अथअतोद्युस्थानादेवताह्। तासामश्विनौप्रथमआगामिनौभवतह्। अश्विनौयद्व्यश्नुवातेसर्वम्रसेनअन्यस्,।ज्योतिषाअन्यह्। अश्वैरश्विनावित्यौर्णवाभह्। तत्कावश्विनौ। द्यावापृथिवीआवित्येके। अहोरात्रावित्येके। सूर्याचन्द्रमसावित्येके। राजानौपुन्यकृतावित्यैतिहासिकाह्। तयोःकालऊर्ध्वमर्धरात्रात्,।प्रकाशीभावस्यअनुविस्तम्भमनु। तमस्भागोहिमध्यमस्,।ज्योतिष्भागआदित्यह्। तयोरेषाभवति।
atha.ato.dyu.sthānā.devatāh/ tāsām.aśvinau.prathama.āgāminau.bhavatah/ aśvinau.yad.vyaśnuvāte.sarvam.rasena.anyas,.jyotiṣā.anyah/ aśvair.aśvināv.ity.aurṇavābhah/ tat.kāv.aśvinau/ dyāvā.pṛthivī.āv.ity.eke/ ahorātrāv.ity.eke/ sūryā.candramasāv.ity.eke/ rājānau.punya.kṛtāv.ity.aitihāsikāh/ tayoḥ.kāla.ūrdhvam.ardharātrāt,.prakāśī.bhāvasya.anuvistambham.anu/ tamas.bhāgo.hi.madhyamas,.jyotiṣ.bhāga.ādityah/ tayor.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽवसातिसुस्मचरथससितौपेत्वाविव। कदेदमश्विनायुवमभिदेवामगच्छतम्।ऽऽ।इतिसानिगदव्याख्याता। तयोःसमानकालयोःसमानकर्मणोःसंस्तुतप्राययोरसंस्तवेनएषसर्धर्चोभवति। ऽऽवासात्यसन्यौच्यतौसस्पुत्रस्तवअन्यह्ऽऽ।इति। तयोरेषाअपराभवति।
``vasātisu.sma.carathas.asitau.petvāv.iva/ kadedam.aśvinā.yuvam.abhi.devām.agacchatam/''.iti.sā.nigada.vyākhyātā/ tayoḥ.samāna.kālayoḥ.samāna.karmaṇoḥ.saṃstuta.prāyayor.asaṃstavena.eṣas.ardharco.bhavati/ ``vāsātyas.anya.ucyata.usas.putras.tava.anyah''.iti/ tayor.eṣā.aparā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽइहेहजातासमवावशीतामरेपसातन्वानामभिःस्वैह्। जिस्नुर्वामन्यःसुमखस्यसूरिर्दिवोअन्यःसुभगह्पुत्रऊहे।ऽऽ। इहचैहचजातौसंस्तूयेतेपापेनअलिप्यमानयातन्वानामभिश्चस्वैःजिस्नुर्वामन्यःसुमहतोबलस्यईरयितामध्यमस्,।दिवसन्यःसुभगःपुत्रऊह्यतआदित्यह्। तयोरेषाअपराभवति।
``iheha.jātā.samavāvaśītāmarepasā.tanvā.nāmabhiḥ.svaih/ jisnur.vām.anyaḥ.sumakhasya.sūrir.divo.anyaḥ.subhagahputra.ūhe/''. iha.ca.iha.ca.jātau.saṃstūyete.pāpena.alipyamānayā.tanvā.nāmabhiś.ca.svaiḥ.jisnur.vām.anyaḥ.sumahato.balasya.īrayitā.madhyamas,.divas.anyaḥ.subhagaḥ.putra.ūhyata.ādityah/ tayor.eṣā.aparā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽप्रातर्युजाविभोधयअश्विनावेहगच्छताम्। अस्यसोमस्यपीतये।ऽऽ। प्रातर्योगिनौविबोधयअश्विनौ। इहआगच्छतामस्यसोमस्यपानाय। तयोरेषाअपराभवति।
``prātar.yujā.vi.bhodhaya.aśvināv.ehagacchatām/ asya.somasya.pītaye/''. prātar.yoginau.vibodhaya.aśvinau/ iha.āgacchatām.asya.somasya.pānāya/ tayor.eṣā.aparā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽप्रातर्यजध्वमश्विनाहिनोतनसायमस्तिदेवयाअजुस्तम्। उतान्योअस्मद्यजतेविचावःपूर्वःपूर्वोयजमानोवनीयान्।ऽऽ। प्रातर्यजध्वमश्विनौप्रहिनुत। नसायमस्तिदेवैज्या। अजुस्तमेतत्। अप्य्[उत?]।अन्यसस्मद्यजते,।विचावह्। पूर्वःपूर्वोयजमानोवनीयान्वनयितृतमह्। तयोःकालःसूर्यौदयपर्यन्तस्तस्मिन्नन्यादेवताओप्यन्ते। उसोवस्तेर्।[वश्तोदेसिरे]।कान्तिकर्मणह्। उच्छतेर्।[वस्तोस्हिने]।इतरामाध्यंकिका। तस्याएषाभवति। ऽऽउसस्तच्चित्रमाभरअस्मभ्यम्वाजिनीवति। येनतोकंश्चतनयंश्चधामहे।ऽऽ।
``prātar.yajadhvam.aśvinā.hinota.na.sāyam.asti.devayā.ajustam/ utānyo.asmad.yajate.vi.cāvaḥ.pūrvaḥ.pūrvo.yajamāno.vanīyān/''. prātar.yajadhvam.aśvinau.prahinuta/ na.sāyam.asti.deva.ijyā/ ajustam.etat/ apy[uta?].anyas.asmad.yajate,.vi.cāvah/ pūrvaḥ.pūrvo.yajamāno.vanīyān.vanayitṛtamah/ tayoḥ.kālaḥ.sūrya.udaya.paryantas.tasminn.anyā.devatā.opyante/ uso.vaster.[vaś.to.desire].kānti.karmaṇah/ ucchater.[vas.to.shine].itarā.mādhyaṃkikā/ tasyā.eṣā.bhavati/ ``usas.tac.citram.ā.bhara.asmabhyam.vājinīvati/ yena.tokaṃś.ca.tanayaṃś.ca.dhāmahe/''.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उसस्तत्चित्रंश्चायनीयम्मंहनीयम्धनमाहरअस्मभ्यमन्नवति,।येनपुत्रांश्चपौत्रांश्चदधीमहि। तस्यएषाअपराभवति।
usas.tat.citraṃś.cāyanīyam.maṃhanīyam.dhanam.āhara.asmabhyam.annavati,.yena.putrāṃś.ca.pautrāṃś.ca.dadhīmahi/ tasya.eṣā.aparā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽएताउत्याउससःकेतुमक्रतपूर्वेअर्धेरजसोभानुमज्ञते। निस्कृण्वानाआयुधानिइवधृस्नवःप्रतिगावसरुसीर्यन्तिमातरह्।ऽऽ। एतास्ताउससःकेतुमकृसतप्रज्ञानम्। एकस्याएवपूजनअर्थेबहुवचनम्स्यात्। पूर्वेऽअर्धेऽअन्तरिक्षलोकस्यसमञ्जतेभानुना। निस्कृण्वानाआयुधानिइवधृस्नु१प्। निरित्येषसमित्येतस्यस्थाने। ऽऽएमिइदेषाम्निस्कृतम्जारिनीइव।ऽऽ।इत्यपिनिगमोभवति। प्रतियन्ति।गो१प्गमनात्। अरुसीरारोचनात्। माताप्,।भाषोनिर्मात्र्यह्। सूर्यासूर्यस्यपत्नी। एसाएवअभिसृष्टकालतमा। तस्याएषाभवति।
``etā.u.tyā.usasaḥ.ketum.akrata.pūrve.ardhe.rajaso.bhānum.ajñate/ niskṛṇvānā.āyudhāni.iva.dhṛsnavaḥ.prati.gāvas.arusīr.yanti.mātarah/''. etās.tā.usasaḥ.ketum.akṛsata.prajñānam/ ekasyā.eva.pūjana.arthe.bahu.vacanam.syāt/ pūrve'ardhe'antarikṣa.lokasya.samañjate.bhānunā/ niskṛṇvānā.āyudhāni.iva.dhṛsnu1p/ nir.ity.eṣa.sam.ity.etasya.sthāne/ ``emi.id.eṣām.niskṛtam.jārinī.iva/''.ity.api.nigamo.bhavati/ pratiyanti/go1p.gamanāt/ arusīr.ārocanāt/ mātāp,.bhāṣo.nirmātryah/ sūryā.sūryasya.patnī/ esā.eva.abhisṛṣṭa.kālatamā/ tasyā.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽसुकिंशुकम्शल्मलिम्विश्वरूपम्हिरन्यवर्णम्सुबृतम्सुचक्रम्। आरोहसूर्येअमृतस्यलोकम्स्योनम्पत्येवहतुम्कृणुस्व।ऽऽ। सुकाशनम्शन्नमलम्सर्वरूपम्। अपिवाउपमाअर्थ८।स्यात्सुकिंशुकमिवशल्मलिमिति। किंशुकम्क्रंशतेःप्रकाशयतिकर्मणह्। शल्मलिःसुशरोभवति,।शरवान्वा। आरोहसूर्य८।अमृतस्यलोकमुदकस्य। सुखम्पति४।वहतुम्कुरुस्व। ऽऽसवितासूर्याम्प्रायच्छत्सोमायराजन्४,।प्रजापति४।वा।ऽऽ।इतिचब्राह्मणम्। वृसाकपायीवृसाकपेःपत्नी। एसाएवअभिसृष्टकालतमा। तस्याएषाभवति। ऽऽवृसाकपायी८।रेवतिसुपुत्रआदुसुस्नुसे। घसत्तैन्द्रौक्षनःप्रियम्काचित्करम्हविस्विश्वस्मादिन्द्रौत्तरह्।ऽऽ।
``sukiṃśukam.śalmalim.viśva.rūpam.hiranya.varṇam.subṛtam.sucakram/ ā.roha.sūrye.amṛtasya.lokam.syonam.patye.vahatum.kṛṇusva/''. sukāśanam.śanna.malam.sarva.rūpam/ api.vā.upamā.artha8.syāt.sukiṃśukam.iva.śalmalim.iti/ kiṃśukam.kraṃśateḥ.prakāśayati.karmaṇah/ śalmaliḥ.suśaro.bhavati,.śaravān.vā/ āroha.sūrya8.amṛtasya.lokam.udakasya/ sukham.pati4.vahatum.kurusva/ ``savitā.sūryām.prāyacchat.somāya.rājan4,.prajāpati4.vā/''.iti.ca.brāhmaṇam/ vṛsākapāyī.vṛsākapeḥ.patnī/ esā.eva.abhisṛṣṭa.kālatamā/ tasyā.eṣā.bhavati/ ``vṛsākapāyī8.revati.suputra.ādu.susnuse/ ghasatta.indra.ukṣanaḥ.priyam.kācit.karam.havis.viśvasmād.indra.uttarah/''.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृसाकपायी८।रेवती८।सुपुत्रा८।मध्यमेन,।सुस्नुसा८।माध्यंकिकयावाचा। स्नुसासाधुसादिनीइतिवा,।साधुसानिनीइतिवा,।सुअपत्यम्तत्सनोतिइतिवा। प्रश्नातुतैन्द्रौक्षनएतान्माध्यमिकान्त्संस्त्यायान्। उक्षनौक्षतेर्वृद्धिकर्मणह्। उक्षन्त्युदकेनैतिवा। प्रियम्क्रुस्वसुखाचयकरम्हविस्२,।सुखकरम्हविस्२। सर्वस्माद्यैन्द्रौत्तरस्तमेतद्ब्रूमआदित्यम्। सरन्यूःसरनात्। तस्याएषाभवति।
vṛsākapāyī8.revatī8.suputrā8.madhyamena,.susnusā8.mādhyaṃkikayā.vācā/ snusā.sādhu.sādinī.iti.vā,.sādhu.sāninī.iti.vā,.su.apatyam.tat.sanoti.iti.vā/ praśnātu.ta.indra.ukṣana.etān.mādhyamikānt.saṃstyāyān/ ukṣana.ukṣater.vṛddhi.karmaṇah/ ukṣanty.udakena.iti.vā/ priyam.krusva.sukhā.caya.karam.havis2,.sukha.karam.havis2/ sarvasmād.ya.indra.uttaras.tam.etad.brūma.ādityam/ saranyūḥ.saranāt/ tasyā.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽअपागूहन्नमृताम्मर्त्य५भ्यःकृत्वीसवर्णामददुर्विवस्वते। उतअश्विनावभरद्यत्तदासीदजहादुद्वामिथुनासरन्यूह्।ऽऽ। अप्यगूहन्नमृताम्मर्त्य५भ्यह्। कृत्वीसवर्णामददुर्विवस्वते। अप्यश्विनावभरद्यत्तदासीदजहाद्द्वौमिथुनौसरन्यूह्। मध्यमंश्चमाध्यमिकांश्चवाचमितिनैरुक्ताह्। यमंश्चयमीचैत्यैतिहासिकाह्। तत्रैतिहासमाचक्षते। त्वास्त्रीसरन्यूर्विवस्वतआदित्याद्यमौमिथुनौजनयाम्चकार। सासवर्णामन्याम्प्रतिनिधायआश्वम्रूपम्कृत्वाप्रदुद्राव। सविवस्वानादित्यआश्वमेवरूपम्कृत्वातामनुसृत्यसम्बभूव। ततसश्विनौजज्ञाते। सवर्णायाम्मनुह्। तदभिवादिन्येषाऋच्भवति।
``apāgūhann.amṛtām.martya5bhyaḥ.kṛtvī.savarṇām.adadur.vivasvate/ uta.aśvināv.abharad.yat.tad.āsīd.ajahād.u.dvā.mithunā.saranyūh/''. apy.agūhann.amṛtām.martya5bhyah/ kṛtvī.savarṇām.adadur.vivasvate/ apy.aśvināv.abharad.yat.tad.āsīd.ajahād.dvau.mithunau.saranyūh/ madhyamaṃś.ca.mādhyamikāṃś.ca.vācam.iti.nairuktāh/ yamaṃś.ca.yamī.ca.ity.aitihāsikāh/ tatra.itihāsam.ācakṣate/ tvāstrī.saranyūr.vivasvata.ādityād.yamau.mithunau.janayām.cakāra/ sā.savarṇām.anyām.pratinidhāya.āśvam.rūpam.kṛtvā.pradudrāva/ sa.vivasvān.āditya.āśvam.eva.rūpam.kṛtvā.tām.anusṛtya.sambabhūva/ tatas.aśvinau.jajñāte/ savarṇāyām.manuh/ tad.abhivādiny.eṣā.ṛc.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽत्वस्तादुहित्रेवहतुम्कृणोतिइतिइदम्विश्वम्भुवनम्समेति। यमस्यमातापर्युह्यमानामहोजायाविवस्वतोननाश। त्वस्तादुहितृ६।वहनम्करोतिइतिइदम्विश्वम्भुवनम्समेति। इमानिचसर्वाणिभूतान्यभिसमागच्छन्ति। यमस्यमातापर्युह्यमानामहतोजायाविवस्वतोननाश। रात्रिरादित्यस्यआदित्यौदयेऽअन्तर्धीयते।
``tvastā.duhitre.vahatum.kṛṇoti.iti.idam.viśvam.bhuvanam.sameti/ yamasya.mātā.paryuhyamānā.maho.jāyā.vivasvato.nanāśa/ tvastā.duhitṛ6.vahanam.karoti.iti.idam.viśvam.bhuvanam.sameti/ imāni.ca.sarvāṇi.bhūtāny.abhisamāgacchanti/ yamasya.mātā.paryuhyamānā.mahato.jāyā.vivasvato.nanāśa/ rātrir.ādityasya.āditya.udaye'antardhīyate/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सविताव्याख्यातह्। तस्यकालोयदाद्यौर्[फ़ेम्।!]।अपहततमस्काआकीर्णरश्मिर्भवति। तस्यएषाभवति।
savitā.vyākhyātah/ tasya.kālo.yadā.dyaur[fem.!].apahatatamaskā.ākīrṇa.raśmir.bhavati/ tasya.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विश्वारूपानिप्रतिमुञ्चतेकविःप्रासावीद्भद्रम्द्विपदेचतुस्पदे। विनाकमख्यत्सवितावरेन्योऽनुप्रयानमुससोविराजति।ऽऽ। तस्यएषाभवति। सर्वाणिप्रज्ञानानिप्रतिमुञ्चतेमेधावी। कविःक्रान्तदर्शनोभवति,।कवतेर्वा। प्रसुवतिभद्रम्द्विपाद्भ्यश्चचतुस्पाद्भ्यश्च। व्यचिख्यपन्नाकम्सवितावरनीयह्। प्रयानमनुउससोविराजति। ऽऽअधोरामःसावित्रऽऽ।इतिपशुसमाम्नायेविज्ञायते। कस्मात्सामान्यादिति। अधस्तात्तद्वेलायाम्तमोभवत्येतस्मात्सामान्यात्। अधस्ताद्रामसधस्तात्कृस्नःकस्मात्सामान्यादिति। ऽऽअग्निम्चित्वानरामामुपेयात्।ऽऽ।ऽऽ।रामारमनायौएप्यतेनधर्माय।ऽऽ। कृस्नजातीयाएतस्मात्सामान्यात्। ऽऽकृकवाकुःसावित्रऽऽ।इतिपशुसमाम्नायेविज्ञायते। कस्मात्सामान्यादिति। कालअनुवादम्परीत्य। कृकवाकोःपूर्वम्शब्दअनुकरणम्,।वचेरुत्तरम्। भगोव्याख्यातह्। तस्यकालःप्राकुत्सर्पनात्। तस्यएषाभवति।
viśvā.rūpāni.prati.muñcate.kaviḥ.prāsāvīd.bhadram.dvipade.catuspade/ vi.nākam.akhyat.savitā.varenyo'nu.prayānam.usaso.vi.rājati/''. tasya.eṣā.bhavati. sarvāṇi.prajñānāni.pratimuñcate.medhāvī/ kaviḥ.krānta.darśano.bhavati,.kavater.vā/ prasuvati.bhadram.dvipādbhyaś.ca.catuspādbhyaś.ca/ vyacikhyapan.nākam.savitā.varanīyah/ prayānam.anu.usaso.virājati/ ``adhorāmaḥ.sāvitra''.iti.paśu.samāmnāye.vijñāyate/ kasmāt.sāmānyād.iti/ adhastāt.tad.velāyām.tamo.bhavaty.etasmāt.sāmānyāt/ adhastād.rāmas.adhastāt.kṛsnaḥ.kasmāt.sāmānyād.iti/ ``agnim.citvā.na.rāmām.upeyāt/''.``.rāmā.ramanāya.uepyate.na.dharmāya/''. kṛsna.jātīyā.etasmāt.sāmānyāt/ ``kṛkavākuḥ.sāvitra''.iti.paśu.samāmnāye.vijñāyate/ kasmāt.sāmānyād.iti/ kāla.anuvādam.parītya/ kṛkavākoḥ.pūrvam.śabda.anukaraṇam,.vacer.uttaram/ bhago.vyākhyātah/ tasya.kālaḥ.prāk.utsarpanāt/ tasya.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽप्रातर्जितम्भगमुग्रम्हुवेमवयम्पुत्रमदितेर्योविधर्ता। आध्रश्चिद्यम्मन्यमानस्तुरश्चिद्राजाचिद्यम्भगम्भक्तिइत्याह।ऽऽ। प्रातर्जितम्भगमुग्रम्ह्वयेमवयम्पुत्रमदितेर्योविधारयितासर्वस्य। आध्रस्चिद्यम्मन्यमानआध्यालुर्दरिद्रह्। तुरस्चित्[एवेन्थेरिछ्],।तुरैतियमनामतरतेर्वात्वरतेर्वात्वरयातूर्णगतिर्यमह्। राजाचिद्यम्भगम्भक्षिइत्याह। ऽऽअन्धोभगाइत्याहुरनुत्सृप्तोनदृश्यते। प्राशित्रमस्यअक्षिनीइनिर्जघान।ऽऽ।इतिचब्राह्मणम्। ऽऽजनम्भगोगच्छतिऽऽ।इतिवाविज्ञायते। जनम्गच्छत्यादित्यौदयेन। सूर्यःसर्तेर्वासुवतेर्वास्वीर्यतेर्वा। तस्यएषाभवति।
``prātar.jitam.bhagam.ugram.huvema.vayam.putram.aditer.yo.vidhartā/ ādhraś.cidyam.manyamānas.turaścid.rājā.cid.yam.bhagam.bhakti.ity.āha/''. prātar.jitam.bhagam.ugram.hvayema.vayam.putram.aditer.yo.vidhārayitā.sarvasya/ ādhras.cid.yam.manyamāna.ādhyālur.daridrah/ turas.cit[even.the.rich],.tura.iti.yama.nāma.tarater.vā.tvarater.vā.tvarayā.tūrṇa.gatir.yamah/ rājā.cid.yam.bhagam.bhakṣi.ity.āha/ ``andho.bhagā.ity.āhur.anutsṛpto.na.dṛśyate/ prāśitram.asya.akṣinīi.nirjaghāna/''.iti.ca.brāhmaṇam/ ``janam.bhago.gacchati''.iti.vā.vijñāyate/ janam.gacchaty.āditya.udayena/ sūryaḥ.sarter.vā.suvater.vā.svīryater.vā/ tasya.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽउदुत्यम्जातवेदसम्देवम्वहन्तिकेतु१प्। दृशेविश्वायसूर्यम्।ऽऽ उद्वहन्तितम्जातवेदसम्रश्मयःकेतु१प्सर्वेसाम्भूतानाम्दर्शनायसूर्यमिति। कमन्यमादित्यादेवमवक्ष्यत्। तस्यएषाअपराभवति।
``ud.u.tyam.jātavedasam.devam.vahanti.ketu1p/ dṛśe.viśvāya.sūryam/'' udvahanti.tam.jātavedasam.raśmayaḥ.ketu1p.sarvesām.bhūtānām.darśanāya.sūryam.iti/ kam.anyam.ādityād.evam.avakṣyat/ tasya.eṣā.aparā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽचित्रम्देवानामुदगादनीकंश्चक्षुर्मित्रस्यवरुणस्यअग्नेह्। आप्राद्यावापृथिवीअन्तरिक्षम्सूर्यआत्माजगतस्तस्थुसश्च।ऽऽ। चायनीयम्देवानामुदगमदनीकम्। ख्यानम्मित्रस्यवरुणस्यअग्नेश्च। आपूपुरद्द्यावापृथिवीऔचअन्तरिक्षंश्चमहत्त्वेनतेन। सूर्यआत्माजङ्गमस्यचस्थावरस्यच। अथयद्रश्मिपोसम्पुस्यतितत्पूसन्१।भवति। तस्यएषाभवति।
``citram.devānām.udagād.anīkaṃś.cakṣur.mitrasya.varuṇasya.agneh/ āprā.dyāvāpṛthivī.antarikṣam.sūrya.ātmā.jagatas.tasthusaś.ca/''. cāyanīyam.devānām.udagamad.anīkam/ khyānam.mitrasya.varuṇasya.agneś.ca/ āpūpurad.dyāvā.pṛthivī.au.ca.antarikṣaṃś.ca.mahattvena.tena/ sūrya.ātmā.jaṅgamasya.ca.sthāvarasya.ca/ atha.yad.raśmi.posam.pusyati.tat.pūsan1.bhavati/ tasya.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽशुक्रम्तेअन्यद्यजतम्तेअन्यद्विशुरूपेअहनीद्यौरिवअसि। विश्वाहिमायाअवसिस्वधावोभद्रातेपूसन्निहरातिरस्तु।ऽऽ। शुक्रम्तेअन्यत्,।लोहितम्तेअन्यद्,यजतम्तेअन्यद्,।यज्ञियम्तेअन्यत्। विसमरूप१द्तेअहनीकर्म। द्यौरिवचअसि। सर्वाणिप्रज्ञानान्यवस्यन्नवन्। भाजनवतीतेपुसन्निहदत्तिरस्तु। तस्यएषाअपराभवति।
``śukram.te.anyad.yajatam.te.anyad.viśurūpe.ahanī.dyaur.iva.asi/ viśvā.hi.māyā.avasi.svadhāvo.bhadrā.te.pūsann.iha.rātir.astu/''. śukram.te.anyat,.lohitam.te.anyad,yajatam.te.anyad,.yajñiyam.te.anyat/ visama.rūpa1d.te.ahanī.karma/ dyaur.iva.ca.asi/ sarvāṇi.prajñānāny.avasy.annavan/ bhājanavatī.te.pusann.iha.dattir.astu/ tasya.eṣā.aparā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽपथस्पथःपरिपतिम्वचस्याकामेनकृतोअभ्यानऌअर्कम्। सनोरासच्छुरुधश्चन्द्राग्राधियंधियम्सीसधातिप्रपूसा।ऽऽ। पथस्पथसधिपतिम्वचनेनकामेनकृतसभ्यानदर्कमभ्यापन्नसर्कमितिवा। सनोददातुचायनीयअग्रानिधनानि। कर्मकर्मचनःप्रसाधयतुपूसन्१।इति। अथयद्विसितोभवतितद्विस्नुर्भवति। विस्नुर्विशतेर्वा,।व्यश्नोतेर्वा। तस्यएषाभवति।
``pathaspathaḥ.paripatim.vacasyā.kāmena.kṛto.abhyānaḷarkam/ sano.rāsacchurudhaś.candrāgrā.dhiyaṃdhiyam.sīsadhāti.pra.pūsā/''. pathas.pathas.adhipatim.vacanena.kāmena.kṛtas.abhyānad.arkam.abhyāpannas.arkam.iti.vā/ sa.no.dadātu.cāyanīya.agrāni.dhanāni/ karma.karma.ca.naḥ.prasādhayatu.pūsan1.iti/ atha.yad.visito.bhavati.tad.visnur.bhavati/ visnur.viśater.vā,.vyaśnoter.vā/ tasya.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽइदम्विस्नुर्विचक्रमेत्रेधानिदधेपदम्समूऌहमस्यपांसुरे।ऽऽ। यदिदम्किम्चतद्विक्रमतेविस्नुह्। त्रिधानिधत्तेपदम्। त्रेधाभावायपृथिवीआमन्तरिक्षेदिविइतिशाकपूनिह्। समारोहनेविस्नुपदेगयशिरसिइत्यौर्णवाभह्। समूऌहमस्यपांसुरेप्यायनेऽअन्तरिक्षेपदम्नदृश्यते। अपिवाउपमाअर्थेस्यात्समूऌहमस्यपांसुलैवपदम्नदृश्यतैति। पांसु१प्पादैःसूयन्तैतिवा,।पन्नाःशेरतैतिवा,।पिंशनीयाभवन्तिइतिवा।
``idam.visnur.vi.cakrame.tredhā.ni.dadhe.padam.samūḷham.asya.pāṃsure/''. yad.idam.kim.ca.tad.vikramate.visnuh/ tridhā.nidhatte.padam/ tredhā.bhāvāya.pṛthivī.ām.antarikṣe.divi.iti.śākapūnih/ samārohane.visnu.pade.gaya.śirasi.ity.aurṇavābhah/ samūḷham.asya.pāṃsure.pyāyane'antarikṣe.padam.na.dṛśyate/ api.vā.upamā.arthe.syāt.samūḷham.asya.pāṃsula.iva.padam.na.dṛśyata.iti/ pāṃsu1p.pādaiḥ.sūyanta.iti.vā,.pannāḥ.śerata.iti.vā,.piṃśanīyā.bhavanti.iti.vā/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विश्वानरोव्याख्यातह्। तस्यएषनिपातोभवत्यैन्द्र्यामृचि।
viśvānaro.vyākhyātah/ tasya.eṣa.nipāto.bhavaty.aindryām.ṛci/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽविश्वानरस्यवनस्पतिमनानतस्यशवसह्। एवैश्चचर्षनीनामूतीहुवेरथानाम्।ऽऽ। विश्वानरस्यआदित्यस्यअनानतस्यशवसोमहतोबलस्यएवैश्चकामैरयनैरवनैर्वाचर्षनीनाम्मनुष्यानामूतिआचपथारथानामिन्द्रमस्मिन्यज्ञेह्वयामि। वरुनोव्याख्यातह्। तस्यएषाभवति।
``viśvānarasya.vanaspatim.anānatasya.śavasah/ evaiś.ca.carṣanīnām.ūtī.huve.rathānām/''. viśvānarasya.ādityasya.anānatasya.śavaso.mahato.balasya.evaiś.ca.kāmair.ayanair.avanair.vā.carṣanīnām.manuṣyānām.ūti.ā.ca.pathā.rathānām.indram.asmin.yajñe.hvayāmi/ varuno.vyākhyātah/ tasya.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽयेनापावकचक्षसाभुरन्यन्तम्जनाननु। त्वम्वरुणपश्यति।ऽऽ। भुरन्युरितिक्षिप्रनाम। भुरन्युःशकुनिर्भूरिमध्वानम्नयति। स्वर्गस्यलोकस्यअपिवोधा। तत्सम्पातीभुरन्युह्। अनेनपावकख्यानेन। भुरन्यन्तम्जनाननु। त्वम्वरुणपश्यति। तत्तेवयम्स्तुमैतिवाक्यशेसह्। अपिवाउत्तरस्याम्।
``yenā.pāvaka.cakṣasā.bhuranyantam.janān.anu/ tvam.varuṇa.paśyati/''. bhuranyur.iti.kṣipra.nāma/ bhuranyuḥ.śakunir.bhūrim.adhvānam.nayati/ svargasya.lokasya.api.vodhā/ tat.sampātī.bhuranyuh/ anena.pāvaka.khyānena/ bhuranyantam.janān.anu/ tvam.varuṇa.paśyati/ tat.te.vayam.stuma.iti.vākya.śesah/ api.vā.uttarasyām/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽयेनापावकचक्षसाभुरन्यन्तम्जनामनु। त्वम्वरुणपश्यसि।ऽऽ।ऽऽ।विद्यामेसिरस्पृथ्वहामिमानोअक्तुभिह्। पश्यन्जन्मानिसूर्य।ऽऽ। व्येसिद्याम्रजस्चपृथु,।महान्तम्लोकमहानिचमिमानसक्तुभीरात्रिभिःसह,।पश्यन्जन्मानिजातानिसूर्य। अपिवापूर्वस्याम्।
``yenā.pāvaka.cakṣasā.bhuranyantam.janām.anu/ tvam.varuṇa.paśyasi/''.``.vi.dyām.esi.raspṛthvahā.mimāno.aktubhih/ paśyan.janmāni.sūrya/''. vyesi.dyām.rajas.ca.pṛthu,.mahāntam.lokam.ahāni.ca.mimānas.aktubhī.rātribhiḥ.saha,.paśyan.janmāni.jātāni.sūrya/ api.vā.pūrvasyām/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽयेनापावकचक्षसाभुरन्यन्तम्जनाननु। त्वम्वरुणपश्यसि।ऽऽ।ऽऽ।प्रत्यन्देवानाम्विशःप्रत्यन्नेसिमानुसान्। प्रत्यन्विश्वम्स्वर्दृशे।ऽऽ। प्रत्यन्निदम्सर्वमुदेसि। प्रत्यन्निदम्ज्योतिषुच्यते। प्रत्यन्निदम्सर्वमभिविपश्यसिइति। अपिवाएतस्यामेव। ऽऽयेनापावकवक्षसाभुरन्यन्तम्जनाननु। त्वम्वरुणपश्यसि।ऽऽ।
``yenā.pāvaka.cakṣasā.bhuranyantam.janān.anu/ tvam.varuṇa.paśyasi/''.``.pratyan.devānām.viśaḥ.pratyann.esi.mānusān/ pratyan.viśvam.svar.dṛśe/''. pratyann.idam.sarvam.udesi/ pratyann.idam.jyotiṣ.ucyate/ pratyann.idam.sarvam.abhivipaśyasi.iti/ api.vā.etasyām.eva/ ``yenā.pāvaka.vakṣasā.bhuranyantam.janān.anu/ tvam.varuṇa.paśyasi/''.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेननोजनानभिविपश्यसि। केशिन्१। केशारश्मि१प्तैस्तद्वान्भवति। काशनाद्वा,।प्रकाशनाद्वा। तस्यएषाभवति।
tena.no.janān.abhivipaśyasi/ keśin1/ keśā.raśmi1p.tais.tadvān.bhavati/ kāśanād.vā,.prakāśanād.vā/ tasya.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽकेश्यग्निम्केशीविसम्केशीबिभतिरोदसी। केशीविश्वम्स्वर्दृशेकेशीइदम्ज्योतिरुच्यते।ऽऽ। केशिन्१।अग्निम्चविसंश्च। विसमित्युदकनाम,।विस्नातेर्विपूर्वस्यस्नातेःशुद्धिअर्थस्य। विपूर्वस्यवासचतेह्। द्यावापृथिवीऔचधारयति। केशी।[विश्वम्?]।इदम्सर्वमिदमभिविपश्यति। केशीइदम्ज्योतिषुच्यतैत्यादित्यमाह। अथअप्येतेइतरेज्योतिषीकेशिनीउच्येते। धूमेनअग्नीरजसाचमध्यमह्। तेषामेषासाधारनाभवति।
``keśy.agnim.keśī.visam.keśī.bibhati.rodasī/ keśī.viśvam.svar.dṛśe.keśī.idam.jyotir.ucyate/''. keśin1.agnim.ca.visaṃś.ca/ visam.ity.udaka.nāma,.visnāter.vi.pūrvasya.snāteḥ.śuddhi.arthasya/ vi.pūrvasya.vā.sacateh/ dyāvā.pṛthivī.au.ca.dhārayati/ keśī.[viśvam?].idam.sarvam.idam.abhivipaśyati/ keśī.idam.jyotiṣ.ucyata.ity.ādityam.āha/ atha.apy.ete.itare.jyotiṣī.keśinī.ucyete/ dhūmena.agnī.rajasā.ca.madhyamah/ teṣām.eṣā.sādhāranā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽत्रयःकेशिनऋतुथाविचक्षतेसंवत्सरेवपतएकएषाम्। विश्वमेसोअभिचस्तेशचीभिर्ध्राजिरेकस्यददृशेनरूपम्।ऽऽ। त्रयःकेशिनऋतुथाविचक्षते। कालेकालेऽअभिविपश्यन्ति।(१२,२६) संवत्सरेवपतएकएषामित्यग्निःपृथिवीम्दहति। सर्वमेकसभिविपश्यतिकर्मभिरादित्यह्। गतिरेकस्यदृश्यतेनरूपम्मध्यमस्य। नरूपम्मध्यमस्य।(१२।२७) अथयद्रश्मिभिरभिप्रकम्पयन्नेतितद्वृषाकपिर्भवतिवृषाकम्पनह्।(१२।२७) तस्यएषाभाति।
``trayaḥ.keśina.ṛtuthā.vi.cakṣate.saṃvatsare.vapata.eka.eṣām/ viśvam.eso.abhi.caste.śacībhir.dhrājir.ekasya.dadṛśe.na.rūpam/''. trayaḥ.keśina.ṛtuthā.vicakṣate/ kāle.kāle'abhivipaśyanti/(12,26) saṃvatsare.vapata.eka.eṣām.ity.agniḥ.pṛthivīm.dahati/ sarvam.ekas.abhivipaśyati.karmabhir.ādityah/ gatir.ekasya.dṛśyate.na.rūpam.madhyamasya/ na.rūpam.madhyamasya/(12.27) atha.yad.raśmibhir.abhiprakampayann.eti.tad.vṛṣākapir.bhavati.vṛṣā.kampanah/(12.27) tasya.eṣā.bhāti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽपुनरेहिवृसाकपेसुविताकल्पयावहै। यएषस्वप्ननन्शनसस्तमेसिपथापुनर्विश्वस्मादिन्द्रौत्तरह्।ऽऽ। पुनरेहिवृसाकपि८,।सुप्रसूतानिवःकर्माणिकल्पयावहै। स्वप्ननन्शनःस्वप्नान्नाशयस्यादित्यौदयेन,।ससस्तमेसिपथापुनह्। सर्वस्माद्यैन्द्रौत्तरस्तमेतद्ब्रूमआदित्यम्। यमोव्याख्यातह्। तस्यएषाभवति।
``punar.ehi.vṛsākape.suvitā.kalpayāvahai/ ya.eṣa.svapna.nanśanas.astam.esi.pathā.punar.viśvasmād.indra.uttarah/''. punar.ehi.vṛsākapi8,.suprasūtāni.vaḥ.karmāṇi.kalpayāvahai/ svapna.nanśanaḥ.svapnān.nāśayasy.āditya.udayena,.sas.astam.esi.pathā.punah/ sarvasmād.ya.indra.uttaras.tam.etad.brūma.ādityam/ yamo.vyākhyātah/ tasya.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽयस्मिन्वृक्षेसुपलाशेदेवैःसम्पिबतेयमह्। अत्रानोविश्पतिःपितापुरानाननुवेनति।ऽऽ। यस्मिन्वृक्षेसुपलाशेस्थाने,।वृतक्षयेवा। अपिवाउपमाअर्थेस्याद्वृक्षैवसुपलाशैति। वृक्षोव्रश्चनात्। पलाशम्पलाशनात्। देवैःसंगच्छतेयमस्,।रश्मिभिरादित्यह्। तत्रनःसर्वस्यपातावापालयितावापुरानाननुकामयेत। अजएकपाद्१।। अजनएकःपादह्। एकेनपादेनपातिइतिवा। एकेनपादेनपिबतिइतिवा। एकसस्यपादैतिवा। ऽऽएकम्पादम्नौत्खिदतिऽऽ।इत्यपिनिगमोभवति। तस्यएषनिपातोभवतिवैश्वदेव्यामृचि।
``yasmin.vṛkṣe.supalāśe.devaiḥ.sam.pibate.yamah/ atrā.no.viśpatiḥ.pitā.purānān.anu.venati/''. yasmin.vṛkṣe.supalāśe.sthāne,.vṛta.kṣaye.vā/ api.vā.upamā.arthe.syād.vṛkṣa.iva.supalāśa.iti/ vṛkṣo.vraścanāt/ palāśam.palāśanāt/ devaiḥ.saṃgacchate.yamas,.raśmibhir.ādityah/ tatra.naḥ.sarvasya.pātā.vā.pālayitā.vā.purānān.anukāmayeta/ aja.ekapād1/. ajana.ekaḥ.pādah/ ekena.pādena.pāti.iti.vā/ ekena.pādena.pibati.iti.vā/ ekas.asya.pāda.iti.vā/ ``ekam.pādam.na.utkhidati''.ity.api.nigamo.bhavati/ tasya.eṣa.nipāto.bhavati.vaiśvadevyām.ṛci/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽपावीरवीतन्यतुरेकपादजोदिवोधर्तासिन्धुरापःसमुद्रियह्। विश्वेदेवासःशृणवन्वचांसिमेसरस्वतीसहधीभिःपुरन्ध्या।ऽऽ। पविःशल्योभवति,।यद्विपुनातिकायम्। तद्वत्पवीरमायुधम्। तद्वानिन्द्रःपवीरवान्। ऽऽअतितस्थौपवीरवान्ऽऽ।इत्यपिनिगमोभवति। तद्देवतावाच्पावीरवी। पावीरवीचदिव्यावाच्,।तन्यतुस्तनित्रीवाचसन्यस्याह्। अजश्चएकपाद्,।दिवोधारयिताचसिन्धुश्चआपश्चसमुद्रियाश्चसर्वेचदेवाःसरस्वतीचसहपुरन्धिआस्तुतिआप्रयुक्तानिधीभिःकर्मभिर्युक्तानिशृण्वन्तुवचनानिइमानिइति। पृथिवीव्याख्याता। तस्यएषनिपातोभवत्यैन्द्राग्न्यामृचि।
``pāvīravī.tanyatur.ekapādajo.divo.dhartā.sindhur.āpaḥ.samudriyah/ viśve.devāsaḥ.śṛṇavan.vacāṃsi.me.sarasvatī.saha.dhībhiḥ.purandhyā/''. paviḥ.śalyo.bhavati,.yad.vipunāti.kāyam/ tadvat.pavīram.āyudham/ tadvān.indraḥ.pavīravān/ ``atitasthau.pavīravān''.ity.api.nigamo.bhavati/ tad.devatā.vāc.pāvīravī/ pāvīravī.ca.divyā.vāc,.tanyatus.tanitrī.vācas.anyasyāh/ ajaś.ca.ekapād,.divo.dhārayitā.ca.sindhuś.ca.āpaś.ca.samudriyāś.ca.sarve.ca.devāḥ.sarasvatī.ca.saha.purandhi.ā.stuti.ā.prayuktāni.dhībhiḥ.karmabhir.yuktāni.śṛṇvantu.vacanāni.imāni.iti/ pṛthivī.vyākhyātā/ tasya.eṣa.nipāto.bhavaty.aindrāgnyām.ṛci/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽयदिन्द्राग्नीपरमस्याम्पृथिव्याम्मध्यमस्यामवमस्यामुतस्थह्। अतःपरिवृसनावाहियातमथासोमस्यपिबतम्सुतस्य।ऽऽ।इतिसानिगदव्याख्याता। समुद्रोव्याख्यातह्। तस्यएषनिपातोभवतिपावमान्यामृचि।
``yad.indrāgnī.paramasyām.pṛthivyām.madhyamasyām.avamasyām.uta.sthah/ ataḥ.pari.vṛsanāvā.hi.yātam.athā.somasya.pibatam.sutasya/''.iti.sā.nigada.vyākhyātā/ samudro.vyākhyātah/ tasya.eṣa.nipāto.bhavati.pāvamānyām.ṛci/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽपवितवन्तःपरिवाचमासतेपितैसाम्प्रत्नोअभिरक्षतिव्रतम्। महःसमुद्रम्वरुणस्तिरोदधेधीराइच्छेकुर्धरुनेष्वारभम्।ऽऽ। पवित्रवन्तस्रश्मिवन्तोमाध्यमिकादेवगनाःपर्यासतेमाध्यमिकाम्वाचम्। मध्यमःपिताएषाम्प्रत्नःपुरानसभिरक्षतिव्रतम्कर्म। महस्समुद्रम्वरुणस्तिरसन्तर्दधात्य्,।अथधीराःशक्नुवन्तिधरुनेसुउदकेषुकर्मणआरम्भमारब्धुम्। अजएकपाद्व्याख्यातह्। पृथिवीव्याख्याता। समुद्रोव्याख्यातह्। तेषामेषनिपातोभवत्यपरस्याम्बहुदेवतायामृचि।
``pavitavantaḥ.pari.vācam.āsate.pitaisām.pratno.abhi.rakṣati.vratam/ mahaḥ.samudram.varuṇas.tiro.dadhe.dhīrā.icchekur.dharuneṣv.ārabham/''. pavitravantas.raśmivanto.mādhyamikā.deva.ganāḥ.paryāsate.mādhyamikām.vācam/ madhyamaḥ.pitā.eṣām.pratnaḥ.purānas.abhirakṣati.vratam.karma/ mahas.samudram.varuṇas.tiras.antardadhāty,.atha.dhīrāḥ.śaknuvanti.dharunesu.udakeṣu.karmaṇa.ārambham.ārabdhum/ aja.ekapād.vyākhyātah/ pṛthivī.vyākhyātā/ samudro.vyākhyātah/ teṣām.eṣa.nipāto.bhavaty.aparasyām.bahu.devatāyām.ṛci/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽउतनोऽहिर्बुध्न्यःशृणोत्वजएकपात्पृथिवीसमुद्रह्। विश्वेदेवाऋतावृधोहुवानाःस्तुतामन्त्राःकविशस्ताअवन्तु।ऽऽ। अपिचनसहिर्बुध्न्यःशृणोत्वजश्चएकपाद्१,।पृथिवीचसमुद्रश्चसर्वेचदेवाःसत्यवृधोवायज्ञवृधोवा,।हूयमानामन्त्रैःस्तुता,।मन्त्राःकविशस्ताअवन्तु,।मेधाविशस्ताह्। दध्यम्प्रतिअक्तोध्यानमितिवा,।प्रत्यक्तमस्मिन्ध्यानमितिवा।(१२,३४) अथर्वाव्याख्यातह्। मनुर्मननात्। तेषामेषनिपातोभवत्यैन्द्र्यामृचि।
``uta.no'hir.budhnyaḥ.śṛṇotv.aja.ekapāt.pṛthivī.samudrah/ viśve.devā.ṛtāvṛdho.huvānāḥ.stutā.mantrāḥ.kaviśastā.avantu/''. api.ca.nas.ahir.budhnyaḥ.śṛṇotv.ajaś.ca.ekapād1,.pṛthivī.ca.samudraś.ca.sarve.ca.devāḥ.satya.vṛdho.vā.yajña.vṛdho.vā,.hūyamānā.mantraiḥ.stutā,.mantrāḥ.kavi.śastā.avantu,.medhāvi.śastāh/ dadhyam.prati.akto.dhyānam.iti.vā,.pratyaktam.asmin.dhyānam.iti.vā/(12,34) atharvā.vyākhyātah/ manur.mananāt/ teṣām.eṣa.nipāto.bhavaty.aindryām.ṛci/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽयामथर्वामनुस्पितादध्यन्धियमत्नत। तस्मिन्ब्रह्मानिपूर्वथेन्द्रौक्थासमग्मतार्चन्ननुस्वराज्यम्।ऽऽ। यामथर्वाचमनुश्चपितामानवानाम्दध्यन्चधियमतनिसततस्मिन्ब्रह्मानिकर्माणिपूर्वेऽइन्द्रौक्थानिचसंगच्छन्तामर्चन्यसनूपास्तेस्वाराज्यम्।
``yām.atharvā.manuspitā.dadhyan.dhiyam.atnata/ tasmin.brahmāni.pūrvathendra.ukthā.samagmatārcann.anu.svarājyam/''. yām.atharvā.ca.manuś.ca.pitā.mānavānām.dadhyan.ca.dhiyam.atanisata.tasmin.brahmāni.karmāṇi.pūrve'indra.ukthāni.ca.saṃgacchantām.arcanyas.anūpās.te.svārājyam/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथअतोद्युस्थानादेवगनाह्। तेषामादित्याःप्रथमआगाम्नोभवन्ति। आदित्याव्याख्याताह्। तेषामेषाभवति।
atha.ato.dyu.sthānā.deva.ganāh/ teṣām.ādityāḥ.prathama.āgāmno.bhavanti/ ādityā.vyākhyātāh/ teṣām.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽइमागिरआदित्य५भ्योघृतस्नूःसनाद्राजभ्योजुह्वाजुहोमि। शृणोतुमित्रोअर्यमाभगोनस्तुविजातोवरुनोदक्षोअंशह्।ऽऽ। घृतस्नूर्घृतप्रस्नाविन्योघृतप्रस्राविन्योघृतसारिन्योघृतसानिन्यैतिवाआहुतीरादित्य५भ्यश्चिरम्जुह्वाजुहोमि,।चिरम्जीवनाय,।चिरम्राजभ्यैतिवा। शृणोतुनैमागिरोमितश्चअर्यमन्१।चभगश्चबहुजातश्चधाता,।दक्षोवरुणसंशश्च। अंशसंशुनाव्याख्यातह्। सप्तऋषयोव्याख्याताह्। तेषामेषाभवति।
``imā.gira.āditya5bhyo.ghṛtasnūḥ.sanād.rājabhyo.juhvā.juhomi/ śṛṇotu.mitro.aryamā.bhago.nas.tuvijāto.varuno.dakṣo.aṃśah/''. ghṛta.snūr.ghṛta.prasnāvinyo.ghṛta.prasrāvinyo.ghṛta.sārinyo.ghṛta.sāninya.iti.vā.āhutīr.āditya5bhyaś.ciram.juhvā.juhomi,.ciram.jīvanāya,.ciram.rājabhya.iti.vā/ śṛṇotu.na.imā.giro.mitaś.ca.aryaman1.ca.bhagaś.ca.bahu.jātaś.ca.dhātā,.dakṣo.varuṇas.aṃśaś.ca/ aṃśas.aṃśunā.vyākhyātah/ sapta.ṛṣayo.vyākhyātāh/ teṣām.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽसप्तऋसयःप्रतिहिताःशरीरेसप्तरक्षन्तिसदमप्रमादम्। सप्तापःस्वपतोलोकमियुस्तत्रजागृतोअस्वप्नजौसत्रसदौचदेवौ।ऽऽ। सप्तऋषयःप्रतिहिताह्शरीरे,।रश्मि१पादित्ये। सप्तरक्षन्तिसदमप्रमादम्,।संवत्सरमप्रमाद्यन्तह्। सप्तआपनास्तएवस्ववतस्लोकमस्तमितमादित्यम्यन्ति। अत्रजागृतोअस्वप्नजौसत्त्रसदौचदेवौवायुआदित्यौ। इत्यधिदैवतम्। अथअध्यात्मम्। सप्तऋषयःप्रतिहिताःशरीर३,।ससिन्द्रियानिविद्यासप्तमीआत्मनि। सप्तरक्षन्तिसदमप्रमादम्शरीरमप्रमाद्यन्ति। सप्तआपनानिइमान्येवस्वपतस्लोकमस्तमितमात्मानम्यन्ति।(१२,३३७) अत्रजागृतोअस्वप्नजौसत्त्रसदौचदेवौ,।प्राज्ञश्चआत्मातैजसश्च। इत्यात्मगतिमाचष्टे। तेषामेषाअपराभवति।
``sapta.ṛsayaḥ.pratihitāḥ.śarīre.sapta.rakṣanti.sadamapramādam/ saptāpaḥ.svapato.lokam.iyus.tatra.jāgṛto.asvapnajau.satrasadau.ca.devau/''. sapta.ṛṣayaḥ.pratihitāhśarīre,.raśmi1p.āditye/ sapta.rakṣanti.sadam.apramādam,.saṃvatsaram.apramādyantah/ sapta.āpanās.ta.eva.svavatas.lokam.astamitam.ādityam.yanti/ atra.jāgṛto.asvapnajau.sattra.sadau.ca.devau.vāyu.ādityau/ ity.adhidaivatam/ atha.adhyātmam/ sapta.ṛṣayaḥ.pratihitāḥ.śarīra3,.sas.indriyāni.vidyā.saptamī.ātmani/ sapta.rakṣanti.sadam.apramādam.śarīram.apramādyanti/ sapta.āpanāni.imāny.eva.svapatas.lokam.astamitam.ātmānam.yanti/(12,337) atra.jāgṛto.asvapnajau.sattra.sadau.ca.devau,.prājñaś.ca.ātmā.taijasaś.ca/ ity.ātma.gatim.ācaṣṭe/ teṣām.eṣā.aparā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽतिर्यग्बिलश्चमसऊर्ध्वबुध्नोयस्मिन्यशोनिहितम्विश्वरूपम्। अत्रआसतऋषयःसप्तसाकम्येअस्यगोपामहतोबभूवुह्।ऽऽ। तिर्यक्बिलश्चमसऊर्ध्वबन्धनऊर्ध्वबोधनोवा। यस्मिन्यशोनिहितम्सर्वरूपम्। अत्रआसतऋषयःसप्तसहआदित्यरश्मयह्,।येअस्यगोपामहतोबभूवुरित्यदिदैवतम्। अथअध्यात्मम्। तिर्यक्बिलश्चमसऊर्ध्वबन्धनऊर्ध्वबोधनोवा। यस्मिन्यशोनिहितम्सर्वरूपमत्रआसतऋषयःसप्तसहैन्द्रियानि,।यान्यस्यगोप्तॄणिमहतोबभूवुरित्यात्मगतिमाचष्टे। देवाव्याख्याताह्। तेषामेषाभवति।
``tiryagbilaś.camasa.ūrdhvabudhno.yasmin.yaśo.nihitam.viśvarūpam/ atra.āsata.ṛṣayaḥ.sapta.sākam.ye.asya.gopā.mahato.babhūvuh/''. tiryak.bilaś.camasa.ūrdhva.bandhana.ūrdhva.bodhano.vā/ yasmin.yaśo.nihitam.sarva.rūpam/ atra.āsata.ṛṣayaḥ.sapta.saha.āditya.raśmayah,.ye.asya.gopā.mahato.babhūvur.ity.adidaivatam/ atha.adhyātmam/ tiryak.bilaś.camasa.ūrdhva.bandhana.ūrdhva.bodhano.vā/ yasmin.yaśo.nihitam.sarva.rūpam.atra.āsata.ṛṣayaḥ.sapta.saha.indriyāni,.yāny.asya.goptṝṇi.mahato.babhūvur.ity.ātma.gatim.ācaṣṭe/ devā.vyākhyātāh/ teṣām.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽदेवानाम्भद्रासुमतिरृजूयताम्देवानाम्रातिरभिनोनिवर्तताम्। देवानाम्सख्यमुपसेदिमावयम्देवानआयुःप्रतिरन्तुजीवसे।ऽऽ। देवानाम्वयम्सुमति७।कल्याण्याम्मति७।ऋजुगामिनामृतुगमिनामितिवा। देवानाम्दानमभिनोनिवर्तताम्। देवानाम्सख्यमुपसीदेमवयम्। देवानआयुःप्रवर्धयन्तुचिरम्जीवनाय। विश्वेदेवाःसर्वेदेवाह्। तेषामेषाभवति।
``devānām.bhadrā.sumatir.ṛjūyatām.devānām.rātir.abhi.no.ni.vartatām/ devānām.sakhyam.upa.sedimā.vayam.devā.na.āyuḥ.pra.tirantu.jīvase/''. devānām.vayam.sumati7.kalyāṇyām.mati7.ṛju.gāminām.ṛtu.gaminām.iti.vā/ devānām.dānam.abhi.no.nivartatām/ devānām.sakhyam.upasīdema.vayam/ devā.na.āyuḥ.pravardhayantu.ciram.jīvanāya/ viśve.devāḥ.sarve.devāh/ teṣām.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽओमासश्चर्षनीधृतोविश्वेदेवासआगत। दाश्वांसोदाशुसःसुतम्।ऽऽ। अविताप्वाअवनीयावामनुष्यघृतःसर्वेचदेवाइहआगच्छत,।दत्तवन्तःदत्तवतःसुतमिति। तदेतदेकमेववैश्वदेवम्गायत्रम्तृचम्दशयीसुविद्यते। यत्तुकिंचिद्बहुदैवतम्तद्वैश्वदेवानाम्स्थानेयुज्यते। यदेवविश्वलिङ्गमितिशाकपूनिह्। अनत्यन्तगतस्त्वेषौद्देशोभवति। ऽऽबभ्रुरेकऽऽ।इतिदशद्विपदाअलिङ्गाह्। भूतांशःकाश्यपआश्विनमेकलिङ्गम्। अभितस्तीयम्सूक्तमेकलिङ्गम्। साध्यादेवाःसाधनात्। तेषामेषाभवति। [तथाचदेवताकारआह।ऽऽ।नअन्यःषष्थाद्विश्वलिङ्गाद्गायत्रस्ऽअस्त्यपरस्तृचह्ऽऽ।इति। ष्क्।] [तथा।ऽऽ।बहुदेवमन्त्रम्तुवैश्वदेवम्शस्यतेऽऽ।इतिदेवताकारःपपाथ। ष्क्।]५
``omāsaś.carṣanīdhṛto.viśve.devāsa.ā.gata/ dāśvāṃso.dāśusaḥ.sutam/''. avitāp.vā.avanīyā.vā.manuṣya.ghṛtaḥ.sarve.ca.devā.iha.āgacchata,.dattavantaḥ.dattavataḥ.sutam.iti/ tad.etad.ekam.eva.vaiśvadevam.gāyatram.tṛcam.daśayīsu.vidyate/ yat.tu.kiṃcid.bahu.daivatam.tad.vaiśvadevānām.sthāne.yujyate/ yad.eva.viśva.liṅgam.iti.śākapūnih/ anatyanta.gatas.tv.eṣa.uddeśo.bhavati/ ``babhrur.eka''.iti.daśa.dvipadā.aliṅgāh/ bhūtāṃśaḥ.kāśyapa.āśvinam.eka.liṅgam/ abhitastīyam.sūktam.eka.liṅgam/ sādhyā.devāḥ.sādhanāt/ teṣām.eṣā.bhavati/ [tathā.ca.devatā.kāra.āha/''.na.anyaḥ.ṣaṣthād.viśva.liṅgād.gāyatras`asty.aparas.tṛcah''.iti/ ṣk.] [tathā.''.bahu.deva.mantram.tu.vaiśvadevam.śasyate''.iti.devatā.kāraḥ.papātha/ ṣk.]5
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽयज्ञेनयज्ञमयजन्तदेवास्तानिधर्मानिप्रथमान्यासन्। तेहनाकम्महिमानःसचन्तयत्रपूर्वेसाध्याःसन्तिदेवाह्।ऽऽ। यज्ञेनयज्ञमयजन्तदेवाह्,।अग्निनाअग्निमयजन्तदेवाह्। ऽऽअग्निःपशुरासीत्तमालभन्त। तेनअयजन्तऽऽ।इतिचब्राह्मणम्। तानिधर्मानिप्रथमान्यासन्। तेहनाकम्महिमानःसमसेवन्तयत्रपूर१प्साध्याःसन्तिदेवाःसाधनात्। द्युस्थानोदेवगनैतिनैरुक्ताह्। पूर्वम्देवयुगमित्याख्यानम्। वसु१प्यद्विवसतेसर्वम्। अग्निर्वसुभिर्वासवैतिसमाख्या। तस्मात्पृथिवीस्थानाह्। इन्द्रोवसुभिर्वासवैतिसमाख्या। तस्मात्मध्यस्थानाह्। वसु१पादित्यरश्मयोविवासनात्। तस्माद्द्युस्थानाह्। तेषामेषाभवति।
``yajñena.yajñam.ayajanta.devās.tāni.dharmāni.prathamāny.āsan/ te.ha.nākam.mahimānaḥ.sacanta.yatra.pūrve.sādhyāḥ.santi.devāh/''. yajñena.yajñam.ayajanta.devāh,.agninā.agnim.ayajanta.devāh/ ``agniḥ.paśur.āsīt.tam.ālabhanta/ tena.ayajanta''.iti.ca.brāhmaṇam/ tāni.dharmāni.prathamāny.āsan/ te.ha.nākam.mahimānaḥ.samasevanta.yatra.pūra1p.sādhyāḥ.santi.devāḥ.sādhanāt/ dyu.sthāno.deva.gana.iti.nairuktāh/ pūrvam.deva.yugam.ity.ākhyānam/ vasu1p.yad.vivasate.sarvam/ agnir.vasubhir.vāsava.iti.samākhyā/ tasmāt.pṛthivī.sthānāh/ indro.vasubhir.vāsava.iti.samākhyā/ tasmāt.madhya.sthānāh/ vasu1p.āditya.raśmayo.vivāsanāt/ tasmād.dyu.sthānāh/ teṣām.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽसुगावोदेवाःसुपथाअकर्मयआजग्मुःसवनमिदम्जुसानाह्। जक्षिवांसःपपिवांसश्चविश्वेऽस्मेधत्तवसवोवसूनि। स्वागमनानिवोदेवाःसुपथान्यकर्मयआगच्छतसवनानिइमानि। जुसानाःखादितवन्तःपीतवन्तश्चसर्वेऽअस्मासुधत्तवसु१प्वसूनि। तेषामेषाअपराभवति।
``sugā.vo.devāḥ.supathā.akarma.ya.ājagmuḥ.savanam.idam.jusānāh/ jakṣivāṃsaḥ.papivāṃsaś.ca.viśve'sme.dhatta.vasavo.vasūni/ svāgamanāni.vo.devāḥ.supathāny.akarma.ya.āgacchata.savanāni.imāni/ jusānāḥ.khāditavantaḥ.pītavantaś.ca.sarve'asmāsu.dhatta.vasu1p.vasūni/ teṣām.eṣā.aparā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽज्मयाअत्रवसवोरन्तदेवाउरावन्तरिक्षेमर्जयन्तशुभ्राह्। अर्वाक्पथौरुज्रयःकृणुध्वम्श्रोतादूतादूतस्यजग्मुसोनोअस्य।ऽऽ ज्मयाअत्रवसवोअरमन्तदेवाह्। ज्मापृथिवी,।तस्याम्भवाउरौचअन्तरिक्षेमर्जयन्तगमयन्तशुभ्राःशोभमानाह्। अर्वाचेनान्पथोबहुजवाःकुरुध्वम्। शृणुतदूतस्यजग्मुसोनसस्यअग्नेह्। वाजिनोव्याख्याताह्। तेषामेषाभवति।
``jmayā.atra.vasavo.ranta.devā.urāv.antarikṣe.marjayanta.śubhrāh/ arvāk.patha.urujrayaḥ.kṛṇudhvam.śrotā.dūtā.dūtasya.jagmuso.no.asya/'' jmayā.atra.vasavo.aramanta.devāh/ jmā.pṛthivī,.tasyām.bhavā.urau.ca.antarikṣe.marjayanta.gamayanta.śubhrāḥ.śobhamānāh/ arvāc.enān.patho.bahu.javāḥ.kurudhvam/ śṛṇuta.dūtasya.jagmuso.nas.asya.agneh/ vājino.vyākhyātāh/ teṣām.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽशम्नोभवन्तुवाजिनोहवेषुदेवतातामितद्रवःस्वर्काह्। जम्भयन्तोऽहिम्वृकम्रक्षांसिसनेम्यस्मंद्युवन्नमीवाह्।ऽऽ। सुखानोभवन्तुवाजिनोह्वानेषुदेवताति७।यज्ञे। मितद्रवःसुमितद्रवह्। स्वर्काःस्वञ्चनाइतिवास्वर्चनाइतिवा,।स्वर्चिसैतिवा। जम्भयन्तसहिम्चवृकम्रक्षस्२प्चक्षिप्रमस्मद्यावयन्त्वमीवादेवअश्वाइतिवा। देवपत्नीओदेवानाम्पत्नीअह्। तासामेषाभवति।
``śam.no.bhavantu.vājino.haveṣu.devatātā.mitadravaḥ.svarkāh/ jambhayanto'him.vṛkam.rakṣāṃsi.sanemy.asmaṃdyuvann.amīvāh/''. sukhā.no.bhavantu.vājino.hvāneṣu.devatāti7.yajñe/ mita.dravaḥ.sumita.dravah/ svarkāḥ.svañcanā.iti.vā.svarcanā.iti.vā,.svarcisa.iti.vā/ jambhayantas.ahim.ca.vṛkam.rakṣas2p.ca.kṣipram.asmad.yāvayantv.amīvā.deva.aśvā.iti.vā/ deva.patnī.o.devānām.patnī.ah/ tāsām.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽदेवानाम्पत्नीरुशतीरवन्तुनःप्रावन्तुनस्तुजयेवाजसातये। याःपार्थिवासोयाअपामपिव्रतेतानोदेवीःसुहवाःशर्मयच्छत।ऽऽ। देवानाम्पत्नीअःउशन्त्यसवन्तुनह्। प्रावन्तुनसपत्यजननायचअन्नसंसननायच। याःपार्थिवासोयाअपामपिव्रतेकर्मनितानोदेवीअःसुहवाःशर्मयच्छन्तुशरनम्। तासामेषाअपराभवति।
``devānām.patnīr.uśatīr.avantu.naḥ.prāvantu.nas.tujaye.vājasātaye/ yāḥ.pārthivāso.yā.apām.api.vrate.tā.no.devīḥ.suhavāḥ.śarma.yacchata/''. devānām.patnī.aḥ.uśantyas.avantu.nah/ prāvantu.nas.apatya.jananāya.ca.anna.saṃsananāya.ca/ yāḥ.pārthivāso.yā.apām.api.vrate.karmani.tā.no.devī.aḥ.suhavāḥ.śarma.yacchantu.śaranam/ tāsām.eṣā.aparā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽउतग्नाव्यन्तुदेवपत्नीरिन्द्रान्यग्नाय्यश्विनीरात्। आरोदसीवरुनानीशृणोतुव्यन्तुदेवीर्यऋतुर्जनीनाम्।ऽऽ। अपिचग्नाव्यन्तुदेवपत्नीअह्। इन्द्रानीइन्द्रस्यपत्नीअग्नायीअग्नेःपत्नीअश्विनीअश्विनोःपत्नी। रात्राजतेह्। रोदसीरुद्रस्यपत्नी। वरुनानीचवरुणस्यपत्नी। व्यन्तुदेवीअःकामयन्ताम्। यऋतुःकालोजायानाम्,।यऋतुःकालोजायानाम्।
``uta.gnā.vyantu.devapatnīr.indrāny.agnāyy.aśvinī.rāt/ ā.rodasī.varunānī.śṛṇotu.vyantu.devīr.ya.ṛtur.janīnām/''. api.ca.gnā.vyantu.deva.patnī.ah/ indrānī.indrasya.patnī.agnāyī.agneḥ.patnī.aśvinī.aśvinoḥ.patnī/ rāt.rājateh/ rodasī.rudrasya.patnī/ varunānī.ca.varuṇasya.patnī/ vyantu.devī.aḥ.kāmayantām/ ya.ṛtuḥ.kālo.jāyānām,.yaṛtuḥ.kālo.jāyānām/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.