर्छिति-केलयः पुनर् इमे भृङ्ग द्विर् अभ्याहतिः

kavinandasya | (Kuval, p. 108, Smvsū.mu. 27.18, Skmsa.u.ka. 1683, vidyāpateḥ) janma vyoma-saraḥ-saroja-kuhare mitrāṇi kalpa-drumāḥ krīḍā svarga-purandhribhiḥ paricitāḥ sauvarṇa-vallī-srajaḥ / apy asmād avatāra eva bhavato nonmāda-bherī-ravaḥ samyaṅ mūrchiti-kelayaḥ punar ime bhṛṅga dvir abhyāhatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अङ्गेनाङ्गम् अनुप्रविश्य मिलतो हस्तावलेपादिभिः का वार्ता युधि गन्ध-सिन्धुर-पतेःग्र् गन्धो ऽपि चेत् के द्विपाः । जेतव्यो ऽस्ति हरेः स लाञ्छनम् अतो वन्दामहे ताम् अभूद् यद्-गर्भे शरभः स्वयंजय इति श्रुत्वापि यो नाङ्कितः

aṅgenāṅgam anupraviśya milato hastāvalepādibhiḥ kā vārtā yudhi gandha-sindhura-pateḥgr gandho 'pi cet ke dvipāḥ / jetavyo 'sti hareḥ sa lāñchanam ato vandāmahe tām abhūd yad-garbhe śarabhaḥ svayaṃjaya iti śrutvāpi yo nāṅkitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वल्लणस्यैतौ -- आजन्म-स्थितयो मही-रुह इमे कूले समुन्मूलिताः कल्लोलाः क्षण-भङ्गुराः पुनर् अमी नीताः पराम् उन्नतिम् । अन्तः प्रस्तर-संग्रहो बहिर् अपि भ्रश्यन्ति गन्ध-द्रुमा भ्रातः शोण न सो ऽस्ति यो न हसति त्वत्-संपदां विप्लवे

vallaṇasyaitau -- ājanma-sthitayo mahī-ruha ime kūle samunmūlitāḥ kallolāḥ kṣaṇa-bhaṅgurāḥ punar amī nītāḥ parām unnatim / antaḥ prastara-saṃgraho bahir api bhraśyanti gandha-drumā bhrātaḥ śoṇa na so 'sti yo na hasati tvat-saṃpadāṃ viplave

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्प्द्शाप। ११२२, स्म्व्सूमु। ३०।५, स्क्म्सौक। १७३७, अमर-सिंहस्य) अमुं काल-क्षेपं त्यज जलद गम्भीर-मधुरैः किम् एभिर् निर्घोषैः सृज झटिति झात्कारि सलिलम् । अये पश्यावस्थाम् अकरुण-समीर-व्यतिकर- स्फुरद्-दाव-ज्वालावलि-जटिल-मूर्तेर् विटपिनः

kasyacit | (Spdśā.pa. 1122, Smvsū.mu. 30.5, Skmsa.u.ka. 1737, amara-siṃhasya) amuṃ kāla-kṣepaṃ tyaja jalada gambhīra-madhuraiḥ kim ebhir nirghoṣaiḥ sṛja jhaṭiti jhātkāri salilam / aye paśyāvasthām akaruṇa-samīra-vyatikara- sphurad-dāva-jvālāvali-jaṭila-mūrter viṭapinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्क्म्सौक। १९४०) युक्तं त्यजन्ति मधुपाः सुमनो-विनाश- काले यद् एनम् अवनी-रुहम् एतद् अस्तु । एतत् त्व् अदृष्ट-चरम् अश्रुत-वार्तम् एताः शाखा-त्वचो ऽपि तनु-काण्ड-समास् त्यजन्ति

kasyacit | (Skmsa.u.ka. 1940) yuktaṃ tyajanti madhupāḥ sumano-vināśa- kāle yad enam avanī-ruham etad astu / etat tv adṛṣṭa-caram aśruta-vārtam etāḥ śākhā-tvaco 'pi tanu-kāṇḍa-samās tyajanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स वन्द्यः पाथोदः स खलु नयनानन्द-जननः परार्थे नीचे ऽपि व्रजति लघुतां यो ऽर्थि-सुभगाम् । कथापि श्रोतव्या भवति हत-केतोर् न च पुनर् जनानां ध्वंसाय प्रभवति हि यस्योद्गतिर् अपि

sa vandyaḥ pāthodaḥ sa khalu nayanānanda-jananaḥ parārthe nīce 'pi vrajati laghutāṃ yo 'rthi-subhagām / kathāpi śrotavyā bhavati hata-ketor na ca punar janānāṃ dhvaṃsāya prabhavati hi yasyodgatir api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उदञ्चद्-धर्मांशु-द्युति-परिचयोन्निद्र-बिसिनी- घनामोदाहूत-भ्रमर-भर-झङ्कार-मधुराम् । अपश्यत् कासार-श्रियम् अमृत-वर्ति-प्रणयिनीं सुखं जीवत्य् अन्धूदरविवरवर्ति प्लव-कुलम्

udañcad-dharmāṃśu-dyuti-paricayonnidra-bisinī- ghanāmodāhūta-bhramara-bhara-jhaṅkāra-madhurām / apaśyat kāsāra-śriyam amṛta-varti-praṇayinīṃ sukhaṃ jīvaty andhūdaravivaravarti plava-kulam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मैत्रीश्रियः -- सुवर्णकार श्रवणोचितानि वस्तूनि विक्रेतुम् इहागतस् त्वम् । कुतो ऽपि नाश्रावि यद् अत्र पल्ल्यां पल्लीपतिर् यावद् अविद्ध-कर्णः

maitrīśriyaḥ -- suvarṇakāra śravaṇocitāni vastūni vikretum ihāgatas tvam / kuto 'pi nāśrāvi yad atra pallyāṃ pallīpatir yāvad aviddha-karṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्यावन्ध्य-रुषः प्रताप-वसतेर् नादेन धैर्य-द्रुहां शुष्यन्ति स्म मद-प्रवाह-सरितः सद्यो ऽपि दिग्-दन्तिनाम् । दैवात् कष्ट-दशा-वशं गतवतः सिंहस्य तस्याधुना कर्षत्य् एष करेण केशर-सटाभारं जरत्-कुञ्जरः

yasyāvandhya-ruṣaḥ pratāpa-vasater nādena dhairya-druhāṃ śuṣyanti sma mada-pravāha-saritaḥ sadyo 'pi dig-dantinām / daivāt kaṣṭa-daśā-vaśaṃ gatavataḥ siṃhasya tasyādhunā karṣaty eṣa kareṇa keśara-saṭābhāraṃ jarat-kuñjaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्क्रान्तं गिरि-कूट-लङ्घन-सहं ते वज्र-सारा नखास् तत्-तेजश् च तद् ऊर्जितं स च नगोन्माथी निनादो महान् । आलस्याद् अविमुञ्चता गिरि-गुहां सिंहेन निद्रालुना सर्वं विश्व-जयैक-साधनम् इदं लब्धं न किंचित् कृतम्

utkrāntaṃ giri-kūṭa-laṅghana-sahaṃ te vajra-sārā nakhās tat-tejaś ca tad ūrjitaṃ sa ca nagonmāthī ninādo mahān / ālasyād avimuñcatā giri-guhāṃ siṃhena nidrālunā sarvaṃ viśva-jayaika-sādhanam idaṃ labdhaṃ na kiṃcit kṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्क्म्सौक। १८१८) हंहो जनाः प्रतिपथं प्रतिकाननं च तिष्ठन्तु नाम तरवः फलिता नताश् च । अन्यैव सा स्थितिर् अहो मलय-द्रुमस्य यद् गन्ध-मात्रम् अपि तापम् अपाकरोति

kasyacit | (Skmsa.u.ka. 1818) haṃho janāḥ pratipathaṃ pratikānanaṃ ca tiṣṭhantu nāma taravaḥ phalitā natāś ca / anyaiva sā sthitir aho malaya-drumasya yad gandha-mātram api tāpam apākaroti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यन् नीड-प्रभवो यद् अञ्जन-रुचिर् यत् खेचरो यद् द्विजस् तेन त्वं स्वजनः किलेति करटैर् यत् तैर् उपब्रूयसे । तत्रातीन्द्रिय-मोदि-मांसल-रसोद्गारस् तवैष ध्वनिर् दोषो ऽभूत् कलकण्ठ-नायक निजस् तेषां स्वभावो हि सः

yan nīḍa-prabhavo yad añjana-rucir yat khecaro yad dvijas tena tvaṃ svajanaḥ kileti karaṭair yat tair upabrūyase / tatrātīndriya-modi-māṃsala-rasodgāras tavaiṣa dhvanir doṣo 'bhūt kalakaṇṭha-nāyaka nijas teṣāṃ svabhāvo hi saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वल्लणस्य -- किं ते नम्रतया किम् उन्नततया किं ते घन-च्छायया किं ते पल्लव-लीलया किम् अनया चाशोक पुष्प-श्रिया । यत् त्वन्-मूल-निषण्ण-स्विन्न-पथिक-स्तोमः स्तुवन्न् अन्व् अहो न स्वादूनि मृदूनि खादति फलान्य् आकण्ठम् उत्कण्ठितः

vallaṇasya -- kiṃ te namratayā kim unnatatayā kiṃ te ghana-cchāyayā kiṃ te pallava-līlayā kim anayā cāśoka puṣpa-śriyā / yat tvan-mūla-niṣaṇṇa-svinna-pathika-stomaḥ stuvann anv aho na svādūni mṛdūni khādati phalāny ākaṇṭham utkaṇṭhitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्प्द्शाप। १००४, स्म्व्सूमु। ३३।३२, श्री-भोजदेवस्य; स्क्म्सौक। १९१०, कविराज-श्री-नारायणस्य) कल्याणं नः किम् अधिकम् इतो वर्तनार्थं यद् अस्माल् लूत्वा वृक्षान् अहह दहसि म्रात-रङ्गार-कार । किं त्व् एतस्मिन्न् अशनि-पिशुनैर् आतपैर् आकुलानाम् अध्वन्यानाम् अशरण-मरु-प्रान्तरे को ऽभ्युपायः

kasyacit | (Spdśā.pa. 1004, Smvsū.mu. 33.32, śrī-bhojadevasya; Skmsa.u.ka. 1910, kavirāja-śrī-nārāyaṇasya) kalyāṇaṃ naḥ kim adhikam ito vartanārthaṃ yad asmāl lūtvā vṛkṣān ahaha dahasi mrāta-raṅgāra-kāra / kiṃ tv etasminn aśani-piśunair ātapair ākulānām adhvanyānām aśaraṇa-maru-prāntare ko 'bhyupāyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गदाधरस्य । (स्प्द्शाप। ११८३, स्म्व्सूमु। ३३।६, स्क्म्सौक। १९२५) रज्ज्वा दिशः प्रवितताः सलिलं विषेण पाशैर् मही हुतवह-ज्वलिता वनान्ताः । व्याधाः पदान्य् अनुसरन्ति गृहीत-चापाः कं देशम् आश्रयतु यूथपतिर् मृगाणाम्

gadādharasya | (Spdśā.pa. 1183, Smvsū.mu. 33.6, Skmsa.u.ka. 1925) rajjvā diśaḥ pravitatāḥ salilaṃ viṣeṇa pāśair mahī hutavaha-jvalitā vanāntāḥ / vyādhāḥ padāny anusaranti gṛhīta-cāpāḥ kaṃ deśam āśrayatu yūthapatir mṛgāṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आदाय वारि परितः सरितां शतेभ्यः किं नाम साधितम् अनेन महार्णवेन । क्षारीकृतं च वडवा-दहने हुतं च पाताल-कुक्षि-कुहरे विनिवेशितं च

ādāya vāri paritaḥ saritāṃ śatebhyaḥ kiṃ nāma sādhitam anena mahārṇavena / kṣārīkṛtaṃ ca vaḍavā-dahane hutaṃ ca pātāla-kukṣi-kuhare viniveśitaṃ ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सोढ-प्रौढ-हिम-क्लमानि शनकैः पत्राण्य् अधः कुर्वते संभाव्य-च्छद-वाञ्छयैव तरवः केचित् कृतघ्न-व्रताः । नामन्य् अन्त तदातनीम् अपि निज-च्छायाक्षितिं तैः पुनस् तेषाम् एव तले कृतज्ञ-चरितैः शुष्यद्भिर् अप्य् आस्यते

soḍha-prauḍha-hima-klamāni śanakaiḥ patrāṇy adhaḥ kurvate saṃbhāvya-cchada-vāñchayaiva taravaḥ kecit kṛtaghna-vratāḥ / nāmany anta tadātanīm api nija-cchāyākṣitiṃ taiḥ punas teṣām eva tale kṛtajña-caritaiḥ śuṣyadbhir apy āsyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्म्व्सूमु। ३३।८, बिल्हणस्य; स्क्म्सौक। १८८५, अचल-सिंहस्य) मदोष्मा-संतापाद् वन-करि-घटा यत्र विमले ममज्जुर् निःशेषं तट-निकट एवोन्नत-कराः । गते दैवाद् शोषं वर-सरसि तत्रैव तरला बक-ग्रास-त्रासाद् विशति शफरी पङ्कम् अधुना

kasyacit | (Smvsū.mu. 33.8, bilhaṇasya; Skmsa.u.ka. 1885, acala-siṃhasya) madoṣmā-saṃtāpād vana-kari-ghaṭā yatra vimale mamajjur niḥśeṣaṃ taṭa-nikaṭa evonnata-karāḥ / gate daivād śoṣaṃ vara-sarasi tatraiva taralā baka-grāsa-trāsād viśati śapharī paṅkam adhunā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्क्म्सौक। १७५०, मधुर-शीलस्य) यद् वीचीभिः स्पृशसि गगनं यच् च पाताल-मूलं रत्नैर् उद्योतयसि पयसा यत् धरित्रीं पिधत्से । धिक् तत् सर्वं तव जलनिधे यद् विमुच्याश्रु-धारास् तीरे नीर-ग्रहण-विमुखैर् अध्वगैर् उज्झितो ऽसि

kasyacit | (Skmsa.u.ka. 1750, madhura-śīlasya) yad vīcībhiḥ spṛśasi gaganaṃ yac ca pātāla-mūlaṃ ratnair udyotayasi payasā yat dharitrīṃ pidhatse / dhik tat sarvaṃ tava jalanidhe yad vimucyāśru-dhārās tīre nīra-grahaṇa-vimukhair adhvagair ujjhito 'si

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्प्द्शाप। १०९०, स्म्व्सूमु। २७।१४, स्क्म्सौक। १६९३, शुभाङ्करस्य) लोला श्रीः शश-भृत्-कलङ्क-मलिनः क्रूरो मणि-ग्रामणीर् माद्यत्य् अत्रभ्रमु-वल्लभो ऽपि सततं तत् कालकूटं विषम् । इत्य् अन्तः-स्व-कुटुम्ब-दुर्नय-परामर्शाग्निना दह्यते बाढं वाडव-नामधेय-दहन-व्याजेन वारां निधिः

kasyacit | (Spdśā.pa. 1090, Smvsū.mu. 27.14, Skmsa.u.ka. 1693, śubhāṅkarasya) lolā śrīḥ śaśa-bhṛt-kalaṅka-malinaḥ krūro maṇi-grāmaṇīr mādyaty atrabhramu-vallabho 'pi satataṃ tat kālakūṭaṃ viṣam / ity antaḥ-sva-kuṭumba-durnaya-parāmarśāgninā dahyate bāḍhaṃ vāḍava-nāmadheya-dahana-vyājena vārāṃ nidhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्क्म्सौक। १६९६, वाणी-कुटिल-लक्ष्मी-धरस्य) यन् मार्गोद्धुर-गन्ध-वात-कणिकातङ्कार्ति-नाना-दरी- कोणोदञ्चद्-उरो-निगूहित-शिरः-पुच्छा हरीणां गणाः । दृप्यद्-दुर्दम-गन्ध-सिन्धुर-जयोत्खातो ऽपि कामं स्तुतिः स्मेरो ऽयं शरभः परां हृदि घृणाम् आयाति जाति-स्मरः

kasyacit | (Skmsa.u.ka. 1696, vāṇī-kuṭila-lakṣmī-dharasya) yan mārgoddhura-gandha-vāta-kaṇikātaṅkārti-nānā-darī- koṇodañcad-uro-nigūhita-śiraḥ-pucchā harīṇāṃ gaṇāḥ / dṛpyad-durdama-gandha-sindhura-jayotkhāto 'pi kāmaṃ stutiḥ smero 'yaṃ śarabhaḥ parāṃ hṛdi ghṛṇām āyāti jāti-smaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्क्म्सौक। १८१२, वल्लणस्य) एकेनापि पयोधिना जलमुचस् ते पूरिताः कोटिशो जातो नास्य कुशाग्र-लीन-तुहिन-श्लक्ष्णो ऽपि तोय-व्ययः । आहो शुष्यति दैव-दृष्टि-वलनाद् अम्भोभिर् अम्भो-मुचः संभूयापि विधातुम् अस्य रजसि स्तैमित्यम् अप्य् अक्षमाः

kasyacit | (Skmsa.u.ka. 1812, vallaṇasya) ekenāpi payodhinā jalamucas te pūritāḥ koṭiśo jāto nāsya kuśāgra-līna-tuhina-ślakṣṇo 'pi toya-vyayaḥ / āho śuṣyati daiva-dṛṣṭi-valanād ambhobhir ambho-mucaḥ saṃbhūyāpi vidhātum asya rajasi staimityam apy akṣamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्क्म्सौक। १६७७, शब्दार्णवस्य) मर्यादा-भङ्ग-भीतेर् अमित-रसतया धैर्य-गाम्भीर्य-योगान् न क्षुभ्यन्त्य् एव तावन् नियमित-सलिलाः सर्वदैते समुद्राः । आहो क्षोभं व्रजेयुः क्वचिद् अपि समये दैव-योगात् तदानीं न क्षोणी नाद्रि-वर्गा न च रवि-शशिनौ सर्वम् एकार्णवं स्यात्

kasyacit | (Skmsa.u.ka. 1677, śabdārṇavasya) maryādā-bhaṅga-bhīter amita-rasatayā dhairya-gāmbhīrya-yogān na kṣubhyanty eva tāvan niyamita-salilāḥ sarvadaite samudrāḥ / āho kṣobhaṃ vrajeyuḥ kvacid api samaye daiva-yogāt tadānīṃ na kṣoṇī nādri-vargā na ca ravi-śaśinau sarvam ekārṇavaṃ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्र्क्म् १६८०, सुवर्ण-रेखस्य) श्रुतं दूरे रत्नाकर इति परं नाम जलधेर् न चास्माभिर् दृष्टा नयन-पथ-गम्यस्य मणयः । पुरो नः संप्राप्तास् तट-भुवि सलिप्सं तु वसताम् उदग्राः कल्लोलाः स्फुट-विकट-दंष्ट्राश् च मकराः

kasyacit | (Srkm 1680, suvarṇa-rekhasya) śrutaṃ dūre ratnākara iti paraṃ nāma jaladher na cāsmābhir dṛṣṭā nayana-patha-gamyasya maṇayaḥ / puro naḥ saṃprāptās taṭa-bhuvi salipsaṃ tu vasatām udagrāḥ kallolāḥ sphuṭa-vikaṭa-daṃṣṭrāś ca makarāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुच्छायं फल-भार-नम्र-शिखरं सर्वार्ति-शान्ति-प्रदं त्वाम् आलोक्य महीरुहं वयम् अमी मार्गं विहायागताः । अन्तस् ते यदि कोटरोदर-चलद्-व्यालावली-विस्फुरद्- वक्तोद्वान्त-विषानलातिभयदं वन्द्यस् तदानीं भवान्

succhāyaṃ phala-bhāra-namra-śikharaṃ sarvārti-śānti-pradaṃ tvām ālokya mahīruhaṃ vayam amī mārgaṃ vihāyāgatāḥ / antas te yadi koṭarodara-calad-vyālāvalī-visphurad- vaktodvānta-viṣānalātibhayadaṃ vandyas tadānīṃ bhavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्क्म्सौक। १८८३, विद्यायाः) परभृत-शिशो मौनं तावन् विधेहि नभस्तलोत्- पतन-विधये पक्षौ स्यातां न यावद् इमौ क्षमौ । ध्रुवम् इतरथा द्रष्टव्यो ऽसि स्वजाति-विलक्षण- ध्वनित-कुपित-ध्वाङ्क्ष-त्रोटी-पुटाहति-जर्जरः

kasyacit | (Skmsa.u.ka. 1883, vidyāyāḥ) parabhṛta-śiśo maunaṃ tāvan vidhehi nabhastalot- patana-vidhaye pakṣau syātāṃ na yāvad imau kṣamau / dhruvam itarathā draṣṭavyo 'si svajāti-vilakṣaṇa- dhvanita-kupita-dhvāṅkṣa-troṭī-puṭāhati-jarjaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्म्व्सूमु। १४।९, स्क्म्सौक। १९८५, अचल-सिंहस्य) मज्जत्-कोठर-नखर-क्षत-कृत्ति-कृत्त- रक्त-च्छटाछुरित-केसर-भार-कायः । सिंहो ऽप्य् अलङ्घ्य-महिमा हरिनाम् अधेयं धत्ते जरत्-कपिर् अपीति किम् अत्र वाच्यम्

kasyacit | (Smvsū.mu. 14.9, Skmsa.u.ka. 1985, acala-siṃhasya) majjat-koṭhara-nakhara-kṣata-kṛtti-kṛtta- rakta-cchaṭāchurita-kesara-bhāra-kāyaḥ / siṃho 'py alaṅghya-mahimā harinām adheyaṃ dhatte jarat-kapir apīti kim atra vācyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्व मलय-तटी जन्म-स्थानं क्व ते च वनेचराः क्व खलु परशु-च्छेदः क्वासौ दिग्-अन्तर-संगतिः । क्व च खर-शिला-पट्टे घृष्टिः क्व पङ्क-सरूपता मलयज सखे मा गाः खेदं गुणास् तव दूषणम्

kva malaya-taṭī janma-sthānaṃ kva te ca vanecarāḥ kva khalu paraśu-cchedaḥ kvāsau dig-antara-saṃgatiḥ / kva ca khara-śilā-paṭṭe ghṛṣṭiḥ kva paṅka-sarūpatā malayaja sakhe mā gāḥ khedaṃ guṇās tava dūṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्क्म्सौक। १८९५, मलयजस्य) वदत विदत-जम्बूद्वीप-संवृत्त-वार्तां कथम् अपि यदि दृष्टं वारिवाहं विहाय । सरिति सरसि सिन्धौ चातकेनार्पितो ऽसाव् अपि वहल-पिपासा-पांशुलः कण्ठ-नालः

kasyacit | (Skmsa.u.ka. 1895, malayajasya) vadata vidata-jambūdvīpa-saṃvṛtta-vārtāṃ katham api yadi dṛṣṭaṃ vārivāhaṃ vihāya / sariti sarasi sindhau cātakenārpito 'sāv api vahala-pipāsā-pāṃśulaḥ kaṇṭha-nālaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लक्ष्मीधरस्य । (स्क्म्सौक। १९६२) उच्चैर् उन्मथितस्य तेन बलिना दैवेन धिक्-कर्मणा लक्ष्मीम् अस्य निरस्यतो जलनिधेर् जातं किम् एतावता । गाम्भीर्यं किम् अयं जहाति किम् अयं पुष्णाति नाम्भोधरान् मर्यादां किम् अयं भिनत्ति किम् अयं न त्रायते वाडवम्

lakṣmīdharasya | (Skmsa.u.ka. 1962) uccair unmathitasya tena balinā daivena dhik-karmaṇā lakṣmīm asya nirasyato jalanidher jātaṃ kim etāvatā / gāmbhīryaṃ kim ayaṃ jahāti kim ayaṃ puṣṇāti nāmbhodharān maryādāṃ kim ayaṃ bhinatti kim ayaṃ na trāyate vāḍavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्क्म्सौक। १६७३, लक्ष्मीधरस्य) उन्मुक्त-क्रम-हारि-मेरु-शिखरात् क्रामन्तम् अन्यो धरः को ऽत्र त्वां शरभी-किशोर-परिषद्-धौरेय धर्तुं क्षमः । तस्माद् दुर्गम् अशृङ्गल घन-कला-दुर्लालितात्मन् व्रज त्वद्-वासाय स एव कीर्ण-कनक-ज्योत्स्नो गिरीणां पतिः

kasyacit | (Skmsa.u.ka. 1673, lakṣmīdharasya) unmukta-krama-hāri-meru-śikharāt krāmantam anyo dharaḥ ko 'tra tvāṃ śarabhī-kiśora-pariṣad-dhaureya dhartuṃ kṣamaḥ / tasmād durgam aśṛṅgala ghana-kalā-durlālitātman vraja tvad-vāsāya sa eva kīrṇa-kanaka-jyotsno girīṇāṃ patiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वल्लणस्य (स्क्म्सौक। १८११) दुर्दिनानि प्रशान्तानि दृष्टस् त्वं तेजसां निधिः । अथाशाः पूरयन्न् एव किं मेघैर् व्यवधीयते

vallaṇasya (Skmsa.u.ka. 1811) durdināni praśāntāni dṛṣṭas tvaṃ tejasāṃ nidhiḥ / athāśāḥ pūrayann eva kiṃ meghair vyavadhīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्याप्याशाः शयितस्य वीचि-शिखरैर् उल्लिख्य खं प्रेङ्खतः सिन्धोर् लोचन-गोचरस्य महिमा तेषां तनोत्य् अद्भुतम् । संश्लिष्टाङ्गुलि-रन्ध्र-लीन-मकर-ग्राहावलिर् नीरवो यैर् नायं कर-शुक्तिकोदर-लघुर् दृष्टो मुनेर् अञ्जलौ

vyāpyāśāḥ śayitasya vīci-śikharair ullikhya khaṃ preṅkhataḥ sindhor locana-gocarasya mahimā teṣāṃ tanoty adbhutam / saṃśliṣṭāṅguli-randhra-līna-makara-grāhāvalir nīravo yair nāyaṃ kara-śuktikodara-laghur dṛṣṭo muner añjalau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभिनन्दस्य । (स्क्म्सौक। १६८१) भेकैः कोटर-शायिभिर् मृतम् इव क्ष्मान्तर्गतं कच्छपैः पाठीनैस् पृथु-पङ्कपीठ-लुठनाद् अस्मिन् मुहुर् मूर्च्छितम् । तस्मिन्न् एव सरस्य् अकाल-जलदेनागत्य तच् चेष्टितं येनाकुम्भ-निमग्न-वन्य-करिणां यूथैः पयः पीयते

abhinandasya | (Skmsa.u.ka. 1681) bhekaiḥ koṭara-śāyibhir mṛtam iva kṣmāntargataṃ kacchapaiḥ pāṭhīnais pṛthu-paṅkapīṭha-luṭhanād asmin muhur mūrcchitam / tasminn eva sarasy akāla-jaladenāgatya tac ceṣṭitaṃ yenākumbha-nimagna-vanya-kariṇāṃ yūthaiḥ payaḥ pīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वन्दूकस्य । (ब्प् २०१, स्व्सुआ। ८४३, दक्षिणात्यस्य; स्प्द्शाप। ७७७, अकालजलदस्य; स्क्म्सौक। १७५५, छित्तपस्य) हंहो सिंह-किशोरक त्यजसि चेत् कोपं वदामस् तदा हत्वैनं करिणां सहस्रम् अखिलं किं लब्धम् आयुष्मता । एवं कर्तुम् अहं समर्थ इति चेद् धिङ् मूर्ख किं सर्वतो नालं प्लावयितुं जगज्-जल-निधिर् धैर्यम् यद् आलम्बते

dvandūkasya | (Bp 201, Svsu.ā. 843, dakṣiṇātyasya; Spdśā.pa. 777, akālajaladasya; Skmsa.u.ka. 1755, chittapasya) haṃho siṃha-kiśoraka tyajasi cet kopaṃ vadāmas tadā hatvainaṃ kariṇāṃ sahasram akhilaṃ kiṃ labdham āyuṣmatā / evaṃ kartum ahaṃ samartha iti ced dhiṅ mūrkha kiṃ sarvato nālaṃ plāvayituṃ jagaj-jala-nidhir dhairyam yad ālambate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्क्म्सौक। १८२५, वीर्य-मित्रस्य) सत्यं पिप्पल-पादपोत्तम घन-च्छायोन्नतेन त्वया सन्-मार्गो ऽयम् अलंकृतः किम् अपरं त्वं मूर्ति-भेदो हरेः । किं चान्यत्-फल-भोग-कृष्ट-मुखरास् त्वाम् आश्रिताः पत्रिणो यत्-पुंस्कोकिल-कूजितं विदधते तन् नानुरूपं परम्

kasyacit | (Skmsa.u.ka. 1825, vīrya-mitrasya) satyaṃ pippala-pādapottama ghana-cchāyonnatena tvayā san-mārgo 'yam alaṃkṛtaḥ kim aparaṃ tvaṃ mūrti-bhedo hareḥ / kiṃ cānyat-phala-bhoga-kṛṣṭa-mukharās tvām āśritāḥ patriṇo yat-puṃskokila-kūjitaṃ vidadhate tan nānurūpaṃ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्क्म्सौक। १८९७, शालिक-नाथस्य) न्यग्रोधे फल-शालिनि स्फुट-रसं किंचित् फलं पच्यते बीजान्य् अङ्कुर-गोचराणि कतिचित् सिध्यन्ति तत्रापि च । एकस् तत्र स कश्चिद् अङ्कुर-वरो बध्नाति ताम् उन्नतिं याम् अध्यन् यजनः स्वमातरम् इव क्लान्ति-च्छिदे धावति

kasyacit | (Skmsa.u.ka. 1897, śālika-nāthasya) nyagrodhe phala-śālini sphuṭa-rasaṃ kiṃcit phalaṃ pacyate bījāny aṅkura-gocarāṇi katicit sidhyanti tatrāpi ca / ekas tatra sa kaścid aṅkura-varo badhnāti tām unnatiṃ yām adhyan yajanaḥ svamātaram iva klānti-cchide dhāvati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शालिकनाथस्य । (स्क्म्सौक। १९२६, शालिकस्य) एतस्मिन् कुसुमे स्वभाव-महति प्रायो गरीयः फलं रम्यं स्वादु सुगन्धि शीतलम् अलं प्राप्तव्यम् इत्य् आशया । शाल्मल्याः परिपाक-काल-कलना-रोधेन कीरः स्थितो यावत् तत्-पुट-सन्धि-निर्गत-पतत्-तूलं फलात् पश्यति

śālikanāthasya | (Skmsa.u.ka. 1926, śālikasya) etasmin kusume svabhāva-mahati prāyo garīyaḥ phalaṃ ramyaṃ svādu sugandhi śītalam alaṃ prāptavyam ity āśayā / śālmalyāḥ paripāka-kāla-kalanā-rodhena kīraḥ sthito yāvat tat-puṭa-sandhi-nirgata-patat-tūlaṃ phalāt paśyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शालिक-नाथस्य । (स्क्म्सौक। १९१५) माधुर्याद् अतिशैत्यतः शुचितया संताप-शान्त्या द्वयोः स्थाने मैत्र्यम् इदं पयः पय इति क्षीरस्य नीरस्य च । तत्राप्य् अर्णसि वर्णना स्फुरति मे यत्-संगतौ वर्धते दुग्धं येन पुरैव चास्य सुहृदः क्वाथे स्वयं क्षीयते

śālika-nāthasya | (Skmsa.u.ka. 1915) mādhuryād atiśaityataḥ śucitayā saṃtāpa-śāntyā dvayoḥ sthāne maitryam idaṃ payaḥ paya iti kṣīrasya nīrasya ca / tatrāpy arṇasi varṇanā sphurati me yat-saṃgatau vardhate dugdhaṃ yena puraiva cāsya suhṛdaḥ kvāthe svayaṃ kṣīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दारैः क्रीडितम् उन्मदैः सुर-गुरोस् तेनैव नैवामुना भग्नं भूरि सुरासुर-व्यतिकरे तेनैव नैवामुना । नैवायं स इमं नृजः स इव वा नैवैष दोषाकरः को ऽयं भोः शशिनीव लोचनवताम् अर्के कलङ्कः समः

dāraiḥ krīḍitam unmadaiḥ sura-guros tenaiva naivāmunā bhagnaṃ bhūri surāsura-vyatikare tenaiva naivāmunā / naivāyaṃ sa imaṃ nṛjaḥ sa iva vā naivaiṣa doṣākaraḥ ko 'yaṃ bhoḥ śaśinīva locanavatām arke kalaṅkaḥ samaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मधुकूटस्य आयान्ति यान्ति सततं नीरं शिशिरं खरं न गणयन्ति । विद्मो न हन्त दिवसाः कस्य किम् एते करिष्यन्ति

madhukūṭasya āyānti yānti satataṃ nīraṃ śiśiraṃ kharaṃ na gaṇayanti / vidmo na hanta divasāḥ kasya kim ete kariṣyanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मधुकूटस्य -- आयान्ति यान्ति सततं नीरं शिशिरं खरं न गणयन्ति ।* विद्मो न हन्त दिवसाः कस्य किम् एते करिष्यन्ति ॥ विद्स्र्क् ३३।४८ *(१०६६) ॥* उपालभ्यो नायं सकल-भुवनाश्चर्य-महिमा हरेर् नाभी-पद्मः प्रभवति हि सर्वत्र नियतिः । यद् अत्रैव ब्रह्मा पिबति निजम् आयुर् मधु पुनर् विलुम्पन्ति स्वेदाधिकम् अमृत-हृद्यं मधुलिहः

madhukūṭasya -- āyānti yānti satataṃ nīraṃ śiśiraṃ kharaṃ na gaṇayanti /* vidmo na hanta divasāḥ kasya kim ete kariṣyanti // VidSrk 33.48 *(1066) //* upālabhyo nāyaṃ sakala-bhuvanāścarya-mahimā harer nābhī-padmaḥ prabhavati hi sarvatra niyatiḥ / yad atraiva brahmā pibati nijam āyur madhu punar vilumpanti svedādhikam amṛta-hṛdyaṃ madhulihaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदा हत्वा कृत्स्नां तिमिर-पटलीं जात-महिमा जगन्-नेत्रं मित्रः प्रभवति गतो ऽसाव् अवसरः । इदानीम् अस्ताद्रिं श्रयति गलितालोक-विभवः पिशाचा वल्गन्तु स्थगयतु तमिस्रं च ककुभः

yadā hatvā kṛtsnāṃ timira-paṭalīṃ jāta-mahimā jagan-netraṃ mitraḥ prabhavati gato 'sāv avasaraḥ / idānīm astādriṃ śrayati galitāloka-vibhavaḥ piśācā valgantu sthagayatu tamisraṃ ca kakubhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुशलनाथस्य -- उपाध्वं तत् पान्थाः पुनर् अपि सरो मार्ग-तिलकं यद् आसाद्य स्वेच्छं विहरथ विनीत-क्लम-भराः । इतस् तु क्षाराब्धेर् जरठ-मकर-क्षुण्ण-पयसो निवृत्तिः कल्याणी न पुनर् अवतारः कथम् अपि

kuśalanāthasya -- upādhvaṃ tat pānthāḥ punar api saro mārga-tilakaṃ yad āsādya svecchaṃ viharatha vinīta-klama-bharāḥ / itas tu kṣārābdher jaraṭha-makara-kṣuṇṇa-payaso nivṛttiḥ kalyāṇī na punar avatāraḥ katham api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स-लीलं हंसानां पिबति निवहो यत्र विमलं जलं तस्मिन् मोहात् सरसि रुचिरे चातक-युवा । स्वभावाद् गर्वाद् वा न पिबति पयस् तस्य शकुनैः किम् एतेनोच्चैस् त्वं भवति लघिमा वापि सरसः

sa-līlaṃ haṃsānāṃ pibati nivaho yatra vimalaṃ jalaṃ tasmin mohāt sarasi rucire cātaka-yuvā / svabhāvād garvād vā na pibati payas tasya śakunaiḥ kim etenoccais tvaṃ bhavati laghimā vāpi sarasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्क्म्सौक। १७४५, शकटी-यश-वरस्य) प्रसीद प्रारम्भाद् विरम विनयेथाः क्रुधम् इमां हरे जीमूतानां ध्वनिर् अयम् उदीर्णो न करिणाम् । असंज्ञाः खल्व् एते जल-शिखि-मरुद्धूस-निचयाः प्रकृत्या गर्जन्ति त्वयि तु भुवनं निर्मदम् इदम्

kasyacit | (Skmsa.u.ka. 1745, śakaṭī-yaśa-varasya) prasīda prārambhād virama vinayethāḥ krudham imāṃ hare jīmūtānāṃ dhvanir ayam udīrṇo na kariṇām / asaṃjñāḥ khalv ete jala-śikhi-maruddhūsa-nicayāḥ prakṛtyā garjanti tvayi tu bhuvanaṃ nirmadam idam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अमर-सिंहस्य । (स्क्म्सौक। १८२०) अकस्माद् उन्मत्त प्रहरसि किम् अध्व-क्षिति-रुहं ह्रदं हस्ताघातैर् विदलसि किम् उत्फुल्ल-नलिनम् । तदा जानीमस् ते करिवर बलोद्गारम् असमं सटां सुप्तस्यापि स्पृशसि यदि पञ्चानन-शिशोः

amara-siṃhasya | (Skmsa.u.ka. 1820) akasmād unmatta praharasi kim adhva-kṣiti-ruhaṃ hradaṃ hastāghātair vidalasi kim utphulla-nalinam / tadā jānīmas te karivara balodgāram asamaṃ saṭāṃ suptasyāpi spṛśasi yadi pañcānana-śiśoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नारायणस्य । (स्क्म्सौक। १८३१) समुद्रेणान्तस्थस् तट-भुवि तरङ्गैर् अकरुणैः समुत्क्षिप्तो ऽस्मीति त्वम् इह परितापं त्यज मणे । अवश्यं को ऽपि त्वद्-गुण-परिचयाकृष्ट-हृदयो नरेन्द्रस् त्वां कुर्यान् मुकुट-मकरी-चुम्बित-रुचिम्

nārāyaṇasya | (Skmsa.u.ka. 1831) samudreṇāntasthas taṭa-bhuvi taraṅgair akaruṇaiḥ samutkṣipto 'smīti tvam iha paritāpaṃ tyaja maṇe / avaśyaṃ ko 'pi tvad-guṇa-paricayākṛṣṭa-hṛdayo narendras tvāṃ kuryān mukuṭa-makarī-cumbita-rucim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्क्म्सौक। १७१८) अशोके शोकार्तः किम् असि बकुले ऽप्य् आकुल-मनाः निरानन्दः कुन्दे सह च सहकारैर् न रमसे । कुसुम्भे विश्रम्भं यद् इह भजसे कण्टक-शतैर् असंदिग्धं दग्ध-भ्रमर भवितासि क्षत-वपुः

kasyacit | (Skmsa.u.ka. 1718) aśoke śokārtaḥ kim asi bakule 'py ākula-manāḥ nirānandaḥ kunde saha ca sahakārair na ramase / kusumbhe viśrambhaṃ yad iha bhajase kaṇṭaka-śatair asaṃdigdhaṃ dagdha-bhramara bhavitāsi kṣata-vapuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पातः पूष्णो भवति महते नैव खेदाय यस्मात् कालेनास्तं क इह न गता यान्ति यास्यन्ति चान्ये । एतावत् तु व्यथयति यदालोक-बाह्यैस् तमोभिस् तस्मिन् एव प्रकृति-महति व्योम्नि लब्धो ऽवकाशः

pātaḥ pūṣṇo bhavati mahate naiva khedāya yasmāt kālenāstaṃ ka iha na gatā yānti yāsyanti cānye / etāvat tu vyathayati yadāloka-bāhyais tamobhis tasmin eva prakṛti-mahati vyomni labdho 'vakāśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कश्चित् कष्टं किरति करका-जालम् एको ऽतिमात्रं गर्जत्य् एव क्षिपति विषमं वैद्युतं वह्निम् अन्यः । सूते वातं जवनम् अपरस् तेन जानीहि तावत् किं व्यादत्से विहग वदनं तत्र तत्राम्बुवाहे

kaścit kaṣṭaṃ kirati karakā-jālam eko 'timātraṃ garjaty eva kṣipati viṣamaṃ vaidyutaṃ vahnim anyaḥ / sūte vātaṃ javanam aparas tena jānīhi tāvat kiṃ vyādatse vihaga vadanaṃ tatra tatrāmbuvāhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मा सञ्चैषीः फल-समुदयं मा च पत्रैः पिधास् त्वं रोधः-शाखिन् वितर तद् इदं दानम् एवानुकूलम् । नूनं प्रावृत्-समय-कलुषैर् ऊर्मिभिस् ताल-तुङ्गैर् अद्य श्वो वा सरिद् अकरुणा त्वां श्रिया पातयित्री

mā sañcaiṣīḥ phala-samudayaṃ mā ca patraiḥ pidhās tvaṃ rodhaḥ-śākhin vitara tad idaṃ dānam evānukūlam / nūnaṃ prāvṛt-samaya-kaluṣair ūrmibhis tāla-tuṅgair adya śvo vā sarid akaruṇā tvāṃ śriyā pātayitrī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आमोदैस् ते दिशि दिशि गतैर् दूरम् आकृष्यमाणाः साक्षाल् लक्ष्म्यास् तव मलयज द्रष्टुम् अभ्यागताः स्मः । पश्यामः किं सुभग भवतः क्रीडति क्रोड एव व्याडस् तुभ्यं भवतु कुशलं मुञ्च नः साधयामः

āmodais te diśi diśi gatair dūram ākṛṣyamāṇāḥ sākṣāl lakṣmyās tava malayaja draṣṭum abhyāgatāḥ smaḥ / paśyāmaḥ kiṃ subhaga bhavataḥ krīḍati kroḍa eva vyāḍas tubhyaṃ bhavatu kuśalaṃ muñca naḥ sādhayāmaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् (स्प्द्शाप। ९९८, स्म्व्सूमु। ३३।२४, स्क्म्सौक। १८९२, अचल-सिंहस्य) अणुर् अपि ननु नैव क्रोड-भूषास्य काचिद् परिभजसि यद् एतत् तद्-विभूतिस् तथैव । इह सरसि मनोज्ञे संततं पातुम् अम्भः श्रम-परिभव-मग्नाः के न मग्नाः करीन्द्राः

kasyacit (Spdśā.pa. 998, Smvsū.mu. 33.24, Skmsa.u.ka. 1892, acala-siṃhasya) aṇur api nanu naiva kroḍa-bhūṣāsya kācid paribhajasi yad etat tad-vibhūtis tathaiva / iha sarasi manojñe saṃtataṃ pātum ambhaḥ śrama-paribhava-magnāḥ ke na magnāḥ karīndrāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्री-धर्मकरस्य -- नभसि निरवलम्बे सीदता दीर्घ-कालं त्वद्-अभिमुख-निविष्टोत्तान-चञ्चु-पुटेन । जलधर-जल-धारा दूरतस् तावद् आस्तां ध्वनिर् अपि मधुरस् ते न श्रुतश् चातकेन

śrī-dharmakarasya -- nabhasi niravalambe sīdatā dīrgha-kālaṃ tvad-abhimukha-niviṣṭottāna-cañcu-puṭena / jaladhara-jala-dhārā dūratas tāvad āstāṃ dhvanir api madhuras te na śrutaś cātakena

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अचल-सिंहस्य । (ब्प् २०८, स्म्व्सूमु। १३।२, स्क्म्सौक। १९५२) श्रम-परिगतैर् विस्तीर्ण-श्रीर् असीति पयः परं कतिपयम् अपि त्वत्तो ऽस्माभिः समुद्र समीहितम् । किम् असि नितराम् उक्त्षुभोर्मिः प्रसीद नमो ऽस्तु ते पथि पथि शिवाः सन्त्य् अस्माकं शतं कमलाकराः

acala-siṃhasya | (Bp 208, Smvsū.mu. 13.2, Skmsa.u.ka. 1952) śrama-parigatair vistīrṇa-śrīr asīti payaḥ paraṃ katipayam api tvatto 'smābhiḥ samudra samīhitam / kim asi nitarām uktṣubhormiḥ prasīda namo 'stu te pathi pathi śivāḥ santy asmākaṃ śataṃ kamalākarāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अचलस्य । (स्क्म्सौक। १६९०, कमल-गुप्तस्य) ककुभि ककुभि भ्रान्त्वा भ्रान्त्वा विलोक्य विलोकितं मलयजसमो दृष्टो ऽस्माभिर्न को ऽपि महीरुहः । उपचितरसो दाहे च्छेदे शिलातलघर्षणे ऽप्य् अधिकम् अधिकं यत् सौरभ्यं तनोति मनोहरम्

acalasya | (Skmsa.u.ka. 1690, kamala-guptasya) kakubhi kakubhi bhrāntvā bhrāntvā vilokya vilokitaṃ malayajasamo dṛṣṭo 'smābhirna ko 'pi mahīruhaḥ / upacitaraso dāhe cchede śilātalagharṣaṇe 'py adhikam adhikaṃ yat saurabhyaṃ tanoti manoharam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तरणि-नन्दिनः (स्क्म्सौक। १८९४) अभिपतति घनं शृणोति गर्जाः सहति शिलाः सहते तडित्-तरङ्गान् । विसहति गरुतं रुतं विधत्ते जल-पृषते कियते ऽपि चातको ऽयम्

taraṇi-nandinaḥ (Skmsa.u.ka. 1894) abhipatati ghanaṃ śṛṇoti garjāḥ sahati śilāḥ sahate taḍit-taraṅgān / visahati garutaṃ rutaṃ vidhatte jala-pṛṣate kiyate 'pi cātako 'yam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अचलस्य बद्धो ऽसि विद्धि तावन् मधुरसन व्यसनम् ईदृग् एतद् इति । अनवहितकमलमीलन मधुकर किं विफलम् उत्फलसि

acalasya baddho 'si viddhi tāvan madhurasana vyasanam īdṛg etad iti / anavahitakamalamīlana madhukara kiṃ viphalam utphalasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यै७व हृत्वा९पि वसुसर्वस्वम् अमी ते जलदाः सखि । मित्रा७प्य् अपकुर्वन्ति विप्रियाणां तु का कथा

tasyai7va hṛtvā9pi vasusarvasvam amī te jaladāḥ sakhi / mitrā7py apakurvanti vipriyāṇāṃ tu kā kathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अचलस्य (स्क्म्सौक। १९५३, अचल-सिंहस्य) बद्धो ऽसि विद्धि तावन् मधु-रसन व्यसनम् ईदृग् एतद् इति ।* अनवहित-कमल-मीलन मधुकर किं विफलम् उत्फलसि ॥ विद्स्र्क् ३३।६६ *(१०८४) ॥* तस्यैव -- हृत्वापि वसु-सर्वस्वम् अमी ते जलदाः सखि ।* मित्राप्य् अपकुर्वन्ति विप्रियाणां तु का कथा ॥ विद्स्र्क् ३३।६७ *(१०८५) ॥* श्री-फलेनामुनैवायं कुरुते किं न वानरः । हसत्य् उल्लसति प्रेङ्खत्य् अधस्ताद् ईक्षते जनम्

acalasya (Skmsa.u.ka. 1953, acala-siṃhasya) baddho 'si viddhi tāvan madhu-rasana vyasanam īdṛg etad iti /* anavahita-kamala-mīlana madhukara kiṃ viphalam utphalasi // VidSrk 33.66 *(1084) //* tasyaiva -- hṛtvāpi vasu-sarvasvam amī te jaladāḥ sakhi /* mitrāpy apakurvanti vipriyāṇāṃ tu kā kathā // VidSrk 33.67 *(1085) //* śrī-phalenāmunaivāyaṃ kurute kiṃ na vānaraḥ / hasaty ullasati preṅkhaty adhastād īkṣate janam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तरणि-नन्दिनः -- अन्यो ऽपि चन्दन-तरोर् महनीय-मूर्तेः सेकार्थम् उत्सहति तद्-गुण-बद्ध-तृष्णः । शाखोटकस्य पुनर् अस्य महाशयो ऽयम् अम्भोद एव शरणं यदि निर्गुणस्य

taraṇi-nandinaḥ -- anyo 'pi candana-taror mahanīya-mūrteḥ sekārtham utsahati tad-guṇa-baddha-tṛṣṇaḥ / śākhoṭakasya punar asya mahāśayo 'yam ambhoda eva śaraṇaṃ yadi nirguṇasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वं गर्ज नाम विसृजाम्बुद नाम्बु नाम विद्युल्-लताभिर् अभितर्जय नाम भूयः । प्राचीन-कर्म-परतन्त्र-निज-प्रवृत्तेर् एतस्य पश्य विहगस्य गतिस् त्वम् एव

tvaṃ garja nāma visṛjāmbuda nāmbu nāma vidyul-latābhir abhitarjaya nāma bhūyaḥ / prācīna-karma-paratantra-nija-pravṛtter etasya paśya vihagasya gatis tvam eva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्क्म्सौक। १९६३) आमन्थिनी-कलश एष स-दुग्ध-सिन्धुर् वेत्रं च वासुकिर् अयं गिरिर् एष मन्थः । संप्रत्य् उपोढ-मद-मन्थर-बाहु-दण्ड- कण्डूयनावसर एव सुरासुराणाम्

kasyacit | (Skmsa.u.ka. 1963) āmanthinī-kalaśa eṣa sa-dugdha-sindhur vetraṃ ca vāsukir ayaṃ girir eṣa manthaḥ / saṃpraty upoḍha-mada-manthara-bāhu-daṇḍa- kaṇḍūyanāvasara eva surāsurāṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भट्ट-गणपतेः -- व्याकुर्महे बहु किम् अस्य तरोः सदैव नैसर्गिको ऽयम् उपकार-रसः परेषु । उन्मूलितो ऽपि मरुता बत वारि-दुर्ग- मार्गे यद् अत्र जन-संक्रमताम् उपेतः

bhaṭṭa-gaṇapateḥ -- vyākurmahe bahu kim asya taroḥ sadaiva naisargiko 'yam upakāra-rasaḥ pareṣu / unmūlito 'pi marutā bata vāri-durga- mārge yad atra jana-saṃkramatām upetaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्क्म्सौक। १८८४) विस्रं वपुः पर-वध-प्रवणं च करम् तिर्यक्तयैव कथितः सद्-असद्-विवेकः । इत्थं न किंचिद् अपि चारु मृगाधिपस्य तेजस् तु तत् किम् अपि येन जगद्-वराकम्

kasyacit | (Skmsa.u.ka. 1884) visraṃ vapuḥ para-vadha-pravaṇaṃ ca karam tiryaktayaiva kathitaḥ sad-asad-vivekaḥ / itthaṃ na kiṃcid api cāru mṛgādhipasya tejas tu tat kim api yena jagad-varākam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्य तृषं न क्षपयसि न पयसि तव कथय के निमज्जन्ति । यदि सन्मार्गजलाशय नक्रो न क्रोडम् अधिवसति

kasya tṛṣaṃ na kṣapayasi na payasi tava kathaya ke nimajjanti / yadi sanmārgajalāśaya nakro na kroḍam adhivasati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वीरस्य न स्फूर्जति न च गर्जति न च करकाः किरति सृजति न च तडितः । न च विनिमुञ्चति वात्यां वर्षति निभृतं महामेघः

vīrasya na sphūrjati na ca garjati na ca karakāḥ kirati sṛjati na ca taḍitaḥ / na ca vinimuñcati vātyāṃ varṣati nibhṛtaṃ mahāmeghaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न भवतु कथं कदम्बः प्रतिप्रतीकप्ररूढघनपुलकः । विश्वं धिनोति जलदः प्रत्युपकारस्पृहारहितः

na bhavatu kathaṃ kadambaḥ pratipratīkaprarūḍhaghanapulakaḥ / viśvaṃ dhinoti jaladaḥ pratyupakāraspṛhārahitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्क्म्सौक। १८१९, वसुन्धरस्य) कस्य तृषं न क्षपयसि न पयसि तव कथय के निमज्जन्ति ।* यदि सन्-मार्ग-जलाशय नक्रो न क्रोडम् अधिवसति ॥ विद्स्र्क् ३३।७४ *(१०९२) ॥* वीरस्य -- न स्फूर्जति न च गर्जति न च करकाः किरति सृजति न च तडितः ।* न च विनिमुञ्चति वात्यां वर्षति निभृतं महा-मेघः ॥ विद्स्र्क् ३३।७५ *(१०९३) ॥* न भवतु कथं कदम्बः प्रतिप्रतीक-प्ररूढ-घन-पुलकः ।* विश्वं धिनोति जलदः प्रत्युपकार-स्पृहा-रहितः ॥ विद्स्र्क् ३३।७६ *(१०९४) ॥* अचल-सिंहस्य -- करं प्रसार्य सूर्येण दक्षिणाशावलम्बिना । न केवलम् अनेनात्मा दिवसो ऽपि लघूकृतः

kasyacit | (Skmsa.u.ka. 1819, vasundharasya) kasya tṛṣaṃ na kṣapayasi na payasi tava kathaya ke nimajjanti /* yadi san-mārga-jalāśaya nakro na kroḍam adhivasati // VidSrk 33.74 *(1092) //* vīrasya -- na sphūrjati na ca garjati na ca karakāḥ kirati sṛjati na ca taḍitaḥ /* na ca vinimuñcati vātyāṃ varṣati nibhṛtaṃ mahā-meghaḥ // VidSrk 33.75 *(1093) //* na bhavatu kathaṃ kadambaḥ pratipratīka-prarūḍha-ghana-pulakaḥ /* viśvaṃ dhinoti jaladaḥ pratyupakāra-spṛhā-rahitaḥ // VidSrk 33.76 *(1094) //* acala-siṃhasya -- karaṃ prasārya sūryeṇa dakṣiṇāśāvalambinā / na kevalam anenātmā divaso 'pi laghūkṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न शक्यं स्नेह-पात्राणां वितानं च विरूक्षणम् । दह्यमानान्य् अपि स्नेह- व्यक्तिं कृत्वा स्फुटन्ति यत्

na śakyaṃ sneha-pātrāṇāṃ vitānaṃ ca virūkṣaṇam / dahyamānāny api sneha- vyaktiṃ kṛtvā sphuṭanti yat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नालम्बनाय धरणिर् न तृषार्ति-शान्त्यै सप्तापि वारि-निधयो न धनाय मेरुः । पूर्वार्जिताशुभ-वशीकृत-पौरुषस्य कल्प-द्रुमो ऽपि न समीहितम् आतनोति

nālambanāya dharaṇir na tṛṣārti-śāntyai saptāpi vāri-nidhayo na dhanāya meruḥ / pūrvārjitāśubha-vaśīkṛta-pauruṣasya kalpa-drumo 'pi na samīhitam ātanoti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आश्वास्य पर्वत-कुलं तपनोष्ण-तप्तम् उद्दाम-दाव-विधुराणि च काननानि । नाना-नदीनद-शतानि च पूरयित्वा रिक्तो ऽसि यज् जलद सैव तवोन्नता श्रीः

āśvāsya parvata-kulaṃ tapanoṣṇa-taptam uddāma-dāva-vidhurāṇi ca kānanāni / nānā-nadīnada-śatāni ca pūrayitvā rikto 'si yaj jalada saiva tavonnatā śrīḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्प्द्शाप। ७७८, स्क्म्सौक। १९४१) ये पूर्वं परिपालिताः फल-दल-च्छायादिभिः पत्रिणो विश्राम-द्रुमं कथ्यतां तव विपत्-काले क्व ते साम्प्रतम् । एताः संनिधि-मात्र-कल्पित-पुरस्कारास् तु धन्यास् त्वचो यासां छेदनम् अन्तरेण पतितो नायं कुठारस् त्वयि

kasyacit | (Spdśā.pa. 778, Skmsa.u.ka. 1941) ye pūrvaṃ paripālitāḥ phala-dala-cchāyādibhiḥ patriṇo viśrāma-drumaṃ kathyatāṃ tava vipat-kāle kva te sāmpratam / etāḥ saṃnidhi-mātra-kalpita-puraskārās tu dhanyās tvaco yāsāṃ chedanam antareṇa patito nāyaṃ kuṭhāras tvayi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वित्तोकस्य । (स्प्द्शाप। ९८५, स्क्म्सौक। १९१९) दूरं यदि क्षिपसि भीम-जवैर् मरुद्भिः सञ्चूर्णयस्य् अपि दृढं यदि वा शिलाभिः । सौदामिनीभिर् असकृद् यदि हंसि चक्षुर् नान्या गतिस् तद् अपि वारिद चातकस्य

vittokasya | (Spdśā.pa. 985, Skmsa.u.ka. 1919) dūraṃ yadi kṣipasi bhīma-javair marudbhiḥ sañcūrṇayasy api dṛḍhaṃ yadi vā śilābhiḥ / saudāminībhir asakṛd yadi haṃsi cakṣur nānyā gatis tad api vārida cātakasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्योदरे बहु-मनोरथ-मन्थरेण संचिन्तितं किम् अपि चेतसि चातकेन । हा कष्ट मिष्ट-फलदान-विधान-हेतोर् अम्भोधरात् पतति संप्रति वज्रपातः

yasyodare bahu-manoratha-manthareṇa saṃcintitaṃ kim api cetasi cātakena / hā kaṣṭa miṣṭa-phaladāna-vidhāna-hetor ambhodharāt patati saṃprati vajrapātaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लडह-चन्द्रस्य । (स्क्म्सौक। १९५७) देवे काल-वशं गते सवितरि प्राप्यान्तरा-संगतिं हन्त ध्वान्त किम् एधसे दिशि दिशि व्योम्नः प्रतिस्पर्धया । तस्यैवास्तम् उपेयुषः कर-शतान्य् आदाय विध्वंसयन्न् एष त्वां कलितः कलाभिर् उदयत्य् अग्रे शशी पार्वणः

laḍaha-candrasya | (Skmsa.u.ka. 1957) deve kāla-vaśaṃ gate savitari prāpyāntarā-saṃgatiṃ hanta dhvānta kim edhase diśi diśi vyomnaḥ pratispardhayā / tasyaivāstam upeyuṣaḥ kara-śatāny ādāya vidhvaṃsayann eṣa tvāṃ kalitaḥ kalābhir udayaty agre śaśī pārvaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धन्यस् त्वं सहकार संप्रति फलैः काकान् शुकान् पूरयन् पूर्वं तु त्वयि मुक्त-मञ्जरि-भरोन्निद्रे य इन्दिन्दरः । आक्रीडन् निमिषं स नैति फलितं यत् त्वां विकशैक-मुत् तद्-धर्मो ऽस्य फलाशया परिचयः कल्प-द्रुमे ऽप्य् अस्ति किम्

dhanyas tvaṃ sahakāra saṃprati phalaiḥ kākān śukān pūrayan pūrvaṃ tu tvayi mukta-mañjari-bharonnidre ya indindaraḥ / ākrīḍan nimiṣaṃ sa naiti phalitaṃ yat tvāṃ vikaśaika-mut tad-dharmo 'sya phalāśayā paricayaḥ kalpa-drume 'py asti kim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वल्लभस्य । (स्क्म्सौक। १७९१) यः पूर्वं स्फुटद्-अस्थि-संपुट-मुखे निर्यत्-प्रवालाङ्कुरो प्रायः स द्विदलादिक-क्रम-वशाद् आरब्ध-शाका-शतः । स्निग्धं पल्लवितो घनं मुकुलितः स्फार-च्छटं पुष्पितः सोत्कर्षं फलितो भृशं च विनतः को ऽप्य् एष चूत-द्रुमः

vallabhasya | (Skmsa.u.ka. 1791) yaḥ pūrvaṃ sphuṭad-asthi-saṃpuṭa-mukhe niryat-pravālāṅkuro prāyaḥ sa dvidalādika-krama-vaśād ārabdha-śākā-śataḥ / snigdhaṃ pallavito ghanaṃ mukulitaḥ sphāra-cchaṭaṃ puṣpitaḥ sotkarṣaṃ phalito bhṛśaṃ ca vinataḥ ko 'py eṣa cūta-drumaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्प्द्शाप। १०१९, हेतुकस्य; स्म्व्सूमु। ३३।१७, हर्षस्य; स्क्म्सौक। १९०४) जायन्ते बहवो ऽत्र कच्छप-कुले किं तु क्वचित् कच्छपी नैकाप्य् एकम् असूत नापि च पुनः सूतेन वा सोष्यते । आकल्पं धरणी-धरोद्वहनतः संकोच-खिन्नात्मनो यः कूर्मस्य दिनानि नाम कतिचिद् विश्राम-दान-क्षमः

kasyacit | (Spdśā.pa. 1019, hetukasya; Smvsū.mu. 33.17, harṣasya; Skmsa.u.ka. 1904) jāyante bahavo 'tra kacchapa-kule kiṃ tu kvacit kacchapī naikāpy ekam asūta nāpi ca punaḥ sūtena vā soṣyate / ākalpaṃ dharaṇī-dharodvahanataḥ saṃkoca-khinnātmano yaḥ kūrmasya dināni nāma katicid viśrāma-dāna-kṣamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हनूमतः । (स्क्म्सौक। १६४३, शतानन्दस्य) भव-काष्ठ-मयी नाम नौके हृदयवत्य् असि । परकीयैर् अपरथा कथम् आकृष्यसे गुणैः

hanūmataḥ | (Skmsa.u.ka. 1643, śatānandasya) bhava-kāṣṭha-mayī nāma nauke hṛdayavaty asi / parakīyair aparathā katham ākṛṣyase guṇaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भगवति यामिनि वन्दे त्वयि भुवि दृष्टः पतिव्रताधर्मः । गतवति रजनीनाथे कज्जलमलिनं वपुर् वहसि

bhagavati yāmini vande tvayi bhuvi dṛṣṭaḥ pativratādharmaḥ / gatavati rajanīnāthe kajjalamalinaṃ vapur vahasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भगवति यामिनि वन्दे त्वयि भुवि दृष्टः पतिव्रता-धर्मः ।* गतवति रजनी-नाथे कज्जल-मलिनं वपुर् वहसि ॥ विद्स्र्क् ३३।८९ *(११०७) ॥* धिग् एतद् गाम्भीर्यं धिग् अमृतमयत्वं च जलधेर् धिग् एतां द्राघीयः-प्रचलतर-कल्लोल-भुजताम् । यद् एतस्यैवाग्रे कवलित-तनुर् दाव-दहनैर् न तीरारण्यानी सलिल-चुलुकेनाप्य् उपकृता

bhagavati yāmini vande tvayi bhuvi dṛṣṭaḥ pativratā-dharmaḥ /* gatavati rajanī-nāthe kajjala-malinaṃ vapur vahasi // VidSrk 33.89 *(1107) //* dhig etad gāmbhīryaṃ dhig amṛtamayatvaṃ ca jaladher dhig etāṃ drāghīyaḥ-pracalatara-kallola-bhujatām / yad etasyaivāgre kavalita-tanur dāva-dahanair na tīrāraṇyānī salila-culukenāpy upakṛtā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कणिकाकारस्य । (स्क्म्सौक। १६९५, कपालेश्वरस्य) अम्भोनिधेर् अनवगीत-गुणैक-राशेर् उच्चैःश्रव-प्रभृतिषु प्रसभं हृतेषु । आश्वासनं यद् अवकृष्टम् अभून् महर्षे तोयं त्वया तद् अपि निष्करुणेन पीतम्

kaṇikākārasya | (Skmsa.u.ka. 1695, kapāleśvarasya) ambhonidher anavagīta-guṇaika-rāśer uccaiḥśrava-prabhṛtiṣu prasabhaṃ hṛteṣu / āśvāsanaṃ yad avakṛṣṭam abhūn maharṣe toyaṃ tvayā tad api niṣkaruṇena pītam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वनारोहस्य कतिपयदिवसस्थायी पूरो दूरोन्नतो ऽपि भविता ते । तटिनि तटद्रुमपातनपातकम् एकं चिरस्थायि

vanārohasya katipayadivasasthāyī pūro dūronnato 'pi bhavitā te / taṭini taṭadrumapātanapātakam ekaṃ cirasthāyi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वनारोहस्य -- कतिपय-दिवस-स्थायिनि मद-कारिणि यौवने दुरात्मानः ।* विदधति तथापराधं जन्मैव यथा वृथा भवति ॥ विद्स्र्क् ३३।९२ *(१११०) ॥* कस्यचित् । (स्प्द्शाप। ११२४, स्म्व्सूमु। ३०।२; स्क्म्सौक। १७३८, भोजदेवस्य) प्रशान्ताः कल्लोलाः स्तिमित-मसृणं वारि विमलं विनीतो ऽयं वेशः शमम् इव नदीनां कथयति । तथाप्य् आसां तैस् तैस् तरुभिर् अभितस् तीर-पतितैः स एवाग्रे बुद्धौ परिणमति रुद्धो ऽप्य् अविनयः

vanārohasya -- katipaya-divasa-sthāyini mada-kāriṇi yauvane durātmānaḥ /* vidadhati tathāparādhaṃ janmaiva yathā vṛthā bhavati // VidSrk 33.92 *(1110) //* kasyacit | (Spdśā.pa. 1124, Smvsū.mu. 30.2; Skmsa.u.ka. 1738, bhojadevasya) praśāntāḥ kallolāḥ stimita-masṛṇaṃ vāri vimalaṃ vinīto 'yaṃ veśaḥ śamam iva nadīnāṃ kathayati / tathāpy āsāṃ tais tais tarubhir abhitas tīra-patitaiḥ sa evāgre buddhau pariṇamati ruddho 'py avinayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सततं या मध्यस्था प्रथयति यष्टिः प्रतिष्ठिता९सी७ति । पुष्करिणि किम् इदम् उचितं तां चे७दानीम् अधो नयसि

satataṃ yā madhyasthā prathayati yaṣṭiḥ pratiṣṭhitā9sī7ti / puṣkariṇi kim idam ucitaṃ tāṃ ce7dānīm adho nayasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुशलनाथस्य कृतम् इदम् असाधु हरिणैः शिरसि तरूणां दवानले ज्वलति । आजन्म केलिभवनं यद् भीतैर् उज्झितं विपिनम्

kuśalanāthasya kṛtam idam asādhu hariṇaiḥ śirasi tarūṇāṃ davānale jvalati / ājanma kelibhavanaṃ yad bhītair ujjhitaṃ vipinam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शब्दार्णवस्य । (स्म्व्सूमु। ३०।४, स्क्म्सौक। १७४०, कस्यचित्) सततं या मध्यस्था प्रथयति यष्टिः प्रतिष्ठितासीति ।* पुष्करिणि किम् इदम् उचितं तां चेदानीम् अधो नयसि ॥ विद्स्र्क् ३३।९४ *(१११२) ॥* कुशलनाथस्य -- कृतम् इदम् असाधु हरिणैः शिरसि तरूणां दवानले ज्वलति ।* आजन्म केलि-भवनं यद् भीतैर् उज्झितं विपिनम् ॥ विद्स्र्क् ३३।९५ *(१११३) ॥* खदिरस्य -- विध्वस्ता मृग-पक्षिणो विवशतां नीताः स्थली-देवता धूमैर् अन्तरिताः स्वभाव-मलिनैर् आशा मही-तापिताः । भस्मीकृत्य स-पुष्प-पल्लव-फलांस् तांस् तान् महा-पादपान् निर्वृत्तेन दवानलेन विहितं वल्मीक-शेषं वनम्

śabdārṇavasya | (Smvsū.mu. 30.4, Skmsa.u.ka. 1740, kasyacit) satataṃ yā madhyasthā prathayati yaṣṭiḥ pratiṣṭhitāsīti /* puṣkariṇi kim idam ucitaṃ tāṃ cedānīm adho nayasi // VidSrk 33.94 *(1112) //* kuśalanāthasya -- kṛtam idam asādhu hariṇaiḥ śirasi tarūṇāṃ davānale jvalati /* ājanma keli-bhavanaṃ yad bhītair ujjhitaṃ vipinam // VidSrk 33.95 *(1113) //* khadirasya -- vidhvastā mṛga-pakṣiṇo vivaśatāṃ nītāḥ sthalī-devatā dhūmair antaritāḥ svabhāva-malinair āśā mahī-tāpitāḥ / bhasmīkṛtya sa-puṣpa-pallava-phalāṃs tāṃs tān mahā-pādapān nirvṛttena davānalena vihitaṃ valmīka-śeṣaṃ vanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् (स्प्द्शाप। ११५९, स्म्व्सूमु। ३४।५ बोथ् अनोन्य्मोउस्, स्क्म्सौक। १२७१ योगेश्वरस्य) कर्णाहति-व्यतिकरं करिणां विपक्ष- दानं व्यवस्यति मधुव्रत एष तिक्तम् । स्मर्तव्यताम् उपगतेषु सरोरुहेषु धिक् जीवित-व्यसनम् अस्य मलीमसस्य

kasyacit (Spdśā.pa. 1159, Smvsū.mu. 34.5 both anonymous, Skmsa.u.ka. 1271 yogeśvarasya) karṇāhati-vyatikaraṃ kariṇāṃ vipakṣa- dānaṃ vyavasyati madhuvrata eṣa tiktam / smartavyatām upagateṣu saroruheṣu dhik jīvita-vyasanam asya malīmasasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्रं तद् एव महद् अश्मसु तापनेषु यद् नोद्गिरन्त्य् अनलम् इन्दुकराभिमृष्टाः । संभाव्यते ऽपि किम् इदं नु यथेन्दुकान्तास् ते पावनं च शिशिरं च रसं सृजन्ति

citraṃ tad eva mahad aśmasu tāpaneṣu yad nodgiranty analam indukarābhimṛṣṭāḥ / saṃbhāvyate 'pi kim idaṃ nu yathendukāntās te pāvanaṃ ca śiśiraṃ ca rasaṃ sṛjanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दाहच्छेदनिकाषैर् अतिपरिशुद्धस्य ते वृथा गरिमा । यद् असि तुलाम् अधिरूढं काञ्चन गुञ्जाफलैः सार्धम्

dāhacchedanikāṣair atipariśuddhasya te vṛthā garimā / yad asi tulām adhirūḍhaṃ kāñcana guñjāphalaiḥ sārdham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दाह-च्छेद-निकाषैर् अति परिशुद्धस्य ते वृथा गरिमा ।* यद् असि तुलाम् अधिरूढं कांचन गुञ्जाफलैः सार्धम् ॥ विद्स्र्क् ३३।९९ *(१११७) ॥* सुरभेः । (स्क्म्सौक। १७३४, बाणस्य) सिन्धोर् उच्चैः पवन-चलनाद् उत्सलद्भिस् तरङ्गैस् कूलं नीतो हृत-विधि-वशाद् दक्षिणावर्त-शङ्खः । दग्धः किं वा न भवति मसी चेति संदेहिनीभिः शाम्बूकाभिः सह परिचितो नीयते पामरीभिः

dāha-ccheda-nikāṣair ati pariśuddhasya te vṛthā garimā /* yad asi tulām adhirūḍhaṃ kāṃcana guñjāphalaiḥ sārdham // VidSrk 33.99 *(1117) //* surabheḥ | (Skmsa.u.ka. 1734, bāṇasya) sindhor uccaiḥ pavana-calanād utsaladbhis taraṅgais kūlaṃ nīto hṛta-vidhi-vaśād dakṣiṇāvarta-śaṅkhaḥ / dagdhaḥ kiṃ vā na bhavati masī ceti saṃdehinībhiḥ śāmbūkābhiḥ saha paricito nīyate pāmarībhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुचरितस्य छिद्रं मणेर् गुणार्थं नायकपदहेतुर् अस्य तारल्यम् । कथम् अन्यथे०श्वराणां विलुठति हृदये च मौलौ च

sucaritasya chidraṃ maṇer guṇārthaṃ nāyakapadahetur asya tāralyam / katham anyathe0śvarāṇāṃ viluṭhati hṛdaye ca maulau ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुचरितस्य । (स्क्म्सौक। १७१५, अनुराग-देवस्य) छिद्रं मणेर् गुणार्थं नायक-पद-हेतुर् अस्य तारल्यम् ।* कथम् अन्यथेश्वराणां विलुठति हृदये च मौलौ च ॥ विद्स्र्क् ३३।१०१ *(१११९) ॥* परिणति-सुकुमार स्वादु-माकन्द निन्दां कथम् इव तव भृष्टो राजकीरः करोतु । अनवधि-कठिनत्वं नारिकेरस्य यस्मिन् वशिक-हृदय-वृत्तेर् लुप्त-सार-श्रियश् च

sucaritasya | (Skmsa.u.ka. 1715, anurāga-devasya) chidraṃ maṇer guṇārthaṃ nāyaka-pada-hetur asya tāralyam /* katham anyatheśvarāṇāṃ viluṭhati hṛdaye ca maulau ca // VidSrk 33.101 *(1119) //* pariṇati-sukumāra svādu-mākanda nindāṃ katham iva tava bhṛṣṭo rājakīraḥ karotu / anavadhi-kaṭhinatvaṃ nārikerasya yasmin vaśika-hṛdaya-vṛtter lupta-sāra-śriyaś ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किंपाक पाके बहिर् एव रक्त तिक्ता७सितान्तर् दृशि कान्तिम् एषि । एतावता काकम् अपास्य कस्य हृत्प्रीतिभित्तिस् त्वम् इदं न जाने

kiṃpāka pāke bahir eva rakta tiktā7sitāntar dṛśi kāntim eṣi / etāvatā kākam apāsya kasya hṛtprītibhittis tvam idaṃ na jāne

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किंपाक पाके बहिर् एव रक्त तिक्तासितान्तर् दृशि कान्तिम् एषि ।* एतावता काकम् अपास्य कस्य हृत्-प्रीति-भित्तिस् त्वम् इदं न जाने ॥ विद्स्र्क् ३३।१०३ *(११२१) ॥* बुद्धाकरगुप्तस्य विगर्जाम् उन्मुञ्च त्यज तरलताम् अर्णव मनाग् अहङ्कारः को ऽयं कतिपय-मणि-ग्राव-गुडकैः । दृशं मेरौ दद्याः स हि मणिमय-प्रस्थ-महितो महा-मौनः स्थैर्याद् अथ भुवनम् एव स्थिरयति

kiṃpāka pāke bahir eva rakta tiktāsitāntar dṛśi kāntim eṣi /* etāvatā kākam apāsya kasya hṛt-prīti-bhittis tvam idaṃ na jāne // VidSrk 33.103 *(1121) //* buddhākaraguptasya vigarjām unmuñca tyaja taralatām arṇava manāg ahaṅkāraḥ ko 'yaṃ katipaya-maṇi-grāva-guḍakaiḥ / dṛśaṃ merau dadyāḥ sa hi maṇimaya-prastha-mahito mahā-maunaḥ sthairyād atha bhuvanam eva sthirayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्क्म्सौक। १६८८, शतानन्दस्य) आज्ञाम् एव मुनेर् निधाय शिरसा विन्ध्याचल स्थीयताम् अत्युच्चैः पदम् इच्छता पुनर् इयं नो लङ्घनीया त्वया । मैनाकादि-महीध्र-लब्ध-वसतिं यः पीतवान् अम्बुधिं तस्य त्वां गिलतः कपोल-मिलन-क्लेशो ऽपि किं जायते

kasyacit | (Skmsa.u.ka. 1688, śatānandasya) ājñām eva muner nidhāya śirasā vindhyācala sthīyatām atyuccaiḥ padam icchatā punar iyaṃ no laṅghanīyā tvayā / mainākādi-mahīdhra-labdha-vasatiṃ yaḥ pītavān ambudhiṃ tasya tvāṃ gilataḥ kapola-milana-kleśo 'pi kiṃ jāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचित् । (स्क्म्सौक। १७०३, शालूकस्य) अभ्युद्यत्-कवल-ग्रह-प्रणयिनस् ते शल्लकी-पल्लवास् तच् चास्फाल-सहं सरः क्षिति-भृताम् इत्य् अस्ति को निह्नुते । दन्त-स्तम्भ-निषण्ण-निःसह-करः श्वासैर् अतिप्रांशुभिर् येनायं विरही तु वारण-पतिः स्वामिन् स विन्ध्यो भवान्

kasyacit | (Skmsa.u.ka. 1703, śālūkasya) abhyudyat-kavala-graha-praṇayinas te śallakī-pallavās tac cāsphāla-sahaṃ saraḥ kṣiti-bhṛtām ity asti ko nihnute / danta-stambha-niṣaṇṇa-niḥsaha-karaḥ śvāsair atiprāṃśubhir yenāyaṃ virahī tu vāraṇa-patiḥ svāmin sa vindhyo bhavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.