श्येनोव्याख्यातह्। तस्यएषाभवति।
śyeno.vyākhyātah/ tasya.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Yāska: Nirukta 11
ऽऽआदायश्येनोअभरत्सोमम्सहस्रम्सवामयुतंश्चसाकम्। अत्रापुरन्धिरजहादरातीर्मदेसोमस्यमूराअमूरह्।ऽऽ। आदायश्येनसहरत्सोमम्। सहस्रम्सवानयुतंश्चसह। सहस्रम्सहस्रसाव्यमभिप्रेत्य। तत्रअयुतम्सोमभक्षाह्। तत्सम्बन्धेनअयुतम्दक्षिणाइतिवा। तत्रपुरन्धिरजहादमित्रान्। अदानानितिवा। मदेसोमस्यमूराअमूरःइति। ऐन्द्रेचसूक्तेसोमपान२नचस्तुतह्। तस्मादिन्द्रम्मन्यन्ते। ओसधिःसोमःसुनोतेह्। यदेनमभिसुन्वन्ति। बहुलमस्यनैघण्टुकम्वृत्तम्। आश्चर्यमिवप्राधान्येन। तास्यपावमानीसुनिदर्शनायौदाहरिष्यामह्।
``ādāya.śyeno.abharat.somam.sahasram.savām.ayutaṃś.ca.sākam/ atrā.purandhir.ajahād.arātīr.made.somasya.mūrā.amūrah/''. ādāya.śyenas.aharat.somam/ sahasram.savāna.yutaṃś.ca.saha/ sahasram.sahasra.sāvyam.abhipretya/ tatra.ayutam.soma.bhakṣāh/ tat.sambandhena.ayutam.dakṣiṇā.iti.vā/ tatra.purandhir.ajahād.amitrān/ adānān.iti.vā/ made.somasya.mūrā.amūraḥ.iti/ aindre.ca.sūkte.soma.pāna2na.ca.stutah/ tasmād.indram.manyante/ osadhiḥ.somaḥ.sunoteh/ yad.enam.abhisunvanti/ bahulam.asya.naighaṇṭukam.vṛttam/ āścaryam.iva.prādhānyena/ tāsya.pāvamānīsu.nidarśanāya.udāhariṣyāmah/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वादिस्थयामदिस्थयापवस्वसोमधारया। इन्द्रायपातवेसुतह्।ऽऽ।इतिसानिगदव्याख्याता। अथएषाअपराभवतिचन्द्रमसोवाएतस्यवा।
svādisthayā.madisthayā.pavasva.soma.dhārayā/ indrāya.pātave.sutah/''.iti.sā.nigada.vyākhyātā/ atha.eṣā.aparā.bhavati.candramaso.vā.etasya.vā/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽसोमम्मन्यतेपपिवान्यत्सम्पिंसन्त्योसधिम्। सोमम्यम्ब्रह्मानोविदुर्नतस्यअश्नातिकश्चन।ऽऽ। सोमम्मन्यतेपपिवान्यत्सम्पिंसन्त्योसधिम्। इतिवृथासुतमसोममाह। सोमम्यम्ब्रह्मानोविदुरितिनतस्यअश्नातिकश्चनअयज्वाइत्यधियज्ञम्। अथअधिदैवतम्। सोमम्मन्यतेपपिवान्यत्सम्पिंसन्त्योसधिमितियजुस्सुतमसोममाह। सोमम्यम्ब्रह्मानोविदुश्चन्द्रमसम्। नतस्यअश्नातिकश्चनअदेवैति। अथएषाअपराभवतिचन्द्रमसोवा। एतस्यवा।
``somam.manyate.papivān.yat.sampiṃsanty.osadhim/ somam.yam.brahmāno.vidur.na.tasya.aśnāti.kaścana/''. somam.manyate.papivān.yat.sampiṃsanty.osadhim/ iti.vṛthāsutam.asomam.āha/ somam.yam.brahmāno.vidur.iti.na.tasya.aśnāti.kaścana.ayajvā.ity.adhiyajñam/ atha.adhidaivatam/ somam.manyate.papivān.yat.sampiṃsanty.osadhim.iti.yajus.sutam.asomam.āha/ somam.yam.brahmāno.viduś.candramasam/ na.tasya.aśnāti.kaścana.adeva.iti/ atha.eṣā.aparā.bhavati.candramaso.vā/ etasya.vā/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽयत्त्वादेवप्रपिबन्तिततआप्यायसेपुनह्। वायुःसोमस्यरक्षितासमानाम्मासआकृतिह्।ऽऽ। यत्त्वादेवप्रपिबन्तिततआप्यायसेपुनरितिनाराशंसानभिप्रेत्य। [आप्यायिताःसोमाआज्यआदिसुशस्त्रेषुनाराशंसाउच्यन्ते॥ष्क्] पूर्वपक्षअपरपक्षावितिवा। वायुःसोमस्यरक्षिता। वायुमस्यरक्षितारमाह। साहचर्याद्रसहरनाद्वा। समानाम्संवत्सरानाम्मासआकृतिह्,।सोमस्रूपविशेषैरोसधिश्चन्द्रमावा। चन्द्रमस्१। चायन्द्रमति। चान्द्रम्मानमस्यैतिवा। चन्द्रश्चन्दतेःकान्तिकर्मणह्। चन्दनमित्यप्यस्यभवति। चारुद्रवति। चिरम्द्रवति। चमेर्वापूर्वम्। चारुरुचेर्विपरीतस्य। तस्यएषाभवति।
``yat.tvā.deva.pra.pibanti.tata.ā.pyāyase.punah/ vāyuḥ.somasya.rakṣitā.samānām.māsa.ākṛtih/''. yat.tvā.deva.prapibanti.tata.āpyāyase.punar.iti.nārāśaṃsān.abhipretya/ [āpyāyitāḥ.somā.ājya.ādisu.śastreṣu.nārāśaṃsā.ucyante..ṣk] pūrva.pakṣa.apara.pakṣāv.iti.vā/ vāyuḥ.somasya.rakṣitā/ vāyum.asya.rakṣitāram.āha/ sāhacaryād.rasa.haranād.vā/ samānām.saṃvatsarānām.māsa.ākṛtih,.somas.rūpa.viśeṣair.osadhiś.candramā.vā/ candramas1/ cāyan.dramati/ cāndram.mānam.asya.iti.vā/ candraś.candateḥ.kānti.karmaṇah/ candanam.ity.apy.asya.bhavati/ cāru.dravati/ ciram.dravati/ camer.vā.pūrvam/ cāru.rucer.viparītasya/ tasya.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽनवोनवोभवतिजायमानोअह्नाम्केतुरुससामेत्यग्रम्। भागम्देवेभ्योविदधात्यायन्प्रचन्द्रमास्तिरतेदीर्घमायुह्।ऽऽ। नवोनवस्भवतिजायमानैतिपूर्वपक्षआदिमभिप्रेत्य। अहर्६प्केतुरुससामेत्यग्रमित्यपरपक्षअन्तमभिप्रेत्य। आदित्यदैवतोद्वितीयःपादैत्येके।।[आदित्यदेवतःष्क्] भागम्देव४भ्योविदधात्यायन्नित्यर्धमासैज्यामभिप्रेत्य। प्रवर्धयतेचन्द्रमस्१।दीर्घमायुस्१। मृत्युर्मारयतिइतिसतह्। मृतंश्च्यावयतिइतिवाशतबलअल्क्षोमौद्गल्यह्। तस्यएषाभवति।
``navonavo.bhavati.jāyamāno.ahnām.ketur.usasām.ety.agram/ bhāgam.devebhyo.vi.dadhāty.āyan.pra.candramās.tirate.dīrgham.āyuh/''. navo.navas.bhavati.jāyamāna.iti.pūrva.pakṣa.ādim.abhipretya/ ahar6p.ketur.usasām.ety.agram.ity.apara.pakṣa.antam.abhipretya/ āditya.daivato.dvitīyaḥ.pāda.ity.eke/.[āditya.devataḥ.ṣk] bhāgam.deva4bhyo.vidadhāty.āyann.ity.ardha.māsa.ijyām.abhipretya/ pravardhayate.candramas1.dīrgham.āyus1/ mṛtyur.mārayati.iti.satah/ mṛtaṃś.cyāvayati.iti.vā.śata.bala.alkṣo.maudgalyah/ tasya.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽपरम्मृत्योपरेहिपन्थाम्यस्तेस्वैतरोदेवयानात्। चक्षुस्मतेशृण्वतेतेब्रवीमिमानःप्रजाम्रीरिसोमोतवीरान्।ऽऽ। (परम्मृत्यस्,।ध्रुवम्मृत्यस्,।ध्रुवम्परेहिमृत्य८,।कथितम्तेनमृत्य८। मृतंश्च्यावयतेभवतिमृत्य८।) मदेर्वामुदेर्वा। तेषामेषाभवति। (ऽऽत्वेसमित्थासर्मरनम्शिमीवतोरिन्द्राविस्नूसुतपावामुरुस्यति। यामर्थायप्रतिधीयमानमित्कृशानोरस्तुरसनाम्रुस्यथह्।ऽऽ।)
``param.mṛtyo.parehi.panthām.yas.te.sva.itaro.devayānāt/ cakṣusmate.śṛṇvate.te.bravīmi.mā.naḥ.prajām.rīriso.mota.vīrān/''. (param.mṛtyas,.dhruvam.mṛtyas,.dhruvam.parehi.mṛtya8,.kathitam.tena.mṛtya8/ mṛtaṃś.cyāvayate.bhavati.mṛtya8/) mader.vā.muder.vā/ teṣām.eṣā.bhavati/ (``tvesam.itthā.sarmaranam.śimīvator.indrāvisnū.sutapā.vām.urusyati/ yā.marthāya.pratidhīyamānam.it.kṛśānor.asturasanām.rusyathah/''.)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्सानिगदव्याख्या। विश्वानरोव्याख्यातह्। तस्यएषाभवति।
it.sā.nigada.vyākhyā/ viśvānaro.vyākhyātah/ tasya.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽप्रवोमहेमन्दमानायअन्धससर्चाविश्वानरायविश्वाभुवे। इन्द्रस्ययस्यसुमखम्सहोमहिश्रवोनृम्नंश्चरोदसीसपर्यतह्।ऽऽ। प्रार्चतयूयम्स्तुतिम्महते,।अन्धससन्नस्यऽदातृ४,।मन्दमानायमोदमानाय,।स्तूयमानायशब्दायमानायैतिवा,।विश्वानरायसर्वम्विभूताय। इन्द्रस्ययस्यप्रीति७।सुमहद्बलम्,।महत्चश्रवनियम्यशस्,।नृम्नंश्चबलम्नॄण्नतम्। द्यावापृथिवीऔवःपरिचरतैति। कमन्यम्मध्यमादेवमवक्ष्यति। तस्यएषाअपराभवति। उदुज्योतिरमृतम्विश्वजन्यम्विश्वानरःसवितादेवोअश्रेत्।ऽऽ।
``pra.vo.mahe.mandamānāya.andhasas.arcā.viśvānarāya.viśvābhuve/ indrasya.yasya.sumakham.saho.mahi.śravo.nṛmnaṃś.ca.rodasī.saparyatah/''. prārcata.yūyam.stutim.mahate,.andhasas.annasya'dātṛ4,.mandamānāya.modamānāya,.stūyamānāya.śabdāyamānāya.iti.vā,.viśvānarāya.sarvam.vibhūtāya/ indrasya.yasya.prīti7.sumahad.balam,.mahat.ca.śravaniyam.yaśas,.nṛmnaṃś.ca.balam.nṝṇ.natam/ dyāvā.pṛthivī.au.vaḥ.paricarata.iti/ kam.anyam.madhyamād.evam.avakṣyati/ tasya.eṣā.aparā.bhavati/ ud.ujyotir.amṛtam.viśvajanyam.viśvānaraḥ.savitā.devo.aśret/''.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदशिश्रियत्ज्योतिषमृतम्सर्वजन्यम्विश्वानरःसवितादेवैति। धातासर्वस्यविधाता। तस्यएषाभवति।
udaśiśriyat.jyotiṣ.amṛtam.sarva.janyam.viśvānaraḥ.savitā.deva.iti/ dhātā.sarvasya.vidhātā/ tasya.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽधाताददातुदाशुसेप्राचीम्जीवातुमक्षिताम्। वयम्देवस्यधीमहिसुमतिम्सत्यधर्मनह्।ऽऽ। धाताददातुदत्तवतेप्रवृद्धाम्जीविकामनुपक्षीनाम्। वयम्देवस्यधीमहिसुमतिम्,।अक्ल्यानीम्मतिम्सत्यधर्मनह्। विधाताधाताव्याख्यातह्। तस्यएषनिपातोभवतिबहुदेवतायामृचि। [देवताअन्तरैःसहस्तुतिसम्निपातोबहुदेवतायामृचि॥ष्क्]
``dhātā.dadātu.dāśuse.prācīm.jīvātum.akṣitām/ vayam.devasya.dhīmahi.sumatim.satya.dharmanah/''. dhātā.dadātu.dattavate.pravṛddhām.jīvikām.anupakṣīnām/ vayam.devasya.dhīmahi.sumatim,.aklyānīm.matim.satya.dharmanah/ vidhātā.dhātā.vyākhyātah/ tasya.eṣa.nipāto.bhavati.bahu.devatāyām.ṛci/ [devatā.antaraiḥ.saha.stuti.samnipāto.bahu.devatāyām.ṛci..ṣk]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽसोमस्यराज्ञोवरुणस्यधर्मनिबृहस्पतेरनुमतिआउशर्मनि। तवअहमद्यमघवन्नुपस्तुतौधातर्विधातःकलशामभक्षयम्।ऽऽ। इत्येताभिर्देवताभिरभिप्रसूतःसोमकलशानभक्षयमिति। कलशह्ःकस्मात्। कलाअस्मिन्शेरतेमात्राह्। कलिश्चकलाश्चकिरतेर्विकीर्णमात्राह्।
``somasya.rājño.varuṇasya.dharmani.bṛhaspater.anumati.ā.u.śarmani/ tava.aham.adya.maghavann.upastutau.dhātar.vidhātaḥ.kalaśām.abhakṣayam/''. ity.etābhir.devatābhir.abhiprasūtaḥ.soma.kalaśān.abhakṣayam.iti/ kalaśahḥ.kasmāt/ kalā.asmin.śerate.mātrāh/ kaliś.ca.kalāś.ca.kirater.vikīrṇa.mātrāh/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथअतोमध्यस्थानादेवगनाह्। तेषाम्मरुतःप्रथमआगामिनोभवति।
atha.ato.madhya.sthānā.deva.ganāh/ teṣām.marutaḥ.prathama.āgāmino.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽआविद्युन्मद्भिर्मरुतःस्वर्कैरथेभिर्यातऋष्टिमद्भिरश्वपर्णैह्। आवर्षिस्थयानैसावयोनपप्ततासुमायाह्।(१११,१४) विद्युन्मद्भिर्मरुतःस्वर्कैह्। स्वञ्चनैरितिवा। स्वर्चनैरितिवा। स्वर्चिभिरितिवा। रथैरायात। ऋष्टिमद्भिरश्वपर्णैरश्वपतनैह्। वर्षिस्तेनचनसन्नेनवयैवआपतत। सुमायाःकल्याणकर्माणोवा। कल्याणप्रज्ञावा। रुद्राव्याख्याताह्। तेषामेषाभवति।
``ā.vidyunmadbhir.marutaḥ.svarkai.rathebhir.yāta.ṛṣṭimadbhir.aśvaparṇaih/ ā.varṣisthayā.na.isā.vayo.na.paptatā.sumāyāh/(111,14) vidyunmadbhir.marutaḥ.svarkaih/ svañcanair.iti.vā/ svarcanair.iti.vā/ svarcibhir.iti.vā/ rathair.āyāta/ ṛṣṭimadbhir.aśva.parṇair.aśva.patanaih/ varṣistena.ca.nas.annena.vaya.iva.āpatata/ sumāyāḥ.kalyāṇa.karmāṇo.vā/ kalyāṇa.prajñā.vā/ rudrā.vyākhyātāh/ teṣām.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽआरुद्रासैन्द्रवन्तःसजोससोहिरन्यरथाःसुवितायगन्तन। इयम्वोअस्मत्प्रतिहर्यतेमतिस्तृस्नजेनदिवौत्साउदन्यवे।ऽऽ। आगच्छतरुद्राइन्द्रेनसहजोसनाःसुवितायकर्मने। इयम्वसस्मदपिप्रतिकामयतेमतिस्त्र्ष्नजैवदिवौत्साउदन्यु४।इति। तृस्नज्तृस्यतेरुदन्युरुदन्यतेह्। ऋभवौरुभान्तिइतिवाऽऋतेनभान्तिइतिवाऋतेनभवन्तिइतिवा। तेषामेषाभवति।
``ā.rudrāsa.indravantaḥ.sajosaso.hiranya.rathāḥ.suvitāya.gantana/ iyam.vo.asmat.prati.haryate.matis.tṛsnaje.na.diva.utsā.udanyave/''. āgacchata.rudrā.indrena.saha.josanāḥ.suvitāya.karmane/ iyam.vas.asmad.api.pratikāmayate.matis.trṣnaja.iva.diva.utsā.udanyu4.iti/ tṛsnaj.tṛsyater.udanyur.udanyateh/ ṛbhava.uru.bhānti.iti.vā`ṛtena.bhānti.iti.vā.ṛtena.bhavanti.iti.vā/ teṣām.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽविस्त्वीशमीतरनित्वेनवाघतोमर्तासःसन्तोअमृतत्वमानशुह्। सौधन्वनाऋभवःसूरचक्षसःसंवत्सरेसमपृच्यन्तधीतिभिह्।ऽऽ। कृत्वाकर्माणिक्षिप्रत्वेनवोधाप्मेधाविनोवा। मर्तासःसन्तसमृतत्वमानशिरेसौधन्वनाऋभु१प्। सूरख्यानावा,।सूरप्रज्ञावा। संवत्सरेसमपृच्यन्तधीतिभिःकर्मभिह्। ऋभुर्विभ्वन्वाजैतिसुधन्वनआङ्गिरसस्यत्रयःपुत्राबभुवुह्। तेषाम्प्रथमौत्तमाभ्याम्बहुवत्निगमाभवन्ति,।नमध्यमेन। तदेतदृभोश्चबहुवचनेनचमसस्यचसंस्तवेनबहूनिदशतयीसुसूक्तानिभवन्ति। आदित्यरश्मि१पप्यृभु१पुच्यन्ते। ऽऽअगोह्यस्ययदसस्तनाग्र्हेतदद्यैदमृभु१प्नअनुगच्छथ।ऽऽ अगोह्यआदित्योअगूहनीयस्तस्ययदस्वपथगृहे। यावत्तत्रभवथनतावदिहभवथैति। अङ्गिरसोव्याख्याताह्। तेषामेषाभवति।
``vistvī.śamī.taranitvena.vāghato.martāsaḥ.santo.amṛtatvam.ānaśuh/ saudhanvanā.ṛbhavaḥ.sūra.cakṣasaḥ.saṃvatsare.samapṛcyanta.dhītibhih/''. kṛtvā.karmāṇi.kṣipratvena.vodhāp.medhāvino.vā/ martāsaḥ.santas.amṛtatvam.ānaśire.saudhanvanā.ṛbhu1p/ sūra.khyānā.vā,.sūra.prajñā.vā/ saṃvatsare.samapṛcyanta.dhītibhiḥ.karmabhih/ ṛbhur.vibhvan.vāja.iti.sudhanvana.āṅgirasasyatrayaḥ.putrā.babhuvuh/ teṣām.prathama.uttamābhyām.bahuvat.nigamā.bhavanti,.na.madhyamena/ tad.etad.ṛbhoś.ca.bahu.vacanena.camasasya.ca.saṃstavena.bahūni.daśatayīsu.sūktāni.bhavanti/ āditya.raśmi1p.apy.ṛbhu1p.ucyante/ ``agohyasya.yad.asastanā.grhe.tad.adya.idam.ṛbhu1p.na.anu.gacchatha/'' agohya.ādityo.agūhanīyas.tasya.yad.asvapatha.gṛhe/ yāvat.tatra.bhavatha.na.tāvad.iha.bhavatha.iti/ aṅgiraso.vyākhyātāh/ teṣām.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽविरूपासैदृसयस्तैद्गम्भीरवेपसह्। तेअङ्गिरसःसूनवस्तेअग्नेःपरिजज्ञिरे।ऽऽ। बहुरूपाऋषयह्। तेगम्भीरकर्माणोवागम्भीरप्रज्ञावा। तेऽअङ्गिरसःपुत्राह्। तेऽअग्नेरधिजज्ञिरैत्यग्निजन्म। पिताप्व्याख्याताह्। तेषामेषाभवति।
``virūpāsa.idṛsayasta.id.gambhīravepasah/ te.aṅgirasaḥ.sūnavas.te.agneḥ.pari.jajñire/''. bahu.rūpā.ṛṣayah/ te.gambhīra.karmāṇo.vā.gambhīra.prajñā.vā/ te'aṅgirasaḥ.putrāh/ te'agner.adhijajñira.ity.agni.janma/ pitāp.vyākhyātāh/ teṣām.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽउदीरतामवरतुपरासौन्मध्यमाःपितरःसोम्यासह्। असुम्यईयुरवृकाऋतज्ञास्तेनसवन्तुपिताफवेषु।ऽऽ। उदीरतामवरौदीरताम्परौदीरताम्मध्यमाःपिताप्सोम्याह्,।सोमसम्पादिनस्तेऽअसुम्येप्रानमन्वीयुह्। अवृकाअनमित्राह्,।सत्यज्ञावायज्ञज्ञावा। तेनआगच्छन्तुपिताफ्वानेषु। माध्यमिकोयमैत्याहुस्तस्मात्माध्यमिकान्पितॄण्मन्यन्ते। अङ्गिरसोव्याख्याताह्। पिताप्व्याख्याताह्। भ्र्गु१प्व्याख्याताह्। अथर्वानोअथनवन्तह्। थर्वतिश्चर्तिकर्मा,।तत्प्रतिषेधह्। तेषामेषासाधारनाभवति।
``udīratām.avara.tuparāsa.unmadhyamāḥ.pitaraḥ.somyāsah/ asum.ya.īyur.avṛkā.ṛtajñās.te.nas.avantu.pitāp.haveṣu/''. udīratām.avara.udīratām.para.udīratām.madhyamāḥ.pitāp.somyāh,.soma.sampādinas.te'asum.ye.prānam.anvīyuh/ avṛkā.anamitrāh,.satyajñā.vā.yajñajñā.vā/ te.na.āgacchantu.pitāp.hvāneṣu/ mādhyamiko.yama.ity.āhus.tasmāt.mādhyamikān.pitṝṇ.manyante/ aṅgiraso.vyākhyātāh/ pitāp.vyākhyātāh/ bhrgu1p.vyākhyātāh/ atharvāno.athanavantah/ tharvatiś.carti.karmā,.tat.pratiṣedhah/ teṣām.eṣā.sādhāranā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽअङ्गिरसोनःपितरोनगग्वाअथर्वानोभृगवःसोम्यासह्। तेषाम्वयम्सुमतौयज्ञियानामपिभद्रेसौमनसेस्याम।ऽऽ। अङ्गिरसोनःपिता,।नवगतयो,।नवनीतगतयोवा। अथर्वानोभृगु१प्सोम्याह्,।सोमसम्पादिनह्। तेषाम्वयम्सुमति७।कल्याणिआम्मति७।यज्ञियानाम्। अपिचएषाम्भद्र८।भन्दनीयेभजनवतिवाकल्याणेमनसिस्यामैति। माध्यमिलोदेवगनैतिनैरुक्ताह्। पित्र्१पित्याख्यानम्। अथअप्यृषयःस्तुयन्ते।
``aṅgiraso.naḥ.pitaro.nagagvā.atharvāno.bhṛgavaḥ.somyāsah/ teṣām.vayam.sumatau.yajñiyānām.api.bhadre.saumanase.syāma/''. aṅgiraso.naḥ.pitā,.nava.gatayo,.nava.nīta.gatayo.vā/ atharvāno.bhṛgu1p.somyāh,.soma.sampādinah/ teṣām.vayam.sumati7.kalyāṇi.ām.mati7.yajñiyānām/ api.ca.eṣām.bhadra8.bhandanīye.bhajanavati.vā.kalyāṇe.manasi.syāma.iti/ mādhyamilo.deva.gana.iti.nairuktāh/ pitr1p.ity.ākhyānam/ atha.apy.ṛṣayaḥ.stuyante/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽसूर्यस्यैववक्षथोज्योतिरेषाम्समुद्रस्येवमहिमागभीरह्। वातस्यैवप्रजवोनान्येनस्तोमोवसिथाअन्वेतवेवह्।ऽऽ।इतियथा। आप्त्याआप्नोतेह्। तेषामेषनिपातस्भवत्यैन्द्रिआमृचि।
``sūryasya.iva.vakṣatho.jyotir.eṣām.samudrasyeva.mahimā.gabhīrah/ vātasya.iva.prajavo.nānyena.stomo.vasithā.anvetave.vah/''.iti.yathā/ āptyā.āpnoteh/ teṣām.eṣa.nipātas.bhavaty.aindri.ām.ṛci/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽस्तुसेय्यम्परुवर्पसमृभ्वमिनतममाप्त्यमाप्त्यानाम्। आदर्षतेशव्सासप्तदानून्प्रसाक्शतेप्रतिमानानिभूरि। स्तोतव्यम्बहुरूपमुरुभूतमीश्वरतममाप्तव्यमाप्तव्यानाम्। यःशवसाबलेनसप्तदातॄणितिवा। सप्तदानवानितिवा। प्रसाक्षतेप्रतिमानानिबहूनि। साक्षतिराप्नोतिकर्मणा।
``stuseyyam.paruvarpasam.ṛbhvaminatamam.āptyam.āptyānām/ ā.darṣate.śavsā.sapta.dānūn.pra.sākśate.pratimānāni.bhūri/ stotavyam.bahu.rūpam.uru.bhūtam.īśvaratamam.āptavyam.āptavyānām/ yaḥ.śavasā.balena.sapta.dātṝṇ.iti.vā/ sapta.dānavān.iti.vā/ prasākṣate.pratimānāni.bahūni/ sākṣatir.āpnoti.karmaṇā/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथअतोमध्यस्थानाःस्त्रियह्। तासामदितिःप्रथमआगामिनीभवति। अदितिर्व्याख्याता। तस्याएषाभवति।
atha.ato.madhyasthānāḥ.striyah/ tāsām.aditiḥ.prathama.āgāminī.bhavati/ aditir.vyākhyātā/ tasyā.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽदक्षस्यवादितेजन्मनिव्रतेराजानामित्रावरुनाविवाससि। अतूर्तपन्थाःपुरुरथोअर्यमासप्तहोताविसुरूपेषुजन्मसु।ऽऽ। दक्षस्यवादिति८।जन्मनिव्रतेकर्मनिराजानौमित्रावरुणौपरिचरसि। विवासतिःपरिचर्यानाम्।ऽऽ।हविस्मामाविवासतिऽऽ।इति। आशास्तेर्वा। अतूर्तपन्थाअत्वरमानपन्थाह्। बहुरथसर्यमाआदित्यसरीन्नियच्छति। सप्तहोता,।सप्तअस्मैरश्मयोरसानभिसम्नामयन्ति। सप्तएनमृषयःस्तुवन्तिइतिवा। विसमरूपेषुजन्मसुकर्मसुउदयेषु। आदित्योदक्षैत्याहुरादित्यमध्येचस्तुतह्। अदितिर्दाक्षायनीइ। तत्कथमुपपद्येतसमानजन्मानौस्यातामिति। अपिवादेवधर्मेनैतरेतरजन्मानौ॥स्यातामितरेतरप्रकृती। अग्निरप्यदितिरुच्यते। तस्यएषाभवति।
``dakṣasya.vādite.janmani.vrate.rājānā.mitrāvarunā.vivāsasi/ atūrta.panthāḥ.pururatho.aryamā.saptahotā.visurūpeṣu.janmasu/''. dakṣasya.vā.diti8.janmani.vrate.karmani.rājānau.mitrā.varuṇau.paricarasi/ vivāsatiḥ.paricaryānām/''.havismām.ā.vivāsati''.iti/ āśāster.vā/ atūrta.panthā.atvaramāna.panthāh/ bahu.rathas.aryamā.ādityas.arīn.niyacchati/ sapta.hotā,.sapta.asmai.raśmayo.rasān.abhisamnāmayanti/ sapta.enam.ṛṣayaḥ.stuvanti.iti.vā/ visama.rūpeṣu.janmasu.karmasu.udayeṣu/ ādityo.dakṣa.ity.āhur.āditya.madhye.ca.stutah/ aditir.dākṣāyanīi/ tat.katham.upapadyeta.samāna.janmānau.syātām.iti/ api.vā.deva.dharmena.itaretara.janmānau..syātām.itaretara.prakṛtī/ agnir.apy.aditir.ucyate/ tasya.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽयस्मैत्वम्सुद्रविनोददाशसनागास्त्वमदितेसर्वताता। यम्भद्रेनशवसाचोदयासिप्रजावताराधसातेस्याम।ऽऽ। यस्मैत्वम्सुद्रविनोददास्यनागास्त्वमनपराधत्वमदिति८।सर्वासुकर्मततिसु। आगआण्पूर्वाद्गमेह्। एनसेतेह्। किल्बिसम्किल्भिदम्,।सुकृतकर्मणोभयम्। कीर्तिमस्यभिनत्तिइतिवा। यम्भद्रेनशवसाबलेनचोदयसि,।प्रजावताचराधसाधनेन,।तेवयमिहस्यामैति। सरमासरनात्। तस्याएषाभवति।
``yasmai.tvam.sudravino.dadāśas.anāgās.tvam.adite.sarvatātā/ yam.bhadrena.śavasā.codayāsi.prajāvatā.rādhasā.te.syāma/''. yasmai.tvam.sudravino.dadāsy.anāgāstvam.anaparādhatvam.aditi8.sarvāsu.karma.tatisu/ āga.āṇ.pūrvād.gameh/ enas.eteh/ kilbisam.kilbhidam,.sukṛta.karmaṇo.bhayam/ kīrtim.asya.bhinatti.iti.vā/ yam.bhadrena.śavasā.balena.codayasi,.prajāvatā.ca.rādhasā.dhanena,.te.vayam.iha.syāma.iti/ saramā.saranāt/ tasyā.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽकिमिच्छन्तीसरमाप्रेदमानड्दूरेह्यध्वाजगुरिःपराचैह्। कास्मेहितिःकापरितक्म्यासीत्कथम्रसायाअतरःपयांसि।ऽऽ। किमिच्छन्तीसरमाइदम्प्रानट्। दूरेह्यध्वा। जगुरिर्जङ्गम्यतेह्। पराञ्चनैरचितह्। कातेऽअस्मास्वर्थहितिरासीत्। किम्परितकनम्।। परितक्म्यारात्रिह्,।परितएनाम्तक्म। तक्मैत्युस्ननाम,।तकतैतिसतह्। कथम्रसायाअतरःपयस्२पिति। रसानदी,।रसतेःशब्दकर्मणह्। कथम्रसानितान्युदकानिइतिवा। देवशुनीइन्द्रेनप्रहितापनिभिरसुरैःसमूदैत्याख्यानम्। सरस्वतीव्याख्याता। तस्याएषाभवति।
``kim.icchantī.saramā.predam.ānaḍ.dūre.hy.adhvā.jaguriḥ.parācaih/ kāsmehitiḥ.kā.paritakmy.āsīt.katham.rasāyā.ataraḥ.payāṃsi/''. kim.icchantī.saramā.idam.prānaṭ/ dūre.hy.adhvā/ jagurir.jaṅgamyateh/ parāñcanair.acitah/ kā.te'asmāsv.artha.hitir.āsīt/ kim.paritakanam./ paritakmyā.rātrih,.parita.enām.takma/ takma.ity.usna.nāma,.takata.iti.satah/ katham.rasāyā.ataraḥ.payas2p.iti/ rasā.nadī,.rasateḥ.śabda.karmaṇah/ katham.rasāni.tāny.udakāni.iti.vā/ deva.śunī.indrena.prahitā.panibhir.asuraiḥ.samūda.ity.ākhyānam/ sarasvatī.vyākhyātā/ tasyā.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽपावकानःसरस्वतीवाजेभिर्वाजिनीवती। यज्ञम्वस्तुधियावसुह्।ऽऽ। पावकानःसरस्वती। अन्न्नैरन्नवती। यज्ञम्वस्तुधियावसुःकर्मवसुह्। तस्यएषाअपराभवति।
``pāvakā.naḥ.sarasvatī.vājebhir.vājinīvatī/ yajñam.vastu.dhiyāvasuh/''. pāvakā.naḥ.sarasvatī/ annnair.annavatī/ yajñam.vastu.dhiyāvasuḥ.karma.vasuh/ tasya.eṣā.aparā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽमहोअर्णःसरस्वतीप्रचेतयतिकेतुना। धियोविश्वाविराजति।ऽऽ। महदर्णःसरस्वतीप्रचेतयतिप्रज्ञापयतिकेतुनाकर्मणाप्रज्ञयावा। इमानिचसर्वाणिप्रज्ञानान्यभिविराजति। वाचर्थेषुविधीयते। तस्मात्माध्यमिकाम्वाचम्मन्यन्ते। वाच्व्याख्याता। तस्याएषाभवति।
``maho.arṇaḥ.sarasvatī.pra.cetayati.ketunā/ dhiyo.viśvā.vi.rājati/''. mahad.arṇaḥ.sarasvatī.pracetayati.prajñāpayati.ketunā.karmaṇā.prajñayā.vā/ imāni.ca.sarvāṇi.prajñānāny.abhivirājati/ vāc.artheṣu.vidhīyate/ tasmāt.mādhyamikām.vācam.manyante/ vāc.vyākhyātā/ tasyā.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽयद्वाच्वदन्त्यविचेतनानिरास्त्रीदेवानाम्निससादमन्द्रा। चतस्रऊर्जम्दुदुहेपयांसिक्वस्विदस्याःपरमम्जगाम।ऽऽ। यद्वाच्वदन्त्यविचेतनान्यविज्ञातानि,।रास्त्रीदेवानाम्निससादमन्द्रामदना,।चतस्रोअनुदिशऊर्जम्दुदुहेपयस्२प्। क्वस्विदस्याःपरमम्जगामैति। यत्पृथिवीम्गच्छतिइतिवा,।यदादित्यरश्मयःहरन्तिइतिवा। तस्याएषाअपराभवति।
``yad.vāc.vadanty.avicetanāni.rāstrī.devānām.nisasāda.mandrā/ catasra.ūrjam.duduhe.payāṃsi.kva.svid.asyāḥ.paramam.jagāma/''. yad.vāc.vadanty.avicetanāny.avijñātāni,.rāstrī.devānām.nisasāda.mandrā.madanā,.catasro.anu.diśa.ūrjam.duduhe.payas2p/ kva.svid.asyāḥ.paramam.jagāma.iti/ yat.pṛthivīm.gacchati.iti.vā,.yad.āditya.raśmayaḥ.haranti.iti.vā/ tasyā.eṣā.aparā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽदेवीम्वाचमजनयन्तदेवास्ताम्विश्वरूपाःपशवोवदन्ति। सानोमन्द्रेसमूर्जम्दुहानाधेनुर्वागस्मानुपसुस्तुतैतु।ऽऽ। देवीम्वाचमजनयन्तदेवाह्। ताम्सर्वरूपाःपशु१प्वदन्ति। व्यक्तवाचश्चअव्यक्तवाचश्च। सानोमदनाअन्नंश्चरसंश्चदुहानाधेनुर्वाचस्मानुपैतुसुस्तुता। अनुमतीराकाइतिदेवपत्नीआवितिनैरुक्ताह्। पौर्णमास्यावितियाज्ञिकाह्। ऽऽयापूर्वापौर्णमासीसाअनुमतिर्याउत्तरासाराका।ऽऽ।इतिविज्ञायते। अनुमतिरनुमननात्। तस्याएषाभवति।
``devīm.vācam.ajanayanta.devās.tām.viśva.rūpāḥ.paśavo.vadanti/ sā.no.mandresam.ūrjam.duhānā.dhenur.vāg.asmān.upa.sustutaitu/''. devīm.vācam.ajanayanta.devāh/ tām.sarva.rūpāḥ.paśu1p.vadanti/ vyakta.vācaś.ca.avyakta.vācaś.ca/ sā.no.madanā.annaṃś.ca.rasaṃś.ca.duhānā.dhenur.vāc.asmān.upaitu.sustutā/ anumatī.rākā.iti.deva.patnī.āv.iti.nairuktāh/ paurṇamāsyāv.iti.yājñikāh/ ``yā.pūrvā.paurṇamāsī.sā.anumatir.yā.uttarā.sā.rākā/''.iti.vijñāyate/ anumatir.anumananāt/ tasyā.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽअन्विदनुमतेत्वम्मन्यासैशंश्चनस्कृधि। क्रत्वेदक्षायनोहिनुप्रनआयूंसितारिसह्।ऽऽ। अनुमन्यस्वअनुमति७।त्वम्। सुखंश्चनःकुरुअन्नंश्चनसपत्यायधेहि,।प्रवर्धयचनआयुस्२। राकारातेर्दानकर्मणह्। तस्याएषाभवति। ऽऽराकामहम्सुहवाम्सुस्तुतीहुवेशृणोतुनःसुभगाबोधतुत्मना। सीव्यत्वपःसूच्याच्छिद्यमानयाददातुवीरम्शतदायमुक्थ्यम्।ऽऽ।(११,॥३०)
``anv.id.anumate.tvam.manyāsai.śaṃś.ca.nas.kṛdhi/ kratve.dakṣāya.no.hinu.pra.na.āyūṃsi.tārisah/''. anumanyasva.anumati7.tvam/ sukhaṃś.ca.naḥ.kuru.annaṃś.ca.nas.apatyāya.dhehi,.pravardhaya.ca.na.āyus2/ rākā.rāter.dāna.karmaṇah/ tasyā.eṣā.bhavati/ ``rākām.aham.suhavām.sustutī.huve.śṛṇotu.naḥ.subhagā.bodhatu.tmanā/ sīvyatv.apaḥ.sūcyāc.chidyamānayā.dadātu.vīram.śatadāyam.ukthyam/''.(11,..30)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राकामहम्सुह्वानाम्॥सुस्तुतिआह्वये। शृणोतुनःसुभगा। बोधत्वात्मना। सीव्यत्वपस्प्रजननकर्म,।सूचिआअच्छिद्यमानया। सूचीसीव्यतेह्। ददातुवीरम्शतप्रदमुक्थ्यम्वक्तव्यप्रशंसम्। सिनीवालीकुहूरितिदेवपत्नीआवितिनैरुक्ताह्। अमावास्य१दितियाज्ञिकाह्। ऽऽयापूर्वअमावास्यासासिनीवाली,।याउत्तरासाकुहूह्।ऽऽ।इतिविज्ञायते। सिनीइवाली। सिनमन्नम्भवति,।सिनातिभूतानि। वालम्पर्ववृणोतेस्तस्मिन्नन्नवती। वालिनीवा। वालेनएवअस्यामनुत्वात्चन्द्रमस्१।सेवितव्योभवतिइतिवा। तस्याएषाभवति।
rākām.aham.suhvānām..sustuti.ā.hvaye/ śṛṇotu.naḥ.subhagā/ bodhatv.ātmanā/ sīvyatv.apas.prajanana.karma,.sūci.ā.acchidyamānayā/ sūcī.sīvyateh/ dadātu.vīram.śata.pradam.ukthyam.vaktavya.praśaṃsam/ sinīvālī.kuhūr.iti.deva.patnī.āv.iti.nairuktāh/ amāvāsya1d.iti.yājñikāh/ ``yā.pūrva.amāvāsyā.sā.sinīvālī,.yā.uttarā.sā.kuhūh/''.iti.vijñāyate/ sinīivālī/ sinam.annam.bhavati,.sināti.bhūtāni/ vālam.parva.vṛṇotes.tasminn.annavatī/ vālinī.vā/ vālena.eva.asyām.anutvāt.candramas1.sevitavyo.bhavati.iti.vā/ tasyā.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽसिनीवालिपृथुस्तुकेयादेवानामसिस्वसा। जुसस्वहव्यमाहुतम्प्रजाम्देविदिदिद्धिनह्।ऽऽ। सिनीवालिपृथुजघना८। स्तुकःस्त्यायतेःसंघातह्। पृथुकेशस्तुका८,।पृथुस्तुता८।वा। यात्वम्देवानामसिस्वसा। स्वसासुअसा। स्वेषुसीदतिइतिवा। जुसस्वहव्यमदनम्। प्रजांश्चदेविदिशनह्। कुहूर्गूहतेह्। क्वअभूदितिवा। क्वसतीहूयतैतिवा। क्वआहुतम्हविस्जुहोतिइतिवा। तस्याएषाभवति।
``sinīvāli.pṛthustuke.yā.devānām.asi.svasā/ jusasva.havyam.āhutam.prajām.devi.dididdhi.nah/''. sinīvāli.pṛthu.jaghanā8/ stukaḥ.styāyateḥ.saṃghātah/ pṛthu.keśa.stukā8,.pṛthu.stutā8.vā/ yā.tvam.devānām.asi.svasā/ svasā.su.asā/ sveṣu.sīdati.iti.vā/ jusasva.havyam.adanam/ prajāṃś.ca.devi.diśa.nah/ kuhūr.gūhateh/ kva.abhūd.iti.vā/ kva.satī.hūyata.iti.vā/ kva.āhutam.havis.juhoti.iti.vā/ tasyā.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽकुहूमहम्सुवृतम्विद्मनापसमस्मिन्यज्ञेसुहवाम्जोहवीमि। सानोददातुश्रवनम्पितॄणाम्तस्यैतेदेविहविसाविधेम।ऽऽ। कुहूमहम्सुकृतम्विदितकर्माणमस्मिन्यज्ञेसुह्वानामाह्वये।(११,३२) सानोददातुश्रवनम्पितॄणाम्तस्मय्तेदेविहविसाविधेम।(११,३२) पित्र्यम्धनमितिवा।(११,३२) पित्र्यम्यशसितिवा।(११,३२) तस्यैतेदेविहविसाविधेमैतिव्याख्यातम्। यमीव्याख्याता। तस्याएषाभवति।
``kuhūm.aham.suvṛtam.vidmanāpasamasmin.yajñe.suhavām.johavīmi/ sā.no.dadātu.śravanam.pitṝṇām.tasyai.te.devi.havisā.vidhema/''. kuhūm.aham.sukṛtam.vidita.karmāṇam.asmin.yajñe.suhvānām.āhvaye/(11,32) sā.no.dadātu.śravanam.pitṝṇām.tasmay.te.devi.havisā.vidhema/(11,32) pitryam.dhanam.iti.vā/(11,32) pitryam.yaśas.iti.vā/(11,32) tasyai.te.devi.havisā.vidhema.iti.vyākhyātam/ yamī.vyākhyātā/ tasyā.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽअन्यमूसुत्वम्यमीअन्यौत्वाम्परिस्वजातेलिबुजेववृक्षम्। तस्यवात्वम्मनैच्छासवातवाधाकृणुस्वसंविदम्सुभद्राम्।ऽऽ। अन्यमेवहित्वम्यमीअन्यस्त्वाम्परिस्वङ्क्ष्यते,।लिब्जाइववृक्षम्। तस्यवात्वम्मनसिच्छ,।सवातव। अधानेनक्रुस्वसंविदम्,।सुभद्राम्कल्याणभद्राम्। यमीयमंश्चकमेताम्प्रत्याचचक्षैत्याख्यानम्।
``anyam.ū.su.tvam.yamī.anya.u.tvām.pari.svajāte.libujeva.vṛkṣam/ tasya.vā.tvam.mana.icchā.sa.vā.tavādhā.kṛṇusva.saṃvidam.subhadrām/''. anyam.eva.hi.tvam.yamī.anyas.tvām.parisvaṅkṣyate,.libjā.iva.vṛkṣam/ tasya.vā.tvam.manas.iccha,.sa.vā.tava/ adhānena.krusva.saṃvidam,.subhadrām.kalyāṇa.bhadrām/ yamī.yamaṃś.cakame.tām.pratyācacakṣa.ity.ākhyānam/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उर्वशीव्याख्याता। तस्याएषाभवति।
urvaśī.vyākhyātā/ tasyā.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽविद्युन्नयापतन्तीदविद्योद्भरन्तीमेअप्याकाम्यानि। जनिस्तोअपोनर्यःसुजातःप्रोर्वशीतिरतदीर्घमायुह्। विद्युदिवयापतन्तीअद्योततहरन्तीमेअप्याकाम्यान्युदकान्यन्तरिक्षलोकस्य। यदानुनमयम्जायेतअद्भ्योअध्यपैति। नर्योमनुष्योनृभ्योहितस्,।नरअपत्यमितिवा।। सुजातःसुजाततरह्। अथौर्वशीप्रवर्धयतेदीर्घमायुस्२। पृथिवीव्याख्याता। तस्याएषाभवति।
``vidyun.na.yā.patantī.davidyod.bharantī.me.apyā.kāmyāni/ janisto.apo.naryaḥ.sujātaḥ.prorvaśī.tirata.dīrgham.āyuh/ vidyud.iva.yā.patantī.adyotata.harantī.me.apyā.kāmyāny.udakāny.antarikṣa.lokasya/ yadā.nunam.ayam.jāyeta.adbhyo.adhyapa.iti/ naryo.manuṣyo.nṛbhyo.hitas,.nara.apatyam.iti.vā/. sujātaḥ.sujātatarah/ atha.urvaśī.pravardhayate.dīrgham.āyus2/ pṛthivī.vyākhyātā/ tasyā.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽबऌइत्थापर्वतानाम्खिद्रम्बिभर्षिपृथिवि। प्रयाभूमिम्प्रवत्वतिमह्नाजिनोसिमहिनि।ऽऽ। सत्यम्त्वम्पर्वतानाम्मेघानाम्खेदनंश्छेदनम्भेदनम्बलममुत्रधारयसिपृथिवी८। प्रजिन्वसियाभूमिम्प्रवनवतिमहत्त्वेनमहतिइत्युदकवतिइतिवा। इन्द्रानीइन्द्रस्यपत्नी। तस्याएषाभवति।
``baḷ.itthā.parvatānām.khidram.bibharṣi.pṛthivi/ prayā.bhūmim.pravatv.ati.mahnā.jinosi.mahini/''. satyam.tvam.parvatānām.meghānām.khedanaṃś.chedanam.bhedanam.balam.amutra.dhārayasi.pṛthivī8/ prajinvasi.yā.bhūmim.pravanavati.mahattvena.mahati.ity.udakavati.iti.vā/ indrānī.indrasya.patnī/ tasyā.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽइन्द्रानीमासुनारिसुसुभगामहमश्रवम्। नह्यस्याअपरंश्चनजरसामरतेपतिर्विश्वस्मादिन्द्रौत्तरह्।ऽऽ। इन्द्रानीमासुनारिसुसुभगामहमशृणवम्। नह्यस्याअपरामपिसमाम्जरयांरियतेपतिः।। सर्वस्मादिन्द्रयौत्तरस्तमेतद्ब्रूमह्। तस्याएषाअपराभवति।
``indrānīm.āsu.nārisu.subhagām.aham.aśravam/ na.hy.asyā.aparaṃś.cana.jarasā.marate.patir.viśvasmād.indra.uttarah/''. indrānīm.āsu.nārisu.subhagām.aham.aśṛṇavam/ na.hy.asyā.aparām.api.samām.jarayā.ṃriyate.patiḥ./ sarvasmād.indra.ya.uttaras.tam.etad.brūmah/ tasyā.eṣā.aparā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽनअहमिन्द्रानिरारनसख्युर्वृकापपेरृते। यस्येदमप्यम्हविःप्रियम्देवेषुगच्छतिविश्वस्मादिन्द्रौत्तरह्।ऽऽ। नअहमिन्द्रानिरमेसख्युर्वृसाकपेरृते,।यस्यैदमप्यम्हविसप्सुशृतमद्भिर्संस्कृतमितिवाप्रियम्देवेषुनिगच्छति। सर्वस्माद्यैन्द्रौत्तरस्तमेतद्ब्रूमह्।(१०,३९) गौरीरोचतेर्ज्वलतिकर्मणह्। अयमपिइतरोगौरोवर्णएतस्मादेव। प्रशस्योभवति। तस्याएषाभवति।
``na.aham.indrāni.rārana.sakhyur.vṛkāpaper.ṛte/ yasyedam.apyam.haviḥ.priyam.deveṣu.gacchati.viśvasmād.indra.uttarah/''. na.aham.indrāni.rame.sakhyur.vṛsākaper.ṛte,.yasya.idam.apyam.havis.apsu.śṛtam.adbhir.saṃskṛtam.iti.vā.priyam.deveṣu.nigacchati/ sarvasmād.ya.indra.uttaras.tam.etad.brūmah/(10,39) gaurī.rocater.jvalati.karmaṇah/ ayam.api.itaro.gauro.varṇa.etasmād.eva/ praśasyo.bhavati/ tasyā.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽगौरीर्मिमायसलिनानितक्षत्येकपदीद्विपदीसाचतुस्पदी। अस्तापदीनवपदीबभूवुसीसहस्रअक्षरापरमेव्योमन्।ऽऽ। गौरीर्निर्मिमायसलिलानितक्षतीकुर्वत्येकपदीमध्यमेन,।द्विपदीमध्यमेनचआदित्येनच,।चतुस्पदीदिश्भिरस्तापदीदिश्भिश्चअवान्तरदिश्भिश्च,।नवपदीदिश्भिश्चअवान्तरदिश्भिश्चआदित्येनच। सहस्रअक्षराबहुउदका,।परमेव्यवने। तस्याएषाअपराभवैति।
``gaurīr.mimāya.salināni.takṣaty.eka.padī.dvipadī.sā.catuspadī/ astāpadī.nava.padī.babhūvusī.sahasra.akṣarā.parame.vyoman/''. gaurīr.nirmimāya.salilāni.takṣatī.kurvaty.eka.padī.madhyamena,.dvi.padī.madhyamena.ca.ādityena.ca,.catuspadī.diś.bhir.astāpadī.diśbhiś.ca.avāntara.diś.bhiś.ca,.nava.padī.diś.bhiś.ca.avāntara.diś.bhiś.ca.ādityena.ca/ sahasra.akṣarā.bahu.udakā,.parame.vyavane/ tasyā.eṣā.aparā.bhavaiti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽतस्याःसमुद्राअधिविक्षरन्तितेनजीवन्तिप्रदिशश्चतस्रह्। ततःक्षरत्यक्षरम्तद्विश्वमुपजीवति।ऽऽ। तस्याःसमुद्राअधिविक्षरन्ति। वर्षन्तिमेघाह्। तेनजीवन्तिदिशाश्रयानिभूतानि। ततःक्षरत्यक्षरमुदकम्। तत्सर्वाणिभूतान्युपजीवन्ति। गौर्व्याख्याता। तस्याएषाभवति।
``tasyāḥ.samudrā.adhi.vi.kṣaranti.tena.jīvanti.pradiśaś.catasrah/ tataḥ.kṣaraty.akṣaram.tad.viśvam.upa.jīvati/''. tasyāḥ.samudrā.adhivikṣaranti/ varṣanti.meghāh/ tena.jīvanti.diś.āśrayāni.bhūtāni/ tataḥ.kṣaraty.akṣaram.udakam/ tat.sarvāṇi.bhūtāny.upajīvanti/ gaur.vyākhyātā/ tasyā.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽगौरमीमेदनुवत्सम्मिसन्तम्मूर्धानम्हिन्नकृणोन्मातवाउ। सृक्वानम्घर्ममभिवावशानामिमातिमायुम्पयतेपयोभिह्।ऽऽ। गौरन्वमीमेद्वत्सम्निमिसन्तमनिमिसन्तमादित्यमितिवा। मूर्धन्२।अस्यअभिहिन्नकरोत्मननाय। सृक्वानम्सरनम्घर्मम्हरनमभिवावशानामिमातिमायुम्,।प्रप्यायतेपयस्भिह्। मायुमाधित्यमितिवा। वाचेषामाध्यमिका। घर्मधुकितियाज्ञिकाह्। धेनुर्धयतेर्धिनोतेर्वा। तस्यएषाभवति।
``gaur.amīmed.anu.vatsam.misantam.mūrdhānam.hinnakṛṇon.mātavā.u/ sṛkvānam.gharmam.abhi.vāvaśānā.mimāti.māyum.payate.payobhih/''. gaur.anvamīmed.vatsam.nimisantam.animisantam.ādityam.iti.vā/ mūrdhan2.asya.abhihinn.akarot.mananāya/ sṛkvānam.saranam.gharmam.haranam.abhivāvaśānā.mimāti.māyum,.prapyāyate.payas.bhih/ māyum.ādhityam.iti.vā/ vāc.eṣā.mādhyamikā/ gharma.dhuk.iti.yājñikāh/ dhenur.dhayater.dhinoter.vā/ tasya.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽउपह्वयेसुदुघाम्धेनुमेताम्सुहस्तोगोधुकुतदोहदेनाम्। श्रेस्थम्सवम्सवितासाविसन्नोऽअभीद्धोघर्मस्तदुसुप्रवोचम्।ऽऽ। उपह्वयेसुदोहनाम्धेनुमेताम्।,।कल्याणहस्तोगोधुकपिचदोग्ध्येनाम्। श्रेस्थम्सवम्सवितासुनोतुनैति। एसहिश्रेस्थःसर्वेषाम्सवानाम्यदुदकम्यद्वापयोयजुस्मत्। अभीद्धोघर्मस्तम्सुप्रब्रवीमि। वाचेषामाध्यमिका। घर्मधुकितियाज्ञिकाह्। अघ्न्याअहन्तव्याभवति। अघघ्नीइतिवा। तस्यएषाभवति। ऽऽसूयवसाद्भगवतीहिभूयाअथोवयम्भगवन्तःस्याम।
``upa.hvaye.sudughām.dhenum.etām.suhasto.godhuk.uta.dohad.enām/ śrestham.savam.savitā.sāvisan.no'abhīddho.gharmas.tad.u.su.pra.vocam/''. upahvaye.sudohanām.dhenum.etām.,.kalyāṇa.hasto.go.dhuk.api.ca.dogdhy.enām/ śrestham.savam.savitā.sunotu.na.iti/ esa.hi.śresthaḥ.sarveṣām.savānām.yad.udakam.yad.vā.payo.yajusmat/ abhīddho.gharmas.tam.su.prabravīmi/ vāc.eṣā.mādhyamikā/ gharma.dhuk.iti.yājñikāh/ aghnyā.ahantavyā.bhavati/ agha.ghnī.iti.vā/ tasya.eṣā.bhavati/ ``sūyavasād.bhagavatī.hi.bhūyā.atho.vayam.bhagavantaḥ.syāma/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अद्धितृणमघ्न्येविश्वदानीम्पिबशुद्धमुदकमाचरन्ती।ऽऽ। सुयवसादिनीभगवतीहिभव। अथैदानीम्वयम्भगवन्तःस्याम। अद्धितृणमघ्न्या८,।सर्वदापिबचशुद्धमुदकमाचरन्ती। तस्याएषाअपराभवति।
addhi.tṛṇam.aghnye.viśvadānīm.piba.śuddham.udakam.ācarantī/''. suyavasādinī.bhagavatī.hi.bhava/ atha.idānīm.vayam.bhagavantaḥ.syāma/ addhi.tṛṇam.aghnyā8,.sarvadā.piba.ca.śuddham.udakam.ācarantī/ tasyā.eṣā.aparā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽहिङ्कृण्वतीवसुपत्नीवसूनाम्वत्समिच्छन्तीमनसाभ्यागात्। दुहामश्विभ्याम्पयोअघ्याइयम्सावर्धताम्महतेसौभगाय।ऽऽ।इतिसानिगदव्ह्याख्याता। पथ्यास्वस्तिह्। पन्थाअन्तरिक्षम्तन्निवासात्। तस्याएषाभवति।
``hiṅkṛṇvatī.vasupatnī.vasūnām.vatsam.icchantī.manasābhyāgāt/ duhām.aśvibhyām.payo.aghyā.iyam.sā.vardhatām.mahate.saubhagāya/''.iti.sā.nigada.vhyākhyātā/ pathyā.svastih/ panthā.antarikṣam.tan.nivāsāt/ tasyā.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽस्वस्तिरिद्धिप्रपथेश्रेस्थारेक्नस्वत्यभियावाममेति। सानोअमासोअरनेनिपातुस्वावेशाभवतुदेवगोपा।ऽऽ। स्वस्तिरेवहिप्रपथेस्रेस्थारेक्नस्वतीधनवत्यभिएतियावसूनिवननीयानि। सानसमागृहेसानिरमनेसानिर्गमनेपातु। स्वावेशाभवतु। देवीगोप्त्रीदेवान्गोपायत्विति। देवाएनाम्गोपायन्त्वितिवा। उसोव्याख्याता। तस्याएषाभवति।
``svastir.iddhi.prapathe.śresthā.reknasvatyabhi.yā.vāmam.eti/ sā.no.amā.so.arane.ni.pātu.svāveśā.bhavatu.devagopā/''. svastir.eva.hi.prapathe.sresthā.reknasvatī.dhanavaty.abhieti.yā.vasūni.vananīyāni/ sā.nas.amā.gṛhe.sā.niramane.sā.nirgamane.pātu/ svāveśā.bhavatu/ devī.goptrī.devān.gopāyatv.iti/ devā.enām.gopāyantv.iti.vā/ uso.vyākhyātā/ tasyā.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽअपोसाअनसःसरत्सम्पिस्तादहबिभ्युसीनियत्सीशिश्नथद्वृसा।ऽऽ। अपासरदुसोअनसःसम्पिस्तात्मेघाद्बिभ्युसी। अनोवायुरनित्तेरपिवाउपमाअर्थेस्यादनसैवशकतादिव। अनस्शकतमानद्धमस्मिंश्चीवरम्। अनितेर्वास्यात्जीवनकर्मणह्। उपजीवन्त्येतत्। मेघोअप्यनसेतस्मादेव। यन्निरशिश्नथद्वृशन्वर्षितामध्यमह्। तस्याएषाअपराभवति।
``aposā.anasaḥ.saratsampistād.aha.bibhyusī.ni.yat.sī.śiśnathad.vṛsā/''. apāsarad.uso.anasaḥ.sampistāt.meghād.bibhyusī/ ano.vāyur.anitter.api.vā.upamā.arthe.syād.anasa.iva.śakatād.iva/ anas.śakatam.ānaddham.asmiṃś.cīvaram/ aniter.vā.syāt.jīvana.karmaṇah/ upajīvanty.etat/ megho.apy.anas.etasmād.eva/ yan.niraśiśnathad.vṛśan.varṣitā.madhyamah/ tasyā.eṣā.aparā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽएतदस्याअनःशयेसुसम्पिस्तम्विपाश्या। ससारसीम्परावतह्।ऽऽ। एतदस्याअनसाशेतेसुसम्पिस्तमितरदिव। विपाशिविमुक्तपाशि। ससारुसस्परावतःप्रेरितवतःपरागताद्वा। इऌआव्याख्याता। तस्याएषाभवति।
``etad.asyā.anaḥ.śaye.susampistam.vipāśyā/ sasāra.sīm.parāvatah/''. etad.asyā.anas.āśete.susampistam.itarad.iva/ vipāśi.vimukta.pāśi/ sasār.usas.parāvataḥ.preritavataḥ.parāgatād.vā/ iḷā.vyākhyātā/ tasyā.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽअभिनैऌआयूथस्यमातास्मन्नदीभिरुर्वस्शीवागृणातु। उर्वशीवाबृहद्दिवागृणानअभ्यूर्ण्वानाप्रभृथस्यायोह्।ऽऽ।ऽऽ।सिसक्तुनऊर्जव्यस्यपुस्तेह्।ऽऽ। अभिगृणातुनैऌआयूथस्यमातासर्वस्यमाता,।स्मदभिनदीभिरुर्वशीवागृणातु। उर्वशीवाबृहत्दिवामहद्दिवागृणानअभ्यूर्ण्वाना,।प्रभृथस्यप्रभृतस्यआयोरयनस्यमनुष्यस्यज्योतिषोवाउदकस्यवासेवताम्नसन्नस्यपुस्तेह्। रोदसीरुद्रस्यपत्नी। तस्याएषाभवति।
``abhi.na.iḷā.yūthasya.mātā.sman.nadībhir.urvasśī.vā.gṛṇātu/ urvaśī.vā.bṛhad.divā.gṛṇāna.abhyūrṇvānā.prabhṛthasyāyoh/''.``.sisaktu.na.ūrjavyasya.pusteh/''. abhigṛṇātu.na.iḷā.yūthasya.mātā.sarvasya.mātā,.smad.abhi.nadībhir.urvaśī.vā.gṛṇātu/ urvaśī.vā.bṛhat.divā.mahad.divā.gṛṇāna.abhyūrṇvānā,.prabhṛthasya.prabhṛtasya.āyor.ayanasya.manuṣyasya.jyotiṣo.vā.udakasya.vā.sevatām.nas.annasya.pusteh/ rodasī.rudrasya.patnī/ tasyā.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽरथम्नुमारुतम्वयम्श्रवस्युमाहुवामहे। आयस्मिन्तस्थौसुरानानिबिभ्रतीसचामरुत्सुरोदसी।ऽऽ। रथम्क्षिप्रम्मारुतम्मेघम्वयम्श्रवनीयमाह्वयामहआयस्मिन्तस्तहुसुरमनीयान्युदकानिबिभ्रतीसचामरुद्भिःसहरोदसीरोदसी।
``ratham.nu.mārutam.vayam.śravasy.umā.huvāmahe/ ā.yasmin.tasthau.surānāni.bibhratī.sacā.marutsu.rodasī/''. ratham.kṣipram.mārutam.megham.vayam.śravanīyam.āhvayāmaha.ā.yasmin.tastahu.suramanīyāny.udakāni.bibhratī.sacā.marudbhiḥ.saha.rodasī.rodasī/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.