ब्रह्म संधत्तं तन्मे जिन्वतम् । क्षत्रꣳ संधत्तं तन्मे जिन्वतम् । इषꣳ संधत्तं तां मे जिन्वतम् । ऊर्जꣳ संधत्तं तां मे जिन्वतम् । रयिꣳ संधत्तं तां मे जिन्वतम् । पुष्टिꣳ संधत्तं तां मे जिन्वतम् । प्रजाꣳ संधत्तं तां मे जिन्वतम् । पशून्संधत्तं तान्मे जिन्वतम् । स्तुतोऽसि जनधाः । देवास्त्वा शुक्रपाः प्रणयन्तु १
सुवीराः प्रजाः प्रजनयन्परीहि । शुक्रः शुक्रशोचिषा । स्तुतोऽसि जनधाः । देवास्त्वा मन्थिपाः प्रणयन्तु । सुप्रजाः प्रजाः प्रजनयन्परीहि । मन्थी मन्थिशोचिषा । संजग्मानौ दिव आ पृथिव्यायुः । संधत्तं तन्मे जिन्वतम् । प्राणꣳ संधत्तं तं मे जिन्वतम् । अपानꣳ संधत्तं तं मे जिन्वतम् २
व्यानꣳ संधत्तं तं मे जिन्वतम् । चक्षुः संधत्तं तन्मे जिन्वतम् । श्रोत्रꣳ संधत्तं तन्मे जिन्वतम् । मनः संधत्तं तन्मे जिन्वतम् । वाचꣳ संधत्तं तां मे जिन्वतम् । आयुः स्थ आयुर्मे धत्तम् । आयुर्यज्ञाय धत्तम् । आयुर्यज्ञपतये धत्तम् । प्राणः स्थः प्राणं मे धत्तं । प्राणं यज्ञाय धत्तम् ३
प्राणं यज्ञपतये धत्तम् । चक्षुः स्थश्चक्षुर्मे धत्तम् । चक्षुर्यज्ञाय धत्तम् । चक्षुर्यज्ञपतये धत्तम् । श्रोत्रꣳ स्थः श्रोत्रं मे धत्तम् । श्रोत्रं यज्ञाय धत्तम् । श्रोत्रं यज्ञपतये धत्तम् । तौ देवौ शुक्रामन्थिनौ । कल्पयतं दैवीर्विशः ।
कल्पयतं मानुषीः ४
इषमूर्जमस्मासु धत्तम् । प्राणान्पशुषु । प्रजां मयि च यजमाने च । निरस्तः शण्डः । निरस्तो मर्कः । अपनुत्तौ शण्डामर्कौ सहामुना । शुक्रस्य समिदसि । मन्थिनः समिदसि । स प्रथमः संकृतिर्विश्वकर्मा । स प्रथमो मित्रो वरुणो अग्निः । स प्रथमो बृहस्पतिश्चिकित्वान् । तस्मा इन्द्राय सुतमाजुहोमि (5)
brahma saṃdhattaṃ tanme jinvatam | kṣatram̐ saṃdhattaṃ tanme jinvatam | iṣam̐ saṃdhattaṃ tāṃ me jinvatam | ūrjam̐ saṃdhattaṃ tāṃ me jinvatam | rayim̐ saṃdhattaṃ tāṃ me jinvatam | puṣṭim̐ saṃdhattaṃ tāṃ me jinvatam | prajām̐ saṃdhattaṃ tāṃ me jinvatam | paśūnsaṃdhattaṃ tānme jinvatam | stuto'si janadhāḥ | devāstvā śukrapāḥ praṇayantu 1
suvīrāḥ prajāḥ prajanayanparīhi | śukraḥ śukraśociṣā | stuto'si janadhāḥ | devāstvā manthipāḥ praṇayantu | suprajāḥ prajāḥ prajanayanparīhi | manthī manthiśociṣā | saṃjagmānau diva ā pṛthivyāyuḥ | saṃdhattaṃ tanme jinvatam | prāṇam̐ saṃdhattaṃ taṃ me jinvatam | apānam̐ saṃdhattaṃ taṃ me jinvatam 2
vyānam̐ saṃdhattaṃ taṃ me jinvatam | cakṣuḥ saṃdhattaṃ tanme jinvatam | śrotram̐ saṃdhattaṃ tanme jinvatam | manaḥ saṃdhattaṃ tanme jinvatam | vācam̐ saṃdhattaṃ tāṃ me jinvatam | āyuḥ stha āyurme dhattam | āyuryajñāya dhattam | āyuryajñapataye dhattam | prāṇaḥ sthaḥ prāṇaṃ me dhattaṃ | prāṇaṃ yajñāya dhattam 3
prāṇaṃ yajñapataye dhattam | cakṣuḥ sthaścakṣurme dhattam | cakṣuryajñāya dhattam | cakṣuryajñapataye dhattam | śrotram̐ sthaḥ śrotraṃ me dhattam | śrotraṃ yajñāya dhattam | śrotraṃ yajñapataye dhattam | tau devau śukrāmanthinau | kalpayataṃ daivīrviśaḥ |
kalpayataṃ mānuṣīḥ 4
iṣamūrjamasmāsu dhattam | prāṇānpaśuṣu | prajāṃ mayi ca yajamāne ca | nirastaḥ śaṇḍaḥ | nirasto markaḥ | apanuttau śaṇḍāmarkau sahāmunā | śukrasya samidasi | manthinaḥ samidasi | sa prathamaḥ saṃkṛtirviśvakarmā | sa prathamo mitro varuṇo agniḥ | sa prathamo bṛhaspatiścikitvān | tasmā indrāya sutamājuhomi (5)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्तिकास्वग्निमादधीत । एतद्वा अग्नेर्नक्षत्रम् । यत्कृत्तिकाः । स्वायामेवैनं देवतायामाधाय । ब्रह्मवर्चसी भवति । मुखं वा एतन्नक्षत्राणाम् । यत्कृत्तिकाः । यः कृत्तिकास्वग्निमाधत्ते । मुख्य एव भवति । अथो खलु १
अग्निनक्षत्रमित्यपचायन्ति । गृहान्ह दाहुको भवति । प्रजापती रोहिण्या-मग्निमसृजत । तं देवा रोहिण्यामादधत । ततो वै ते सर्वान्रोहानरोहन् । तद्रोहिण्यै रोहिणित्वम् । यो रोहिण्यामग्निमाधत्ते । ऋध्नोत्येव । सर्वान्रोहान्रोहति । देवा वै भद्राः सन्तोऽग्निमाधित्सन्त २
तेषामनाहितोऽग्निरासीत् । अथैभ्यो वामं वस्वपाक्रामत् । ते पुनर्वस्वोरादधत । ततो वै तान्वामं वसूपावर्तत । यः पुरा भद्र ः! सन्पापीयान्त्स्यात् । स पुनर्वस्वोरग्निमादधीत । पुनरेवैनं वामं वसूपावर्तते । भद्रो भवति । यः कामयेत दानकामा मे प्रजाः स्युरिति । स पूर्वयोः फल्गुन्योरग्निमादधीत ३
अर्यम्णो वा एतन्नक्षत्रम् । यत्पूर्वे फल्गुनी ।अर्यमेति तमाहुर्यो ददाति । दानकामा अस्मै प्रजा भवन्ति । यः कामयेत भगी स्यामिति । स उत्तरयोः फल्गुन्योरग्निमादधीत । भगस्य वा एतन्नक्षत्रम् । यदुत्तरे फल्गुनी ।भग्येव भवति । कालकञ्जा वै नामासुरा आसन् ४
ते सुवर्गाय लोकायाग्निमचिन्वन्त । पुरुष इष्टकामुपादधात्पुरुष इष्टकाम् । स इन्द्रो ब्राह्मणो ब्रुवाण इष्टकामुपाधत्त । एषा मे चित्रा नामेति । ते सुवर्गꣳ लोकमाप्रारोहन् । स इन्द्र इष्टकामावृहत् । तेऽवाकीर्यन्त । येऽवाकीर्यन्त । त ऊर्णावभयोऽभवन् । द्वावुदपतताम् ५
तौ दिव्यौ श्वानावभवताम् । यो भ्रातृव्यवान्त्स्यात् । स चित्रायामग्नि-मादधीत । अवकीर्यैव भ्रातृव्यान् । ओजो बलमिन्द्रि यं वीर्यमात्मन्धत्ते । वसन्ता ब्राह्मणोऽग्निमादधीत । वसन्तो वै ब्राह्मणस्यर्तुः । स्व एवैनमृता-
वाधाय । ब्रह्मवर्चसी भवति । मुखं वा एतदृतूनाम् ६
यद्वसन्तः । यो वसन्ताग्निमाधत्ते । मुख्य एव भवति । अथो योनिमन्तमेवैनं प्रजातमाधत्ते । ग्रीष्मे राजन्य आदधीत । ग्रीष्मो वै राजन्यस्यर्तुः । स्व एवैनमृतावाधाय । इन्द्रि यावी भवति । शरदि वैश्य आदधीत । शरद्वै वैश्यस्यर्तुः ७
स्व एवैनमृतावाधाय । पशुमान्भवति । न पूर्वयोः फल्गुन्योरग्निमादधीत । एषा वै जघन्या रात्रिः संवत्सरस्य । यत्पूर्वे फल्गुनी ।पृष्टित एव संवत्सर-स्याग्निमाधाय । पापीयान्भवति । उत्तरयोरादधीत । एषा वै प्रथमा रात्रिः संवतसरस्य । यदुत्तरे फल्गुनी । मुखत एव संवत्सरस्याग्निमाधाय । वसीयान्भवति । अथो खलु । यदैवैनं यज्ञ उपनमेत् । अथादधीत । सैवास्यर्द्धिः ८
kṛttikāsvagnimādadhīta | etadvā agnernakṣatram | yatkṛttikāḥ | svāyāmevainaṃ devatāyāmādhāya | brahmavarcasī bhavati | mukhaṃ vā etannakṣatrāṇām | yatkṛttikāḥ | yaḥ kṛttikāsvagnimādhatte | mukhya eva bhavati | atho khalu 1
agninakṣatramityapacāyanti | gṛhānha dāhuko bhavati | prajāpatī rohiṇyā-magnimasṛjata | taṃ devā rohiṇyāmādadhata | tato vai te sarvānrohānarohan | tadrohiṇyai rohiṇitvam | yo rohiṇyāmagnimādhatte | ṛdhnotyeva | sarvānrohānrohati | devā vai bhadrāḥ santo'gnimādhitsanta 2
teṣāmanāhito'gnirāsīt | athaibhyo vāmaṃ vasvapākrāmat | te punarvasvorādadhata | tato vai tānvāmaṃ vasūpāvartata | yaḥ purā bhadra ḥ! sanpāpīyāntsyāt | sa punarvasvoragnimādadhīta | punarevainaṃ vāmaṃ vasūpāvartate | bhadro bhavati | yaḥ kāmayeta dānakāmā me prajāḥ syuriti | sa pūrvayoḥ phalgunyoragnimādadhīta 3
aryamṇo vā etannakṣatram | yatpūrve phalgunī |aryameti tamāhuryo dadāti | dānakāmā asmai prajā bhavanti | yaḥ kāmayeta bhagī syāmiti | sa uttarayoḥ phalgunyoragnimādadhīta | bhagasya vā etannakṣatram | yaduttare phalgunī |bhagyeva bhavati | kālakañjā vai nāmāsurā āsan 4
te suvargāya lokāyāgnimacinvanta | puruṣa iṣṭakāmupādadhātpuruṣa iṣṭakām | sa indro brāhmaṇo bruvāṇa iṣṭakāmupādhatta | eṣā me citrā nāmeti | te suvargam̐ lokamāprārohan | sa indra iṣṭakāmāvṛhat | te'vākīryanta | ye'vākīryanta | ta ūrṇāvabhayo'bhavan | dvāvudapatatām 5
tau divyau śvānāvabhavatām | yo bhrātṛvyavāntsyāt | sa citrāyāmagni-mādadhīta | avakīryaiva bhrātṛvyān | ojo balamindri yaṃ vīryamātmandhatte | vasantā brāhmaṇo'gnimādadhīta | vasanto vai brāhmaṇasyartuḥ | sva evainamṛtā-
vādhāya | brahmavarcasī bhavati | mukhaṃ vā etadṛtūnām 6
yadvasantaḥ | yo vasantāgnimādhatte | mukhya eva bhavati | atho yonimantamevainaṃ prajātamādhatte | grīṣme rājanya ādadhīta | grīṣmo vai rājanyasyartuḥ | sva evainamṛtāvādhāya | indri yāvī bhavati | śaradi vaiśya ādadhīta | śaradvai vaiśyasyartuḥ 7
sva evainamṛtāvādhāya | paśumānbhavati | na pūrvayoḥ phalgunyoragnimādadhīta | eṣā vai jaghanyā rātriḥ saṃvatsarasya | yatpūrve phalgunī |pṛṣṭita eva saṃvatsara-syāgnimādhāya | pāpīyānbhavati | uttarayorādadhīta | eṣā vai prathamā rātriḥ saṃvatasarasya | yaduttare phalgunī | mukhata eva saṃvatsarasyāgnimādhāya | vasīyānbhavati | atho khalu | yadaivainaṃ yajña upanamet | athādadhīta | saivāsyarddhiḥ 8
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उद्धन्ति । यदेवास्या अमेध्यम् । तदपहन्ति । अपोऽवोक्षति शान्त्यै । सिकता निवपति । एतद्वा अग्नेर्वैश्वानरस्य रूपम् । रूपेणैव वैश्वानरमवरुन्द्धे । ऊषान्निवपति । पुष्टिर्वा एषा प्रजननम् । यदूषाः १
पुष्ट्यामेव प्रजननेऽग्निमाधत्ते । अथो संज्ञान एव । संज्ञानꣳ ह्येतत्पशूनाम् । यदूषाः । द्यावापृथिवी सहास्ताम् । ते वियती अब्रूताम् । अस्त्वेव नौ सह यज्ञियमिति । यदमुष्या यज्ञियमासीत् । तदस्यामदधात् । त ऊषा अभवन् २
यदस्या यज्ञियमासीत् । तदमुष्यामदधात् । तददश्चन्द्र मसि कृष्णम् । ऊषान्निवपन्नदो ध्यायेत् । द्यावापृथिव्योरेव यज्ञियेऽग्निमाधत्ते । अग्निर्देवेभ्यो निलायत । आखू रूपं कृत्वा । स पृथिवीं प्राविशत् । स ऊतीः कुर्वाणः पृथिवीमनु समचरत् । तदाखुकरीषमभवत् ३
यदाखुकरीषꣳ संभारो भवति । यदेवास्य तत्र न्यक्तम् । तदेवावरुन्द्धे । ऊर्जं वा एतꣳ रसं पृथिव्या उपदीका उद्दिहन्ति । यद्वल्मीकम् । यद्वल्मीकवपा संभारो भवति । ऊर्जमेव रसं पृथिव्या अवरुन्द्धे । अथो श्रोत्रमेव । श्रोत्रꣳ ह्येतत्पृथिव्याः । यद्वल्मीकः ४
अबधिरो भवति । य एवं वेद । प्रजापतिः प्रजा असृजत । तासाम-न्नमुपाक्षीयत । ताभ्यः सूदमुप प्राभिनत् । ततो वै तासामन्नं नाक्षीयत । यस्य सूदः संभारो भवति । नास्य गृहेऽन्नं क्षीयते । आपो वा इदमग्रे सलिलमासीत् । तेन प्रजापतिरश्राम्यत् ५
कथमिदꣳ स्यादिति । सोऽपश्यत्पुष्करपर्णं तिष्ठत् । सोऽमन्यत । अस्ति वै तत् । यस्मिन्निदमधि तिष्ठतीति । स वराहो रूपं कृत्वोप न्यमज्जत् । स पृथिवीमध आर्छत् । तस्या उपहत्योदमज्जत् । तत्पुष्करपर्णेऽप्रथयत् । यदप्रथयत् ६
तत्पृथिव्यै पृथिवित्वम् । अभूद्वा इदमिति । तद्भूम्यै भूमित्वम् । तां दिशोऽनु वातः समवहत् । ताꣳ शर्कराभिरदृꣳहत् । शं वै नोऽभूदिति । तच्छर्कराणाꣳ शर्करत्वम् । यद्वराहविहतꣳ संभारो भवति । अस्यामेवाछम्बट्कारमग्निमाधत्ते । शर्करा भवन्ति धृत्यै ७
अथो शंत्वाय । सरेता अग्निराधेय इत्याहुः । आपो वरुणस्य पत्नय आसन् । ता अग्निरभ्यध्यायत् । ताः समभवन् । तस्य रेतः परापतत् । तद्धिरण्य-मभवत् । यद्धिरण्यमुपास्यति । सरेतसमेवाग्निमाधत्ते । पुरुष इन्न्वै स्वाद्रेतसो बीभत्सत इत्याहुः ८
उत्तरत उपास्यत्यबीभत्सायै । अति प्रयच्छति । आर्तिमेवातिप्रयच्छति । अग्निर्देवेभ्यो निलायत । अश्वो रूपं कृत्वा । सोऽश्वत्थे संवत्सरमतिष्ठत् । तदश्वत्थस्याश्वत्थत्वम् । यदाश्वत्थः संभारो भवति । यदेवास्य तत्र न्यक्तम् । तदेवावरुन्द्धे ९
देवा वा ऊर्जं व्यभजन्त । तत उदुम्बर उदतिष्ठत् । ऊर्ग्वा उदुम्बरः । यदौदुम्बरः संभारो भवति । ऊर्जमेवावरुन्द्धे । तृतीयस्यामितो दिवि सोम आसीत् । तं गायत्र्! याहरत् । तस्य पर्णमच्छिद्यत । तत्पर्णोऽभवत् । तत्पर्णस्य पर्णत्वम् १०
यस्य पर्णमयः संभारो भवति । सोमपीथमेवावरुन्द्धे । देवा वै ब्रह्मन्नवदन्त । तत्पर्ण उपाशृणोत् । सुश्रवा वै नाम । यत्पर्णमयः संभारो भवति । ब्रह्मवर्चसमेवावरुन्द्धे । प्रजापतिरग्निमसृजत । सोऽबिभेत्प्र मा धक्ष्यतीति । तꣳ शम्याऽशमयत् ११
तच्छम्यै शमित्वं ।यच्छमीमयः संभारो भवति । शान्त्या अप्रदाहाय । अग्नेः सृष्टस्य यतः । विकङ्कतं भा आर्छत् । यद्वैकङ्कतः संभारो भवति । भा एवावरुन्द्धे । सहृदयोऽग्निराधेय इत्याहुः । मरुतोऽद्भिरग्निमतमयन् । तस्य तान्तस्य हृदयमाच्छिन्दन् । साशनिरभवत् । यदशनिहतस्य वृक्षस्य सम्भारो भवति । सहृदयमेवाग्निमाधत्ते १२
uddhanti | yadevāsyā amedhyam | tadapahanti | apo'vokṣati śāntyai | sikatā nivapati | etadvā agnervaiśvānarasya rūpam | rūpeṇaiva vaiśvānaramavarunddhe | ūṣānnivapati | puṣṭirvā eṣā prajananam | yadūṣāḥ 1
puṣṭyāmeva prajanane'gnimādhatte | atho saṃjñāna eva | saṃjñānam̐ hyetatpaśūnām | yadūṣāḥ | dyāvāpṛthivī sahāstām | te viyatī abrūtām | astveva nau saha yajñiyamiti | yadamuṣyā yajñiyamāsīt | tadasyāmadadhāt | ta ūṣā abhavan 2
yadasyā yajñiyamāsīt | tadamuṣyāmadadhāt | tadadaścandra masi kṛṣṇam | ūṣānnivapannado dhyāyet | dyāvāpṛthivyoreva yajñiye'gnimādhatte | agnirdevebhyo nilāyata | ākhū rūpaṃ kṛtvā | sa pṛthivīṃ prāviśat | sa ūtīḥ kurvāṇaḥ pṛthivīmanu samacarat | tadākhukarīṣamabhavat 3
yadākhukarīṣam̐ saṃbhāro bhavati | yadevāsya tatra nyaktam | tadevāvarunddhe | ūrjaṃ vā etam̐ rasaṃ pṛthivyā upadīkā uddihanti | yadvalmīkam | yadvalmīkavapā saṃbhāro bhavati | ūrjameva rasaṃ pṛthivyā avarunddhe | atho śrotrameva | śrotram̐ hyetatpṛthivyāḥ | yadvalmīkaḥ 4
abadhiro bhavati | ya evaṃ veda | prajāpatiḥ prajā asṛjata | tāsāma-nnamupākṣīyata | tābhyaḥ sūdamupa prābhinat | tato vai tāsāmannaṃ nākṣīyata | yasya sūdaḥ saṃbhāro bhavati | nāsya gṛhe'nnaṃ kṣīyate | āpo vā idamagre salilamāsīt | tena prajāpatiraśrāmyat 5
kathamidam̐ syāditi | so'paśyatpuṣkaraparṇaṃ tiṣṭhat | so'manyata | asti vai tat | yasminnidamadhi tiṣṭhatīti | sa varāho rūpaṃ kṛtvopa nyamajjat | sa pṛthivīmadha ārchat | tasyā upahatyodamajjat | tatpuṣkaraparṇe'prathayat | yadaprathayat 6
tatpṛthivyai pṛthivitvam | abhūdvā idamiti | tadbhūmyai bhūmitvam | tāṃ diśo'nu vātaḥ samavahat | tām̐ śarkarābhiradṛm̐hat | śaṃ vai no'bhūditi | taccharkarāṇām̐ śarkaratvam | yadvarāhavihatam̐ saṃbhāro bhavati | asyāmevāchambaṭkāramagnimādhatte | śarkarā bhavanti dhṛtyai 7
atho śaṃtvāya | saretā agnirādheya ityāhuḥ | āpo varuṇasya patnaya āsan | tā agnirabhyadhyāyat | tāḥ samabhavan | tasya retaḥ parāpatat | taddhiraṇya-mabhavat | yaddhiraṇyamupāsyati | saretasamevāgnimādhatte | puruṣa innvai svādretaso bībhatsata ityāhuḥ 8
uttarata upāsyatyabībhatsāyai | ati prayacchati | ārtimevātiprayacchati | agnirdevebhyo nilāyata | aśvo rūpaṃ kṛtvā | so'śvatthe saṃvatsaramatiṣṭhat | tadaśvatthasyāśvatthatvam | yadāśvatthaḥ saṃbhāro bhavati | yadevāsya tatra nyaktam | tadevāvarunddhe 9
devā vā ūrjaṃ vyabhajanta | tata udumbara udatiṣṭhat | ūrgvā udumbaraḥ | yadaudumbaraḥ saṃbhāro bhavati | ūrjamevāvarunddhe | tṛtīyasyāmito divi soma āsīt | taṃ gāyatr! yāharat | tasya parṇamacchidyata | tatparṇo'bhavat | tatparṇasya parṇatvam 10
yasya parṇamayaḥ saṃbhāro bhavati | somapīthamevāvarunddhe | devā vai brahmannavadanta | tatparṇa upāśṛṇot | suśravā vai nāma | yatparṇamayaḥ saṃbhāro bhavati | brahmavarcasamevāvarunddhe | prajāpatiragnimasṛjata | so'bibhetpra mā dhakṣyatīti | tam̐ śamyā'śamayat 11
tacchamyai śamitvaṃ |yacchamīmayaḥ saṃbhāro bhavati | śāntyā apradāhāya | agneḥ sṛṣṭasya yataḥ | vikaṅkataṃ bhā ārchat | yadvaikaṅkataḥ saṃbhāro bhavati | bhā evāvarunddhe | sahṛdayo'gnirādheya ityāhuḥ | maruto'dbhiragnimatamayan | tasya tāntasya hṛdayamācchindan | sāśanirabhavat | yadaśanihatasya vṛkṣasya sambhāro bhavati | sahṛdayamevāgnimādhatte 12
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वादशसु विक्रामेष्वग्निमादधीत । द्वादश मासाः सम्वत्सरः । संवत्सरादेवैनमवरुध्याधत्ते । यद्द्वादशसु विक्रामेष्वादधीत । परिमितमवरुन्धीत । चक्षुर्निमित आदधीत । इयद्द्वादशविक्रामा३ इति । परिमितं चैवापरिमितं चावरुन्द्धे । अनृतं वै वाचा वदति । अनृतं मनसा ध्यायति १
चक्षुर्वै सत्यम् । अद्रा३गित्याह । अदर्शमिति । तत्सत्यम् । यश्चक्षुर्निमितेऽग्निमाधत्ते । सत्य एवैनमाधत्ते । तस्मादाहिताग्निर्नानृतं वदेत् । नास्य ब्राह्मणोऽनाश्वान्गृहे वसेत् । सत्ये ह्यस्याग्निराहितः । आग्नेयी वै रात्रिः २ ।
आग्नेयाः पशवः । ऐन्द्रमहः । नक्तं गार्हपत्यमादधाति । पशूनेवावरुन्द्धे । दिवाहवनीयम् । इन्द्रियमेवावरुन्द्धे । अर्धोदिते सूर्य आहवनीयमादधाति । एतस्मिन्वै लोके प्रजापतिः प्रजा असृजत । प्रजा एव तद्यजमानः सृजते । अथो भूतं चैव भविष्यच्चावरुन्द्धे ३
इडा वै मानवी यज्ञानुकाशिन्यासीत् । साशृणोत् । असुरा अग्निमादधत इति । तदगच्छत् । त आहवनीयमग्र आदधत । अथ गार्हपत्यम् । अथान्वाहार्यपचनम् । साब्रवीत् । प्रतीच्येषाꣳ श्रीरगात् । भद्रा भूत्वा पराभविष्यन्तीति ४
यस्यैवमग्निराधीयते । प्रतीच्यस्य श्रीरेति । भद्रो भूत्वा पराभवति । साशृणोत् । देवा अग्निमादधत इति । तदगच्छत् । तेऽन्वाहार्यपचनमग्र आदधत । अथ गार्हपत्यम् । अथाहवनीयम् । साब्रवीत् ५
प्राच्येषाꣳ श्रीरगात् । भद्रा भूत्वा सुवर्गं लोकमेष्यन्ति । प्रजां तु न वेत्स्यन्त इति । यस्यैवमग्निराधीयते । प्राच्यस्य श्रीरेति । भद्रो भूत्वा सुवर्गं लोकमेति । प्रजां तु न विन्दते । साब्रवीदिडा मनुम् । तथा वा अहं तवाग्निमाधास्यामि । यथा प्र प्रजया पशुभिर्मिथुनैर्जनिष्यसे ६
प्रत्यस्मिꣳल्लोके स्थास्यसि । अभि सुवर्गं लोकं जेष्यसीति । गार्हपत्यमग्र आदधात् । गार्हपत्यं वा अनु प्रजाः पशवः प्रजायन्ते । गार्हपत्येनैवास्मै प्रजां पशून्प्राजनयत् । अथान्वाहार्यपचनम् । तिर्यङ्ङिव वा अयं लोकः । अस्मिन्नेव तेन लोके प्रत्यतिष्ठत् । अथाहवनीयम् । तेनैव सुवर्गं लोकमभ्यजयत् ७
यस्यैवमग्निराधीयते । प्र प्रजया पशुभिर्मिथुनैर्जायते । प्रत्यस्मिꣳल्लोके तिष्ठति । अभि सुवर्गं लोकं जयति ।
यस्य वा अयथादेवतमग्निराधीयते । आ देवताभ्यो वृश्च्यते । पापीयान्भवति । यस्य यथादेवतम् । न देवताभ्य आ वृश्च्यते । वसीयान्भवति । भृगूणां त्वाऽङ्गिरसां व्रतपते व्रतेनाऽऽदधामीति भृग्वङ्गिरसामादध्यात् । आदित्यानां त्वा देवानां व्रतपते व्रतेनाऽऽदधामीत्यन्यासां ब्राह्मणीनां प्रजानाम् । वरुणस्य त्वा राज्ञो व्रतपते व्रतेनाऽऽदधामीति राज्ञः । इन्द्रस्य त्वेन्द्रियेण व्रतपते व्रतेनादधामीति राजन्यस्य । मनोस्त्वा ग्रामण्यो व्रतपते व्रतेनाऽऽदधामीति वैश्यस्य । ऋभूणां त्वा देवानां व्रतपते व्रतेनाऽऽदधामीति रथकारस्य । यथादेवतमग्निराधीयते । न देवताभ्य आ वृश्च्यते । वसीयान्भवति ८
इति कृष्णयजुर्वेदीयतैत्तिरीयब्राह्मणे प्रथमकाण्डे प्रथमप्रपाठके चतुर्थोनुवाकः॥
dvādaśasu vikrāmeṣvagnimādadhīta | dvādaśa māsāḥ samvatsaraḥ | saṃvatsarādevainamavarudhyādhatte | yaddvādaśasu vikrāmeṣvādadhīta | parimitamavarundhīta | cakṣurnimita ādadhīta | iyaddvādaśavikrāmā3 iti | parimitaṃ caivāparimitaṃ cāvarunddhe | anṛtaṃ vai vācā vadati | anṛtaṃ manasā dhyāyati 1
cakṣurvai satyam | adrā3gityāha | adarśamiti | tatsatyam | yaścakṣurnimite'gnimādhatte | satya evainamādhatte | tasmādāhitāgnirnānṛtaṃ vadet | nāsya brāhmaṇo'nāśvāngṛhe vaset | satye hyasyāgnirāhitaḥ | āgneyī vai rātriḥ 2 |
āgneyāḥ paśavaḥ | aindramahaḥ | naktaṃ gārhapatyamādadhāti | paśūnevāvarunddhe | divāhavanīyam | indriyamevāvarunddhe | ardhodite sūrya āhavanīyamādadhāti | etasminvai loke prajāpatiḥ prajā asṛjata | prajā eva tadyajamānaḥ sṛjate | atho bhūtaṃ caiva bhaviṣyaccāvarunddhe 3
iḍā vai mānavī yajñānukāśinyāsīt | sāśṛṇot | asurā agnimādadhata iti | tadagacchat | ta āhavanīyamagra ādadhata | atha gārhapatyam | athānvāhāryapacanam | sābravīt | pratīcyeṣām̐ śrīragāt | bhadrā bhūtvā parābhaviṣyantīti 4
yasyaivamagnirādhīyate | pratīcyasya śrīreti | bhadro bhūtvā parābhavati | sāśṛṇot | devā agnimādadhata iti | tadagacchat | te'nvāhāryapacanamagra ādadhata | atha gārhapatyam | athāhavanīyam | sābravīt 5
prācyeṣām̐ śrīragāt | bhadrā bhūtvā suvargaṃ lokameṣyanti | prajāṃ tu na vetsyanta iti | yasyaivamagnirādhīyate | prācyasya śrīreti | bhadro bhūtvā suvargaṃ lokameti | prajāṃ tu na vindate | sābravīdiḍā manum | tathā vā ahaṃ tavāgnimādhāsyāmi | yathā pra prajayā paśubhirmithunairjaniṣyase 6
pratyasmim̐lloke sthāsyasi | abhi suvargaṃ lokaṃ jeṣyasīti | gārhapatyamagra ādadhāt | gārhapatyaṃ vā anu prajāḥ paśavaḥ prajāyante | gārhapatyenaivāsmai prajāṃ paśūnprājanayat | athānvāhāryapacanam | tiryaṅṅiva vā ayaṃ lokaḥ | asminneva tena loke pratyatiṣṭhat | athāhavanīyam | tenaiva suvargaṃ lokamabhyajayat 7
yasyaivamagnirādhīyate | pra prajayā paśubhirmithunairjāyate | pratyasmim̐lloke tiṣṭhati | abhi suvargaṃ lokaṃ jayati |
yasya vā ayathādevatamagnirādhīyate | ā devatābhyo vṛścyate | pāpīyānbhavati | yasya yathādevatam | na devatābhya ā vṛścyate | vasīyānbhavati | bhṛgūṇāṃ tvā'ṅgirasāṃ vratapate vratenā''dadhāmīti bhṛgvaṅgirasāmādadhyāt | ādityānāṃ tvā devānāṃ vratapate vratenā''dadhāmītyanyāsāṃ brāhmaṇīnāṃ prajānām | varuṇasya tvā rājño vratapate vratenā''dadhāmīti rājñaḥ | indrasya tvendriyeṇa vratapate vratenādadhāmīti rājanyasya | manostvā grāmaṇyo vratapate vratenā''dadhāmīti vaiśyasya | ṛbhūṇāṃ tvā devānāṃ vratapate vratenā''dadhāmīti rathakārasya | yathādevatamagnirādhīyate | na devatābhya ā vṛścyate | vasīyānbhavati 8
iti kṛṣṇayajurvedīyataittirīyabrāhmaṇe prathamakāṇḍe prathamaprapāṭhake caturthonuvākaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रजापतिर्वाचः सत्यमपश्यत् । तेनाग्निमाधत्त । तेन वै स आर्ध्नोत् । भूर्भुवः सुवरित्याह । एतद्वै वाचः सत्यम् । य एतेनाग्निमाधत्ते । ऋध्नोत्येव । अथो सत्यप्राशूरेव भवति । अथो य एवं विद्वानभिचरति । स्तृणुत एवैनम् १
भूरित्याह । प्रजा एव तद्यजमानः सृजते । भुव इत्याह । अस्मिन्नेव लोके प्रतितिष्ठति । सुवरित्याह । सुवर्ग एव लोके प्रतितिष्ठति । त्रिभिरक्षरैर्गा-र्हपत्यमादधाति । त्रय इमे लोकाः । एष्वेवैनं लोकेषु प्रतिष्ठितमाधत्ते । सर्वैः पञ्चभिराहवनीयम् २
सुवर्गाय वा एष लोकायाधीयते । यदाहवनीयः । सुवर्ग एवास्मै लोके वाचः सत्यꣳ सर्वमाप्नोति । त्रिभिर्गार्हपत्यमादधाति । पञ्चभिराहवनीयम् । अष्टौ संपद्यन्ते । अष्टाक्षरा गायत्री ।गायत्रोऽग्निः । यावानेवाग्निः । तमाधत्ते ३
प्रजापतिः प्रजा असृजत । ता अस्मात्सृष्टाः पराचीरायन्न् । ताभ्यो ज्योतिरुदगृह्णात् । तं ज्योतिः पश्यन्तीः प्रजा अभि समावर्तन्त । उपरीवाग्निमुद्गृह्णीयादुद्धरन् । ज्योतिरेव पश्यन्तीः प्रजा यजमानमभि समावर्तन्ते । प्रजापतेरक्ष्यश्वयत् । तत्परापतत् । तदश्वोऽभवत् । तदश्वस्याश्वत्वम् ४
एष वै प्रजापतिः । यदग्निः प्राजापत्योऽश्वः । यदश्वं पुरस्तान्नयति । स्वमेव चक्षुः पश्यन्प्रजापतिरनूदेति । वज्री वा एषः । यदश्वः । यदश्वं पुरस्तान्नयति । जातानेव भ्रातृव्यान्प्रणुदते । पुनरावर्तयति ५
जनिष्यमाणानेव प्रतिनुदते । न्याहवनीयो गार्हपत्यमकामयत । नि गार्हपत्य आहवनीयम् । तौ विभाजं नाशक्नोत् । सोऽश्वः पूर्ववाड्भूत्वा । प्राञ्चं पूर्वमुदवहत् । तत्पूर्ववाहः पूर्ववाट्त्वम् । यदश्वं पुरस्तान्नयति । विभक्तिरेवैनयोः सा । अथो नानावीर्यावेवैनौ कुरुते ६
यदुपर्युपरि शिरो हरेत् । प्राणान्विच्छिन्द्यात् । अधोऽधः शिरो हरति । प्राणानां गोपीथाय । इयत्यग्रे हरति । अथेयत्यथेयति । त्रय इमे लोकाः । एष्वेवैनं लोकेषु प्रतिष्ठितमाधत्ते । प्रजापतिरग्निमसृजत । सोऽबिभेत्प्रमा धक्ष्यतीति ७
तस्य त्रेधा महिमानं व्यौहत् । शान्त्या अप्रदाहाय । यत्त्रेधाग्निराधीयते । महिमानमेवास्य तद्व्यूहति । शान्त्या अप्रदाहाय । पुनरावर्तयति । महिमानमेवास्य संदधाति । पशुर्वा एषः । यदश्वः । एष रुद्र ः! ८
यदग्निः । यदश्वस्य पदेऽग्निमादध्यात् । रुद्रा य पशूनपिदध्यात् । अप-शुर्यजमानः स्यात् । यन्नाक्रमयेत् । अनवरुद्धा अस्य पशवः स्युः । पार्श्वत आक्रमयेत् । यथाहितस्याग्नेरङ्गारा अभ्यववर्तेरन् । अवरुद्धा अस्य पशवो भवन्ति । न रुद्रायापिदधाति ९
त्रीणि हवीꣳषि निर्वपति । विराज एव विक्रान्तं यजमानोऽनु विक्रमते । अग्नये पवमानाय । अग्नये पावकाय । अग्नये शुचये । यदग्नये पवमानाय निर्वपति । पुनात्येवैनम् । यदग्नये पावकाय । पूत एवास्मिन्नन्नाद्यं दधाति । यदग्नये शुचये । ब्रह्मवर्चसमेवास्मिन्नुपरिष्टाद्दधाति १०
prajāpatirvācaḥ satyamapaśyat | tenāgnimādhatta | tena vai sa ārdhnot | bhūrbhuvaḥ suvarityāha | etadvai vācaḥ satyam | ya etenāgnimādhatte | ṛdhnotyeva | atho satyaprāśūreva bhavati | atho ya evaṃ vidvānabhicarati | stṛṇuta evainam 1
bhūrityāha | prajā eva tadyajamānaḥ sṛjate | bhuva ityāha | asminneva loke pratitiṣṭhati | suvarityāha | suvarga eva loke pratitiṣṭhati | tribhirakṣarairgā-rhapatyamādadhāti | traya ime lokāḥ | eṣvevainaṃ lokeṣu pratiṣṭhitamādhatte | sarvaiḥ pañcabhirāhavanīyam 2
suvargāya vā eṣa lokāyādhīyate | yadāhavanīyaḥ | suvarga evāsmai loke vācaḥ satyam̐ sarvamāpnoti | tribhirgārhapatyamādadhāti | pañcabhirāhavanīyam | aṣṭau saṃpadyante | aṣṭākṣarā gāyatrī |gāyatro'gniḥ | yāvānevāgniḥ | tamādhatte 3
prajāpatiḥ prajā asṛjata | tā asmātsṛṣṭāḥ parācīrāyann | tābhyo jyotirudagṛhṇāt | taṃ jyotiḥ paśyantīḥ prajā abhi samāvartanta | uparīvāgnimudgṛhṇīyāduddharan | jyotireva paśyantīḥ prajā yajamānamabhi samāvartante | prajāpaterakṣyaśvayat | tatparāpatat | tadaśvo'bhavat | tadaśvasyāśvatvam 4
eṣa vai prajāpatiḥ | yadagniḥ prājāpatyo'śvaḥ | yadaśvaṃ purastānnayati | svameva cakṣuḥ paśyanprajāpatiranūdeti | vajrī vā eṣaḥ | yadaśvaḥ | yadaśvaṃ purastānnayati | jātāneva bhrātṛvyānpraṇudate | punarāvartayati 5
janiṣyamāṇāneva pratinudate | nyāhavanīyo gārhapatyamakāmayata | ni gārhapatya āhavanīyam | tau vibhājaṃ nāśaknot | so'śvaḥ pūrvavāḍbhūtvā | prāñcaṃ pūrvamudavahat | tatpūrvavāhaḥ pūrvavāṭtvam | yadaśvaṃ purastānnayati | vibhaktirevainayoḥ sā | atho nānāvīryāvevainau kurute 6
yaduparyupari śiro haret | prāṇānvicchindyāt | adho'dhaḥ śiro harati | prāṇānāṃ gopīthāya | iyatyagre harati | atheyatyatheyati | traya ime lokāḥ | eṣvevainaṃ lokeṣu pratiṣṭhitamādhatte | prajāpatiragnimasṛjata | so'bibhetpramā dhakṣyatīti 7
tasya tredhā mahimānaṃ vyauhat | śāntyā apradāhāya | yattredhāgnirādhīyate | mahimānamevāsya tadvyūhati | śāntyā apradāhāya | punarāvartayati | mahimānamevāsya saṃdadhāti | paśurvā eṣaḥ | yadaśvaḥ | eṣa rudra ḥ! 8
yadagniḥ | yadaśvasya pade'gnimādadhyāt | rudrā ya paśūnapidadhyāt | apa-śuryajamānaḥ syāt | yannākramayet | anavaruddhā asya paśavaḥ syuḥ | pārśvata ākramayet | yathāhitasyāgneraṅgārā abhyavavarteran | avaruddhā asya paśavo bhavanti | na rudrāyāpidadhāti 9
trīṇi havīm̐ṣi nirvapati | virāja eva vikrāntaṃ yajamāno'nu vikramate | agnaye pavamānāya | agnaye pāvakāya | agnaye śucaye | yadagnaye pavamānāya nirvapati | punātyevainam | yadagnaye pāvakāya | pūta evāsminnannādyaṃ dadhāti | yadagnaye śucaye | brahmavarcasamevāsminnupariṣṭāddadhāti 10
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवासुराः संयत्ता आसन्न् । ते देवा विजयमुपयन्तः । अग्नौ वामं वसु सं न्यदधत । इदमु नो भविष्यति । यदि नो जेष्यन्तीति । तदग्निर्नोत्सह-मशक्नोत् । तत्त्रेधा विन्यदधात् । पशुषु तृतीयम् । अप्सु तृतीयम् । आदित्ये तृतीयम् १
तद्देवा विजित्य । पुनरवारुरुत्सन्त । तेऽग्नये पवमानाय पुरोडाशमष्टाकपालं निरवपन् । पशवो वा अग्निः पवमानः । यदेव पशुष्वासीत् । तत्तेनावा-रुन्धत । तेऽग्नये पावकाय । आपो वा अग्निः पावकः । यदेवाप्स्वासीत् । तत्तेनावारुन्धत २
तेऽग्नये शुचये । असौ वा आदित्योऽग्निः शुचिः । यदेवादित्य आसीत् । तत्तेनावारुन्धत । ब्रह्मवादिनो वदन्ति । तनुवो वावैता अग्न्याधेयस्य । आग्नेयो वा अष्टाकपालोऽग्न्याधेयमिति । यत्तं निर्वपेत् । नैतानि । यथात्मा स्यात् ३
नाङ्गानि । तादृगेव तत् । यदेतानि निर्वपेत् । न तम् । यथाङ्गानि स्युः । नात्मा । तादृगेव तत् । उभयानि सह निरुप्याणि । यज्ञस्य सात्मत्वाय
। उभयं वा एतस्येन्द्रि यं वीर्यमाप्यते ४
योऽग्निमाधत्ते । ऐन्द्रा ग्नमेकादशकपालमनु निर्वपेत् । आदित्यं चरुम् । इन्द्रा ग्नी वै देवानामयातयामानौ । ये एव देवते अयातयाम्नी ।ताभ्यामेवास्मा इन्द्रि यं वीर्यमवरुन्द्धे । आदित्यो भवति । इयं वा अदितिः । अस्यामेव प्रतितिष्ठति । धेन्वै वा एतद्रेतः ५
यदाज्यम् । अनडुहस्तण्डुलाः । मिथुनमेवावरुन्द्धे । घृते भवति । यज्ञस्यालूक्षान्तत्वाय । चत्वार आर्षेयाः । प्राश्नन्ति । दिशामेव ज्योतिषि जुहोति । पशवो वा एतानि हवीꣳषि । एष रुद्र ः! । यदग्निः ६
यत्सद्य एतानि हवीꣳषि निर्वपेत् । रुद्रा य पशूनपि दध्यात् । अपशुर्यजमानः स्यात् । यन्नानुनिर्वपेत् । अनवरुद्धा अस्य पशवः स्युः । द्वादशसु रात्रीष्वनु निर्वपेत् । संवत्सरप्रतिमा वै द्वादश रात्रयः । संवत्सरेणैवास्मै रुद्र ꣳ! शमयित्वा । पशूनवरुन्द्धे । यदेकमेकमेतानि हवीꣳषि निर्वपेत् ७
यथा त्रीण्यावपनानि पूरयेत् । तादृक्तत् । न प्रजननमुच्छिꣳषेत् । एकं निरुप्य । उत्तरे समस्येत् । तृतीयमेवास्मै लोकमुच्छिꣳषति प्रजननाय । तं प्रजया पशुभिरनु प्रजायते । अथो यज्ञस्यैवैषाभिक्रान्तिः । रथचक्रं प्रवर्तयति । मनुष्यरथेनैव देवरथं प्रत्यवरोहति ८
ब्रह्मवादिनो वदन्ति । होतव्यमग्निहोत्रा३ं! न होतव्या३मिति । यद्यजुषा जुहुयात् । अयथापूर्वमाहुती जुहुयात् । यन्न जुहुयात् । अग्निः पराभवेत् । तूष्णीमेव होतव्यम् । यथापूर्वमाहुती जुहोति । नाग्निः पराभवति । अग्नीधे ददाति ९
अग्निमुखानेवर्तून्प्रीणाति । उपबर्हणं ददाति । रूपाणामवरुद्ध्यै । अश्वं ब्रह्मणे । इन्द्रि यमेवावरुन्धे । धेनुꣳ होत्रे । आशिष एवावरुन्द्धे । अनड्वाहमध्वर्यवे । वह्निर्वा अनड्वान् । वह्निरध्वर्युः १०
वह्निनैव वह्नि यज्ञस्यावरुन्द्धे । मिथुनौ गावौ ददाति । मिथुनस्यावरुद्ध्यै । वासो ददाति । सर्वदेवत्यं वै वासः । सर्वा एव देवताः प्रीणाति । आ द्वादशभ्यो ददाति । द्वादश मासाः संवत्सरः । संअत्सर एव प्रतितिष्ठति । काममूर्ध्वं देयम् । अपरिमितस्यावरुद्ध्यै ११
devāsurāḥ saṃyattā āsann | te devā vijayamupayantaḥ | agnau vāmaṃ vasu saṃ nyadadhata | idamu no bhaviṣyati | yadi no jeṣyantīti | tadagnirnotsaha-maśaknot | tattredhā vinyadadhāt | paśuṣu tṛtīyam | apsu tṛtīyam | āditye tṛtīyam 1
taddevā vijitya | punaravārurutsanta | te'gnaye pavamānāya puroḍāśamaṣṭākapālaṃ niravapan | paśavo vā agniḥ pavamānaḥ | yadeva paśuṣvāsīt | tattenāvā-rundhata | te'gnaye pāvakāya | āpo vā agniḥ pāvakaḥ | yadevāpsvāsīt | tattenāvārundhata 2
te'gnaye śucaye | asau vā ādityo'gniḥ śuciḥ | yadevāditya āsīt | tattenāvārundhata | brahmavādino vadanti | tanuvo vāvaitā agnyādheyasya | āgneyo vā aṣṭākapālo'gnyādheyamiti | yattaṃ nirvapet | naitāni | yathātmā syāt 3
nāṅgāni | tādṛgeva tat | yadetāni nirvapet | na tam | yathāṅgāni syuḥ | nātmā | tādṛgeva tat | ubhayāni saha nirupyāṇi | yajñasya sātmatvāya
| ubhayaṃ vā etasyendri yaṃ vīryamāpyate 4
yo'gnimādhatte | aindrā gnamekādaśakapālamanu nirvapet | ādityaṃ carum | indrā gnī vai devānāmayātayāmānau | ye eva devate ayātayāmnī |tābhyāmevāsmā indri yaṃ vīryamavarunddhe | ādityo bhavati | iyaṃ vā aditiḥ | asyāmeva pratitiṣṭhati | dhenvai vā etadretaḥ 5
yadājyam | anaḍuhastaṇḍulāḥ | mithunamevāvarunddhe | ghṛte bhavati | yajñasyālūkṣāntatvāya | catvāra ārṣeyāḥ | prāśnanti | diśāmeva jyotiṣi juhoti | paśavo vā etāni havīm̐ṣi | eṣa rudra ḥ! | yadagniḥ 6
yatsadya etāni havīm̐ṣi nirvapet | rudrā ya paśūnapi dadhyāt | apaśuryajamānaḥ syāt | yannānunirvapet | anavaruddhā asya paśavaḥ syuḥ | dvādaśasu rātrīṣvanu nirvapet | saṃvatsarapratimā vai dvādaśa rātrayaḥ | saṃvatsareṇaivāsmai rudra m̐! śamayitvā | paśūnavarunddhe | yadekamekametāni havīm̐ṣi nirvapet 7
yathā trīṇyāvapanāni pūrayet | tādṛktat | na prajananamucchim̐ṣet | ekaṃ nirupya | uttare samasyet | tṛtīyamevāsmai lokamucchim̐ṣati prajananāya | taṃ prajayā paśubhiranu prajāyate | atho yajñasyaivaiṣābhikrāntiḥ | rathacakraṃ pravartayati | manuṣyarathenaiva devarathaṃ pratyavarohati 8
brahmavādino vadanti | hotavyamagnihotrā3ṃ! na hotavyā3miti | yadyajuṣā juhuyāt | ayathāpūrvamāhutī juhuyāt | yanna juhuyāt | agniḥ parābhavet | tūṣṇīmeva hotavyam | yathāpūrvamāhutī juhoti | nāgniḥ parābhavati | agnīdhe dadāti 9
agnimukhānevartūnprīṇāti | upabarhaṇaṃ dadāti | rūpāṇāmavaruddhyai | aśvaṃ brahmaṇe | indri yamevāvarundhe | dhenum̐ hotre | āśiṣa evāvarunddhe | anaḍvāhamadhvaryave | vahnirvā anaḍvān | vahniradhvaryuḥ 10
vahninaiva vahni yajñasyāvarunddhe | mithunau gāvau dadāti | mithunasyāvaruddhyai | vāso dadāti | sarvadevatyaṃ vai vāsaḥ | sarvā eva devatāḥ prīṇāti | ā dvādaśabhyo dadāti | dvādaśa māsāḥ saṃvatsaraḥ | saṃatsara eva pratitiṣṭhati | kāmamūrdhvaṃ deyam | aparimitasyāvaruddhyai 11
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
घर्मः शिरस्तदयमग्निः । संप्रियः पशुभिर्भुवत् । छर्दिस्तोकाय तनयाय यच्छ । वातः प्राणस्तदयमग्निः । संप्रियः पशुभिर्भुवत् । स्वदितं तोकाय तनयाय पितुं पच । प्राचीमनु प्रदिशं प्रेहि विद्वान् । अग्नेरग्ने पुरो अग्निर्भवेह । विश्वा आशा दीद्यानो विभाहि । ऊर्जं नो धेहि द्विपदे चतुष्पदे १
अर्कश्चक्षुस्तदसौ सूर्यस्तदयमग्निः । संप्रियः पशुभिर्भुवत् । यत्ते शुक्र शुक्रं वर्चः शुक्रा तनूः । शुक्रं ज्योतिरजस्रम् । तेन मे दीदिहि तेन त्वादधे । अग्निनाग्ने ब्रह्मणा । आनशे व्यानशे सर्वमायुर्व्यानशे । ये ते अग्ने शिवे तनुवौ । विराट्च स्वराट्च । ते मा विशतां ते मा जिन्वताम् २
ये ते अग्ने शिवे तनुवौ । सम्राट्चाभिभूश्च । ते मा विशतां ते मा जिन्वताम् । ये ते अग्ने शिवे तनुवौ । विभूश्च परिभूश्च । ते मा विशतां ते मा जिन्वताम् । ये ते अग्ने शिवे तनुवौ । प्रभ्वी च प्रभूतिश्च । ते मा विशतां ते मा जिन्वताम् । यास्ते अग्ने शिवास्तनुवः । ताभिस्त्वादधे । यास्ते अग्ने घोरास्तनुवः । ताभिरमुं गच्छ ३
gharmaḥ śirastadayamagniḥ | saṃpriyaḥ paśubhirbhuvat | chardistokāya tanayāya yaccha | vātaḥ prāṇastadayamagniḥ | saṃpriyaḥ paśubhirbhuvat | svaditaṃ tokāya tanayāya pituṃ paca | prācīmanu pradiśaṃ prehi vidvān | agneragne puro agnirbhaveha | viśvā āśā dīdyāno vibhāhi | ūrjaṃ no dhehi dvipade catuṣpade 1
arkaścakṣustadasau sūryastadayamagniḥ | saṃpriyaḥ paśubhirbhuvat | yatte śukra śukraṃ varcaḥ śukrā tanūḥ | śukraṃ jyotirajasram | tena me dīdihi tena tvādadhe | agnināgne brahmaṇā | ānaśe vyānaśe sarvamāyurvyānaśe | ye te agne śive tanuvau | virāṭca svarāṭca | te mā viśatāṃ te mā jinvatām 2
ye te agne śive tanuvau | samrāṭcābhibhūśca | te mā viśatāṃ te mā jinvatām | ye te agne śive tanuvau | vibhūśca paribhūśca | te mā viśatāṃ te mā jinvatām | ye te agne śive tanuvau | prabhvī ca prabhūtiśca | te mā viśatāṃ te mā jinvatām | yāste agne śivāstanuvaḥ | tābhistvādadhe | yāste agne ghorāstanuvaḥ | tābhiramuṃ gaccha 3
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इमे वा एते लोका अग्नयः । ते यदव्यावृत्ता आधीयेरन् । शोचयेयुर्यजमानम् । घर्मः शिर इति गार्हपत्यमादधाति । वातः प्राण इत्यन्वाहार्यपचनम् । अर्कश्चक्षुरित्याहवनीयम् । तेनैवैनान्व्यावर्तयति । तथा न शोचयन्ति यजमानम् । रथन्तरमभिगायते गार्हपत्य आधीयमाने । राथन्तरो वा अयं लोकः १
अस्मिन्नेवैनं लोके प्रतिष्ठितमाधत्ते । वामदेव्यमभिगायत उद्ध्रियमाणे । अन्तरिक्षं वै वामदेव्यम् । अन्तरिक्ष एवैनं प्रतिष्ठितमाधत्ते । अथो शान्तिर्वै वामदेव्यम् । शान्तमेवैनं पशव्यमुद्धरते । बृहदभिगायत आहवनीय आधीयमाने । बार्हतो वा असौ लोकः । अमुष्मिन्नेवैनं लोके प्रतिष्ठितमाधत्ते । प्रजापतिरग्निमसृजत २
सोऽश्वो वारो भूत्वा पराङैत् । तं वारवन्तीयेनावारयत । तद्वारवन्तीयस्य वारवन्तीयत्वम् । श्यैतेन श्येती अकुरुत । तच्छ्यैतस्य श्यैतत्वम् । यद्वारवन्तीयमभिगायते । वारयित्वैवैनं प्रतिष्ठितमाधत्ते । श्यैतेन श्येती कुरुते । घर्मः शिर इति गार्हपत्यमादधाति । सशीर्षाणमेवैनमाधत्ते ३
उपैनमुत्तरो यज्ञो नमति । रुद्रो वा एषः । यदग्निः । स आधीयमान ईश्वरो यजमानस्य पशून्हिꣳसितोः । संप्रियः पशुभिर्भुवदित्याह । पशुभिरेवैनꣳ संप्रियं करोति । पशूनामहिꣳसायै । छर्दिस्तोकाय तनयाय यच्छेत्याह । आशिषमेवैतामाशास्ते । वातः प्राण इत्यन्वाहार्यपचनम् ४
सप्राणमेवैनमाधत्ते । स्वदितं तोकाय तनयाय पितुं पचेत्याह । अन्नमेवास्मै स्वदयति । प्राचीमनु प्रदिशं प्रेहि विद्वानित्याह । विभक्तिरेवैनयोः सा । अथो नानावीर्यावेवैनौ कुरुते । ऊर्जं नो धेहि द्विपदे चतुष्पद इत्याह । आशिषमेवैतामाशास्ते । अर्कश्चक्षुरित्याहवनीयम् । अर्को वै देवानामन्नम् ५
अन्नमेवावरुन्धे । तेन मे दीदिहीत्याह । समिन्ध एवैनम् । आनशे व्यानश इति त्रिरुदिङ्गयति । त्रय इमे लोकाः । एष्वेवैनं लोकेषु प्रतिष्ठितमाधत्ते । तत्तथा न कार्यम् । वीङ्गितमप्रतिष्ठितमादधीत । उद्धृत्यैवाधायाभिमन्त्रियः । अवीङ्गितमेवैनं प्रतिष्ठितमाधत्ते । विराट्च स्वराट्च यास्ते अग्ने शिवा-स्तनुवस्ताभिस्त्वादध इत्याह । एता वा अग्नेः शिवास्तनुवः । ताभिरेवैनꣳ समर्धयति । यास्ते अग्ने घोरास्तनुवस्ताभिरमुं गच्छेति ब्रूयाद्यं द्विष्यात् । ताभिरेवैनं पराभावयति ६
ime vā ete lokā agnayaḥ | te yadavyāvṛttā ādhīyeran | śocayeyuryajamānam | gharmaḥ śira iti gārhapatyamādadhāti | vātaḥ prāṇa ityanvāhāryapacanam | arkaścakṣurityāhavanīyam | tenaivainānvyāvartayati | tathā na śocayanti yajamānam | rathantaramabhigāyate gārhapatya ādhīyamāne | rāthantaro vā ayaṃ lokaḥ 1
asminnevainaṃ loke pratiṣṭhitamādhatte | vāmadevyamabhigāyata uddhriyamāṇe | antarikṣaṃ vai vāmadevyam | antarikṣa evainaṃ pratiṣṭhitamādhatte | atho śāntirvai vāmadevyam | śāntamevainaṃ paśavyamuddharate | bṛhadabhigāyata āhavanīya ādhīyamāne | bārhato vā asau lokaḥ | amuṣminnevainaṃ loke pratiṣṭhitamādhatte | prajāpatiragnimasṛjata 2
so'śvo vāro bhūtvā parāṅait | taṃ vāravantīyenāvārayata | tadvāravantīyasya vāravantīyatvam | śyaitena śyetī akuruta | tacchyaitasya śyaitatvam | yadvāravantīyamabhigāyate | vārayitvaivainaṃ pratiṣṭhitamādhatte | śyaitena śyetī kurute | gharmaḥ śira iti gārhapatyamādadhāti | saśīrṣāṇamevainamādhatte 3
upainamuttaro yajño namati | rudro vā eṣaḥ | yadagniḥ | sa ādhīyamāna īśvaro yajamānasya paśūnhim̐sitoḥ | saṃpriyaḥ paśubhirbhuvadityāha | paśubhirevainam̐ saṃpriyaṃ karoti | paśūnāmahim̐sāyai | chardistokāya tanayāya yacchetyāha | āśiṣamevaitāmāśāste | vātaḥ prāṇa ityanvāhāryapacanam 4
saprāṇamevainamādhatte | svaditaṃ tokāya tanayāya pituṃ pacetyāha | annamevāsmai svadayati | prācīmanu pradiśaṃ prehi vidvānityāha | vibhaktirevainayoḥ sā | atho nānāvīryāvevainau kurute | ūrjaṃ no dhehi dvipade catuṣpada ityāha | āśiṣamevaitāmāśāste | arkaścakṣurityāhavanīyam | arko vai devānāmannam 5
annamevāvarundhe | tena me dīdihītyāha | samindha evainam | ānaśe vyānaśa iti trirudiṅgayati | traya ime lokāḥ | eṣvevainaṃ lokeṣu pratiṣṭhitamādhatte | tattathā na kāryam | vīṅgitamapratiṣṭhitamādadhīta | uddhṛtyaivādhāyābhimantriyaḥ | avīṅgitamevainaṃ pratiṣṭhitamādhatte | virāṭca svarāṭca yāste agne śivā-stanuvastābhistvādadha ityāha | etā vā agneḥ śivāstanuvaḥ | tābhirevainam̐ samardhayati | yāste agne ghorāstanuvastābhiramuṃ gaccheti brūyādyaṃ dviṣyāt | tābhirevainaṃ parābhāvayati 6
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शमीगर्भादग्निं मन्थति । एषा वा अग्नेर्यज्ञिया तनूः । तामेवास्मै जनयति । अदितिः पुत्रकामा । साध्येभ्यो देवेभ्यो ब्रह्मौदनमपचत् । तस्या उच्छेषणमददुः । तत्प्राश्नात् । सा रेतोऽधत्त । तस्यै धाता चार्यमा चाजायेताम् । सा द्वितीयमपचत् १
तस्या उच्छेषणमददुः । तत्प्राश्नात् । सा रेतोऽधत्त तस्यै मित्रश्च वरुणश्चाजायेताम् । सा तृतीयमपचत् । तस्या उच्छेषणमददुः । तत्प्राश्नात् । सा रेतोऽधत्त । तस्या अꣳशश्च भगश्चाजायेताम् । सा चतुर्थमपचत् २
तस्या उच्छेषणमददुः । तत्प्राश्नात् । सा रेतोऽधत्त । तस्या इन्द्रश्च विवस्वाꣳश्चाजायेताम् । ब्रह्मौदनं पचति । रेत एव तद्दधाति । प्राश्नन्ति ब्राह्मणा ओदनम् । यदाज्यमुच्छिष्यते । तेन समिधोऽभ्यज्यादधाति । उच्छेषणाद्वा अदिती रेतोऽधत्त ३
उच्छेषणादेव तद्रेतो धत्ते । अस्थि वा एतत् । यत्समिधः । एतद्रेतः । यदाज्यम् । यदाज्येन समिधोऽभ्यज्यादधाति । अस्थ्येव तद्रेतसि दधाति । तिस्र आदधाति मिथुनत्वाय । इयतीर्भवन्ति । प्रजापतिना यज्ञमुखेन संमिताः ४
इयतीर्भवन्ति । यज्ञपरुषा संमिताः । इयतीर्भवन्ति । एतावद्वै पुरुषे वीर्यम् । वीर्यसंमिताः । आर्द्रा भवन्ति । आर्द्र मिव हि रेतः सिच्यते । चित्रियस्याश्वत्थस्यादधाति । चित्रमेव भवति । घृतवतीभिरादधाति ५
एतद्वा अग्नेः प्रियं धाम । यद्घृतम् । प्रियेणैवैनं धाम्ना समर्धयति । अथो तेजसा । गायत्रीभिर्ब्राह्मणस्यादध्यात् । गायत्रच्छन्दा वै ब्राह्मणः । स्वस्य छन्दसः प्रत्ययनस्त्वाय । त्रिष्टुग्भी राजन्यस्य । त्रिष्टुप्छन्दा वै राजन्यः । स्वस्य छन्दसः प्रत्ययनस्त्वाय ६
जगतीभिर्वैश्यस्य । जगतीछन्दा वै वैश्यः । स्वस्य छन्दसः प्रत्ययनस्त्वाय । तꣳ संवत्सरं गोपायेत् । संवत्सरꣳ हि रेतो हितं वर्धते । यद्येनꣳ संवत्सरे नोपनमेत् । समिधः पुनरादध्यात् । रेत एव तद्धितं वर्धमानमेति । न माꣳसमश्नीयात् । न स्त्रियमुपेयात् ७
यन्माꣳसमश्नीयात् । यत्स्त्रियमुपेयात् । निर्वीर्यः स्यात् । नैनमग्निरुपनमेत् । श्व आधास्यमानो ब्रह्मौदनं पचति । आदित्या वा इत उत्तमाः सुवर्गं लोकमायन्न् । ते वा इतो यन्तं प्रतिनुदन्ते । एते खलु वावादित्याः । यद्ब्राह्मणाः । तैरेव संत्वं गच्छति ८
नैनं प्रतिनुदन्ते । ब्रह्मवादिनो वदन्ति । क्वा सः । अग्निः कार्यः । योऽस्मै प्रजां पशून्प्रजनयतीति । शल्कैस्ताꣳ रात्रिमग्निमिन्धीत । तस्मिन्नुपव्युषमरणी निष्टपेत् । यथर्षभाय वाशिता न्याविच्छायति ।तदृगेव तत् । अपोदूह्य भस्माग्निं मन्थति ९
सैव साग्नेः संततिः । तं मथित्वा प्राञ्चमुद्धरति । संवत्सरमेव तद्रे तो हितं प्रजनयति । अनाहितस्तस्याग्निरित्याहुः । यः समिधोऽनाधायाग्निमाधत्त इति । ताः संवत्सरे पुरस्तादादध्यात् । संवत्सरादेवैनमवरुध्याधत्ते । यदि संवत्सरे नादध्यात् । द्वादश्यां पुरस्तादादध्यात्संवत्सरप्रतिमा वै द्वादश रात्रयः । संवत्सरमेवास्याहिता भवन्ति । यदि द्वादश्यां नादध्यात् । त्र्यहे पुरस्तादादध्यात् । आहिता एवास्य भवन्ति १०
śamīgarbhādagniṃ manthati | eṣā vā agneryajñiyā tanūḥ | tāmevāsmai janayati | aditiḥ putrakāmā | sādhyebhyo devebhyo brahmaudanamapacat | tasyā uccheṣaṇamadaduḥ | tatprāśnāt | sā reto'dhatta | tasyai dhātā cāryamā cājāyetām | sā dvitīyamapacat 1
tasyā uccheṣaṇamadaduḥ | tatprāśnāt | sā reto'dhatta tasyai mitraśca varuṇaścājāyetām | sā tṛtīyamapacat | tasyā uccheṣaṇamadaduḥ | tatprāśnāt | sā reto'dhatta | tasyā am̐śaśca bhagaścājāyetām | sā caturthamapacat 2
tasyā uccheṣaṇamadaduḥ | tatprāśnāt | sā reto'dhatta | tasyā indraśca vivasvām̐ścājāyetām | brahmaudanaṃ pacati | reta eva taddadhāti | prāśnanti brāhmaṇā odanam | yadājyamucchiṣyate | tena samidho'bhyajyādadhāti | uccheṣaṇādvā aditī reto'dhatta 3
uccheṣaṇādeva tadreto dhatte | asthi vā etat | yatsamidhaḥ | etadretaḥ | yadājyam | yadājyena samidho'bhyajyādadhāti | asthyeva tadretasi dadhāti | tisra ādadhāti mithunatvāya | iyatīrbhavanti | prajāpatinā yajñamukhena saṃmitāḥ 4
iyatīrbhavanti | yajñaparuṣā saṃmitāḥ | iyatīrbhavanti | etāvadvai puruṣe vīryam | vīryasaṃmitāḥ | ārdrā bhavanti | ārdra miva hi retaḥ sicyate | citriyasyāśvatthasyādadhāti | citrameva bhavati | ghṛtavatībhirādadhāti 5
etadvā agneḥ priyaṃ dhāma | yadghṛtam | priyeṇaivainaṃ dhāmnā samardhayati | atho tejasā | gāyatrībhirbrāhmaṇasyādadhyāt | gāyatracchandā vai brāhmaṇaḥ | svasya chandasaḥ pratyayanastvāya | triṣṭugbhī rājanyasya | triṣṭupchandā vai rājanyaḥ | svasya chandasaḥ pratyayanastvāya 6
jagatībhirvaiśyasya | jagatīchandā vai vaiśyaḥ | svasya chandasaḥ pratyayanastvāya | tam̐ saṃvatsaraṃ gopāyet | saṃvatsaram̐ hi reto hitaṃ vardhate | yadyenam̐ saṃvatsare nopanamet | samidhaḥ punarādadhyāt | reta eva taddhitaṃ vardhamānameti | na mām̐samaśnīyāt | na striyamupeyāt 7
yanmām̐samaśnīyāt | yatstriyamupeyāt | nirvīryaḥ syāt | nainamagnirupanamet | śva ādhāsyamāno brahmaudanaṃ pacati | ādityā vā ita uttamāḥ suvargaṃ lokamāyann | te vā ito yantaṃ pratinudante | ete khalu vāvādityāḥ | yadbrāhmaṇāḥ | taireva saṃtvaṃ gacchati 8
nainaṃ pratinudante | brahmavādino vadanti | kvā saḥ | agniḥ kāryaḥ | yo'smai prajāṃ paśūnprajanayatīti | śalkaistām̐ rātrimagnimindhīta | tasminnupavyuṣamaraṇī niṣṭapet | yatharṣabhāya vāśitā nyāvicchāyati |tadṛgeva tat | apodūhya bhasmāgniṃ manthati 9
saiva sāgneḥ saṃtatiḥ | taṃ mathitvā prāñcamuddharati | saṃvatsarameva tadre to hitaṃ prajanayati | anāhitastasyāgnirityāhuḥ | yaḥ samidho'nādhāyāgnimādhatta iti | tāḥ saṃvatsare purastādādadhyāt | saṃvatsarādevainamavarudhyādhatte | yadi saṃvatsare nādadhyāt | dvādaśyāṃ purastādādadhyātsaṃvatsarapratimā vai dvādaśa rātrayaḥ | saṃvatsaramevāsyāhitā bhavanti | yadi dvādaśyāṃ nādadhyāt | tryahe purastādādadhyāt | āhitā evāsya bhavanti 10
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रजापतिः प्रजा असृजत । स रिरिचानोऽमन्यत । स तपोऽतप्यत । स आत्मन्वीर्यमपश्यत् । तदवर्धत । तदस्मात्सहसोर्ध्वमसृज्यत । सा विरा-डभवत् । तां देवासुरा व्यगृह्णत । सोऽब्रवीत्प्रजापतिः । मम वा एषा १
दोहा एव युष्माकमिति । सा ततः प्राच्युदक्रामत् । तत्प्रजापतिः पर्यगृह्णात् । अथर्व पितुं मे गोपायेति । सा द्वितीयमुदक्रामत् । तत्प्रजापतिः पर्यगृह्णात् । नर्य प्रजां मे गोपायेति । सा तृतीयमुदक्रामत् । तत्प्रजापतिः पर्यगृह्णात् । शꣳस्य पशून्मे गोपायेति २
सा चतुर्थमुदक्रामत् । तत्प्रजापतिः पर्यगृह्णात् । सप्रथ सभां मे गोपायेति । सा पञ्चममुदक्रामत् । तत्प्रजापतिः पर्यगृह्णात् । अहे बुध्निय मन्त्रं मे गोपायेति । अग्नीन्वाव सा तान्व्यक्रमत । तान्प्रजापतिः पर्यगृह्णात् । अथो पङ्क्तिमेव । पङ्क्तिर्वा एषा ब्राह्मणे प्रविष्टा ३
तामात्मनोऽधि निर्मिमीते । यदग्निराधीयते । तस्मादेतावन्तोऽग्नय आधीयन्ते । पाङ्क्तं वा इदꣳ सर्वम् । पाङ्क्तेनैव पाङ्क्तꣳ स्पृणोति । अथर्व पितुं मे गोपायेत्याह । अन्नमेवैतेन स्पृणोति । नर्य प्रजां मे गोपायेत्याह । प्रजामेवतेन स्पृणोति । शꣳस्य पशून्मे गोपायेत्याह ४
पशूनेवैतेन स्पृणोति । सप्रथ सभां मे गोपायेत्याह । सभामेवैतेनेन्द्रि यꣳ स्पृणोति । अहे बुध्निय मन्त्रं मे गोपायेत्याह । मन्त्रमेवैतेन श्रियꣳ स्पृणोति । यदन्वाहार्यपचनेऽन्वाहार्यं पचन्ति । तेन सोऽस्याभीष्टः प्रीतः । यद्गार्हपत्य आज्यमधिश्रयन्ति संपत्नीर्याजयन्ति । तेन सोऽस्याभीष्टः प्रीतः । यदाहवनीये जुह्वति ५
तेन सोऽस्याभीष्टः प्रीतः । यत्सभायां विजयन्ते । तेन सोऽस्याभीष्टः प्रीतः । यदावसथेऽन्नꣳ हरन्ति । तेन सोऽस्याभीष्टः प्रीतः । तथास्य सर्वे प्रीता अभीष्टा आधीयन्ते । प्रवसथमेष्यन्नेवमुपतिष्ठेतैकमेकम् । यथा ब्राह्मणाय गृहे वासिने परिदाय गृहानेति । तादृगेव तत् । पुनरागत्योपतिष्ठते । साभागेयमेवैषां तत् । सा तत ऊर्ध्वारोहत् । सा रोहिण्यभवत् । तद्रो हिण्यै रोहिणित्वम् । रोहिण्यामग्निमादधीत । स्व एवैनं योनौ प्रतिष्ठितमाधत्ते । ऋध्नोत्येनेन ६
prajāpatiḥ prajā asṛjata | sa riricāno'manyata | sa tapo'tapyata | sa ātmanvīryamapaśyat | tadavardhata | tadasmātsahasordhvamasṛjyata | sā virā-ḍabhavat | tāṃ devāsurā vyagṛhṇata | so'bravītprajāpatiḥ | mama vā eṣā 1
dohā eva yuṣmākamiti | sā tataḥ prācyudakrāmat | tatprajāpatiḥ paryagṛhṇāt | atharva pituṃ me gopāyeti | sā dvitīyamudakrāmat | tatprajāpatiḥ paryagṛhṇāt | narya prajāṃ me gopāyeti | sā tṛtīyamudakrāmat | tatprajāpatiḥ paryagṛhṇāt | śam̐sya paśūnme gopāyeti 2
sā caturthamudakrāmat | tatprajāpatiḥ paryagṛhṇāt | sapratha sabhāṃ me gopāyeti | sā pañcamamudakrāmat | tatprajāpatiḥ paryagṛhṇāt | ahe budhniya mantraṃ me gopāyeti | agnīnvāva sā tānvyakramata | tānprajāpatiḥ paryagṛhṇāt | atho paṅktimeva | paṅktirvā eṣā brāhmaṇe praviṣṭā 3
tāmātmano'dhi nirmimīte | yadagnirādhīyate | tasmādetāvanto'gnaya ādhīyante | pāṅktaṃ vā idam̐ sarvam | pāṅktenaiva pāṅktam̐ spṛṇoti | atharva pituṃ me gopāyetyāha | annamevaitena spṛṇoti | narya prajāṃ me gopāyetyāha | prajāmevatena spṛṇoti | śam̐sya paśūnme gopāyetyāha 4
paśūnevaitena spṛṇoti | sapratha sabhāṃ me gopāyetyāha | sabhāmevaitenendri yam̐ spṛṇoti | ahe budhniya mantraṃ me gopāyetyāha | mantramevaitena śriyam̐ spṛṇoti | yadanvāhāryapacane'nvāhāryaṃ pacanti | tena so'syābhīṣṭaḥ prītaḥ | yadgārhapatya ājyamadhiśrayanti saṃpatnīryājayanti | tena so'syābhīṣṭaḥ prītaḥ | yadāhavanīye juhvati 5
tena so'syābhīṣṭaḥ prītaḥ | yatsabhāyāṃ vijayante | tena so'syābhīṣṭaḥ prītaḥ | yadāvasathe'nnam̐ haranti | tena so'syābhīṣṭaḥ prītaḥ | tathāsya sarve prītā abhīṣṭā ādhīyante | pravasathameṣyannevamupatiṣṭhetaikamekam | yathā brāhmaṇāya gṛhe vāsine paridāya gṛhāneti | tādṛgeva tat | punarāgatyopatiṣṭhate | sābhāgeyamevaiṣāṃ tat | sā tata ūrdhvārohat | sā rohiṇyabhavat | tadro hiṇyai rohiṇitvam | rohiṇyāmagnimādadhīta | sva evainaṃ yonau pratiṣṭhitamādhatte | ṛdhnotyenena 6
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.